Adhyaya 202: Description of Infernal Punishments and the Ripening of Karmic Consequences
Nārakī-daṇḍa-karma-vipāka-varṇanam
Ethical-Discourse (Karmavipāka and Naraka-Administration)
এই অধ্যায়ত কৰ্মবিপাকৰ উপদেশ নৰক-প্ৰশাসনৰ কাহিনীৰে বৰ্ণিত। বৰাহ ভগৱানে পৃথিৱীৰ ধৰ্ম-শৃঙ্খলা আৰু স্থিতিৰ চিন্তাক উত্তৰ দিয়ে। চিত্ৰগুপ্তে ধৰ্মৰাজৰ আদেশ ঘোষণা কৰে, আৰু যমদূতে মিছা সাক্ষ্য, অপবাদ, চুৰি (ব্ৰাহ্মদেয় আৰু ভূমি), বিশ্বাসঘাতকতা, পিতৃ-মাতৃ বা গৰুৰ ওপৰত হিংসা, আৰু যজ্ঞ-কৰ্মৰ ভূমিকা শোষণ কৰা দোষীক দহন, বিদ্ধকৰণ, বন্ধন, বঞ্চনা আদি যাতনা আৰু পশু-জন্মৰ দণ্ড দিয়ে। অধ্যায়ে পুনঃপুনঃ কয় যে কৰ্ম ক্ষয় নোহোৱালৈকে বহু যোনিত পুনর্জন্ম চলি থাকে; এই দণ্ড ধৰ্ম পুনঃস্থাপন আৰু পৃথিৱীয় মানৱ-ব্যৱস্থা ৰক্ষাৰ নিয়ামক ব্যৱস্থা।
Primary Speakers
Key Concepts
Shlokas in Adhyaya 202
Verse 1
अथ नारकिदण्डनकर्मविपाकवर्णनम् ॥ ऋषिरुवाच ॥ विस्मयस्तु मया दृष्टस्तस्मिन्नद्भुतदर्शनः ॥ चित्रगुप्तस्य सन्देशो धर्मराजेन धीमताḥ ॥
এতিয়া নাৰকীয় দণ্ড আৰু কৰ্মৰ বিপাক (ফল-পকনি)ৰ বৰ্ণনা। ঋষিয়ে ক’লে: মই তাত আশ্চৰ্যজনক, অদ্ভুত দৰ্শন দেখিলোঁ। বুদ্ধিমান ধৰ্মৰাজৰ দ্বাৰা চিত্ৰগুপ্তলৈ এক নিৰ্দেশ (সন্দেশ) আছিল।
Verse 2
प्राप्नुवन्ति फलं ते वै ये च क्षिप्ताः पुरा जनाः ॥ अग्निना वै प्रतप्तास्ते बद्धा बन्धैः सुदारुणैः ॥
যিসকল লোকক আগতে তাত নিক্ষেপ কৰা হৈছিল, তেওঁলোকে নিশ্চয়েই নিজৰ ফল লাভ কৰে; অগ্নিত দগ্ধ হৈ, তেওঁলোকে অতি কঠোৰ বন্ধনে বাঁধা থাকে।
Verse 3
सन्तप्ताः बहवो ये ते तैस्तैः कर्मभिरुल्बणैः ॥ श्यामाश्च दशनाभिर्ये त्विमं शीघ्रं प्रमापय ॥
তেওঁলোকৰ বহুজন নিজ নিজ ভয়ংকৰ কৰ্মৰ ফলত দগ্ধ হয়। আৰু দন্তযুক্ত শ্যামা (কালী বৰ্ণৰ স্ত্ৰী-দূতী)সকলে—এইজনক শীঘ্ৰে বিনাশ কৰা।
Verse 4
दुराचारं पापरतं निर्घृणं पापचेतसम् ॥ श्वानस्तु हिंसका ये च भक्षयन्तु दुरात्मकम् ॥
দুৰাচাৰী, পাপৰত, নিৰ্দয় আৰু পাপচেতনা-যুক্ত সেই দুষ্টাত্মাক হিংস্ৰ কুকুৰে ভক্ষণ কৰক।
Verse 5
पितृघ्नो मातृगोह्नस्तु सर्वदोषसमन्वितः ॥ आरोप्य शाल्मलीं घोरां कण्टकैस्तैर्विपाटय ॥
কিন্তু যি পিতৃহন্তা, মাতৃহন্তা আৰু গোহন্তা—সকলো দোষেৰে যুক্ত—তাক ভয়ংকৰ শাল্মলী গছত উঠাই, সেই কাঁইটবোৰেৰে ছিঁড়ি-ফালি দিয়া।
Verse 6
एनं पाचय तैलस्य घृतक्षौद्रस्य वा पुनः ॥ तप्तद्रोण्यां ततो मुञ्च ताम्रतप्तखले पुनः ॥ नराधममिमं क्षिप्त्वा प्रदीप्ते हव्यवाहने ॥ ततो मनुष्यतां प्राप्य ऋणैस्तत्र प्रदीप्यते ॥
এই অধম মানুহটোক তেলত সিজাও—নাইবা ঘী আৰু মধুত। তাৰ পাছত তাক তপ্ত দ্ৰোণীত পেলাই দিয়া, আৰু পুনৰ গৰম কৰা তাম্ৰফলকৰ ওপৰত থোৱা। এই নৰাধমক জ্বলি থকা অগ্নিত নিক্ষেপ কৰাৰ পিছত, সি পুনৰ মানৱজন্ম লাভ কৰে আৰু তাত ঋণৰ যন্ত্ৰণাত দগ্ধ হয়।
