Adhyaya 207: Section on the ‘Person’ who Entices Beings within the Cycle of Rebirth

Verse 1

अथ संसारचक्रपुरुषविलोभनप्रकरणम् ॥ ऋषिपुत्र उवाच ॥ इदमन्यन्महाभागान्नारदात्कलहप्रियात् ॥ श्रुतं विप्रा यथा तत्र यमस्य सदसि स्वयम् ॥

এতিয়া সংসাৰ-চক্ৰৰ মোহিনী পুৰুষ-প্ৰকৰণ আৰম্ভ হয়। ঋষিপুত্ৰ ক’লে: হে ভাগ্যৱান বিপ্ৰসকল, কলহপ্ৰিয় নাৰদৰ পৰা মই আন এটা বৃত্তান্ত শুনিলোঁ—যি তাত যমৰ সভাত স্বয়ং ঘটিছিল।

Verse 2

तथा च पृच्छतस्तस्य पुरावृत्तं महात्मनः ॥ आख्यानं कथयामास यदुक्तं चित्रभानुना ॥

আৰু যেতিয়া সেই মহাত্মাক সোধা হ’ল, তেতিয়া তেওঁ পূৰ্ববৃত্তান্ত ক’লে—চিত্ৰভানুৱে যিদৰে কৈছিল, সেই আখ্যানে।

Verse 3

यथा च जनको राजा कामान्दिव्यानवाप्तवान् ॥ तत्सर्वं कथयिष्यामि श्रूयतां मुनिसत्तमाः ॥

আৰু যেনেকৈ জনক ৰজাই দিব্য ভোগ-সুখ লাভ কৰিছিল—সেই সকলো মই ক’ম; হে মুনিশ্ৰেষ্ঠসকল, শুনক।

Verse 4

अयं तत्र महातेजा नारदो मुनिसत्तमः ॥ धर्मराजसभां प्राप्तस्तपसा द्योतितप्रभः ॥

তাত সেই মহাতেজস্বী নাৰদ, মুনিশ্ৰেষ্ঠ, ধৰ্মৰাজৰ সভালৈ উপস্থিত হ’ল—তপস্যাৰ বলত তেওঁৰ প্ৰভা দীপ্ত হৈছিল।

Verse 5

तत्र राजाऽथ वेगेन तं दृष्ट्वा स्वयमागतं ॥ अर्चयित्वा यथान्यायं कृत्वा चैव प्रदक्षिणम् ॥

তেতিয়া ৰজাই তেওঁক স্বয়ং আহি থকা দেখি তৎক্ষণাৎ আগবাঢ়ি গ’ল; বিধি অনুসাৰে পূজা কৰি প্ৰদক্ষিণাও কৰিলে।

Verse 6

उवाच च महातेजाः सूर्यपुत्रः प्रतापवान् ॥ स्वागतम् ते द्विजश्रेष्ठ दिष्ट्या प्राप्तोऽसि नारद ॥

তেতিয়া মহাতেজস্বী, প্ৰতাপৱান সূৰ্যপুত্ৰে ক’লে: “হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠ, তোমাক স্বাগতম। সৌভাগ্যবশত তুমি আহিলা, নাৰদ।”

Verse 7

सर्वज्ञः सर्वदर्शीं च सर्वधर्मविदां वरः ॥ गान्धर्वस्येतिहासस्य विज्ञाता त्वं महामुने ॥

“তুমি সৰ্বজ্ঞ আৰু সৰ্বদৰ্শী; সকলো ধৰ্মবিদৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠ। হে মহামুনি, গন্ধৰ্বসকলৰ পৰম্পৰা আৰু ইতিহাসৰ জ্ঞানীও তুমি।”

Verse 8

वयं पूताश्च मेध्याश्च त्वां दृष्ट्वा ह्यागतं विभो ॥ अयं देशः पुनः पूतः सर्वतो मुनिसत्तम ॥

“হে বিভো, তোমাক আহি দেখা পাই আমি পৱিত্ৰ আৰু যজ্ঞাদি কাৰ্যৰ যোগ্য হ’লোঁ। হে মুনিসত্তম, এই দেশো চাৰিওফালে পুনৰ পৱিত্ৰ হ’ল।”

Verse 9

यत्कार्यं येन वा कार्यं यद्वै मनसि वर्तते ॥ प्रब्रूहि भगवन्नाशु यच्चान्यत्किंचिदुत्तमम् ॥

