Adhyaya 206: Section on the Manifestation of the Fruits of Auspicious Deeds

Verse 1

अथ शुभकर्मफलोदय प्रकरणम् ॥ ऋषिरुवाच ॥ चित्रगुप्तस्य सन्देशो वदतो यो मया श्रुतः ॥ श्रूयतां वै महाभागास्तपःसिद्धा द्विजोत्तमाः ॥

এতিয়া শুভকৰ্মফলোদয়-প্ৰকৰণ আৰম্ভ। ঋষিয়ে ক’লে: ‘হে মহাভাগ্যৱান দ্বিজোত্তম, তপস্যাৰে সিদ্ধ হোৱা তপস্বীসকল, চিত্ৰগুপ্তৰ সেই বাৰ্তা শুনা—যি মই কোৱা অৱস্থাত শুনিছিলোঁ।’

Verse 2

इमं सर्वातिथिं दान्तं सर्वभूतानुकम्पकम् ॥ समान्नदानदातारं शेषभोजनभोजिनम् ॥

ইয়াক মুক্ত/আগবঢ়াই দিয়া—ই দান্ত (সংযমী) পুৰুষ, সকলো অতিথিৰ আতিথ্যকাৰী, সকলো জীৱৰ প্ৰতি দয়ালু; সমানভাৱে অন্নদান দানকাৰী, আৰু আনসকলৰ পিছত অৱশিষ্ট ভোজন গ্ৰহণকাৰী।

Verse 3

मुञ्च मुञ्च महाभृत्य चैष धर्मस्य निर्णयः ॥ अहं कालेन सार्द्धं हि मृत्युना प्रकृतस्तथा ॥

মুক্ত কৰা, মুক্ত কৰা, হে মহাভৃত্য! এইয়েই ধৰ্মৰ নিৰ্ণয়। কিয়নো মই কালের সৈতে, আৰু তদ্ৰূপ মৃত্যুৰ সৈতে, নিয়োজিত/নির্ধাৰিত হৈ আছোঁ।

Verse 4

मम स्थास्यन्ति पार्श्वेषु पापा वै विकृतास्तथा ॥ एनं गायस्यन्ति गन्धर्वा गगनेऽप्सरसस्तथा ॥

পাপীসকল—নিশ্চয় বিকৃত আৰু পীড়িত—মোৰ দুয়ো কাষত থিয় হৈ থাকিব। গন্ধৰ্বসকলে তেওঁৰ গীত গাব, আৰু আকাশত অপ্সৰাসসকলেো তেনেকৈ তেওঁৰ স্তৱ কৰিব।

Verse 5

दीयतामासनं दिव्यं तथान्यद्यानमेव च । अन्यान्यान्कामयेत्कामान्मनसा यानि चेच्छति ॥

তেওঁক এক দিৱ্য আসন দিয়া হওক, আৰু আন এটা যানও। তেওঁ মনত যি যি ইচ্ছা কৰে, সেই সেই নানাবিধ কাম-সুখ কামনা কৰিব পাৰক।

Verse 6

तत्तु शीघ्रं प्रदातव्यं धर्मराजस्य शासनात् ॥ अक्रियाणि तु दानानि पूर्वं दत्तानि धीमता ॥

কিন্তু ধৰ্মৰাজৰ আদেশ অনুসাৰে সেয়া শীঘ্ৰে প্ৰদান কৰিব লাগিব। কিয়নো জ্ঞানীজনে পূৰ্বে দিয়া দানসমূহ নিষ্ফল বা নিক্ৰিয় কৰ্ম নাছিল; সেয়া ফলদায়ক কৰ্ম আছিল।

Verse 7

प्रेक्षतां च महाभागो भोक्तुं चैव सहानुगः ॥ तिष्ठत्येषोऽत्र वै वीरो ममादेशान्महायशाः ॥

সেই মহাভাগ্যবানক সকলৰ দৃষ্টিগোচৰ কৰোৱা হওক, আৰু তেওঁ যেন নিজৰ অনুচৰসকলৰ সৈতে ফল ভোগ কৰে। এই মহাযশস্বী বীৰ মোৰ আদেশত ইয়াতেই অৱস্থিত আছে।

Verse 8

यावत्स्वर्गाद्विमानानि समागच्छन्ति कृत्स्नशः ॥ ततः स प्रवरैर्यानैः सानुगः सपरिच्छदः ॥

যেতিয়ালৈকে স্বৰ্গৰ পৰা সকলো বিমানে সম্পূৰ্ণৰূপে আহি নপৰে, তেতিয়ালৈকে (অপেক্ষা থাকক)। তাৰ পিছত তেওঁ উত্তম যানসমূহেৰে, অনুচৰ আৰু পৰিচ্ছদসহ, আগবাঢ়িব।