Verse 7
शयनासनहर्त्तारमग्निदायी च यो नरः ॥ वैतरण्यामयं चैव क्षिप्यतामचिरं पुनः ॥
যি মানুহে শয্যা আৰু আসন চুৰি কৰে, আৰু যি অগ্নিদান কৰে (অৰ্থাৎ আগুন লগায়)—তাক শীঘ্ৰেই পুনৰ বৈতৰণী-সম্পৰ্কীয় যন্ত্ৰণাত নিক্ষেপ কৰা হওক।
Verse 8
पापकर्मायमत्यर्थं सर्वतीर्थविनाशकः ॥ तस्य प्रदीप्तः कीलोऽयं वह्नितप्तोऽतिदुःस्पृशः ॥
এই মানুহ পাপকর্মত অত্যন্ত আসক্ত, আৰু (ফলত) সকলো তীৰ্থৰ বিনাশকাৰী। তাৰ বাবে আছে এই জ্বলি থকা কীল—অগ্নিতপ্ত, আৰু স্পৰ্শ কৰাত অতি দুখদায়ক।
Verse 9
ग्रामयाजनकं विप्रमध्रुवं दाम्भिकं शठम् ॥ बद्ध्वा तु बन्धने घोरे दीयतां तु न किञ्चन ॥
যি ব্ৰাহ্মণে গাঁৱৰ বাবে (অনুচিতভাৱে) যজ্ঞ কৰায়, যি অধ্ৰুৱ, দম্ভী আৰু শঠ—তাক ভয়ংকৰ বন্ধনত বাঁধি, তাক একোৱেই দিয়া নহওক।
Verse 10
जिह्वा अस्य छिद्यतां शीघ्रं वाचा दुष्टस्य पापिनः ॥ गम्यागम्यं पुरा येन विज्ञातं न दुरात्मना ॥
এই পাপীৰ—যাৰ বাক্য দুষ্ট—জিহ্বা শীঘ্ৰে কাটি দিয়া হওক; কিয়নো এই দুৰাত্মাই আগতে কি গম্য আৰু কি অগম্য সেয়া চিনিব নাজানিছিল।
Verse 11
कृतं लोभाभिभूतेन कामसम्मोहितेन च ॥ तस्य छित्वा ततो लिङ्गं क्षारमग्निं च दीपय ॥
“(This was) done by one overcome by greed and deluded by desire. Therefore, having cut off his organ, then kindle caustic alkali and fire (against him).”
Verse 12
इमं तु खलकं कृत्वा दुरात्मा पापकाणिम् ॥ दायादा बहवो येन स्वार्थहेतोर्विनाशिताः ॥
“But having made this person a scoundrel—evil-minded and doing evil—by whom many heirs were ruined for the sake of his own self-interest.”
Verse 13
इमं वार्धुषिकं विप्रं सर्वत्राङ्गेषु भेदय ॥ तथायं यातनां यातु पापं बहु समाचरन् ॥
“This brāhmaṇa who lives by usury—pierce him in all his limbs. Thus let him undergo torment, having practiced much wrongdoing.”
Verse 14
सुवर्णस्तेयिनं पापं कृतघ्नं च तथा नरम् ॥ क्रूरं पितृहणं चैनं ब्रह्मघ्नेषु समीकरु ॥
“This sinner who steals gold, and likewise the ungrateful man—cruel, and a slayer of his father—place him among the brahma-killers (i.e., in the category of the gravest offenders).”
Verse 15
अस्थि छित्वा ततः क्षिप्रं क्षारमग्निं च दापय ॥ इमं तु विप्रं खादन्तु तीक्ष्णदंष्ट्राः सुदारुणाः ॥
“Having then swiftly cut his bones, apply caustic alkali and fire. And let the exceedingly dreadful ones with sharp fangs devour this brāhmaṇa.”
