Previous Verse
Next Verse

Shloka 3

ध्रुवचर्याकीर्तनं / Dhruva-caryā-kīrtana

Account of Dhruva’s Course and Related Cosmological Ordering

एतत्सर्वं समाचक्ष्व ज्योतिषां चैव निर्णयम् / वायुरुवाच श्रुत्वा तु वचनं तेषां तदा सूतः समाहितः

etatsarvaṃ samācakṣva jyotiṣāṃ caiva nirṇayam / vāyuruvāca śrutvā tu vacanaṃ teṣāṃ tadā sūtaḥ samāhitaḥ

এ সবই ব্যাখ্যা করুন, এবং জ্যোতিষ্কদের সিদ্ধান্তও বলুন। বায়ু বললেন—তাদের কথা শুনে তখন সূত মনঃসংযত হলেন।

etatthis
etat:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootetad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन)
sarvamall
sarvam:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन)
samācakṣvatell/explain
samācakṣva:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootsam-ā-√cakṣ (धातु)
FormImperative (लोट्), 2nd person (मध्यमपुरुष), Singular (एकवचन), Ātmanepada (आत्मनेपद)
jyotiṣāmof the luminaries
jyotiṣām:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootjyotis (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Genitive (6th/षष्ठी), Plural (बहुवचन)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction (समुच्चयबोधक अव्यय)
evaindeed
eva:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
FormEmphatic particle (निश्चयार्थक अव्यय)
nirṇayamdecision, determination
nirṇayam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootnirṇaya (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन)
vāyuḥVāyu
vāyuḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvāyu (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
uvācasaid
uvāca:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√vac (धातु)
FormPerfect (लिट्), 3rd person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन), Parasmaipada (परस्मैपद)
śrutvāhaving heard
śrutvā:
Kriya (क्रिया-पूर्वक)
TypeIndeclinable
Root√śru (धातु) + ktvā (क्त्वा)
FormAbsolutive/Gerund (क्त्वान्त अव्यय), prior action
tubut/then
tu:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
FormParticle (विरोध/अन्वयबोधक अव्यय)
vacanamspeech, words
vacanam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvacana (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन)
teṣāmof them
teṣām:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter, Genitive (6th/षष्ठी), Plural (बहुवचन)
tadāthen
tadā:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottadā (अव्यय)
FormTemporal adverb (कालवाचक अव्यय)
sūtaḥthe Sūta (charioteer/bard)
sūtaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsūta (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
samāhitaḥcomposed, attentive
samāhitaḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsam-ā-√dhā (धातु) + kta (क्त)
FormPast passive participle used adjectivally (क्त-कृदन्त विशेषण), Masculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)