Verse 9

देवानां भवनं यातु दैवतैरभिपूजितः ॥ तत्रैव रमतां वीरो यावल्लोको हि धार्यते ॥

সেইজন দেৱলোকৰ নিবাসলৈ যাওক, দেৱতাসকলৰ দ্বাৰাই নিজে পূজিত হওক। সেই বীৰজন তাতেই আনন্দে থাকক, যেতিয়ালৈকে এই জগত ধাৰিত থাকে।

Verse 10

नैककन्याप्रदातारं नैकयज्ञकृतं तथा ॥ पूज्यतां सर्वकामैस्तु पदं गच्छतु वैष्णवम् ॥

যিজনে বহু কন্যাৰ কন্যাদান কৰে আৰু বহু যজ্ঞ সম্পন্ন কৰে—তেনে জনক সকলো কাম্য সিদ্ধিৰে সন্মান কৰা হওক; তেওঁ বৈষ্ণৱ পদ লাভ কৰক।

Verse 11

तत्रैष रमतां धीरः सहस्रमयुतं समाः ॥ ततो वै मानुषे लोके आद्ये वै जायतां कुले ॥

তাত এই ধীৰ পুৰুষে দহ হাজাৰ বছৰ আনন্দে থাকক। তাৰ পাছত মানৱলোকে, অগ্ৰগণ্য তথা উত্তম কুলত জন্ম লাভ কৰক।

Verse 12

भूतानुकम्पको ह्येष क्रियतामस्य चार्च्छनम् ॥ वर्षाणामयुतं चायं तत्र तिष्ठतु देववत् ॥

কাৰণ এইজন ভূত-প্ৰাণীৰ প্ৰতি কৰুণাশীল; সেয়ে তেওঁৰো অৰ্চনা কৰা হওক। আৰু তেওঁ তাত দেৱতাৰ দৰে দহ হাজাৰ বছৰ অৱস্থান কৰক।

Verse 13

जायते तु ततः पश्चात्सर्वमानुषपूजितः ॥ उपानहौ च छत्रं च जलभाजनमेव च ॥

তাৰ পাছত তেওঁ জন্ম লয়, সকলো মানুহৰ দ্বাৰা সন্মানিত হয়—উপানহ (জুতা), ছত্ৰ আৰু জলভাজন (পানীৰ পাত্ৰ)ৰ সৈতে সংযুক্ত শুভ লক্ষণযুক্ত।

Verse 14

असकृद्द्येन दत्तानि तस्मै पूजां प्रयच्छथ ॥ सभा यत्र प्रवर्त्तन्ते यस्मिन्देशे सहस्रशः ॥

যিজনে এই দানসমূহ পুনঃপুনঃ দিছে, তেঁওক পূজা আৰু সন্মান অৰ্পণ কৰা। যি দেশত সহস্ৰ সহস্ৰ সভা প্ৰৱৰ্তিত হয়,

Verse 15

हस्तेन संस्पृशत्येष मृदुना शीतलेन च ॥ विद्याधरस्तथा ह्येष नित्यं मुदितमानसः ॥

এইজন মৃদু আৰু শীতল হাতেৰে স্পৰ্শ কৰে। সেয়েহে এইজন বিদ্যাধৰ হয়, সদায় আনন্দিত মনৰ অধিকারী।

Verse 16

महापद्मानि चत्वारि तस्मिंस्तिष्ठन्तु नित्यशः ॥ ततश्च्युतश्च कालेन मानुषं लोकमास्थितः ॥

তেওঁৰ বাবে তাত চাৰি মহাপদ্ম সদায় স্থিৰ থাকক। তাৰ পাছত সময় অতিবাহিত হ’লে, সেই অৱস্থাৰ পৰা চ্যুত হৈ, তেওঁ মানৱ লোকত উপস্থিত হয়।

Verse 17

बहुसुन्दरनारीके कुले जन्म समाप्नुयात् ॥ दधि क्षीरं घृतं चैव येन दत्तं द्विजातिषु ॥

তেওঁ বহু সুন্দৰ নাৰীৰে পৰিপূৰ্ণ কুলত জন্ম লাভ কৰে—যিজনে দ্বিজসকলৰ মাজত দধি, ক্ষীৰ আৰু ঘৃত দান কৰিছে।

Verse 18

एष वा यातु नः पार्श्वमस्मै पूजां प्रयच्छथ ॥ नीयतां नीयतां शीघ्रं यत्रयत्र न चालयेत् ॥