Verse 16
पिशुनं हि महाव्याघ्राः पञ्च घोराः सुदारुणाः ॥ इमं पचत पाकेषु बहुधा मर्मभेदिनम्
নিশ্চয় নিন্দুকক—পাঁচ ভয়ংকৰ, অতি নিষ্ঠুৰ ‘মহাব্যাঘ্ৰ’—পাক-নৰকৰ ৰন্ধনস্থলত নানা প্ৰকাৰে সিজাই দিওক, যি যন্ত্ৰণা মর্মস্থান বিদীৰ্ণ কৰে।
Verse 17
येनाग्निरुज्झितः पूर्वं गृहीत्वा च न पूजितः ॥ इमं पापसमाचारं वीरघ्नमतिपापिनम्
যিজনে পূৰ্বে অগ্নিক ত্যাগ কৰিছিল—গ্ৰহণ কৰিও যাক পূজা নকৰিলে—সেইজন পাপাচাৰী, বীৰঘাতক, অতি পাপী…
Verse 18
सर्वेषां तु पशूनां यो नित्यं धारयते जलम् ॥ न त्राता न च दाता च पापस्यास्य दुरात्मनः
কিন্তু যিজনে সকলো পশুৰ পৰা সদায় জল ৰোধ কৰে—সেই পাপী, দুষ্টচিত্ত লোকৰ বাবে ন ৰক্ষক আছে, ন দাতা আছে।
Verse 19
अदानव्रतिनो विप्रा वेदविक्रयिणस्तथा ॥ सर्वकर्माणि कुर्युर्हि दीयते न च किञ्चन
হে বিপ্ৰসকল! যিসকল ব্ৰাহ্মণে অদান-ব্ৰত গ্ৰহণ কৰে, আৰু যিসকলে বেদ বিক্ৰী কৰে—সকলো কৰ্ম কৰিলেও, তেওঁলোকৰ পৰা প্ৰকৃততে একোৱেই দান নহয়।
Verse 20
तोयभाजनहर्तारं भोजनं योऽनिवारयत् ॥ हन्यतां सुदृढैर्दण्डैर्यमदूतैर्महाबलैः
যি জলৰ পাত্ৰ চুৰি কৰে, আৰু যি ভোজন (দান) বাধা দিয়ে—তাক যমৰ মহাবলী দূতসকলে অতি দৃঢ় দণ্ডেৰে প্ৰহাৰ কৰক।
Verse 21
वेणुदण्डकशाभिश्च लोहदण्डैस्तथैव च ॥ जलमस्मै न दातव्यं भोजनं च कथञ्चन
বাঁহদণ্ডৰ চাবুক আৰু তেনেদৰে লোহদণ্ডেৰে—তাক পানী দিব নালাগে, আৰু ভোজনো কোনোপধ্যেই নহয়।
Verse 22
तस्मा अन्नं च पानं च न दातव्यं कदाचन ॥ हतविश्वास्य हन्तारं वह्नौ शीघ्रं प्रपाचय
সেয়ে কেতিয়াও অন্ন বা পানীয় দিব নালাগে। যিয়ে বিশ্বাসভংগত পীড়িত জনক হত্যা কৰিছে, তাক অগ্নিত শীঘ্ৰে দগ্ধ কৰি শাস্তি দিয়া হওক।
Verse 23
ब्रह्मदेयं हृतं येन तं वै शीघ्रं विपाचय ॥ बहुवर्षसहस्राणि पातये कर्म विस्तरे
যিয়ে ব্রহ্মদেয় দান হৰণ কৰিছে, তাক নিশ্চয় শীঘ্ৰে দগ্ধ কৰি শাস্তি দিয়া হওক। কৰ্মবিস্তাৰ অনুসাৰে তাক বহু সহস্ৰ বছৰ তাত পতিত কৰোৱা হওক।
Verse 24
समुत्तीर्णं ततः पश्चात्तिर्यग्योनौ प्रपातये ॥ सूक्ष्मदेहविपाकेषु कीटपक्षिविजातिषु
সেই অৱস্থা পাৰ হৈ অহাৰ পাছত, পুনৰ তাক তিৰ্যক্-যোনিত পতিত কৰোৱা হওক—সূক্ষ্মদেহৰ বিপাকত, কীট আৰু পক্ষীৰ বিভিন্ন জাতিত।
Verse 25
क्लिष्टो जातिसहस्रैस्तु जायते मानुषस्ततः ॥ तत्र जातो दुरात्मा च कुलेषु विविधेषु च
সহস্ৰ সহস্ৰ জন্মৰ ক্লেশ ভোগ কৰি সি তেতিয়া মানুহ ৰূপে জন্ম লয়; আৰু তাত জন্মি সেই দুৰাত্মা বিভিন্ন কুলতো উৎপন্ন হয়।
Verse 26
हिंसारूपेण घोरेण ब्रह्मवध्यां प्रदापयेत् ॥ राज्ञस्तु मारकं घोरं ब्रह्मघ्नं दुष्कृतं तथा
ভয়ংকৰ হিংস্ৰ ৰূপে মানুহে ‘ব্ৰহ্মবধ্যা’ নামৰ নৰকীয় দণ্ড ভোগ কৰে; আৰু ৰজাক বধ কৰাটোও ব্ৰহ্মহত্যাৰ সদৃশ ঘোৰ দুষ্কৃত, মহাপাপ বুলি গণ্য হয়।
Verse 27
गोग्हातको ह्ययं पापः कूटशाल्मलिमारुहेत् ॥ कृष्यते विविधैर्घोरै राक्षसैर्घोरदर्शनैः
গোহত্যা কৰা এই পাপীজনক কাঁটাযুক্ত শাল্মলী গছত উঠাবলৈ বাধ্য কৰা হয়; তাৰ পাছত ভয়ংকৰ দৰ্শনযুক্ত নানা ঘোৰ ৰাক্ষসে তাক টানি-হেঁচৰি ফুৰায়।
Verse 28
पूतिपाकेषु पच्येत जन्तुभिः संप्रयोजितः ॥ ब्रह्मवध्याच्चतुर्भागैर्मृगत्वं पशुतां गतः
তাক ‘পূতিপাক’ নৰকত জীৱজন্তুৰে ঘেৰাও কৰি পকোৱা হয়; আৰু ব্ৰহ্মবধ্যাৰ চাৰিভাগ দুঃখ ভোগ কৰি সি মৃগত্ব লাভ কৰে, পশুতালৈ অধঃপতিত হয়।
Verse 29
उद्विग्नवासं पतितं यत्र यत्रोपपद्यते ॥ पापकर्मसमुद्विग्नो जातो जातः पुनःपुनः
সি য’তেই য’তেই পুনৰ্জন্ম লাভ কৰে, ত’তেই ত’তেই উদ্বিগ্ন জীৱনযাপনলৈ পতিত হয়; নিজৰ পাপকর্মে ব্যাকুল হৈ, সি বাৰে বাৰে জন্ম গ্ৰহণ কৰে।
Verse 30
अयं तिष्ठति किं पापः पितृघाती दुरात्मवान् ॥ ते तु वर्षशतं साग्रं भक्षयन्तु विचेतसः
এই পাপীজন কিয় ইয়াত থিয় হৈ আছে—পিতৃহন্তা, দুষ্টাত্মা? সেই বিবেকহীন সত্তাসকলে তাক এশ বছৰৰো অধিক কাল ভক্ষণ কৰক।
Verse 31
ततः पाकेषु घोरेषु पच्यतां च नराधमः ॥ ततो मानुषतां प्राप्य गर्भस्थो प्रियतां पुनः
Thereupon, let that vilest of men be cooked in dreadful (hells); then, having obtained human status again, let him once more become one who remains in the womb (i.e., undergo repeated gestation).