“তোমাৰ যি কাৰ্য আছে, যাৰ দ্বাৰা সেয়া কৰাব লাগিব, আৰু যি তোমাৰ মনত আছে—হে ভগৱন, শীঘ্ৰে কোৱা। আৰু আন যি কিছুমান উত্তম ক’বলগীয়া আছে, সেয়াও কোৱা।”

Verse 10

इति धर्मवचः श्रुत्वा नारदः प्राह धर्मवित् ॥ अहं ते कथयिष्यामि यत्पृष्टं संशयास्पदम् ॥

এই ধৰ্মসম্বন্ধীয় বাক্য শুনি ধৰ্মবিদ নাৰদে ক’লে: “যি সোধা হৈছে, যি সন্দেহৰ স্থান, সেয়া মই তোমাক ক’ম।”

Verse 11

नारद उवाच ॥ भवान् पाता च गोप्ता च नेता धर्मस्य नित्यशः ॥ सत्येन तपसा क्षान्त्या धैर्येण च न संशयः ॥

নাৰদে ক’লে: আপুনি সদায় ধৰ্মৰ ৰক্ষক, পালনকৰ্তা আৰু পথপ্ৰদৰ্শক—সত্য, তপস্যা, ক্ষান্তি আৰু ধৈৰ্যৰ দ্বাৰা; ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।

Verse 12

भावज्ञश्च कृतज्ञश्च त्वदन्यो न हि विद्यते ॥ संशयं सुमहत्प्राप्तस्तन्ममाचक्ष्व सुव्रत ॥

আপুনি ভাব-অভিপ্ৰায় জানোতা আৰু কৃতজ্ঞ; আপোনাৰ বাহিৰে আন কোনো নাই। মই মহা সন্দেহত পৰিছোঁ; সেয়ে, হে সুব্ৰত, মোক ইয়াৰ ব্যাখ্যা কৰক।

Verse 13

अमरत्वं कथं याति व्रतेन नियमेन च ॥ केन वा दानधर्मेण तपसा वा सुरोत्तम ॥

হে সুৰোত্তম, ব্ৰত আৰু নিয়ম-পালনেৰে অমৰত্ব কেনেকৈ লাভ হয়? অথবা কোন দান-ধৰ্মেৰে, বা কোন তপস্যাৰে?

Verse 14

अतुलां च श्रियं लोके कीर्तिं च सुमहत्फलम् ॥ लभन्ते शाश्वतं स्थानं दुर्लभं विगतज्वराः ॥

আৰু (কোন উপায়ে) লোকে অতুল শ্ৰী আৰু অতি মহৎ ফলদায়িনী কীৰ্তি লাভ কৰে? (কোন উপায়ে) জ্বৰ-দুঃখহীন হৈ, দুৰ্লভ শাশ্বত স্থান লাভ কৰে?

Verse 15

केन गच्छन्ति नरकं पापिष्ठं लोकगर्हणम् ॥ सर्वमाख्याहि तत्त्वेन परं कौतूहलं हि मे ॥

কোন কৰ্মে মানুহ নৰকলৈ যায়—অতি পাপিষ্ঠ, লোক-নিন্দিত? মোৰ পৰম কৌতূহল জাগিছে; তত্ত্ব অনুসাৰে সকলো কথা ক’বা।

Verse 16

यम उवाच ॥ गच्छन्ति हि नराः घोराः बहवोऽधर्मनिर्मितम् ॥ बन्धान्श्च सुबहूंस्तत्र प्राप्नुवन्ति तपोधन ॥

যমে ক’লে: নিশ্চয় বহু ভয়ংকৰ নৰ অধৰ্মে নিৰ্মিত সেই লোকলৈ যায়; আৰু তাত, হে তপোধন, তেওঁলোকে বহু বন্ধন (কাৰাবাস আৰু দণ্ডবন্ধ) লাভ কৰে।

Verse 17

विस्तरेण तु तत्सर्वं ब्रवीमि मुनिसत्तम ॥ श्रूयतां तन्महाभाग श्रुत्वा चैवोपधारय ॥

কিন্তু মই এই সকলো কথা বিস্তাৰে ক’ম, হে মুনিশ্ৰেষ্ঠ। শুনা হওক, হে মহাভাগ; শুনি লৈ সাৱধানে মনত ধাৰণ কৰা।

