Adhyaya 3
श्रीकृष्ण-जन्म, वसुदेव-यमुनातरण, बालिका-उत्क्षेपः, देवी-प्रादुर्भावः
পৰাশৰে কয়—দেৱতাসকলৰ স্তৱনাৰ মাজত দেবকীয়ে পদ্মনয়ন জগদুদ্ধাৰকক গৰ্ভত ধাৰণ কৰিলে। মধ্যৰাতিত জনাৰ্দনৰ জন্ম হোৱাত সমগ্ৰ জগত আনন্দিত হ’ল—বতাহ শান্ত হ’ল, নদীসমূহ স্বচ্ছ হ’ল, গন্ধৰ্বে গান গালে, অপ্সৰাসে নৃত্য কৰিলে, দেৱতাই পুষ্পবৃষ্টি কৰিলে। শ্ৰীবৎসচিহ্নিত চতুৰ্ভুজ ৰূপ দেখি বসুদেৱে কংসৰ ভয়ত প্ৰাৰ্থনা কৰিলে যেন ভগৱানে দিৱ্য প্ৰকাশ সংবৰণ কৰে যাতে কংসে অৱতাৰ চিনিব নোৱাৰে। ভগৱানে সংক্ষেপে ক’লে; বসুদেৱে শিশুক লৈ ৰাতিতে ওলাই গ’ল—যোগমায়াই প্ৰহৰীক মোহিত কৰিলে, মুষলধাৰ বৰষুণত শেষনাগে ফণাৰে ছত্ৰ দিলে, আৰু উফনীয়া যমুনা হাঁটু-সম জল হৈ পাৰ হ’বলৈ পথ দিলে। ব্ৰজত যশোদাৰ কন্যা জন্মিল; বসুদেৱে শিশু বিনিময় কৰি কন্যাক দেবকীৰ কাষত থৈ উভতি আহিল। প্ৰহৰীয়ে কংসক জনালে; কংসে বালিকাক শিলাত আছাড় দিলে, কিন্তু সি আকাশত মহা অষ্টভুজা দেবীৰূপে উঠি হাঁহি ক’লে—তোৰ বধকাৰী অন্য ঠাইত জন্মিছে। সিদ্ধসকলৰ স্তৱনাৰ মাজত সি অন্তৰ্ধান হ’ল; কংসৰ ভয় বাঢ়িল আৰু শ্ৰীকৃষ্ণৰ সুৰক্ষিত বাললীলা স্থিৰ হ’ল।
Shlokas
Verse 1
एवं संस्तूयमाना सा देवैर् देवम् अधारयत् गर्भेण पुण्डरीकाक्षं जगतां त्राणकारणम्
এইদৰে দেৱসকলে স্তুতি কৰোঁতে তেওঁ গৰ্ভত পুণ্ডৰীকাক্ষ প্ৰভুক ধাৰণ কৰিলে—যিজন জগতৰ ত্ৰাণ আৰু ৰক্ষাৰ কাৰণ।
Verse 2
ततो ऽखिलजगत्पद्मबोधायाच्युतभानुना देवकीपूर्वसंध्यायाम् आविर्भूतं महात्मना
তাৰ পাছত, অখিল জগত-ৰূপ পদ্ম জাগ্ৰত হ’বলৈ, অচ্যুত-ভানু মহাত্মা দেৱকীৰ পূৰ্বসন্ধ্যা সদৃশ ক্ষণত আবিৰ্ভূত হ’ল।
Verse 3
तज्जन्मदिनम् अत्यर्थम् आह्लाद्य् अमलदिङ्मुखम् बभूव सर्वलोकस्य कौमुदी शशिनो यथा
তেওঁৰ জন্মদিনটো অতিশয় আনন্দময় হ’ল; দিশাৰ মুখসমূহ নিৰ্মল আৰু দীপ্ত হ’ল। সৰ্বলোকৰ বাবে সেয়া চন্দ্ৰৰ কৌমুদীৰ দৰে শীতল শুভ্ৰ জ্যোতি হৈ পৰিল।
Verse 4
सन्तः संतोषम् अधिकं प्रशमं चण्डमारुताः प्रसादं निम्नगा याता जायमाने जनार्दने
জনাৰ্দন জন্ম লওঁতে সৎলোকৰ সন্তোষ অধিক বৃদ্ধি পালে আৰু অন্তৰত প্ৰশান্তি নামিল। চণ্ড বতাহ শমিল, আৰু নদীবোৰ প্ৰসন্ন নিৰ্মল ধাৰাৰে ব’বলৈ ধৰিলে।
Verse 5
सिन्धवो निजशब्देन वाद्यं चक्रुर् मनोहरम् जगुर् गन्धर्वपतयो ननृतुश् चाप्सरोगणाः
সিন্ধু নদীবোৰে নিজৰ স্বাভাৱিক ধ্বনিত মনোহৰ সঙ্গীত তুলিলে; গন্ধৰ্বপতিসকলে গীত গালে, আৰু অপ্সৰাগণে নৃত্য কৰিলে—পৰম বিষ্ণুৰ কৃষ্ণৰূপ প্ৰকাশৰ দিব্য বিধান উদ্যাপন কৰি।
