Mantra 14

Sukta 5

अमोतं वासो दद्याद्धिरण्यमपि दक्षिणाम्। तथा लोकान्त्समाप्नोति ये दिव्या ये च पार्थिवाः

amótam vā́so dadyā́d híraṇyam ápi dákṣiṇām | tathā́ lokā́n sam-ā́pnoti yé divyā́ yé ca pārthivā́ḥ ||

Let him give a choice garment, and gold also, as dakṣiṇā: thus doth he fully attain the worlds—those that are heavenly and those that are earthly.

সে উৎকৃষ্ট বস্ত্র দিক, এবং দক্ষিণা রূপে স্বর্ণও দিক। এইভাবে সে সম্পূর্ণরূপে সেই সকল লোক লাভ করে—যেগুলি দিব্য এবং যেগুলি পার্থিব।

अमोतम्a (particular) garment/cloth (as an item to be given)
अमोतम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअमोत (प्रातिपदिक; ‘अमोतम्’ = अमोत- + -म्)
वासःgarment, clothing
वासः:
कर्म
TypeNoun
Rootवासस् (प्रातिपदिक)
दद्यात्should give
दद्यात्:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootदा (दाने)
हिरण्यम्gold
हिरण्यम्:
कर्म
TypeNoun
Rootहिरण्य (प्रातिपदिक)
अपिalso, even
अपि:
(सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि
दक्षिणाम्a sacrificial fee/gift (dakṣiṇā)
दक्षिणाम्:
कर्म
TypeNoun
Rootदक्षिणा (प्रातिपदिक)
तथाthus, in that manner
तथा:
(क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा
लोकान्worlds, realms
लोकान्:
कर्म
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
समाप्नोतिattains, reaches
समाप्नोति:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-आप् (आपॢँ व्याप्तौ/प्राप्तौ) अथवा आप् (प्राप्तौ) उपसर्गेण सम्-
येwhich (worlds)
ये:
विशेष्य-सम्बन्ध (लोकान् इति कर्मपदस्य विशेषणम्) / सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
दिव्याःheavenly, celestial
दिव्याः:
विशेषण (ये लोकाः)
TypeAdjective
Rootदिव्य (प्रातिपदिक)
येwhich (worlds)
ये:
विशेष्य-सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
and
:
(समुच्चय)
TypeIndeclinable
Root
पार्थिवाःearthly, terrestrial
पार्थिवाः:
विशेषण (ये लोकाः)
TypeAdjective
Rootपार्थिव (प्रातिपदिक)

Rishi: Atharvanic tradition (not specified in excerpt)

Devata: Dakṣiṇā/Śrī as functional divinity (implicit); ‘worlds’ as goal

Chandas: Anuṣṭubh

{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":null,"emotional_arc":"From instruction to quiet confidence in attainment.","listener_experience":"Grounded encouragement; a practical sense that spiritual goals are supported by concrete generosity.","intensity":3}