Shloka 9
Amāvasyā-Pitṛtarpaṇa: Purūravas and the Soma-Based Ancestral Offering (अमावस्या-पितृतर्पण / सोमतर्पण-विधि)
Devanagari script
ऐलः पुरूरवा विद्वान्मासश्राद्धचिकीर्षया / उपास्ते पितृमन्तं तं सोमं दिवि समास्थितः
Transliteration
ailaḥ purūravā vidvānmāsaśrāddhacikīrṣayā / upāste pitṛmantaṃ taṃ somaṃ divi samāsthitaḥ
Translation
ঐল পুরূরবা, জ্ঞানী রাজা, মাসিক শ্রাদ্ধ সম্পাদনের ইচ্ছায় স্বর্গে প্রতিষ্ঠিত পিতৃসম্বন্ধী সেই সোমের উপাসনা করেন।
Word by Word
ailaḥAila (son of Ilā)
ailaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootaila (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; गोत्र/वंशवाचक (patronymic)
purūravāḥPurūravas
purūravāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootpurūravā (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेष्य (proper noun)
vidvānknowing, wise
vidvān:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootvid (धातु)
Formक्विप्/वत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participial adjective ‘knowing’), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
māsa-śrāddha-cikīrṣayāwith the intention of performing the monthly śrāddha
māsa-śrāddha-cikīrṣayā:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootmāsa (प्रातिपदिक) + śrāddha (प्रातिपदिक) + cikīrṣā (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी/सम्बन्ध: ‘of monthly śrāddha’ + ‘desire to do’), स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; हेतौ/निमित्ते
upāsteworships/attends upon
upāste:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootupa-ās (धातु)
Formलट् (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
pitṛ-mantamendowed with the Pitṛs / connected to ancestors
pitṛ-mantam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootpitṛ (प्रातिपदिक) + mant (प्रत्यय/प्रातिपदिक)
Formमन्त-प्रत्ययान्त विशेषण (‘possessed of/connected with the Pitṛs’), पुल्लिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘सोमम्’ इत्यस्य विशेषण
tamthat
tam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुल्लिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
somamSoma
somam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsoma (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
diviin heaven
divi:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootdiv (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
samāsthitaḥbeing stationed/standing
samāsthitaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootsam-ā-sthā (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त (past passive participle), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि प्रयोगे ‘having taken position/being stationed’