Verse 6
ससृजुः पुष्पवर्षाणि देवा भुव्य् अन्तरिक्षगाः जज्वलुश् चाग्नयः शान्ता जायमाने जनार्दने
জনাৰ্দন জন্ম লওঁতেই আকাশ আৰু অন্তৰীক্ষত বিচৰণ কৰা দেৱতাসকলে পৃথিৱীত পুষ্পবৃষ্টি কৰিলে; আৰু স্বভাৱতে প্ৰচণ্ড অগ্নিসমূহো শান্ত, মঙ্গলময় জ্যোতিত জ্বলিল—যেন সৃষ্টিয়ে নিজেই পৰমেশ্বৰৰ অৱতৰণক অভিনন্দন জনালে।
Verse 7
मध्यरात्रे ऽखिलाधारे जायमाने जनार्दने मन्दं जगर्जुर् जलदाः पुष्पवृष्टिमुचो द्विज
হে দ্বিজোত্তম! মধ্যৰাতিত, যেতিয়া সকলো অস্তিত্বৰ আধাৰ জনাৰ্দন জন্ম ল’ছিল, তেতিয়া পুষ্পবৃষ্টি কৰা মেঘবোৰ মৃদুভাৱে গর্জিল—যেন বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডে নিজেই পৰমেশ্বৰক প্ৰণাম জনাইছে।
Verse 8
फुल्लेन्दीवरपत्राभं चतुर्बाहुम् उदीक्ष्य तम् श्रीवत्सवक्षसं जातं तुष्टावानकदुन्दुभिः
পূৰ্ণ বিকশিত নীলপদ্মৰ পাঁপৰিৰ দৰে দীপ্তিমান, চতুৰ্ভুজ আৰু বক্ষস্থলত শ্ৰীবৎসচিহ্নধাৰী সেই প্ৰভুক দেখি, আনন্দে পৰিপূৰ্ণ আনকদুন্দুভি (বসুদেৱ)ে তেওঁৰ স্তৱ গাইলে।
Verse 9
अभिष्टूय च तं वाग्भिः प्रसन्नाभिर् महामतिः विज्ञापयाम् आस तदा कंसाद् भीतो द्विजोत्तम
হে দ্বিজোত্তম! সেই মহামতিয়ে প্ৰসন্ন, মধুৰ বাক্যৰে তেওঁৰ স্তৱ কৰি, তাৰ পিছত কংসৰ ভয়ত প্ৰেৰিত হৈ, তেতিয়াই নিজৰ নিবেদন জনালে।
Verse 10
ज्ञातो ऽसि देवदेवेश शङ्खचक्रगदाधरम् दिव्यं रूपम् इदं देव प्रसादेनोपसंहर
হে দেৱদেৱেশ! শঙ্খ-চক্ৰ-গদাধাৰী তোমাক এতিয়া মই চিনিলোঁ। হে দেৱ, তোমাৰ কৃপাৰে এই দিব্য ৰূপ পুনৰ উপসংহাৰ কৰা।
Verse 11
अद्यैव देव कंसो ऽयं कुरुते मम यातनाम् अवतीर्णम् इति ज्ञात्वा त्वम् अस्मिन् मम मन्दिरे
হে দেৱ! তুমি অৱতীৰ্ণ হৈ মোৰ এই মন্দিৰত আছা বুলি জানিলেই এই কংসে আজিয়েই মোক যাতনা দিব।
Verse 12
यो ऽनन्तरूपो ऽखिलविश्वरूपो गर्भे ऽपि लोकान् वपुषा बिभर्ति प्रसीदताम् एष स देवदेवः स्वमाययाविष्कृतबालरूपः
সেই দেৱদেৱ প্ৰসন্ন হওক—যি অনন্তৰূপ, যাঁৰ ৰূপেই সমগ্ৰ বিশ্ব; যি গৰ্ভত থাকিও নিজৰ দেহে লোকসমূহ ধাৰণ কৰে; আৰু যি স্বমায়াৰে শিশুৰূপ প্ৰকাশ কৰিছে।
Verse 13
उपसंहर सर्वात्मन् रूपम् एतच् चतुर्भुजम् जानातु मावतारं ते कंसो ऽयं दितिजात्मजः
হে সৰ্বাত্মন! এই চতুৰ্ভুজ ৰূপ উপসংহাৰ কৰা; দিতিজবংশীয় এই কংসে তোমাৰ অৱতাৰ যেন নাজানে।
Verse 14
स्तुतो ऽहं यत् त्वया पूर्वं पुत्रार्थिन्या तद् अद्य ते सफलं देवि संजातं जातो ऽहं यत् तवोदरात्
