Shloka 166
मन्वन्तरानुक्रमवर्णनम् (Enumeration of Manvantara Cycles) — with focus on Svārociṣa Manvantara
Devanagari script
तावूचुर्मुनयः सर्वे स्तूयतामेष पार्थिवः / कर्मैतदनुरूपं च पात्रं चायं नराधिपः
Transliteration
tāvūcurmunayaḥ sarve stūyatāmeṣa pārthivaḥ / karmaitadanurūpaṃ ca pātraṃ cāyaṃ narādhipaḥ
Translation
তখন সকল মুনি বললেন—এই পার্থিব রাজাকে স্তব করো; এ কর্মের অনুরূপ, আর এই নরাধিপও যোগ্য পাত্র।
Word by Word
तौthose two
तौ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), द्विवचन
ऊचुःsaid
ऊचुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्षभूत), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
मुनयःsages
मुनयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
सर्वेall
सर्वे:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषणम् (to मुनयः)
स्तूयताम्let (him) be praised
स्तूयताम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्तु (धातु)
Formलोट् (Imperative), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि/भावे प्रयोगः—‘let (him) be praised’
एषःthis
एषः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
पार्थिवःking (earthly ruler)
पार्थिवः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपार्थिव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
कर्मdeed/act
कर्म:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकर्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
एतत्this
एतत्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम् (to कर्म)
अनुरूपम्appropriate
अनुरूपम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअनुरूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम् (to कर्म)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
पात्रम्fit recipient/qualified person
पात्रम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपात्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
अयम्this (man)
अयम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
नर-अधिपःlord of men (king)
नर-अधिपः:
Apposition (समाधिकरण)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक) + अधिप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (नराणाम् अधिपः)