Verse 18

नाग्निचिन्नरकं याति न पुत्री न च भूमिदः ॥ शूरश्च शतवर्षी च वेदानां चैव पारगः ॥

যি পবিত্ৰ অগ্নি স্থাপন কৰি পালন কৰে, সি নৰকলৈ নাযায়; কন্যাসন্তান থকা জনো নাযায়, আৰু ভূমিদানকাৰীও নাযায়। তদ্ৰূপ বীৰ, শতবৰ্ষজীৱী, আৰু বেদপাৰগ জনো (নৰকলৈ নাযায়)।

Verse 19

अहिंसका न गच्छन्ति ब्रह्मचर्यव्यवस्थिताः ॥ पतिव्रता दानवन्तो द्विजभक्ताश्च ये नराः ॥

অহিংসকসকল (তাত) নাযায়, আৰু ব্ৰহ্মচৰ্য্য-নিয়মত স্থিত লোকসকলেও নাযায়। পতিব্ৰতা, দানৱন্ত, আৰু দ্বিজভক্ত যিসকল নৰ—তেওঁলোক (সেই ঠাইলৈ) নাযায়।

Verse 20

स्वदारनिरताः दान्ताः परदारविवर्जकाः ॥ सर्वभूतात्मभूताश्च सर्वभूतानुकम्पकाः ॥

যিসকল নিজৰ পত্নী/স্বামীত আসক্ত, সংযমী, পৰস্ত্ৰী/পৰপতি বর্জনকাৰী; যিসকল সকলো ভূতত আত্মাকেই দেখে আৰু সকলো জীৱৰ প্ৰতি কৰুণাশীল—তেওঁলোক (সেই ঠাইলৈ) নাযায়।

Verse 21

न गच्छन्ति तु तं देशं पापिष्ठं तमसावृतम् ॥ यातनास्थानसंपूर्णं हाहाकारभयाकुलम् ॥

তেওঁলোকে সেই দেশলৈ নাযায়—অতি পাপিষ্ঠ, তমসাৰে আৱৃত—যাতনাস্থানৰে পৰিপূৰ্ণ, আৰু হাহাকাৰ, ভয় আৰু ব্যাকুলতাৰে আচ্ছন্ন।

Verse 22

ज्ञानवन्तो द्विजा ये च ये च विद्यां पराङ्गताः ॥ उदासीना न गच्छन्ति स्वाम्यर्थे च हता नराः ॥

জ্ঞানৱন্ত দ্বিজসকল আৰু যিসকলে বিদ্যাত পৰঙ্গত হৈছে, তেওঁলোকে (সেই ঠাইলৈ) নাযায়। উদাসীন-চিত্ত (বৈরাগ্যশীল) লোকো নাযায়; আৰু স্বামীৰ অৰ্থে (স্বামীৰ হিতত) নিহত হোৱা মানুহো নাযায়।

Verse 23

न गच्छन्त्यत्र दातारः सर्वभूतहिते रताः ॥ शुश्रूषका मातृपित्रोर्न गच्छन्ति च ये नराः ॥

সেই ঠাইলৈ নাযায় দাতাসকল, যিসকলে সকলো ভূতৰ হিতত ৰত থাকে। আৰু যিসকল মানুহে মাতৃ-পিতৃৰ শুশ্ৰূষা (সেৱা) যত্নসহ কৰে, তেওঁলোকো নাযায়।

Verse 24

तिलान् गां च हिरण्यं च पृथिवीं चापि शाश्वतीम् ॥ ब्राह्मणेभ्यः प्रयच्छन्ति न गच्छन्ति न संशयः ॥

যিসকলে ব্রাহ্মণসকলক তিল, গাই, সোণ আৰু স্থায়ী ভূমি (পৃথিৱী) দান কৰে, তেওঁলোকে (সেই ঠাইলৈ) নাযায়—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।

Verse 25

यथोक्तं यजमानाश्च सत्रयाजिन एव च ॥ चातुर्मास्यकरा ये च ये द्विजा आहिताग्नयः ॥

আৰু যিসকল যজমান বিধি অনুসাৰে যজ্ঞ সম্পন্ন কৰে, আৰু যিসকল সত্র-যাগী; যিসকলে চাতুৰ্মাস্য কৰ্ম পালন কৰে; আৰু যিসকল দ্বিজ আহিতাগ্নি, অৰ্থাৎ পবিত্ৰ অগ্নি স্থাপন কৰিছে—তেওঁলোকো (সেই ঠাইলৈ) নাযায়।