Verse 32
व्यापन्नो दशगर्भेषु ततः पश्चाद्विमुच्यताम् ॥ तत्रापि लब्ध्वा मानुष्यं क्लेशभागी च जायताम्
সি দহটা গৰ্ভত বিনষ্ট হওক; তাৰ পাছত সেই অৱস্থাৰ পৰা মুক্ত হওক। তথাপি মানৱ জন্ম লাভ কৰি সি ক্লেশৰ ভাগীদাৰ হৈ জন্ম লওক।
Verse 33
बुभुक्षारुग्विकारैश्च सततं तत्र पीड्यताम् ॥ पापाचारमिमं घोरं मित्रविश्वासघातकम्
তাত সি ক্ষুধা, ৰোগ আৰু বিকাৰে সদায় পীড়িত হওক—এই ঘোৰ পাপাচাৰী, মিত্ৰৰ বিশ্বাসঘাতক।
Verse 34
यन्त्रेण पीड्यतां क्षिप्रं ततः पश्चाद्विमुच्यताम् ॥ दीप्यतां ज्वलने घोरे वर्षाणां च शतद्वयम्
তাক দণ্ড-যন্ত্ৰেৰে শীঘ্ৰ পীড়িত কৰা হওক; তাৰ পাছত মুক্ত কৰা হওক। ভয়ংকৰ অগ্নিত সি দু’শ বছৰ দগ্ধ হওক।
Verse 35
जायतां च ततः पश्चाच्छूनां योनौ दुरात्मवान् ॥ भ्रष्टोऽपि जायतां तस्मान्मानुषः क्लेशभाजनः
তাৰ পাছত সেই দুষ্টাত্মা কুকুৰৰ যোনিত জন্ম লওক। আৰু সেই অৱস্থাত পতিত হৈও, তাতৰ পৰা পুনৰ মানুহ হৈ জন্ম লওক—কিন্তু ক্লেশৰ পাত্ৰ হৈ।
Verse 36
वर्षाणां तु शतं पञ्च तत्र क्लिष्टो दुरात्मवान् ॥ कृमिको जायते पश्चाद्विष्ठायां कृमिकोऽपरः ॥
তাত দুষ্টচিত্ত দুৰাত্মা একশ পাঁচ বছৰ ধৰি ক্লিষ্ট হয়; তাৰ পাছত সি কৃমি হৈ জন্ম লয়, আৰু পুনৰ বিষ্ঠাত আন এটা কৃমি হৈ হয়।
Verse 37
शकुन्तो जायते घोरस्तत्र पश्चाद्वृको भवेत् ॥ इममग्निप्रदं घोरं काष्ठाग्नौ सम्प्रतापय ॥
তাত সি ভয়ংকৰ পক্ষী হৈ জন্ম লয়, আৰু তাৰ পাছত নেকুৰা (বৃক) হয়। এই অগ্নিদাতা ভয়ংকৰ জনক কাঠৰ অগ্নিত দগ্ধ কৰি তাপ দিয়া হয়।
Verse 38
स्वकर्मसु विहीनेषु पश्चाल्लब्धगतिस्तथा ॥ ततश्चाथ मृगो वापि ततो मानुषतां व्रजेत् ॥
নিজ কৰ্মসমূহ ক্ষয় হ’লে, তাৰ পাছত সি আন এক গতি লাভ কৰে; তেতিয়া সি মৃগ বা অন্য বনৰীয়া জন্তু হয়, আৰু তাৰ পিছত মানৱ অৱস্থালৈ গমন কৰিব পাৰে।
Verse 39
तत्रापि दारुणं दुःखमुपभुङ्क्ते दुरात्मवान् ॥ सर्वदुष्कृतकार्येषु सह सङ्घातचिन्तकैः ॥
তাতো দুৰাত্মা দাৰুণ দুঃখ ভোগ কৰে—সকলো দুষ্কৃত কাৰ্যত দলগত ষড়যন্ত্ৰ চিন্তা কৰা লোকসকলৰ সৈতে।
Verse 40
एवं कर्मसमायुक्तास्ते भवन्तु सहस्रशः ॥ परद्रव्यापहाराश्च रौरवे पतितास्तथा ॥
এইদৰে কৰ্মবন্ধনত যুক্ত হৈ তেওঁলোকে হাজাৰ হাজাৰকৈ তেনে হয়; আৰু পৰধন অপহৰণকাৰীসকলেও তদ্ৰূপে ৰৌৰৱ নৰকত পতিত হয়।
Verse 41
कुम्भीपाकेषु निर्दग्धः पश्चाद्गर्दभतां गतः ॥ ततो जातस्त्वसौ पापः शूकरो मलभुक् तथा ॥
কুম্ভীপাক নৰকত দগ্ধ হৈ, পাছত সি গাধাৰ অৱস্থা লাভ কৰে। তাৰ পিছত সেই পাপী শূকৰ ৰূপে জন্ম লয় আৰু মলভোজী হয়।
Verse 42
प्राप्नोतु विविधांस्तापान्यथा हृतधनश्च सन् ॥ क्षुधातृष्णापराक्रान्तो गर्दभो दशजन्मसु ॥
সি নানা প্ৰকাৰ তাপ ভোগ কৰক, যেন ধন হৰণ কৰা ব্যক্তি। ক্ষুধা-তৃষ্ণাত আক্ৰান্ত হৈ সি দহ জন্মলৈ গাধা হয়।
Verse 43