“হে দেৱী! পুত্ৰলাভৰ আকাঙ্ক্ষাৰে তুমি পূৰ্বে মোৰ স্তুতি কৰিছিলা; আজি সেই স্তুতি তোমাৰ বাবে সফল হ’ল—কাৰণ মই তোমাৰ উদৰৰ পৰা জন্ম লৈছোঁ।”
Verse 15
इत्य् उक्त्वा भगवांस् तूष्णीं बभूव मुनिसत्तम वसुदेवो ऽपि तं रात्राव् आदाय प्रययौ बहिः
এইদৰে কৈ ভগৱান নীৰৱ হ’ল, হে মুনিশ্ৰেষ্ঠ। আৰু বসুদেৱেও ৰাতিতে তেওঁক কোলাত লৈ বাহিৰলৈ ওলাই গ’ল।
Verse 16
मोहिताश् चाभवंस् तत्र रक्षिणो योगनिद्रया मथुराद्वारपालाश् च व्रजत्य् आनकदुन्दुभौ
তাত ৰক্ষীসকল যোগনিদ্ৰাৰ মোহত পৰিল। আৰু আনকদুন্দুভি (বসুদেৱ) ব্ৰজলৈ যেতিয়া ৰওনা হ’ল, মথুৰাৰ দ্বাৰপালসকলেও সেই মায়ানিদ্ৰাত ঢলি পৰিল।
Verse 17
वर्षतां जलदानां च तोयम् अत्युल्बणं निशि संच्छाद्यानुययौ शेषः फणैर् आनकदुन्दुभिम्
ৰাতি মেঘে বৰষুণ ঢালোঁতে পানী অতি উগ্ৰভাৱে ফুলিল। তেতিয়া শেষনাগে নিজৰ বহু ফণাৰে আচ্ছাদন কৰি আনকদুন্দুভি (বসুদেৱ)ৰ পিছত পিছত অনুসৰণ কৰিলে।
Verse 18
यमुनां चातिगम्भीरां नानावर्तशताकुलाम् वसुदेवो वहन् विष्णुं जानुमात्रवहां ययौ
অতি গভীৰ আৰু শত শত ঘূৰ্ণিৰে অস্থিৰ যমুনাত বসুদেৱে বিষ্ণুক বহন কৰি নামিল; আৰু সেই নদী তেওঁৰ বাবে কেৱল হাঁটু পৰ্যন্ত হৈ পৰিল, সেয়ে তেওঁ পাৰ হ’ল।
Verse 19
कंसस्य करम् आदाय तत्रैवाभ्यागतांस् तटे नन्दादीन् गोपवृद्धांश् च यमुनायां ददर्श सः
কংসৰ হাত ধৰি, সি তাতেই তীৰত আহি পোৱা নন্দ আদি বৃদ্ধ গোপসকলক যমুনাৰ কাষত দেখিলে।
Verse 20
तस्मिन् काले यशोदापि मोहिता योगनिद्रया ताम् एव कन्यां मैत्रेय प्रसूता मोहिते जने
সেই সময়তে যশোদাও ভগৱানৰ যোগনিদ্ৰাই মোহিত হৈ, হে মৈত্রেয়, সকলো লোক মোহগ্ৰস্ত থাকোঁতে, সেই কন্যাটিকেই প্ৰসৱ কৰিলে।
Verse 21
वसुदेवो ऽपि विन्यस्य बालम् आदाय दारिकाम् यशोदाशयने तूर्णम् आजगामामितद्युतिः
বসুদেৱেও শিশুটিক থৈ, সেই কন্যাশিশুটিক কোলাতুলি ল’লে; আৰু অপাৰ দ্যুতিৰ সেই পুৰুষ তৎক্ষণাৎ যশোদাৰ শয়নকক্ষলৈ দৌৰি গ’ল।
Verse 22
ददृशे च प्रबुद्धा सा यशोदा जातम् आत्मजम् नीलोत्पलदलश्यामं ततो ऽत्यर्थं मुदं ययौ
যশোদা জাগি উঠি নিজৰ নবজাত সন্তানক দেখিলে—নীল পদ্মদলৰ দৰে শ্যামবৰ্ণ; সেই দৰ্শনত তাই অতিশয় আনন্দিত হ’ল।
Verse 23
आदाय वसुदेवो ऽपि दारिकां निजमन्दिरे देवकीशयने न्यस्य यथापूर्वम् अतिष्ठत
বসুদেৱে সেই কন্যাশিশুটিক লৈ নিজৰ গৃহলৈ উভতি আহি, দেবকীৰ শয্যাত থৈ, আগৰ দৰে তাতে থিয় হৈ ৰ’ল।
Verse 24
ततो बालध्वनिं श्रुत्वा रक्षिणः सहसोत्थिताः कंसायावेदयाम् आसुर् देवकीप्रसवं द्विज
