Adhyaya 96: The Threefold Power: The Raudrī Observance and the Manifestation of Chāmuṇḍā

Verse 1

अथ त्रिशक्तिरहरये रौद्रीव्रतम् ॥ श्रीवराह उवाच ॥ या सा नीलगिरि याता तपसे धृतमानसा । रौद्री तमोद्भवा शक्तिस्तस्याः शृणु धरे व्रतम् ॥

এতিয়া ত্ৰিশক্তিৰ বৃত্তান্তত শত্রুনাশক হৰিৰ নিমিত্তে ৰৌদ্ৰী-ব্ৰতৰ বৰ্ণনা। শ্ৰী বৰাহ ক’লে: যি নীলগিৰিলৈ তপস্যাৰ বাবে গ’ল, দৃঢ়চিত্তা—তমসৰ পৰা উদ্ভৱা শক্তি ৰৌদ্ৰী—হে ধৰিত্ৰী, তেঁওৰ ব্ৰত শুনা।

Verse 2

तपः कृत्वा चिरं कालं पालयाम्यखलं जगत् । एवमुद्दिश्य पञ्चाग्निं साधयामास भामिनी ॥

দীৰ্ঘকাল তপস্যা কৰি (তাই সংকল্প কৰিলে), “মই সমগ্ৰ জগতক পালন কৰিম।” এই উদ্দেশ্যে সেই তেজস্বিনী নাৰীয়ে পঞ্চাগ্নি সাধনা আৰম্ভ কৰিলে।

Verse 3

तत्पर्याः कालान्तरे देव्यास्तपन्त्यास्तप उत्तमम् । रुरुनाम महातेजाः ब्रह्मदत्तवरोऽसुरः ॥

সময় গড়ি যেতেই, দেৱী যেতিয়া উত্তম তপস্যা কৰি আছিল, তেতিয়া ৰুরু নামৰ মহাতেজস্বী অসুৰ—ব্ৰহ্মাৰ দত্ত বৰেৰে ভূষিত—উদ্ভৱ হ’ল।

Verse 4

समुद्रमध्ये रत्नाढ्यं पुरमस्ति महावनम् । तत्र राजा स दैत्येन्द्रः सर्वदेवभयङ्करः ॥

সমুদ্ৰৰ মাজত ৰত্নসমৃদ্ধ এটা নগৰ আছে, (চাৰিওফালে) এক মহাবন। তাত সেই দানৱ-ইন্দ্ৰ ৰজা হৈ শাসন কৰে, যি সকলো দেৱতাৰ বাবে ভয়ংকৰ।

Verse 5

अनेकशतसाहस्रकेटित्युत्तरॊत्तरैः ॥ असुरैरन्वितः श्रीमान्द्रतीयो नमुचिर्यथा

শত, সহস্ৰ আৰু কোটি পৰ্যন্ত উত্তৰোত্তৰ বৃদ্ধি পোৱা অসুৰসমূহে সৈতে সংযুক্ত হৈ সেই শ্ৰীমান বীৰ যুঁজত নমুচিৰ দৰে দীপ্তিমন্ত হৈ প্ৰকাশ পালে।

Verse 6

कालेन महता चासौ लोकपालपुराण्यथ ॥ जिगीषुः सैन्यसंवीतो देवैर्युद्धमरॊचयत्

দীৰ্ঘ সময়ৰ পাছত, জয়লাভৰ আকাঙ্ক্ষাৰে আৰু সেনাবাহিনীৰে পৰিবেষ্টিত হৈ, সি লোকপালসকলৰ নগৰসমূহৰ ফালে আগবাঢ়ি দেৱতাসকলৰ সৈতে যুদ্ধ উচটালে।

Verse 7

उत्तिष्ठतस्तस्य महासुरस्य समुद्रतोयं ववृद्धेऽतिमात्रम् ॥ अनेकनकप्रदमीनजुष्टमालावयपर्वतसानुदेशान्

সেই মহা অসুৰ উঠি দাঁড়াতেই সাগৰৰ জল অতিমাত্ৰা বৃদ্ধি পালে; বহু প্ৰকাৰৰ মূল্যবান ধাতুৰে সমৃদ্ধ আৰু মাছৰ বাসস্থান হোৱা পৰ্বতৰ ঢাল আৰু অঞ্চলসমূহ প্লাৱিত হ’ল।

Verse 8

अन्तःस्थितानेकसुरारि सङ्कवद्विचित्रवमायुधचित्रशोभम् ॥ भीमं बलं वर्मितचारुयोधं विनिर्ययौ सिन्धुजलादशालात्

সাগৰীয় আবৰণৰ ভিতৰৰ পৰা এক ভয়ংকৰ বাহিনী ওলাই আহিল—কবচধাৰী সুদৰ্শন যোদ্ধাসকলসহ—বিচিত্ৰ আৰু আশ্চৰ্য অস্ত্ৰৰ দীপ্তিত শোভিত, যেন ভিতৰত একত্ৰিত দেৱশত্ৰুসকলৰ ঘন সমষ্টি।

Verse 9

तत्र द्विपा दैत्यवरैरुपेताः समानघण्टायुत किंकिणीकाः ॥ विनिर्ययुः स्वाकृतिभीपणाश्च समत्वमुच्चैः खलु दर्शयन्तः

