Previous Verse
Next Verse

Shloka 24

अधोलोकवर्णनम् (Adholoka-varṇana) — Description of the Lower Worlds and Cosmographic Measures

पूर्यमाणा विशेषैश्च समुत्पन्नैः परस्परात् / अस्याण्डस्य समन्ताच्च सन्निविष्टो घनोदधिः

pūryamāṇā viśeṣaiśca samutpannaiḥ parasparāt / asyāṇḍasya samantācca sanniviṣṭo ghanodadhiḥ

পরস্পর থেকে উৎপন্ন বিশেষ তত্ত্বে তারা পূর্ণ হতে থাকে; আর এই অণ্ডের চারদিকে ঘন সমুদ্র (ঘনোদধি) স্থিত।

pūryamāṇāḥbeing filled
pūryamāṇāḥ:
Kriyā (क्रिया)
TypeAdjective
Root√pṝ (पॄ) (धातु) → pūryamāṇa (कृदन्त, शानच्; कर्मणि)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; वर्तमान-कर्मणि कृदन्त: ‘being filled’
viśeṣaiḥby particularities/distinctions
viśeṣaiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootviśeṣa (विशेष) (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (च)
Formअव्यय, समुच्चय (conjunction)
samutpannaiḥarisen
samutpannaiḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsam + ut + √pad (पद्) (धातु) → samutpanna (कृदन्त, क्त)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त: ‘arisen/produced’
parasparātfrom one another
parasparāt:
Apādāna (अपादान)
TypeIndeclinable
Rootparaspara (परस्पर) (प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् (ablatival usage), पञ्चमी-अर्थ (from one another/mutually)
asyaof this
asya:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeAdjective
Rootidam (इदम्) (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; ‘of this’
aṇḍasyaof the cosmic egg
aṇḍasya:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootaṇḍa (अण्ड) (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
samantātall around
samantāt:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootsamantāt (समन्तात्)
Formअव्यय, तसिल्-प्रत्ययान्त (ablatival adverb): ‘on all sides/around’
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (च)
Formअव्यय, समुच्चय (conjunction)
sanniviṣṭaḥis situated
sanniviṣṭaḥ:
Kriyā (क्रिया)
TypeAdjective
Rootsam + ni + √viś (विश्) (धातु) → sanniviṣṭa (कृदन्त, क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त: ‘placed/settled/positioned’
ghana-udadhiḥthe dense ocean
ghana-udadhiḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootghana (घन) + udadhi (उदधि) (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय: ‘dense/thick ocean’