Brahmanda Purana — Prakriya Pada, Shloka 23
Mānasasṛṣṭi-varṇana (Account of Mind-born Creation) | मानससृष्टिवर्णनम्
Devanagari script
अभिमानात्मकं रुद्रं निर्ममे नीललोहितम् / शिरसोंगिरसं चैव श्रोत्रादत्रिं तथैव च
Transliteration
abhimānātmakaṃ rudraṃ nirmame nīlalohitam / śirasoṃgirasaṃ caiva śrotrādatriṃ tathaiva ca
Translation
অভিমান-স্বভাব রুদ্র, নীললোহিতকে তিনি সৃষ্টি করলেন। শির থেকে অঙ্গিরা এবং কর্ণ থেকে অত্রিকেও তদ্রূপ উৎপন্ন করলেন।
Word by Word
abhimāna-ātmakaṃof the nature of ego/pride
abhimāna-ātmakaṃ:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootabhimāna (प्रातिपदिक) + ātmaka (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka (नपुंसकलिङ्ग), Dvitīyā (2nd/द्वितीया), Ekavacana (एकवचन); tatpuruṣa: abhimānaḥ ātmā yasya/tad-ātmakaḥ (of the nature of pride/ego)
rudraṃRudra
rudraṃ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootrudra (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (पुंलिङ्ग), Dvitīyā (2nd/द्वितीया), Ekavacana (एकवचन)
nirmamecreated/formed
nirmame:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootnir-√mā (धाातु: मा/माङ्)
FormLaṅ (लङ्, imperfect/past), Prathama-puruṣa (3rd/प्रथमपुरुष), Ekavacana (एकवचन); parasmaipada
nīla-lohitaṃblue-and-red (Nīlalohita)
nīla-lohitaṃ:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootnīla (प्रातिपदिक) + lohita (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka (नपुंसकलिङ्ग), Dvitīyā (2nd/द्वितीया), Ekavacana (एकवचन); dvandva (itaretara): nīlaś ca lohitaś ca
śirasaḥfrom the head
śirasaḥ:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootśiras (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka (नपुंसकलिङ्ग), Pañcamī (5th/पञ्चमी), Ekavacana (एकवचन)
aṅgirasaṃAṅgiras
aṅgirasaṃ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootaṅgiras (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (पुंलिङ्ग), Dvitīyā (2nd/द्वितीया), Ekavacana (एकवचन)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormSamuccaya-nipāta (समुच्चय-निपात, conjunction)
evaindeed/just
eva:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
FormAvadhāraṇa-nipāta (अवधारण-निपात, emphatic particle)
śrotrātfrom the ear
śrotrāt:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootśrotra (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka (नपुंसकलिङ्ग), Pañcamī (5th/पञ्चमी), Ekavacana (एकवचन)
atriṃAtri
atriṃ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootatri (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (पुंलिङ्ग), Dvitīyā (2nd/द्वितीया), Ekavacana (एकवचन)
tathāthus/likewise
tathā:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
FormPrakāra-avyaya (प्रकार-अव्यय, adverb: ‘thus/so’)
evaindeed
eva:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
FormAvadhāraṇa-nipāta (अवधारण-निपात)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormSamuccaya-nipāta (समुच्चय-निपात)