তাত দানৱৰ শ্ৰেষ্ঠসকলৰ সৈতে হাতীসমূহ ওলাই আহিল; একে ধৰণৰ ঘণ্টা আৰু ঝংকাৰময় অলংকাৰযুক্ত—কেৱল আকৃতিয়েই ভয়ংকৰ—সমান গতি আৰু উচ্চ গাম্ভীৰ্য প্ৰকাশ কৰি।

Verse 10

अश्वास्तथा काञ्चनपीठनद्धा रोडैस्तु युक्ताः सितचामरैश्च ॥ व्यवस्थितास्ते सममेव तु विनिर्ययुर्लक्षशः कोटेशश्च

তদ্ৰূপে অশ্বসমূহ সোণালী অলংকৃত জিন-সাজে নদ্ধ, ৰশি-পট্টা আৰু শুভ্ৰ চামৰসহ সজ্জিত হৈ শৃঙ্খলাবদ্ধভাৱে স্থিত আছিল; তাৰপিছত একেলগে লক্ষ লক্ষ আৰু কোটি সংখ্যাত অগ্ৰসৰ হ’ল।

Verse 11

रथा रविस्यन्दनतुल्यवेगाः सुचक्रदण्डाक्षत्रिवेणुयुक्ताः ॥ सुषखयन्त्राः परपीडताङ्गाश्चलत्यानन्तास्त्वरितं विशक्ताः

ৰথসমূহ সূৰ্যৰ ৰথৰ সদৃশ বেগবান; সুন্দৰ চকা, দণ্ড, অক্ষ আৰু ত্ৰিবন্ধনে যুক্ত, সুসংযোজিত যন্ত্ৰযুক্ত আৰু শত্রুক দমন কৰিব পৰা দৃঢ় দেহবিশিষ্ট—অগণিত সংখ্যাত, ত্বৰিতে আৰু ঘন বিন্যাসে চলিল।

Verse 12

तथैव योधाः स्थगितेतरेतास्ततर्षिको ये वरतूनपणियः ॥ पदे पदे लब्धजयाः प्रहारीणो विरेजुरुचैरसुरानुगा भृशम्

তদ্ৰূপে যোদ্ধাসকল—যিসকলে আনক ঢাকি পেলাই আৰু তীব্ৰ উদ্যমী আছিল—অসুৰানুগামী হৈ কঠোৰ প্ৰহাৰকাৰী ৰূপে অগ্ৰসৰ হ’ল; পদে পদে জয় লাভ কৰি তেওঁলোকে অত্যন্ত দীপ্তিময় হৈ উজ্জ্বলিল।

Verse 13

देवेषु चैव भरेषु विनिर्गत्य जात्ततः ॥ चतुरङ्गबलोपेतः प्रायादिन्द्रपुरं प्रति

তাৰপিছত দেৱসকলৰ সৈতে যুদ্ধ কৰিবলৈ বাহিৰ ওলাই, চতুৰঙ্গ বালসহ ইন্দ্ৰপুৰীৰ দিশে যাত্ৰা কৰিলে।

Verse 14

अन्याश्छिद्रेषु वा अज्ञानां गृहीत्वा तत्र वै बालम् ॥ लब्ध्वा भवन्तु सुप्रीता अपि वर्षशता पि

তাত অন্য কোনো দুৰ্বল স্থানত বা অজ্ঞ লোকসকলৰ মাজত এটা শিশুক ধৰি, উদ্দেশ্য লাভ কৰি, তেওঁলোক শত বছৰ পৰ্যন্তো সন্তুষ্ট থাকক—ই অংশ খণ্ডিত আৰু প্ৰসঙ্গ অনিশ্চিত।

Verse 15

युयोध च सुरैः साढे रुदैत्यपतिस्तथा । सुदूर्मुसलधेरैः शरैर्दण्डायुधैस्तथा ॥

তেতিয়া ৰুদ্ৰ-সম দৈত্যসকলৰ অধিপতিও দেৱতাসকলৰ সৈতে যুঁজিলে; অতি ভাৰী গদা, শৰবৃষ্টি আৰু দণ্ড-সদৃশ অস্ত্ৰেৰে।

Verse 16

जनुदैरयाः सुरान्संख्य सुराश्चैव तथासुरान् ॥ एवं क्षणमथो युद्ध्वा तदा देवाः सवासवाः ॥

দৈত্যসেনাই অগণন সংখ্যাৰে দেৱতাসকলক আঘাত কৰিলে, আৰু দেৱতাসকলেও তেনেদৰে অসুৰসকলক আঘাত কৰিলে; এইদৰে ক্ষণেক যুদ্ধ কৰি, ইন্দ্ৰসহ দেৱগণ আগবাঢ়িল।

Verse 17

असुरैर्निर्जिताः सद्यो दुद्रुवुर्विमुखा भृशम् ॥ देवेषु चैवग्भग्रेषु विद्वतेषु विशेषतः ॥

অসুৰসকলৰ দ্বাৰা তৎক্ষণাৎ পৰাজিত হৈ তেওঁলোকে অতি দুখে মুখ ঘুৰাই দ্ৰুত পলাই গ’ল; আৰু এই অৱস্থা দেৱতাসকলৰ মাজত, বিশেষকৈ জ্ঞানীসকলৰ মাজতো, অধিক দেখা গ’ল।

