Adhyaya 8

Verse 1

ग, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः प्रेषित इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः विरथ इति ख, ग, ङ, चिह्नितपुस्तकत्रयपाठः आह्वयामास इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः अथ अष्टमो ऽध्यायः श्रीरामावतारकथनं नारद उवाच रामः पम्पासरो गत्वा शोचन् स शर्वरीं ततः हनूमता स सुग्रीवं नीतो मित्रञ्चकार ह

নারদ বললেন—রাম পম্পা-সরোবরের কাছে গিয়ে শোকে সেই রাত্রি কাটালেন। তারপর হনুমানের নেতৃত্বে সুগ্রীবের কাছে গিয়ে রাম তার সঙ্গে মৈত্রী স্থাপন করলেন।

Verse 2

सप्त तालान् विनिर्भिद्य शरेणैकेन पश्यतः पादेन दुन्दुभेः कायञ् चिक्षेप दशयोजनं

দর্শকদের সামনে তিনি একটিমাত্র তীরে সাতটি তালগাছ ভেদ করলেন এবং পায়ের আঘাতে দুন্দুভির দেহ দশ যোজন দূরে নিক্ষেপ করলেন।

Verse 3

तद्रिपुं बालिनं हत्वा भ्रातरं वैरकारिणम् किष्किन्धां कपिराज्यञ्च रुमान्तारां समर्पयत्

ভাই হয়েও বৈর সৃষ্টিকারী সেই শত্রু বালিকে বধ করে রাম কিষ্কিন্ধা ও বানর-রাজ্যের অধিকার রুমান্তারার হাতে সমর্পণ করলেন।

Verse 4

ऋष्यमूके हरीशाय किष्किन्धेशो ऽब्रवीत्स च सीतां त्वं प्राश्यसे यद्वत् तथा राम करोमि ते

ঋষ্যমূক পর্বতে কিষ্কিন্ধার অধিপতি হরীশ (রাম)-কে বললেন—“যেমন তুমি সীতাকে পুনরায় লাভ করবে, তেমনই, হে রাম, আমি তোমার জন্য যথোচিত কর্ম করব।”

Verse 5

तच् छ्रुत्वा माल्यवत्पृष्ठे चातुर्मास्यं चकार सः किष्किन्धायाञ्च सुग्रीवो यदा नायाति दर्शनं

এ কথা শুনে তিনি মাল্যবৎ পর্বতের ঢালে অবস্থান করে চাতুর্মাস্য ব্রত পালন করলেন; কারণ কিষ্কিন্ধায় সুগ্রীব দর্শনের জন্য আসেনি।

Verse 6

तदाब्रवीत्तं रामोक्तं लक्ष्मणो व्रज राघवम् न स सङ्कुचितः पन्था येन बाली हतो गतः

তখন রামের নির্দেশে লক্ষ্মণ বললেন—“রাঘবের কাছে যাও; সে পথ সংকীর্ণ নয়—যে পথে বালী গিয়েছিল এবং নিহত হয়েছিল।”

Verse 7

समये तिष्ठ सुग्रीव मा बालिपथमन्वगाः सुग्रीव आह संसक्तो गतं कालं न बुद्धवान्

“সময়মতো স্থির থাকো, সুগ্রীব; বালীর পথ অনুসরণ কোরো না।” সুগ্রীব বলল—“আমি আসক্তিতে জড়িয়ে ছিলাম; সময় যে পেরিয়ে গেছে তা বুঝিনি।”

Verse 8

इत्युक्त्वा स गतो रामं नत्वोवाच हरीश्वरः आनीता वानराः सर्वे सीतायाश् च गवेषणे

এ কথা বলে সে রামের কাছে গেল; প্রণাম করে হরীশ্বর বলল—“সীতার অনুসন্ধানের জন্য সকল বানরকে একত্র করে আনা হয়েছে।”