मानुष्यं समनुप्राप्य चौरः भवति पापकृत् ॥ परोपघाती निर्लज्जः सर्वदोषसमन्वितः ॥
পুনৰ মানৱ জন্ম লাভ কৰি সি চোৰ হয়—পাপকর্মকাৰী। পৰক ক্ষতি কৰা, নিৰ্লজ্জ, আৰু সকলো দোষেৰে যুক্ত হয়।
Verse 44
वृक्षशाखावलम्बोऽत्र ह्यधःशीर्षः प्रजायते ॥ अग्निना पच्यतां पश्चाल्लुब्धो वै पुरुषाधमः ॥
ইয়াত সি গছৰ ডালত ওলমি, মূৰ তললৈ কৰি জন্ম লয়। তাৰ পিছত সেই লোভী, অধম পুৰুষ অগ্নিত পকোৱা হয়।
Verse 45
पूर्वैश्च सूकरो भूत्वा नकुलो जायते पुनः ॥ विमुक्तश्च ततः पश्चान्मानुष्यं लभते चिरात् ॥
আগতে শূকৰ হৈ, সি পুনৰ নকুল (বেজী) ৰূপে জন্ম লয়। তাৰ পিছত মুক্ত হৈ, বহুদিনৰ পাছত মানৱ জন্ম লাভ কৰে।
Verse 46
धिक्कृतः सर्वलोकेन कूटसाक्ष्यनृतव्रतः ॥ न शर्म लभते क्वापि कर्मणा स्वेन गर्हितः
সকলো লোকে ধিক্কাৰ দিয়া—যাৰ ব্ৰত মিছা আৰু যিয়ে জাল সাক্ষ্য দিয়ে—নিজ কৰ্মৰ নিন্দাৰ ফলত সি ক’তো শান্তি নাপায়।
Verse 47
इमं ह्यानृतितकं दुष्टं क्षेत्रहारकमेव च ॥ स्वकर्म दुष्कृतं यावत्तावद्दुःखं भुनक्त्वसौ
নিশ্চয় এই দুষ্ট মিছলীয়া—আৰু তেনেদৰে ক্ষেত্ৰ-ভূমি হৰণকাৰী—যিমান দিন নিজৰ পাপকর্ম টিকে, সিমান দিন সি দুখ ভোগ কৰে।
Verse 48
कर्मण्येकैकशश्चायं स तु तिष्ठत्वयं पुनः ॥ वर्षलक्षं न सन्देहस्ततस्तिष्ठत्वयं पुनः
প্ৰত্যেক কৰ্মৰ বাবে, একে একে, সি তাত পুনৰ থাকক; লক্ষ বছৰ—সন্দেহ নাই—তাৰ পাছতো পুনৰ থাকক।
Verse 49
ततो जातिः स्मरेत्सर्वास्तिर्यग्योनिं समाश्रितः ॥ जायतां मानुषः पश्चात्क्षुधया परिपीडितः
তাৰ পাছত তিৰ্যক যোনিত (পশু-গৰ্ভত) প্ৰৱেশ কৰি সি সকলো জন্ম স্মৰণ কৰে; তাৰ পিছত সি মানুহ ৰূপে জন্ম লয়, ক্ষুধাই পীড়িত।
Verse 50
सर्वकामविमुक्तस्तु सर्वदोषसमन्वितः ॥ क्वचिज्जात्यां भवेदन्धः क्वचिद्बधिर एव च
সকলো কামনা-লক্ষ্যৰ পৰা বঞ্চিত আৰু সকলো দোষেৰে যুক্ত হৈ, কোনো জন্মত সি অন্ধ হয়; আন কোনো জন্মত নিশ্চয় বধিৰো হয়।
Verse 51
क्वचिन्मूकश्च काणश्च क्वचिद्व्याधिसमन्वितः ॥ एवं हि प्राप्नुयाद्दुःखं न च सौख्यमवाप्नुयात्
কেতিয়াবা সি মূক আৰু কেতিয়াবা একচকু হয়; আন কেতিয়াবা ৰোগেৰে আক্ৰান্ত হয়। এইদৰে সি নিশ্চয় দুখ লাভ কৰে, আৰু সুখ লাভ নকৰে।
Verse 52
तीव्रैरन्तर्गतैर्दुःखैर्भूमिहर्त्ता नराधमः ॥ इमं बन्धैर्दृढैर्बद्ध्वा विपाचय तथाचिरम्
অন্তৰত তীব্ৰ দুখেৰে পীড়িত, ভূমি হৰণকাৰী—মানৱৰ ভিতৰত অতি নীচ—তাক দৃঢ় বন্ধনেৰে বান্ধি দীৰ্ঘকাল ধৰি যন্ত্ৰণা দিয়া।
Verse 53
तीव्रक्षुधापरिक्लिष्टो बद्धो बन्धनयन्त्रितः ॥ दुःखान्यनुभवंस्तत्र पापकर्मा नराधमः
তীব্ৰ ক্ষুধাৰে কাতৰ, বান্ধি থোৱা আৰু শৃংখলেৰে নিয়ন্ত্ৰিত হৈ, তাত সি দুখ ভোগ কৰে—পাপকর্মী, মানৱৰ ভিতৰত অতি নীচ।
Verse 54
सप्तधा सप्त चैकां च जातिं गत्वा स पच्यते ॥ इमं शाकुनिकं पापं श्वभिर्गृध्रैश्च घातय
সপ্তধা—সাত আৰু এক—জন্ম-অৱস্থালৈ গৈ সি পচে। এই পাপী পক্ষী-শিকারীক কুকুৰ আৰু গৃধ্ৰেৰে হত্যা কৰোৱা।