Verse 18

असुरः सर्वदेवानामन्वधावत वीर्यवान् । ततो देवगणाः सर्वे द्रवन्तो भयावह्वलाः ॥

সেই বীৰ্যবান অসুৰে সকলো দেৱতাক অনুসৰণ কৰি দৌৰিলে; তেতিয়া সকলো দেৱগণ ভয় আৰু বিভ্ৰান্তিত কঁপনি উঠি পলাই গ’ল।

Verse 19

दृष्ट्वा रुरुच सबमसुरेन्द्र निपातितम् ॥ स्तुतिं चकार भगवान् स्वयं देवस्रिलोचनः ॥

অসুৰ-ৰাজক পতিত হোৱা দেখি, ভগৱান দেৱশ্ৰীলোচনে নিজেই স্তুতিগীত ৰচনা কৰিলে।

Verse 20

स राज्यमतुलं लेभे भयेश्य च प्रमुच्यते ॥ यस्येदं लिखितं गेहे सदा तिष्ठति धारितम् ॥

সেয়ে অতুল ৰাজ্য-সাম্ৰাজ্য লাভ কৰিলে আৰু ভয়ৰ পৰা মুক্ত হ’ল; যাৰ ঘৰত এই লিখিত পাঠ সদায় সংৰক্ষিত হৈ থাকে আৰু নিত্য ধাৰণ কৰা হয়।

Verse 21

नीले गिरिवर जग्मुर्यत्र देवी व्यवास्थता ॥ रोदी तपोरता देवी तामसी शक्तिरुत्तमा ॥

তেওঁলোকে উৎকৃষ্ট নীলা পৰ্বতলৈ গ’ল, য’ত দেবী প্ৰতিষ্ঠিত আছিল—তপস্যাত ৰত ৰোদি দেবী, তামসী গুণ-সম্বন্ধীয় উত্তমা শক্তি।

Verse 22

रुद्र उवाच ॥ जयस्व देवि चामुण्डे जय भूतापहारिणि ॥ जय सर्वगते देवि कालरात्रे नमोऽस्तु ते ॥

ৰুদ্ৰ ক’লে: “জয় হওক, হে দেবী চামুণ্ডে; জয় হওক, হে ভূত-অপহাৰিণী। জয় হওক, হে সৰ্বব্যাপিনী দেবী; হে কালৰাত্ৰি, তোমাক নমস্কাৰ।”

Verse 23

संहारकारिणी देवी कालरात्रीत तां विदुः ॥ सा दृष्ट्वा तान् तदा देवान् भयत्रस्तान्विचेतसः ॥

তেওঁলোকে সেই দেবীক কালৰাত্ৰি বুলি জানে, যি সংহাৰকাৰিণী; আৰু তাই তেতিয়া সেই দেৱতাসকলক দেখিলে—ভয়ত কঁপা আৰু চিত্তবিভ্ৰান্ত—(তদনুসাৰে প্ৰতিক্ৰিয়া কৰিলে)।

Verse 24

विश्वमुत्ते शुभे शुद्धे विरूपाक्ष त्रिलोचने ॥ भीमरूपे शिवे वेद्ये महामाये महोदयॆ ॥

হে বিশ্বৰূপে উন্নতা, হে শুভে শুদ্ধে; হে বিৰূপাক্ষী, ত্ৰিলোচনী; হে ভীমৰূপে, হে শিৱে, হে বেদ্যা; হে মহামায়া, হে মহোদয়া।

Verse 25

मा भेत्य् उच्चकैर्देवी तानुवाच सुरोत्तमान् ॥ देव्युवाच ॥ किमियं व्याकुला देवा गतिर् व उपलक्ष्यते ॥

দেৱীয়ে দেৱশ্ৰেষ্ঠসকলক উচ্চস্বৰে ক’লে: “ভয় নকৰিবা। হে দেৱসকল, এই ব্যাকুলতা কিয়? তোমালোকৰ মাজত কোন গতি বা ঘটনাৰ লক্ষণ দেখা গৈছে?”

Verse 26

कथयध्वं द्रुतं देवाः सर्वथा भयकारणम् ॥ देवा ऊचुः । अयमायाति दैत्येन्द्रो रुरुभीमपराक्रमः ॥

“হে দেৱসকল, সকলো দিশৰ ভয়ৰ কাৰণ শীঘ্ৰ কওক।” দেৱসকলে ক’লে: “চাওক, দৈত্যসকলৰ ইন্দ্ৰ—ৰুৰুভীম—ভয়ংকৰ পৰাক্ৰমেৰে আহি আছে।”

Verse 27

एतस्य भातान् रक्षस्व त्वं देवान् परमेश्वर ॥ एवमुक्ता तदा देवी भीमपराक्रमा ॥

“হে পৰমেশ্বৰ, ইয়াৰ পৰা দেৱসকলক ৰক্ষা কৰক।” এইদৰে কোৱা হ’লে, ভয়ংকৰ পৰাক্ৰমশালী দেৱী তেতিয়া কৰ্মত প্ৰবৃত্ত হ’ল।