Verse 9

आनरेन्द्रमिति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः अब्रवीत्तत् इति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः प्राप्स्यसि यथा इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः सुग्रीवमाह सङ्क्रुद्ध इति ख, ग, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः सुग्रीव ऋद्धिसंसक्त इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः त्वन्मतात् प्रेषयिष्यामि विचिन्वन्तु च जानकीम् पूर्वादौ मासमायान्तु मासादूर्ध्वं निहन्मि तान्

তোমার পরামর্শ অনুসারে আমি অনুসন্ধান-দল প্রেরণ করব; তারা জানকীকে খুঁজুক। পূর্ব দিক থেকে আরম্ভ করে এক মাসের মধ্যে ফিরে আসুক; এক মাসের বেশি বিলম্ব করলে আমি তাদের বধ করব।

Verse 10

इत्युक्ता वानराः पूर्व- पश्चिमोत्तरमार्गगाः जग्मू रामं ससुग्रीवम् अपश्यन्तस् तु जानकीम्

এভাবে আদিষ্ট হয়ে বানররা পূর্ব, পশ্চিম ও উত্তর পথ ধরে রওনা হল; তারা সুগ্রীবসহ রামের কাছে গেল, কিন্তু জানকীকে দেখতে পেল না।

Verse 11

रामाङ्गुलीयं सङ्गृह्य हनूमान् वानरैः सह दक्षिणे मार्गयामास सुप्रभाया गुहान्तिके

রামের অঙ্গুলীয় (মুদ্রিকা) গ্রহণ করে হনুমান বানরদের সঙ্গে দক্ষিণ পথে সুপ্রভা গুহার নিকটে অনুসন্ধানে বেরোল।

Verse 12

मासादूर्ध्वञ्च विन्यस्ता अपश्यन्तस्तु जानकीम् ऊचुर्वृथा मरिष्यामो जटायुर्धन्य एवसः

এক মাস অপেক্ষা করার সংকল্প করেও জানকীকে না দেখে তারা বলল—“আমরা বৃথাই মরব; জটায়ুই সত্যিই ধন্য।”

Verse 13

सीतार्थे यो ऽत्यजत् प्राणान् रावणेन हतो रणे तच् छ्रुत्वा प्राह सम्पातिर् विहाय कपिभक्षणं

“সীতার জন্য যে প্রাণ ত্যাগ করেছিল এবং রাবণের হাতে যুদ্ধে নিহত হয়েছিল”—এ কথা শুনে সম্পাতি বানরভক্ষণ ত্যাগ করে বলল।

Verse 14

भ्रातासौ मे जटायुर्वै मयोड्डीनो ऽर्कमण्डलम् अर्कतापाद्रक्षितो ऽगात् दग्धपक्षो ऽहमब्भ्रगः

জটায়ু সত্যই আমার ভ্রাতা। আমি ময়ূর সূর্য-মণ্ডল পর্যন্ত উড়ে গিয়েছিলাম; সূর্যের দাহতাপ থেকে রক্ষিত হয়ে ফিরে এলাম। ডানা দগ্ধ হলেও আমি মেঘপথগামী হলাম।

Verse 15

रामवार्ताश्रवात् पक्षौ जातौ भूयो ऽथ जानकीम् पश्याम्यशोकवनिका- गतां लङ्कागतां किल

রামের সংবাদ শুনে আমার ডানা যেন আবার নতুন করে জন্মেছে। এখন আমি নিশ্চয়ই জানকীকে দেখব—শোনা যায় তিনি অশোকবাটিকায় গেছেন এবং লঙ্কায় পৌঁছেছেন।

Verse 16

शतयोजनविस्तीर्णे लवणाब्धौ त्रिकूटके ज्ञात्वा रामं ससुग्रीवं वानराः कथयन्तु वै

শত যোজন বিস্তৃত লবণসমুদ্রে ত্রিকূট পর্বতে, সুগ্রীবসহ রামকে চিনে নিয়ে বানরগণ নিশ্চয়ই সংবাদ জানাক।