Verse 55
ततः कुक्कुटतां यातु विड्भक्षश्च दुरात्मवान् ॥ दंशश्च मशकश्चैव ततः पश्चाद्भवेत् तु सः
তাৰ পাছত সেই দুষ্টচিত্ত জন কুকুৰাৰ যোনিলৈ যাওক, মলভোজী হওক; আৰু তাৰ পাছত ডংশ আৰু মশা হওক; তাৰ পিছত পুনৰ তেনেকৈয়ে হয়।
Verse 56
जातिकर्म सहस्रं तु ततो मानुषतां व्रजेत् ॥ इमं सौकरिकं पापं महिषा घातयन्तु तम् ॥
জাতি-কৰ্মৰ সহস্ৰ চক্ৰ পাৰ হৈ সি তেতিয়া মানৱত্ব লাভ কৰিব। কিন্তু এই পাপী শুকৰ-চৰোৱা—মহিষে তাক আঘাত কৰি নিধন কৰক।
Verse 57
वर्षाणां च सहस्रं तु धावमानं ततस्ततः ॥ विभिन्नं च प्रभिन्नं च शृङ्गाभ्यां पद्भिरेव च ॥
আৰু সহস্ৰ বছৰ ধৰি সি ইফালে-সিফালে দৌৰি ফুৰিব—ছিন্নভিন্ন আৰু বিদীৰ্ণ, শিঙেৰে বিদ্ধ আৰু খুৰেৰে পদদলিতো হ’ব।
Verse 58
तस्माद्देशात्ततो मुक्तस्ततः सूकरतां व्रजेत् ॥ महिषः कुक्कुटश्चैव शशो जम्बूक एव च ॥
সেই দেশৰ পৰা মুক্ত হৈ তেতিয়া সি শুকৰৰ অৱস্থালৈ যাব; তাৰ পাছত মহিষ, কুকুৰা, শশক আৰু জঁবুকো হ’ব।
Verse 59
यां यां याति पुनर्जातिं तत्र भक्ष्यो भवेत् तु सः ॥ कर्मक्षयोऽन्यथा नास्ति मया पूर्वं विनिर्मितम् ॥
সি যি যি পুনর্জাতিত যায়, তাত সি আনৰ ভক্ষ্য হয়। কৰ্মক্ষয়ৰ অন্য কোনো পথ নাই—ইয়াক মই পূৰ্বেই বিধান কৰিছিলোঁ।
Verse 60
प्राप्य मानुषतां पश्चात् पुनर्व्याधो भविष्यति ॥ अन्यथा निष्कृतिर्नास्ति जातिजन्मशतैरपि ॥
মানৱত্ব লাভ কৰাৰ পাছতো সি পুনৰ ব্যাধ (শিকাৰী) হ’ব। অন্যথা নিষ্কৃতি নাই—শত শত জন্ম-পুনর্জন্মৰ দ্বাৰাও নহয়।
Verse 61
उच्छिष्टान्नप्रदातारं पापाचारमधार्मिकम् ॥ अङ्गारैः पचतां चैनं त्रीणि वर्षशतानि च ॥
যি উচ্ছিষ্ট অন্ন (জুঠা ভোজন) দান কৰে—পাপাচাৰী আৰু অধাৰ্মিক—তাক অঙ্গাৰে পকোৱা হওক, তিনিশ বছৰ পৰ্যন্তো।
Verse 62
ततः शुनी भवेत् पश्चात् सूकरी च ततः परम् ॥ कर्मक्षये ततः पश्चान्मानुषी दुःखिता भवेत् ॥
তাৰ পাছত সি মাইকী কুকুৰী হ’ব, আৰু তাৰ পাছত মাইকী গাহৰি। কৰ্ম ক্ষয় হ’লে, তাৰ পাছত সি দুখে পীড়িত মানৱী নাৰী হ’ব।
Verse 63
न च सौख्यमवाप्नोति तेन दुःखेन दुःखिता ॥ अनेन भृत्या बहवः श्रान्ताः शान्ताः प्रवाहिताः ॥
সেই দুখে পীড়িত হৈ সি সুখ নাপায়। এই দাসৰ কাৰণে বহু লোক ক্লান্ত, দমনিত আৰু হেঁচা মাৰি আগবঢ়োৱা হৈছিল।
Verse 64
भक्ष्यं भोज्यं च पानं च न तेषामुपपादितम् ॥ अनुमोदे प्रजा दृष्ट्वा लिप्समानो दुरात्मवान् ॥
তেওঁলোকক ভক্ষ্য, ভোজ্য আৰু পানীয় একো যোগান ধৰা নহ’ল। প্ৰজাক দেখি সেই দুষ্টচিত্ত লোভত পৰি লাভ বিচাৰি মাথোঁ সন্মতি দিছিল।
Verse 65
एवं कुरुत भद्रं वो मम पार्श्वे तु दुर्मतिः ॥ रौरवे नरके घोरे सर्वदोषसमन्विते ॥
‘এইদৰে কৰা—তোমালোকৰ মঙ্গল হওক’; কিন্তু সেই কুমতি মোৰ কাষতে আছে—সৰ্বদোষসমন্বিত ভয়ংকৰ ৰৌৰৱ নৰকলৈ নিয়ত।
Verse 66