অথবা এইজন আমাৰ কাষলৈ আহক; তেঁওক পূজা আৰু সন্মান দিয়া। তেওঁক লৈ যোৱা হওক—শীঘ্ৰে লৈ যোৱা হওক—য’তে য’তে তেওঁ নডৰে (বা নডোৱাই নেদিয়া হয়)।

Verse 19

ततः पश्चादयं यातु यत्र लोकोऽनसूयकः ॥ तत्रैव रमतां धीरो बहुवर्षशतान्ययम् ॥

তাৰ পাছত তেওঁ সেই স্থানলৈ যাওক, য’ত লোকসকল দুষ্টভাব-হীন। তাতেই এই ধীৰ ব্যক্তি বহু শত বছৰ ধৰি সন্তোষেৰে বাস কৰক।

Verse 20

बहुसुन्दरनारीभिः सेव्यमानो महातपाः ॥ अमराख्यो भवेत् तत्र गोलोकेषु समाहितः ॥

বহু সুন্দৰ নাৰীৰ দ্বাৰা সেবিত সেই মহাতপস্বী, মনত সমাহিত হৈ, তাত ‘অমৰ’ নামে পৰিচিত হৈ গ’লোকসমূহত প্ৰতিষ্ঠিত হয়।

Verse 21

इदमेवापरं चैव चित्रगुप्तस्य भाषितम् ॥ सर्वदेवमया देव्यो सर्ववेदमयास्तथा ॥

ইয়াতো অধিক, চিত্ৰগুপ্তৰ এই বচনেই কোৱা হৈছে: ‘দেৱীসকল সকলো দেৱতাৰে ময়; তেনেদৰে তেওঁলোক সকলো বেদৰে ময়ো।’

Verse 22

अमृतं धारयन्त्यश्च प्रचरन्ति महीतले ॥ तीर्थानां परमं तीर्थमतस्तीरथं न विद्यते ॥

অমৃত ধাৰণ কৰি তেওঁলোকে পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠত বিচৰণ কৰে। তীৰ্থসমূহৰ মাজত এইটোৱেই পৰম তীৰ্থ; সেয়ে ইয়াতকৈ শ্ৰেষ্ঠ তীৰ্থ নাই।

Verse 23

पवित्रं च पवित्राणां पुष्टीनां पुष्टिरेव च ॥ तस्मात्पुरस्तु दातव्यं गवां वै मेध्यकारणात् ॥

ই পবিত্ৰসমূহৰ মাজত সৰ্বাধিক পবিত্ৰ, আৰু পুষ্টিদায়কসমূহৰ মাজত সত্যই পুষ্টি। সেয়ে মেধ্যতা (যজ্ঞীয় শুদ্ধতা)ৰ কাৰণে বিধিমতে আগত ৰাখি গৰু দান কৰা উচিত।

Verse 24

दध्ना हि त्रिदशाः सर्वे क्षीरेण च महेश्वरः ॥ घृतेन पावको नित्यं पायसेन पितामहः ॥

দধি দ্বাৰা নিশ্চয়েই সকলো ত্ৰিদশ দেৱতা সন্তুষ্ট হয়; ক্ষীৰ (দুধ) দ্বাৰা মহেশ্বৰ; ঘৃত দ্বাৰা সদায় পাৱক (অগ্নিদেৱ); আৰু পায়স (ক্ষীৰান্ন) দ্বাৰা পিতামহ ব্ৰহ্মা সন্তুষ্ট হয়।

Verse 25

सकृद्दत्तेन प्रीयन्ते वर्षाणां हि त्रयोदश ॥ तां दत्त्वा चैव पीत्वा च प्रीतो मेध्यस्तु जायते ॥

এবাৰ দান কৰিলেই তেওঁলোক তেৰ বছৰলৈ সন্তুষ্ট থাকে। সেইটো দান কৰি আৰু নিজে পান কৰি মন প্ৰসন্ন হয়, আৰু মেধ্যতা—অর্থাৎ আচারগত শুদ্ধতা—উৎপন্ন হয়।

Verse 26

पञ्चगव्येन पीतेन वाजिमेधफलṃ लभेत् ॥ गव्यं तु परमं मेध्यं गव्यादन्यन्न विद्यते ॥

পঞ্চগব্য পান কৰিলে বাজিমেধ যজ্ঞৰ ফল লাভ হয়। গোৱ্য—গো-উৎপন্ন পদাৰ্থ—সৰ্বোত্তম মেধ্য, পৰম শুদ্ধিকৰ; গোৱ্যৰ বাহিৰে আন কোনো শুদ্ধিকৰ ইয়াত স্বীকৃত নহয়।