Verse 28

जहास परया प्रीत्या देवानां पुरतः शुभा ॥

শুভ ৰূপধাৰী দেৱীয়ে দেৱসকলৰ সন্মুখত পৰম আনন্দেৰে হাঁহিলে।

Verse 29

तस्या हसुन्त्या वक्रात्तु बद्ध्यो देव्यः वार्णर्ययुः ॥

দেৱীয়ে হাঁহি থাকোঁতে তেখেতৰ মুখৰ পৰা বদ্ধ/সজ্জিত, নানা বৰ্ণৰ দিৱ্য নাৰী-ৰূপা দেৱীসকল ওলাই আহিল।

Verse 30

भीमाक्षि भीषणे देवि सर्वभूतभयङ्कर । कराले विकराले च महाकाले करालिनि ॥

হে দেৱী, ভয়ংকৰ নয়নধাৰী ভীমাক্ষি! হে ভীষণী, সকলো ভূতৰ ভয়সৃষ্টিকাৰী; হে কৰালা, হে বিকৰালা, হে মহাকালা, হে কৰালিনী!

Verse 31

याभिर्विश्वमिदं व्याप्तं विकृताभैरनेकशः ॥ पाशाङ्कुशधराः सर्वाः सर्वाः पीनपयोधराः ॥

সেই বহু বিকৃত আৰু ভয়ংকৰ ৰূপসমূহে এই সমগ্ৰ বিশ্বক আচ্ছাদিত কৰিলে। সকলোয়ে পাশ আৰু অঙ্কুশ ধাৰণ কৰিছিল; সকলোয়ে পীন পয়োধৰধাৰী আছিল (শক্তি আৰু উৰ্বৰতাৰ চিহ্ন)।

Verse 32

काली कराली विक्रान्ता कालरात्रि नमोऽस्तु ते ॥ इति स्तुता तदा देवी रुद्रेण परमेष्ठिना ॥

“হে কালী, হে কৰালী, হে বিক্ৰান্তা, হে কালৰাত্ৰি—তোমাক নমস্কাৰ।” এইদৰে তেতিয়া পৰমেষ্ঠিন ৰুদ্ৰে দেৱীক স্তৱন কৰিলে।

Verse 33

सर्वाः शूलधरा भीमाः सर्वाश्चापधराः शुभाः ॥ ताः स कटीशो देव्यस्तदेवेष्टय संस्थिताः ॥

সকলোয়ে ভয়ংকৰ, শূলধাৰী; আৰু সকলোয়ে শুভ, ধনুধাৰী। সেই দেৱীসকল তাইৰ কটি-দেশৰ চাৰিওফালে অৱস্থান কৰিছিল (পাঠ অনিশ্চিত)।

Verse 34

युयुधुर्दानवैः सार्धं बद्धतूणा महाबलाः ॥ क्षणेन दानवबलं तत्सर्वं निहतं तु तैः ॥

মহাবলী, তূণী বাঁধি, দানৱসকলৰ সৈতে যুদ্ধ কৰিলে। এক ক্ষণতে তেওঁলোকে দানৱবাহিনীৰ সেই সমগ্ৰ বল নিধন কৰিলে।

Verse 35

तत्सर्वं दानवबलमनयद्यामसादनम् ॥ एक एवं महादैत्यो रुरुस्तस्थौ महामृधे ॥

সেই সমগ্ৰ দানৱ-বলক যমৰ ধামলৈ, অৰ্থাৎ মৃত্যুলোকলৈ, নি পেলোৱা হ’ল। তথাপি মহাযুদ্ধত এজনেই মহাদৈত্য ৰুরু অটলভাৱে থিয় হৈ ৰ’ল।

Verse 36

यथेमं शृणुया इत्यात्रिशक्यास्तु समुद्भवम् ॥ सर्वपापविनिर्मुक्तो पदं गच्छत्यनामयम् ॥

যি কোনোবাই ইয়াত ত্ৰিশক্যাৰ উৎপত্তি-বৃত্তান্ত শুনে, সি সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত হৈ নিৰাময়, অক্লেশ পদ লাভ কৰে।

Verse 37

स च मायां महारौद्रीं रौवीं विससर्ज है ॥ सा माया ववृधे भीमा सर्वदेवप्रमोदिनी ॥

তেওঁ মহাৰৌদ্ৰী, ভয়ংকৰ মায়া—ৰৌৱী নামৰ—মুক্ত কৰিলে। সেই মায়া ভীষণ ৰূপে বৃদ্ধি পালে আৰু সকলো দেৱতাক আনন্দিত কৰিলে।

Verse 38

तया विमोहिता देवाः सर्वे निद्रां तु लेभिरे ॥ देवाश्च त्रिशिखेनाजौ तं दैत्यं समताडयत् ॥

সেই মায়াৰ মোহত সকলো দেৱতা নিদ্ৰাত লীন হ’ল। তথাপি যুদ্ধক্ষেত্ৰত দেৱতাসকলে ত্ৰিশিখাৰ সৈতে মিলি সেই দানৱক আঘাত কৰিলে।

Verse 39

तया तु ताडितस्यास्य दैत्यस्य शुभलोचने ॥ चर्ममुण्डे उभे सम्यक् पृथग्भूते बभूवतुः ॥