सर्वकर्माणि कुर्वाणं क्षपयध्वं दुरासदम् ॥ वर्षाणां तु सहस्राणि तैस्तैः कर्मभिरावृतम्
হে যি সকলো প্ৰকাৰৰ কৰ্ম কৰি আছে, সেই দুঃসাধ্য বন্ধন ক্ষয় কৰি নাশ কৰা। হাজাৰ হাজাৰ বছৰে মানুহ সেই একে কৰ্মৰ আৱৰণত আবৃত হৈ থাকে।
Verse 67
प्रक्षिप्यतामयं पश्चाद्दस्युजातौ दुरात्मवान् ॥ जायतामुरगः पश्चात्ततः कर्म समाश्रयेत्
তাৰ পাছত এই দুষ্টচিত্ত দুঃআত্মাক দস্যু-জাতিত নিক্ষেপ কৰা হওক; তাৰ পাছত সি উৰগ (সাপ) ৰূপে জন্ম লওক। তেতিয়া সেই অৱস্থাত সি কৰ্মফল ভোগ কৰে।
Verse 68
ततः पश्चाद्भवेत्पापश्चेतरः सर्वपापकृत् ॥ सूकरस्तु भवेत्पश्चान्मेषः संजायते पुनः
তাৰ পাছত সি পাপী হয়—অধম ‘অন্য’ সত্তা, সকলো পাপৰ কৰ্তা। তাৰ পাছত সি শূকৰ (গাহৰি) হয়; পুনৰ মেষ (ভেড়া) ৰূপে জন্ম লয়।
Verse 69
हस्त्यश्वश्च शृगालश्च सूकरो बक एव च ॥ ततो जातस्तु सर्वेषु संसारेशु पुनः पुनः
(সি) হাতী আৰু ঘোঁৰা, শৃগাল, শূকৰ আৰু নিশ্চয় বক হয়। তাৰ পাছত সি সকলো সংসাৰ-চক্ৰত পুনঃ পুনঃ জন্ম লয়।
Verse 70
वर्षाणामयुतं साग्रं ततो मानुषतां व्रजेत् ॥ पञ्चगर्भेषु सापत्सु पञ्च जातो म्रियेत सः
তাৰ পাছত আৰু দহ হাজাৰ বছৰ সম্পূৰ্ণ হ’লে সি মানৱত্ব লাভ কৰিব। কিন্তু বিপদসংকুল গৰ্ভসমূহত, পাঁচবাৰ জন্ম লৈ, সি (প্ৰতিবাৰেই) মৃত্যুবৰণ কৰিব।
Verse 71
पापस्य सुकृतस्याथ प्रजानां विनिपातने ॥ भूतानां चाप्यसम्मानं दुष्प्रहारश्च सर्वशः
এইদৰে প্ৰজাসকলৰ পতনত পাপ আৰু পুণ্যৰ মিশ্ৰ ফল দেখা যায়; ভূত-প্ৰাণীৰ প্ৰতি অসম্মান আৰু সকলো দিশে কঠোৰ আঘাতো ঘটে।
Verse 72
अतः स्वयम्भुवा पूर्वं कर्मपाको यथार्थवत्
সেয়ে, পূৰ্বতে স্বয়ম্ভূ (ব্ৰহ্মা)য়ে কৰ্মৰ পৰিপাক যি দৰে সত্যস্বৰূপ, সেইদৰে বৰ্ণনা কৰিছিল।
Verse 73
जात्यन्तरसहस्राणि प्रयुतान्यर्बुदानि च ॥ शान्तिं न लभते चैव भूमे क्षेत्रहरो नरः
হে ভূমি! অন্য জন্মৰ হাজাৰ হাজাৰ—দহ হাজাৰ আৰু কোটিলৈকে—মাটি কেঢ়ি লোৱা মানুহে কেতিয়াও শান্তি নাপায়।
Verse 74
आदेश्य चोभयोरस्य कर्णयोः कूटसाक्षिकः ॥ यो नरः पिशुनः कूटसाक्षी चालिकजल्पकः
কূটসাক্ষীক তাৰ দুয়োটা কাণত চিহ্ন দিয়া চিহ্নিত কৰিব লাগে। যি মানুহ পিশুন (চুগলখোৰ), কূটসাক্ষী আৰু ছলনাময় বাক্য কোৱা—
Verse 75
कर्कटस्य तु घोरस्य नित्यक्रुद्धस्य मोचय ॥ इमं घोरे ह्रदे क्षिप्तं सर्वयाजनयाजकम्
ভয়ংকৰ, সদা ক্ৰুদ্ধ কাঁকোৰাটোৰ ওচৰত তাক এৰি দিয়া। এই ভয়ংকৰ হ্ৰদত এই যজ্ঞকাৰী আৰু যজ্ঞপুৰোহিতক নিক্ষেপ কৰা।
Verse 76
सुवर्णस्तेयिनं चैव सुरापं चैव कारयेत् ॥ अनुभूय ततः काले ततो यक्ष्म प्रयोजयेत्
যি সোণ চুৰ কৰে আৰু যি মদ্য আদি নেশাদ্ৰব্য পান কৰে, তেওঁলোকক তেওঁ কৰ্মফল ভোগ কৰায়; যথাকালে সেই ভোগ সম্পন্ন হ’লে, তাৰ পাছত তেওঁ যক্ষ্মা (ক্ষয়ৰোগ) প্ৰয়োগ কৰে।
Verse 77
प्राप्तवान्विविधान्रोगान्संसारे चैव दारुणान् ॥ ब्रह्मस्वहारी पापोऽयं नरो लवणतस्करः