Verse 26

गुरुचित्तानुपालाश्च कृतिनो मौनयन्त्रिताः ॥ नित्यस्वाध्यायिनो दान्ताः सदा सभ्याश्च ये नराः

যিসকল মানুহ গুৰুৰ অভিপ্ৰায় অনুসৰি চলে, আচৰণত শৃঙ্খলাবদ্ধ, মৌনত সংযমী, নিত্য স্বাধ্যায়ী, দমনশীল আৰু সদায় সভ্য—

Verse 27

मां न पश्यन्ति ते चैव स्वात्मभावेन भाविताः ॥ अपर्वमैथुना ये च न गच्छन्ति जितेन्द्रियाः

—তেওঁলোকে মোক নেদেখে (অর্থাৎ যমৰ সোজা অধিকাৰত নপৰে), কিয়নো তেওঁলোক নিজৰ আত্মস্বভাৱৰ ভাবনাৰে গঠিত; আৰু যিসকল জিতেন্দ্ৰিয়, অনুচিত সময়ত মৈথুন নকৰে, তেওঁলোকো সেই অৱস্থালৈ নাযায়।

Verse 28

न गच्छन्ति हि तद्दोरं यत्र ते पापकर्मिणः

নিশ্চয় তেওঁলোকে সেই ভয়ংকৰ স্থানলৈ নাযায়, য’ত পাপকর্মীসকল যায়।

Verse 29

नारद उवाच ॥ किं दानं श्रेय आहोस्वित्पात्रेण फलमुच्यते ॥ किं वा कर्म महत्कृत्वा स्वर्गलोके महीयते

নাৰদে ক’লে: কোন দান সৰ্বাধিক শ্ৰেয়স্কৰ? দানৰ ফল কি পাত্ৰ (গ্ৰহীতা)ৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে বুলি কোৱা হয়? নে কোন মহান কৰ্ম কৰি স্বৰ্গলোকত মহিমা লাভ হয়?

Verse 30

रूपं वा धनधान्यं वा ह्यायुश्च कुलमेव वा ॥ प्राप्यते येन दानेन तन्ममाचक्ष्व सुव्रत

বা ৰূপ, বা ধন-ধান্য, বা আয়ু, বা উত্তম কুল—কোন দানে এইবোৰ লাভ হয়? হে সুব্ৰত, মোক সেই কথা কোৱা।

Verse 31

यम उवाच ॥ न शक्यं विस्तरेणेह वक्तुं वर्षशतैरपि ॥ शुभाशुभानां गतयो द्रष्टुं वा प्रष्टुमेव वा

যমে ক’লে: ইয়াত বিস্তাৰে কোৱা শক্য নহয়, শতবছৰ ধৰি ক’লেও নহয়; শুভ-অশুভ কৰ্মফলৰ গতি সম্পূৰ্ণকৈ দেখা বা সুধা কৰাও সম্ভৱ নহয়।

Verse 32

किञ्चिन्मात्रं प्रवक्ष्यामि येन यत्प्राप्यते नरैः ॥ विविधानि च सौख्यानि प्रायशस्तु गुणागुणैः

মই কেৱল অলপ অংশ ক’ম—মানুহে কেনেকৈ আৰু কি লাভ কৰে; আৰু নানাবিধ সুখ সাধাৰণতে গুণ আৰু অগুণ অনুসাৰেই প্ৰাপ্ত হয়।

Verse 33

रहस्यमिदमाख्यानं श्रूयतां मुनिसत्तम ॥ या गतिः प्राप्यते येन प्रेत्यभावे न संशयः

হে মুনিশ্ৰেষ্ঠ! এই গোপন উপদেশ-স্বরূপ আখ্যান শুনা; যাৰ দ্বাৰা মৃত্যুৰ পাছৰ অৱস্থাত যি গতি লাভ হয়, সেয়া নিশ্চিতভাৱে প্ৰাপ্ত হয়—ইয়াত সন্দেহ নাই।

Verse 34

तपसा प्राप्यते स्वर्गस्तपसा प्राप्यते यशः ॥ आयुःप्रकर्षो भोगाश्च भवति तपसैव तु

তপস্যাৰে স্বৰ্গ লাভ হয়; তপস্যাৰে যশ লাভ হয়। আয়ুৰ বৃদ্ধি আৰু ভোগো তপস্যাৰ দ্বাৰাই হয়।