Verse 27

गौ दन्तेषु मरुतो देवा जिह्वायां तु सरस्वती ॥ खुरमध्ये तु गन्धर्वाः खुराग्रेषु तु पन्नगाः ॥

গোৰ দাঁতত মৰুত দেৱতাসকল আছে; জিহ্বাত সৰস্বতী। খুৰৰ মধ্যভাগত গন্ধৰ্বসকল; আৰু খুৰৰ আগভাগত পন্নগ—সৰ্পজাতি—অৱস্থিত।

Verse 28

अपाने सर्वतीर्थानि प्रस्रावे जाह्नवी नदी ॥ नानाद्वीपसमाकीर्णाश्चत्वारः सागरास्तथा ॥

অপান-স্থানত (গুদাত) সকলো তীৰ্থ আছে; প্ৰস্ৰাৱত জাহ্নৱী নদী, অৰ্থাৎ গঙ্গা, আছে। তদ্ৰূপ নানাদ্বীপেৰে পৰিপূৰ্ণ চাৰিখন সাগৰো (এই পবিত্ৰ মানচিত্রত) তাতেই বিদ্যমান বুলি কোৱা হয়।

Verse 29

ऋषयो रोमकूपेषु गोमये पद्मधारिणी ॥ रोम्णि वसन्ति विद्याश्च त्वक्केशेष्वयनद्वयम् ॥

তাইৰ ৰোমকূপত ঋষিসকল বাস কৰে; তাইৰ গো-ময়ত পদ্মধাৰিণী (কমলধাৰী দেবী) নিবাস কৰে। তাইৰ ৰোমত বিদ্যাসকল অৱস্থিত, আৰু তাইৰ ত্বক আৰু কেশত সূৰ্যৰ দুটা অয়ন (উত্তৰায়ণ-দক্ষিণায়ণ) স্থিত।

Verse 30

धैर्यं धृतिश्च शान्तिश्च पुष्टिर्वृद्धिस्तथैव च ॥ स्मृतिर्मेधा तथा लज्जा वपुः कीर्तिस्तथैव च ॥

ধৈৰ্য, ধৃতি আৰু শান্তি; পুষ্টি আৰু বৃদ্ধিো; স্মৃতি, মেধা আৰু লজ্জা; লগতে দেহ-কল্যাণ আৰু কীৰ্তি—এই সকলো তাতেই বিদ্যমান বুলি কোৱা হয়।

Verse 31

विद्या शान्तिर्मतिश्चैव सन्ततिः परमा तथा ॥ गच्छन्तमनुगच्छन्ति ह्येता गावो न संशयः ॥

বিদ্যা, শান্তি, সুস্থ বিবেচনা-মতি আৰু উত্তম সন্ততি/অবিচ্ছিন্নতা—এই সকলো; এই গাভীসমূহ, নিঃসন্দেহে, আগবঢ়া জনৰ পিছত পিছত চলে (অর্থাৎ যি সিহঁতৰ সেবা-সঙ্গতিত থাকে)।

Verse 32

यत्र गावो जगत्तत्र देवदेवपुरोगमाः ॥ यत्र गावस्तत्र लक्ष्मीः सांख्यधर्मश्च शाश्वतः ॥

য’ত গাভী আছে, ত’তেই জগত (সমৃদ্ধ শৃঙ্খলা) আছে; তাত দেবদেৱৰ অগ্ৰগামীত দেবতাসকলও উপস্থিত। য’ত গাভী আছে, ত’তেই লক্ষ্মী আৰু সাঙ্ক্য-বিবেকসমন্বিত শাশ্বত ধৰ্মও আছে।

Verse 33

सर्वरूपेषु ता गावस्तिष्ठन्त्यभिमतास्तथा ॥ भवनॆषु विशालॆषु सर्वप्रासादपङ्क्तिषु ॥

সেই গাভীসমূহ সকলো ৰূপতে উপস্থিত থাকে, ইচ্ছিত আৰু আদৰণীয় বুলি গণ্য হয়; বিশাল ভৱনসমূহত আৰু সকলো প্ৰাসাদ-পংক্তিতো (সিহঁতৰ উপস্থিতি আছে)।

Verse 34

स्त्रियश्च पुरुषाश्चैव रक्षन्तश्च सुयन्त्रिताः ॥ शयनासनपानेषु ह्युपविष्टाः सहस्रशः ॥

স্ত্ৰী আৰু পুৰুষো—পহৰা দিয়া আৰু সু-সংযত—সহস্ৰে সহস্ৰে শয্যা, আসন আৰু পান-সেৱাৰ স্থানত উপবিষ্ট আছে।