তাই আঘাতপ্ৰাপ্ত সেই দানৱৰ, হে শুভলোচনে, চর্ম আৰু মুণ্ড দুয়োটা সুস্পষ্টভাৱে পৰস্পৰৰ পৰা পৃথক হৈ গ’ল।

Verse 40

रुरुस्तु दानवेन्द्रस्य चर्ममुण्डे क्षणाद्यतः ॥ अपहृत्यैर्देवी चामुण्डा तेन सा अभवत् ॥

তেতিয়া ৰুৰুৰ দানৱেন্দ্ৰৰ চাম আৰু মুণ্ড এক মুহূৰ্ততে অপহৰণ কৰি, সেই কাৰণেই দেৱী ‘চামুণ্ডা’ নামে প্ৰখ্যাত হ’ল।

Verse 41

वास्च सर्वसंपन्न युयुधुनिच ॥ स च मायां महा इतं समताडयत् ॥ सर्वभूतमहाराुद्री या देवी परमेश्वरी ॥ संहारिणी तु या चैव कालरात्रिः प्रकीर्तिता ॥

[পাঠ অস্পষ্ট/ভ্ৰষ্ট।] … আৰু তেওঁ সেই মহামায়াক আঘাত কৰিলে। যি দেৱী পৰমেশ্বৰী, সকলো ভূতৰ বাবে মহাভয়ংকৰ, আৰু সংহাৰিণী—সেই দেৱীক ‘কালৰাত্ৰি’ বুলি প্ৰখ্যাত কৰা হয়।

Verse 42

तस्या अनुचरा देव्यॊ बाध्योऽसंख्यातकोटयः ॥ तास्तां देवीं महाभागोॊं परिवर्य व्यवस्थिताः ॥

সেই দেৱীৰ অসংখ্য কোটি অনুচৰা দেৱীসকল সাজি থিয় হৈ, সেই মহাভাগা দেৱীক ঘেৰি সুসংবদ্ধভাৱে অৱস্থান কৰিলে।

Verse 43

एवमुक्ता तदा देवी दध्याः तासां तु भोजनम् ॥ न चाध्यगच्छच्च यदा तासां भोजनमन्तिकात् ॥

এইদৰে কোৱা হোৱাত দেৱীয়ে তেতিয়া তেওঁলোকৰ বাবে ভোজনৰ ব্যৱস্থা কৰিলে; কিন্তু সময় আহিলে, তেওঁলোকৰ ভোজন ওচৰত নাপালে। [পাঠ অনিশ্চিত]

Verse 44

ततो दध्यो महादेवं रुद्रं पशुपतिं विभुम् । सॊऽपि ध्यानात्समुत्तस्थौ परमात्मा त्रिलोचनः ॥

তাৰ পিছত দধ্য (দধীচি) মহাদেৱ ৰুদ্ৰ—পশুপতি, বিভু—ৰ ধ্যান কৰিলে। আৰু তেওঁও ধ্যানৰ পৰা উঠি আহিল: পৰমাত্মা, ত্ৰিনয়নধাৰী।

Verse 45

याचयामासुरव्यग्रास्तास्तां देवीं बुभुक्षिताः ॥ वयं देवि सुधार्ताः स्मो देहि नो भोजनं शुभे ॥

ক্ষুধাত কাতৰ আৰু ব্যাকুল হৈ তেওঁলোকে সেই দেৱীক মিনতি কৰিলে: “হে দেৱী, আমি ক্ষুধাৰ যন্ত্রণাত পীড়িত; হে শুভে, আমাক আহাৰ দান কৰা।”

Verse 46

उवाच च द्रुतं देवीं किं ते कार्य विवक्षितम् ॥ इहि देवि वरारोहे यत्ते मनसि वर्तते ॥

আৰু তেওঁ তৎক্ষণাৎ দেৱীক ক’লে: “তুমি কি কথা ক’ব বিচাৰিছা? আহা, হে দেৱী, হে সুন্দৰ নিতম্বাৱতী, তোমাৰ মনত যি আছে সেয়া কোৱা।”

Verse 47

देव्युवाच ॥ भक्ष्यार्थमासां देवेश किञ्चिद्दातुमिहार्हसि ॥ बलात्कुर्वन्ति मामेता भक्षार्थिन्यो महाबलाः ॥

দেৱীয়ে ক’লে: “হে দেৱেশ, এইসকলৰ আহাৰৰ বাবে ইয়াত কিঞ্চিৎ দান কৰা উচিত। আহাৰপ্ৰাৰ্থিনী এই মহাবলীয়ে মোৰ ইচ্ছাৰ বিপৰীতে মোক বলপূৰ্বক বাধ্য কৰিছে।”

Verse 48

एवं स्तुत्वा भवो देवी चामुण्डां च सुरेश्वरीम् ॥ क्षणादन्तर्हितो देवस्ते च देवा दिवं ययुः ॥

এইদৰে দেৱী—চামুণ্ডা, দেৱসকলৰ অধিষ্ঠাত্রী—ক স্তৱ কৰি ভৱ (শিৱ) ক্ষণমাত্ৰতে অন্তৰ্হিত হ’ল; আৰু সেই দেৱসকল স্বৰ্গলৈ গ’ল।