সংসাৰত তেওঁ নানাবিধ ভয়ংকৰ ৰোগ লাভ কৰিছে। এই পাপী মানুহজন ব্ৰাহ্মণৰ সম্পত্তি হৰণকাৰী—প্ৰকৃততে লৱণ (নুন) চোৰ।
Verse 78
ततो वर्षशते पूर्णे मुच्यते स पुनः पुनः ॥ अजितात्मा तथा पापः पिशुनश्च दुरात्मवान्
তাৰ পাছত শতবছৰ পূৰ্ণ হ’লে তেওঁ মুক্ত হয়—পুনঃ পুনঃ। (তথাপি) তেওঁ অজিতাত্মা, পাপী, পৰনিন্দুক আৰু দুষ্টচিত্ত।
Verse 79
प्रबद्धः सुचिरं कालं मम लोकं गतो नरः ॥ जायतां स चिरं पापो मार्जारस्तेन कर्मणा
দীৰ্ঘকাল বাঁধা থাকি সেই মানুহ মোৰ লোকলৈ যায়। সেই কৰ্মৰ ফলত সেই পাপী বহুদিন বিড়াল ৰূপে জন্ম লাভ কৰক।
Verse 80
भिन्नचारित्रदुःशीला भर्त्तुर्व्यलीककारिणी ॥ आयसान्पुरुषान्सप्त ह्यालिङ्गतु समन्ततः
যি নাৰীৰ আচৰণ ভগ্ন, স্বভাৱ দুষিত, আৰু স্বামীৰ প্ৰতি প্ৰবঞ্চনা কৰে—তাই চাৰিওফালে লোহাৰ সাতজন পুৰুষক আলিঙ্গন কৰক।
Verse 81
अपौगण्डो म्रियेत्पञ्च कर्मशेषक्षये तु सः ॥ ततो मानुषतां याति चैष कर्माविनिर्णयः
কৈশোৰাৱস্থালৈ নাপাওঁতেই সি পাঁচবাৰ মৃত্যুবৰণ কৰে; কিন্তু কৰ্মৰ অৱশিষ্ট অংশ ক্ষয় হ’লে তেতিয়া সি মানৱত্ব, অৰ্থাৎ মানৱ-জন্ম লাভ কৰে। এইয়েই কৰ্ম-নির্ণয়।
Frequently Asked Questions
The text presents karmavipāka as a moral-causal system: specific social and ritual harms (e.g., false testimony, theft of land or brahmadeya, betrayal of trust, violence toward parents/cows) generate proportionate punitive outcomes in naraka and subsequent rebirths. The instruction is deterrent and regulatory—actions that destabilize communal trust and lawful exchange are shown to produce extended suffering until karmic exhaustion.
No tithi, lunar month, seasonal rite, or calendrical marker appears in the provided excerpt. The time-structure is expressed instead through durations of punishment (e.g., hundreds or thousands of years) and repeated cycles of birth across species.
Although the content is primarily juridical and soteriological, it can be read as indirectly supporting Pṛthivī’s equilibrium: the narrative links ethical violations (especially land theft and depletion of communal resources like food/water access) to punitive correction, implying that dharma-based regulation safeguards the material conditions on which Earth’s social-ecological order depends.
The excerpt foregrounds cosmological administrators rather than dynastic history: Citragupta (record-keeper), Dharmarāja/Yama (judge), and Yamadūtas (enforcers). No royal genealogy or named human lineage is specified in the provided manuscript portion.