Verse 35

ज्ञानविज्ञानमारोग्यं रूपसौभाग्यसंपदः ॥ तपसा प्राप्यते भोगो मनसा नोपदिश्यते

জ্ঞান, বিবেকজনিত বিজ্ঞান, আৰোগ্য, ৰূপ আৰু সৌভাগ্যৰ সম্পদ—ভোগ তপস্যাৰে প্ৰাপ্ত হয়; কেৱল মনৰ সংকল্পে ই দান নহয়।

Verse 36

एवं प्राप्नोति पुण्येन मौनेनाज्ञां महामुने ॥ उपभोगांस्तु दानेन ब्रह्मचर्येण जीवितम् ॥

এইদৰে পুণ্যৰ বলত, হে মহামুনে, মৌন-ব্ৰত পালন কৰি আজ্ঞা তথা অধিকার লাভ হয়। দানৰ দ্বাৰা ভোগ-সুখ লাভ হয়, আৰু ব্ৰহ্মচৰ্য্যৰ দ্বাৰা জীৱনৰ প্ৰাণশক্তি স্থিৰ হয়।

Verse 37

पयोभक्ष्या दिवं यान्ति जायते द्रविणाढ्यता ॥ गुरुशुश्रूषया नित्यं श्राद्धदानॆन सन्ततिः ॥

যিসকলে কেৱল গাখীৰ ভক্ষণ কৰি জীৱন নিৰ্বাহ কৰে, তেওঁলোকে স্বৰ্গলৈ যায়; তেনে নিয়ম-তপস্যাৰ পৰা ধন-সম্পদৰ প্ৰাচুৰ্য জন্মে। গুৰুৰ নিত্য শুশ্ৰূষা আৰু শ্ৰাদ্ধ-ক্ৰিয়াত দান-অৰ্পণে সন্ততি লাভ হয়।

Verse 38

गवाद्याः कालदीक्षाभिर्ये तु वा तृणशायिनः ॥ स्वयं त्रिषवणाद्ब्रह्म त्वपः पीत्वेष्टलोकभाक् ॥

যিসকলে কাল-নিয়ত দীক্ষা-ব্ৰত গ্ৰহণ কৰে—গাই আদি পশুৰ দৰে আচৰণ কৰে—অথবা যিসকলে তৃণশয্যাত শয়ন কৰে; আৰু যিসকলে নিজে ত্ৰিসৱণ-অনুষ্ঠান পালন কৰি কেৱল জল পান কৰে, তেওঁলোকে ইচ্ছিত লোকৰ অংশীদাৰ হয়।

Verse 39

क्रतुयष्टा दिवं याति चोपहारं च सुव्रत ॥ कृत्वा तु दशवर्षाणि नीरपानाद्विशिष्यते ॥

যজ্ঞ সম্পাদনকাৰী স্বৰ্গলৈ যায় আৰু উপহাৰো লাভ কৰে, হে সুৱ্ৰত। কিন্তু দহ বছৰ ধৰি কেৱল নীৰ-পান (পানী-মাত্ৰ) ব্ৰত পালন কৰাটো বিশেষ উৎকৃষ্ট বুলি কোৱা হৈছে।

Verse 40

रसानां प्रतिसंहारात् सौभाग्यमनुजायते ॥ आमिषस्य प्रतीहाराद्भवत्यायुष्मती प्रजा ॥

ৰস-ভোগৰ প্ৰত্যাহাৰ তথা সংযমৰ পৰা সৌভাগ্য জন্মে। আমিষ (মাংস) ত্যাগ কৰিলে সন্ততি আয়ুষ্মতী, দীৰ্ঘায়ু হয়।

Verse 41

गन्धमाल्यनिवृत्त्या तु मूर्तिर्भवति पुष्कला ॥ अन्नदानेन च नरः स्मृतिं मेधां च विन्दति ॥

গন্ধ-মাল্য ত্যাগ কৰি থাকিলে দেহ-মূৰ্তি পুষ্ট আৰু সমৃদ্ধ হয়। আৰু অন্নদান কৰিলে মানুহে স্মৃতি আৰু মেধা (বুদ্ধি) লাভ কৰে।