তাৰ পাছত নবজাতৰ কান্দোনৰ ধ্বনি শুনি ৰক্ষীসকল তৎক্ষণাৎ উঠিল; হে দ্বিজ, দেবকীৰ প্ৰসৱৰ সংবাদ কংসক জনালে।
Verse 25
कंसस् तूर्णम् उपेत्यैनां ततो जग्राह बालिकाम् मुञ्च मुञ्चेति देवक्या सन्नकण्ठ्या निवारितः
কংস তৎক্ষণাৎ আগবাঢ়ি আহি সেই কন্যাশিশুটিক ধৰি পেলালে; তেতিয়া দেবকী কণ্ঠ ৰুদ্ধ হৈ “এৰি দিয়া, এৰি দিয়া!” বুলি বাৰে বাৰে মিনতি কৰি তাক নিবাৰণ কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিলে।
Verse 26
चिक्षेप च शिलापृष्ठे सा क्षिप्ता वियति स्थितिम् अवाप रूपं च महत् सायुधाष्टमहाभुजम्
সিয়ে তাইক শিলাৰ ওপৰত দলিয়াই দিলে; কিন্তু দলিয়াই দিয়া সেই কন্যা আকাশত স্থিৰ হৈ ৰ’ল আৰু এক বিশাল, ভয়ংকৰ ৰূপ ধাৰণ কৰিলে—অস্ত্ৰধাৰিণী, অষ্ট মহাবাহু-যুক্ত।
Verse 27
प्रजहास तथैवोच्चैः कंसं च रुषिताब्रवीत् किं मया क्षिप्तया कंस जातो यस् त्वां वधिष्यति
সেয়ে জোৰেৰে হাঁহিলে, তাৰ পিছত ক্ৰুদ্ধ হৈ কংসক ক’লে—“হে কংস! মোক দলিয়াই দি কি লাভ হ’ল? মোকেই জন্ম লৈছে নেকি সেইজন যিয়ে তোক বধ কৰিব?”
Verse 28
सर्वस्वभूतो देवानाम् आसीन् मृत्युः पुरा स ते तद् एतत् संप्रधार्याशु क्रियतां हितम् आत्मनः
পূৰ্বতে মৃত্যু—যেন দেৱতাসকলৰ সৰ্বস্ব—তোৰ সন্মুখত উপস্থিত হৈছিল। সেয়ে এই কথা ভালদৰে বিবেচনা কৰি তৎক্ষণাৎ, নিজৰ মঙ্গলৰ বাবে যি হিতকৰ তাক শীঘ্ৰে কৰ।
Verse 29
इत्य् उक्त्वा प्रययौ देवी दिव्यस्रग्गन्धभूषणा पश्यतो भोजराजस्य स्तुता सिद्धैर् विहायसा
এইদৰে কৈ দেৱী দিব্য মালা, সুগন্ধ আৰু অলংকাৰৰে ভূষিতা হৈ প্ৰস্থান কৰিলে; ভোজৰাজ চাই থাকোঁতেই, আকাশপথে যাঁওতে সিদ্ধসকলে তেওঁৰ স্তৱ গাইলে।
Frequently Asked Questions
Because Kaṁsa’s surveillance would interpret an overt divine epiphany as proof of the avatāra. The Lord’s self-concealment by māyā safeguards the līlā’s human setting while still remaining Jagat-kāraṇa and sarva-śaktimān.
It signals nature’s obedience to the Supreme: the river’s depth yields to Viṣṇu’s presence, illustrating that the elements are not independent forces but operate within the Lord’s sovereignty.
She mocks his act of violence as futile and warns that the one destined to kill him has already been born elsewhere—thereby confirming the prophecy while redirecting Kaṁsa’s fear away from Devakī’s immediate newborn.