Verse 35

क्रीडन्ति विविधैर्भोगैर्भोगेषु च सहस्रशः ॥ तत्र पानगृहेष्वन्ये पुष्पमालाविभूषिताः ॥

তেওঁলোকে নানাবিধ ভোগ-বিলাসে ক্ৰীড়া কৰে, আৰু ভোগত সহস্ৰে সহস্ৰে আছে। তাত পানগৃহসমূহত আন কিছুমান ফুলৰ মালাৰে বিভূষিত।

Verse 36

भक्ष्याणां विविधानां च भोजनानां च सञ्चयात् ॥ शयनासनपानानि वाजिनो वारणांस्तथा ॥

বিভিন্ন ভক্ষ্য আৰু ভোজনৰ সঞ্চয়ৰ পৰা—শয্যা, আসন আৰু পান (উপলব্ধ); তদ্ৰূপ ঘোঁৰা আৰু হাতীও আছে।

Verse 37

उद्यानॆषु तथा चान्या भवनॆषु च पुण्यतः ॥ अनेन सदृशं नास्ति ह्यस्माद् अन्यन्न विद्यते ॥

আন কিছুমান তদ্ৰূপ উদ্যানসমূহত আৰু পুণ্যবলে নিবাস-ভৱনসমূহত আছে। ইয়াৰ সদৃশ একো নাই; ইয়াৰ বাহিৰে আন একো (সমান) বিদিত নহয়।

Verse 38

अहो सूत्रकृतं शिल्पमहो रत्नैरलङ्कृतम् ॥ एवं गृहाद्गृहं गच्छन्नहं तत्र ततोऽस्तमः ॥

আহা, সূতাৰে গঢ়া কিমান অপূৰ্ব শিল্প! আহা, ৰত্নেৰে কিমান অলংকৃত! এইদৰে ঘৰে ঘৰে গৈতে গৈতে, মই তাত সেই স্থানতে আহি থমকি ৰ’লোঁ (গতি ৰুদ্ধ হ’ল)।

Verse 39

ततस्तु निखिलं सम्यग्दृष्ट्वा कर्म महोदयम् ॥ पुनरेवागतः पार्श्वं यमस्य द्विजसत्तमाः ॥

তেতিয়া তেওঁ কৰ্মৰ মহোদয়, অৰ্থাৎ কৰ্মফলৰ মহা পৰিণাম, সম্পূৰ্ণৰূপে আৰু যথাযথভাৱে দৰ্শন কৰি, হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠসকল, পুনৰায় যমৰ কাষলৈ উভতি আহিল।

Verse 40

स कृतार्थः सदा लोके यत्रैषोऽभिप्रयास्यति ॥ तत्र मेध्यं पवित्रं च यत्र स्थास्यत्ययं शुचिः ॥

এইজন সদায় লোকত কৃতাৰ্থ, য’লৈকে তেওঁ যাবলৈ অভিপ্ৰায় কৰে; আৰু য’ত এই শুচি পুৰুষে বাস কৰে, সেই স্থান মেধ্য আৰু পবিত্ৰ বুলি গণ্য হয়।

Verse 41

गोरसस्य तु पूर्णानि भाजनानि सहस्रशः ॥ यत्र दत्त्वा च पीत्वा च बान्धवेभ्यो विभागशः ॥

তাত গোৰস, অৰ্থাৎ দুধ-জাত দ্ৰব্যে পূৰ্ণ সহস্ৰ সহস্ৰ পাত্ৰ আছিল; তাত দান কৰি আৰু পান কৰি, বান্ধৱসকলক যথোচিত ভাগে ভাগে বিতৰণ কৰা হৈছিল।

Verse 42

सर्वसन्धिषु साध्याश्च चन्द्रादित्यौ तु लोचने ॥ ककुदे सर्वक्षत्राणि लाङ्गूले धर्म आश्रितः ॥

সকলো সন্ধিস্থলত সাধ্যদেৱসকল আছে; চন্দ্ৰ আৰু সূৰ্য তাৰ দুটা নয়ন। ককুদত (কুঁজত) সকলো ক্ষত্ৰশক্তি আছে; আৰু লাঙুলত ধৰ্ম প্ৰতিষ্ঠিত।

Verse 43

अपश्यन् विविधास्तत्र स्त्रियश्च शुभलोचनाः ॥ शोभयन्ति स्त्रियः काश्चिज्जलक्रीडा गतास्तथा ॥

তেওঁ তাত শুভ নয়নযুক্ত নানা নাৰী দেখিলে; আৰু কিছুমান নাৰীও জলক্ৰীড়ালৈ গৈ সেই স্থানক শোভিত কৰি আছিল।