Verse 49

अन्यथा मामपि बलाद्भक्षयिष्यन्ति ताः प्रभो ॥ रुद्र उवाच ॥ एतासां शृणु देवेश भक्ष्यमेकं मयोदितम् ॥

“নচেৎ, হে প্ৰভো, সিহঁতে মোকো বলপূৰ্বক ভক্ষণ কৰিব।” ৰুদ্ৰ ক’লে: “হে দেৱেশ, শুনা—ইহঁতৰ বাবে মই এক ভক্ষ্য বস্তু প্ৰস্তাৱ কৰিছোঁ।”

Verse 50

कथ्यमानं वरारोहे कालरात्रे महाप्रभे ॥ या स्त्री सगर्भा देवेशि वन्यस्त्रीपरिधानकम् ॥

“শুনা, হে সুন্দৰ-নিতম্বিনী—হে কালৰাত্ৰি, হে মহাপ্ৰভে। হে দেৱেশি, যি স্ত্ৰী গৰ্ভৱতী হৈ বন্য-স্ত্ৰীৰ পৰিধান ধাৰণ কৰে…”

Verse 51

परिधत्ते स्पृशेच्चापि पुरुषस्य विशेषतः ॥ स भागोऽस्तु महाभागो कासाञ्चित्पृथिवीतले ॥

…আৰু যদি সি তাক পৰিধান কৰে আৰু বিশেষকৈ কোনো পুৰুষক স্পৰ্শো কৰে—তেন্তে পৃথিৱীতলত কিছুমানৰ বাবে সেই অংশ (নিয়ত ভাগ) মহাভাগ্যৰূপে স্থিৰ হওক।

Verse 52

अन्याः सूतिगृहे छिद्रं गृह्णीयुस्तत्र पूजिताः ॥ निवसिष्यन्ति देवेश तथान्या जातहारिकाः ॥

অন্যাসকলে তাত পূজিত হৈ সূতিগৃহ (প্ৰসৱগৃহ)ৰ ভিতৰত থকা কোনো ছিদ্ৰ/ফাঁক আশ্ৰয় কৰি বাস কৰক। হে দেবেশ! তদ্ৰূপ অন্য ‘জাতহারিকা’—নৱজাতক হৰণৰ সৈতে সম্পৰ্কিত—তেওঁলোকেও বাস কৰক।

Verse 53

गृहे क्षेत्रे तडागेषु वाप्युद्यानेषु चैव हि ॥ अन्यचितारुदन्त्य याः स्त्रियास्तिष्ठन्ति नित्यशः ॥

ঘৰত, ক্ষেতত, পুখুৰীত, কূপ/জলাশয়ত আৰু উদ্যানতো—যি নাৰীসকল সদায় আনৰ চিতাৰ কাষত কান্দি কান্দি থিয় হৈ থাকে।

Verse 54

तासां शरीराण्याविश्य कचित्तृप्तिमवाप्स्यथ ॥ एवमुक्त्वा तदा देवी स्वयं रुद्रः प्रतापवान् ॥

তেওঁলোকৰ শৰীৰত প্ৰৱেশ কৰি তোমালোকে কিছু পৰিমাণে তৃপ্তি লাভ কৰিবা। এইদৰে কৈ তেতিয়া দেবী (…); তাৰপিছত প্ৰতাপৱান ৰুদ্ৰ স্বয়ং (… আগলৈ)।

Verse 55

मनोजवे जये जृम्भे भीमाक्ष क्षुभितक्षये ॥ महामारि विचित्राङ्गे जय नृत्यप्रिये शुभे ॥

জয় হওক তোমাৰ, মনৰ দৰে দ্ৰুতগামী; জয়, হে বিস্তাৰময়ী; হে ভীম-নয়না, ক্ষোভ আৰু ক্ষয়ৰ বিনাশিনী। হে মহামাৰী-শক্তি, বিচিত্ৰ অঙ্গধাৰিণী—নৃত্যপ্ৰিয়া, শুভা, তোমাক জয়।

Verse 56

विकराले महाकालि कालिके पापहारिणि । पाशहस्ते दण्डहस्ते भीमरूपे भयानके ॥

হে বিকৰালিনী, হে মহাকালী, হে কালিকে—পাপহাৰিণী। পাষ ধাৰিণী, দণ্ড ধাৰিণী—ভীমৰূপা, ভয়ংকৰী।

Verse 57

चामुण्डे ज्वमानास्ये तीक्ष्णदंष्ट्रे महाबले ॥ शतयानस्थिते देवि प्रेतासनगते शिवे ॥

হে চামুণ্ডে, জ্বালাময় মুখধাৰিণী, তীক্ষ্ণ দংশ্ট্ৰাযুক্তা, মহাবলৱতী। হে দেবী, শতযানত আসীন; হে শিৱা, প্ৰেতাসনত উপবিষ্টা।

Verse 58

तुतोष परमा देवी वाक्यं चेदमुवाच ह । वरं वृणीष्व देवेश यत्ते मनसि वर्तते ॥

তেতিয়া পৰমা দেবী সন্তুষ্ট হৈ এই বাক্য ক’লে: “হে দেবেশ, তোমাৰ মনত যি আছে, সেই বৰ বাছি লোৱা।”