Verse 42

छत्रप्रदानेन गृहं वरिष्ठं रथं ह्युपानद्युगसम्प्रदानात् ॥ वस्त्रप्रदानेन सुरूपता च धनैश्च पुत्रैश्च भृताः भवन्ति ॥

ছত্ৰ দান কৰিলে উত্তম গৃহ লাভ হয়; জোতা-চপ্পলৰ যোৰ দান কৰিলে ৰথ লাভ হয়। বস্ত্ৰ দান কৰিলে সুন্দৰ ৰূপ লাভ হয়; আৰু ধন আৰু পুত্ৰৰ দ্বাৰা জীৱন সমৰ্থিত হয়।

Verse 43

पानीयस्य प्रदानेन तृप्तिर्भवति शाश्वती ॥ अन्नपानप्रदानेन कामभोगैस्तु तृप्यते ॥

পানীয় জল দান কৰিলে তৃপ্তি চিৰস্থায়ী হয়। অন্ন আৰু পান দান কৰিলে ইচ্ছিত ভোগৰ ফলৰ দ্বাৰা মানুহ তৃপ্ত হয়।

Verse 44

पुष्पोपगन्धं च फलोपगन्धं यः पादपं स्पर्शयते द्विजाय ॥ स स्त्रीसमृद्धं हि सुरत्नपूर्णं गृहं हि सर्वोपचितं लभेत ॥

যি কোনোবাই দ্বিজক ফুলৰ সুবাস আৰু ফলৰ সুগন্ধিযুক্ত গছ প্ৰদান কৰে, সি গৃহসমৃদ্ধি (স্ত্ৰীসমৃদ্ধি) থকা, উত্তম ৰত্নে পূৰ্ণ আৰু সকলো সামগ্ৰীৰে সুসজ্জিত গৃহ লাভ কৰে।

Verse 45

वस्त्रान्नपानीय-रसप्रदानात् प्राप्नोति तानेव रसप्रदानात् ॥ स्रग्धूपगन्धान्यनुलेपनानि पुष्पाणि गृह्याणि मनोरमाणि ॥

বস্ত্ৰ, অন্ন, পানীয় জল আৰু ৰস (সোৱাদযুক্ত পান/আহাৰ) দান কৰিলে মানুহে তেনে দানৰ অনুৰূপ ফল লাভ কৰে। ফলস্বৰূপে মালা, ধূপ-সুগন্ধি, অনুলেপন (লেপন), ফুল আৰু মনোৰম গৃহসামগ্ৰী লাভ হয়।

Verse 46

स स्त्रीसमृद्धं गजवाजिपूर्णं लभेदधिष्ठानवरं वरिष्ठम् ॥ धूपप्रदानेन तथा गवां च लोकानाप्नोति नरो वसूनाम्

সেই পুণ্যকৰ্মৰ ফলত নৰে এক শ্ৰেষ্ঠতম অধিষ্ঠান লাভ কৰে—স্ত্ৰীসমৃদ্ধ আৰু গজ-অশ্বে পৰিপূৰ্ণ। তদুপৰি ধূপ অৰ্পণ আৰু গাভীৰ দানৰ দ্বাৰা নৰে বসুসকলৰ লোকসমূহ প্ৰাপ্ত কৰে।

Verse 47

गजं तथा गोवृषभप्रदानैः स्वर्गे सुखं शाश्वतमामनन्ति ॥ घृतेन तेजः सुकुमारतां च प्राणद्युतिः स्निग्धता चापि तैलैः

তেওঁলোকে কোৱা মতে, গজ দান আৰু তদ্ৰূপ গাভী আৰু বৃষভ দান কৰিলে স্বৰ্গত শাশ্বত সুখ লাভ হয়। ঘৃত অৰ্পণে তেজ আৰু দেহৰ সুকুমাৰতাও পোৱা যায়; তেল অৰ্পণে প্ৰাণৰ দ্যুতি আৰু স্নিগ্ধতাও লাভ হয়।

Verse 48

क्षौद्रेण नानारसतृप्ततां च दीपप्रदानाद् द्युतिमाप्नुवन्ति

ক্ষৌদ্ৰ (মধু) অৰ্পণে নানা ৰসৰ দ্বাৰা তৃপ্তি লাভ হয়; আৰু দীপ দান কৰিলে তেওঁলোকে দ্যুতি অৰ্জন কৰে।