Verse 59

रुद्र उवाच ॥ स्तोत्रेणानेन ये देवि त्वां स्तुवन्ति वरानने ॥ तेषां त्वं वरदा देवि भव सर्वगता सती ॥

ৰুদ্ৰ ক’লে: “হে দেবী, যিসকলে এই স্তোত্ৰেৰে তোমাক স্তুতি কৰে, হে সুন্দৰ-মুখী, তুমি তেওঁলোকৰ বাবে বৰদায়িনী হোৱা, হে দেবী—সৰ্বব্যাপিনী সती।”

Verse 60

यथेमं त्रिःप्रकारे तु देवि भक्त्या समान्यतः ॥ स पुत्रपौत्रपशुमान् समृद्धिमुपगच्छति ॥

হে দেবী! যি কোনো ব্যক্তি বিধিপূৰ্বক ত্ৰিবিধ পদ্ধতিত ভক্তিসহ নিয়মিতভাৱে এই স্তৱ অৰ্ঘ্য কৰে, সি পুত্ৰ-পৌত্ৰ আৰু পশুধনসহ সমৃদ্ধি লাভ কৰে।

Verse 61

य एतां वेद वै देव्याः उत्पत्तिं त्रिविधां वरम् ॥ स कर्मपाशनिर्मुक्तः परं निर्वाणभृच्छात् ॥

যি কোনো ব্যক্তি সত্যই দেবীৰ উৎপত্তিৰ এই ত্ৰিবিধ উৎকৃষ্ট বৰ্ণনা বুজে, সি কৰ্ম-পাশৰ বন্ধনৰ পৰা মুক্ত হৈ পৰম নিৰ্বাণ, অৰ্থাৎ মোক্ষ অৱস্থালৈ উপনীত হয়।

Verse 62

भ्रष्टराज्यो यदा राजा नवम्यां नियतः शुचिः ॥ अष्टभ्यां च चतुर्दश्यामुपवासीनरोत्तमः ॥

যেতিয়া কোনো ৰজাই ৰাজ্য হেৰুৱায়, তেতিয়া সি নিয়ম-সংযমে শুচি হৈ নবমীত বিধি পালন কৰে আৰু চতুৰ্দশীত অষ্ট (নির্ধাৰিত) অনুশাসন/সহচৰসহ উপবাস কৰে—সেই উত্তম নৰ (এদৰে কৰোঁতে)…

Verse 63

संवत्सरेण लभते राज्यं निष्कण्टकं नृपः ॥ एषां त्रिशक्तिरुद्दिष्टा नयसिद्धान्तगामिनी ॥

এটা বছৰৰ ভিতৰত সেই ৰজা কণ্টক-ৰহিত, অৰ্থাৎ দুঃখ-ক্লেশ আৰু প্ৰতিদ্বন্দ্বীৰ পৰা মুক্ত ৰাজ্য লাভ কৰে। ইয়াৰ বাবে ত্ৰিশক্তিৰ নিৰ্দেশ দিয়া হৈছে, যি সুনীতিৰ তত্ত্ব আৰু স্থাপিত সিদ্ধান্তলৈ লৈ যায়।

Verse 64

एषा श्वेता परा सृष्टिः सात्त्विकी ब्रह्मसंस्थिता ॥ एषैव रक्ता रजसि वैष्णवी परिकीर्तिता ॥

এইয়াই শ্বেত, পৰম সৃষ্টিঃ সত্ত্বিক, ব্ৰহ্মত প্ৰতিষ্ঠিত। এই একেই শক্তি ৰজসত ৰক্ত (লাল) ৰূপে প্ৰকাশ পায় আৰু বৈষ্ণৱী বুলি কীৰ্তিত হয়।

Verse 65

एषैत्र कृष्णा तमसि रौद्री देवी प्रकीर्तिता ॥ परमात्मा यथा देव एक एव त्रिधा स्थितः ॥

ইয়াত তমসৰ অন্ধকাৰত দেৱীক ৰৌদ্ৰী, কৃষ্ণবৰ্ণা বুলি প্ৰখ্যাত কৰা হৈছে; যেনেকৈ পৰমাত্মা—একমাত্ৰ দিৱ্য তত্ত্ব—ত্ৰিধা ৰূপে অৱস্থিত থাকে।

Verse 66

प्रयोजनाक्षाच्छक्तिरैकैव त्रिविधाभवत् ॥ य एतं शृणुयात्सगै त्रिशत्तयाः परमं शिवम् ॥

প্ৰয়োজনেৰ দৃষ্টিত শক্তি একেই, কিন্তু সি ত্ৰিধা হয়। যিয়ে এই কথা শোনে—ত্ৰয়ী আৰু ষড়্বৰ্গসহ—সি পৰম শিৱ, সৰ্বোচ্চ মঙ্গল অৱস্থা লাভ কৰে।

Verse 67

सर्वपापविनिर्मुक्तः परं निर्वाणमाप्नुयात् ॥ यश्चमं शृणुयान्नित्यं नवम्या नियतः स्थितः ॥

সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত হৈ মানুহে পৰম নিৰ্বাণ লাভ কৰে। আৰু যিয়ে নৱমী তিথিত নিয়মত স্থিৰ হৈ নিয়মিতভাৱে এই কথা শোনে, সিও সেই ফল পায়।

Verse 68

न तस्याग्निभयं घोरं सर्पचौरादिनं भवेत् ॥ यश्चमं पूजयेद्भक्त्या पुस्तकेऽपि स्थितं बुधः ॥

তেনে মানুহৰ অগ্নিৰ ভয়ংকৰ ভয় নাথাকে, নাহে সাপ, চোৰ আদি পৰা। আৰু যি বুদ্ধিমান ভক্তিভাৱে ইয়াক পূজা কৰে—পুথিতো অৱস্থিত হলেও—সি তেনে ৰক্ষা লাভ কৰে।

Verse 69

तेन चेष्टुं भवेत्सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरम् ॥ जायन्ते पशवः पुत्रा धनधान्यं वराः स्त्रियः ॥

তাৰ প্ৰভাৱত ত্ৰিলোক—চৰাচৰসহ—সকলোই তাৰ উদ্যোগৰ অনুকূল হয়। পশু আৰু পুত্ৰ জন্মে; ধন-ধান্য আৰু উত্তম পত্নীসকল লাভ হয়।

Verse 70

रत्नान्यश्वास्तथा गावो दासा दास्यो भवन्ति हि ॥ यस्येदं तिष्ठते गेहे तस्य संपद्भवेद्ध्रुवम् ॥

ৰত্ন, অশ্ব তথা গাভী, আৰু দাস-দাসী নিশ্চয়েই তাৰ বাবে লাভ হয়। যাৰ গৃহত ইহা স্থিত থাকে, তাৰ সম্পদ নিশ্চিতভাৱে উদয় হয়।

Verse 71

श्रीवराह उवाच ॥ एतदेव रहस्यं ते कीर्तितं भूतधारिणे ॥ रुद्रस्य खलु माहात्म्यं सकलं कीर्तितं मया ॥

শ্ৰী বৰাহ ক’লে: হে ভূতধাৰিণে, এই একেই গোপন তত্ত্ব তোমাক কীৰ্তিত কৰিলোঁ। নিশ্চয়েই ৰুদ্ৰৰ মাহাত্ম্য সম্পূৰ্ণৰূপে মই বৰ্ণনা কৰিলোঁ।

Verse 72

नवकोट्यस्तु चामुण्डा भभिन्ना व्यवस्थिताः ॥ या रौद्री तामसी शक्तिः सा चामुण्डा प्रकीर्तिता ॥

চামুণ্ডাৰ নৱ কোটী ভিন্ন ভিন্ন ৰূপ পৃথকভাবে স্থাপিত আছে। যি ৰৌদ্ৰী, তামসী শক্তি, সেই শক্তিকেই চামুণ্ডা বুলি প্ৰখ্যাত কৰা হয়।

Verse 73

अष्टादश तथा कोट्यो वैष्णव्याः भेदू उच्यते ॥ या विष्णो राजसी शक्तिः पालनī चैव वैष्णवी ॥

বৈষ্ণৱীৰ অষ্টাদশ কোটী ভিন্ন ভিন্ন ৰূপ বুলি কোৱা হয়। যি বিষ্ণুৰ ৰাজসী শক্তি—পালন আৰু শাসন-স্বভাৱযুক্ত—সেই শক্তিয়েই বৈষ্ণৱী।

Verse 74

कृतवांस्ताश्च भजते पतिरूपेण सर्वदा । यश्चाराधयते तस्य रुद्रस्तुष्टो भविष्यति ॥ सिद्ध्यन्ति तस्य कामाश्चे मनसा चिन्तिता अपि ॥

সেই শক্তিসমূহ সৃষ্টি কৰি, প্ৰভু সদায় পতি-ৰূপে সিহঁতক ভজে/সম্মান কৰে। যিয়ে এইভাবে আৰাধনা কৰে, তাৰ প্ৰতি ৰুদ্ৰ সন্তুষ্ট হয়; মনত চিন্তা কৰা কামনাসমূহো তাৰ সিদ্ধ হয়।

Verse 75

या ब्रह्मशाक्तः सत्त्वस्था सा ह्यनन्ता प्रकीर्तिता ॥ एतासां सर्वभेदेषु पृथगेकैकशी धरे ॥

যি শক্তি ব্ৰহ্মাৰ শক্তি আৰু সত্ত্বত স্থিত, তাক ‘অনন্তা’ বুলি প্ৰখ্যাত কৰা হয়। হে ধৰা, এই শক্তিসকলৰ সকলো ভেদত প্ৰত্যেকেই নিজৰ নিজৰ ৰূপে পৃথকভাৱে ধাৰিত বুলি গণ্য।

Verse 76

सर्वसः भगवान् रुखः सर्वगश्च पतिर्भवेत् ॥ यावन्त्यस्या महाशक्त्यास्तावद्रूपाणि शङ्करः ॥

সকলো দিশে ভগৱান ‘ৰুখ’ ৰূপে হয়—সৰ্বব্যাপী আৰু অধিপতি। এই মহাশক্তিৰ যিমান শক্তি আছে, সিমানেই শংকৰৰ ৰূপ।