Verse 49

पायसेन वपुःपुष्टिं कृसरात्स्निग्धसौम्यताम् ॥ फलैस्तु लभते पुत्रं पुष्पैः सौभाग्यमेव च

পায়স (ক্ষীৰ) অৰ্পণে দেহৰ পুষ্টি লাভ হয়; কৃসৰ (খিচুড়ি সদৃশ) দানত স্নিগ্ধ আৰু সৌম্য কোমলতা পোৱা যায়। ফল দানত পুত্ৰ লাভ হয়, আৰু পুষ্প দানত নিশ্চয়েই সৌভাগ্যো লাভ হয়।

Verse 50

रथैर्दिव्यं विमानं तु शिबिकां चैव मानवः ॥ प्रेक्षणैरपि सौभाग्यं प्राप्नोतीह न संशयः

ৰথ দান কৰিলে মানুহে দিৱ্য বিমান আৰু শিবিকা (পাল্কি) লাভ কৰে। প্ৰেক্ষণ (দৰ্শনীয় অনুষ্ঠান/প্ৰদৰ্শনী) প্ৰদান কৰিলেও ইয়াত সৌভাগ্য লাভ হয়—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।

Verse 51

अभयस्य प्रदानॆन सर्वकामानवाप्नुयात्

অভয় দান (ৰক্ষা/আশ্বাস) কৰিলে মানুহে সকলো কাম্য লক্ষ্য লাভ কৰে।

Verse 52

दुर्ल्लभं त्रिषु लोकेषु यच्च प्रियतरं तव ॥ तपोमयानां सर्वेषां द्विजातीनां च सुव्रत

হে সুৱ্ৰত! ত্ৰিলোকত যি দুষ্প্ৰাপ্য আৰু যি তোমাৰ অতি প্ৰিয়—সেই উপদেশ তপস্যাত নিবিষ্ট সকলো আৰু দ্বিজাতিসকলৰ বাবেও।

Verse 53

पतिव्रता न गच्छन्ति सत्यवाक्याश्च ये नराः ॥ अजिताश्चाशठाश्चैव स्वामिभक्ताश्च ये नराः

পতিব্ৰতা নাৰীসকল নিজৰ ধৰ্মপথৰ পৰা নপৰে; আৰু যিসকল পুৰুষ সত্য কথা কয়, যিসকল অজিত (অটল) আৰু অশঠ (অকপট), আৰু যিসকল স্বামিভক্ত—তেওঁলোক ইয়াত প্ৰশংসিত।

Verse 54

ब्राह्मणा अमरत्वं च प्राप्नुवन्ति न संशयः ॥ निवृत्ताः सर्वकामेभ्यो निराशाः सुजितेन्द्रियाः

ব্ৰাহ্মণসকলে অমৰত্ব লাভ কৰে—ইয়াত সন্দেহ নাই—অর্থাৎ যিসকল সকলো কামনাৰ পৰা নিবৃত্ত, নিৰাশ (আশাহীন), আৰু যিসকল ইন্দ্ৰিয়সমূহ ভালদৰে জয় কৰিছে।

Verse 55

अहिंसया परं रूपं दीक्षया कुलजन्म च ॥ फलमूलाशिनो राज्यं स्वर्गः पर्णाशिनां भवेत्

অহিংসাৰ দ্বাৰা উত্তম ৰূপ লাভ হয়; দীক্ষাৰ দ্বাৰা উত্তম কুলত জন্ম। ফল-মূল আহাৰ কৰোঁতাসকলৰ বাবে ৰাজ্য (সাৰ্বভৌমতা) ফল বুলি কোৱা হৈছে; আৰু পাত আহাৰ কৰোঁতাসকলৰ বাবে স্বৰ্গ লাভ হয়।

Verse 56

दत्त्वा द्विजेभ्यः स भवेत्सुरूपो रोगांश्च कांश्चिल्लभते न जातु ॥ बीजैरशून्यैः शयनाभिरामं दद्याद्गृहं यः पुरुषो द्विजाय

দ্বিজসকলক দান দিলে মানুহ সুগঠিত ৰূপ লাভ কৰে আৰু কেতিয়াও কোনো ৰোগত নপৰে। যি পুৰুষে ব্ৰাহ্মণক বীজ-ধান্যৰে পৰিপূৰ্ণ আৰু মনোৰম শয্যাৰে সজ্জিত গৃহ দান কৰে, সি মহাপুণ্য লাভ কৰে।