Adhyaya 132: Expiatory Rites for Contact with a Corpse and with a Menstruating Woman

Verse 1

अथ मृतकस्पर्शप्रायश्चित्तम् ॥ श्रीवराह उवाच ॥ गत्वा तु मैथुनं भद्रे अस्नातो यः शवं स्पृशेत् ॥ रेतः पिबति दुर्बुद्धिः सहस्रं नव पञ्च च ॥

এতিয়া মৃতক-স্পৰ্শৰ প্ৰায়শ্চিত্ত। শ্ৰী বৰাহে ক’লে: “হে ভদ্ৰে, যি কোনো মৈথুন কৰি স্নান নকৰাকৈ শৱ স্পৰ্শ কৰে, সেই দুৰ্বুদ্ধি জনক ‘ৰেতঃ পান’ হাজাৰ নৱ আৰু পাঁচ, অৰ্থাৎ ১০১৪ বাৰ, বুলি কোৱা হয়।”

Verse 2

वर्षं नारायणाच्छ्रुत्वा सा मही संशितव्रता ॥ ततो दीनमना भूत्वा प्रोवाच मधुसूदनम् ॥

নাৰায়ণৰ পৰা এই কথা শুনি, ব্ৰতত অটল ধৰিত্ৰী দেৱী মনত বিষণ্ণ হৈ মধুসূদনক ক’লে।

Verse 3

धरण्युवाच ॥ किमिदं भाषसे देव धर्मं भीषणसङ्कटम् ॥ कथमेवं पुमान्वै स रेतःपानपरो भवेत् ॥

ধৰিত্ৰীয়ে ক’লে: “হে দেৱ, আপুনি কি কৈছে—এনে এক ধৰ্ম যি ভয়ংকৰ সংকটময়? কেনেকৈ কোনো পুৰুষ এইদৰে ৰেতঃপানত আসক্ত হ’ব পাৰে?”

Verse 4

एतनमे परमं दुःखं तद्भवान्वक्तुमर्हति ॥ श्रीवराह उवाच ॥ शृणु तत्त्वेन मे देवि इदं गुह्यमनुत्तमम् ॥

“এইয়াই মোৰ পৰম দুখ; আপুনি ইয়াৰ ব্যাখ্যা কৰা উচিত।” শ্ৰী বৰাহ ক’লে: “হে দেৱী, তত্ত্ব অনুসাৰে মোৰ কথা শুনা; এইটো সৰ্বোত্তম আৰু গোপন উপদেশ।”

Verse 5

चिह्नमैतद्वरारोहे आधिचारविनिश्चयः ॥ पुरुषः स्त्रीषु कर्माणि यो विकुर्वीत निर्घृणः ॥

“হে সুন্দৰ কটিদেশী, এইটো এক চিহ্ন—অধাৰ্মিক আচৰণ সম্পৰ্কে নিশ্চিত সিদ্ধান্ত: যি পুৰুষ নিৰ্দয় হৈ স্ত্ৰীসকলৰ প্ৰতি অনুচিত কৰ্ম কৰে।”

Verse 6

दृष्टं तस्यापराधस्य फलं प्राप्नोति मानवः ॥ एवमेतद्वरारोहे यन्मां त्वं परिपृच्छसि ॥

“মানৱে সেই অপৰাধৰ প্ৰকাশ্য ফল লাভ কৰে। হে সুন্দৰ কটিদেশী, তুমি মোক যি সুধিছা, তাৰ বিষয়ে এইদৰেই সত্য।”

Verse 7

अपराधस्य दोषेण विशुद्धिश्च न जायते ॥ प्रायश्चित्तं प्रवक्ष्यामि रागदोषेण दोषितम् ॥

অপৰাধৰ অন্তৰ্গত দোষৰ বাবে শুদ্ধি জন্ম নলয়। ৰাগ-দোষে দুষিত জনৰ বাবে মই প্ৰায়শ্চিত্ত ঘোষণা কৰিম।

Verse 8

गृहस्थाः पुरुषा भद्रे मम कर्मपरायणाः ॥ यावकेन त्रयं क्षिप्त्वा पिण्याकेन दिनत्रयम् ॥

হে ভদ্ৰে, মোৰ কৰ্মবিধানত পৰায়ণ গৃহস্থ পুৰুষসকলে—যাৱক দানাৰে তিনিদিন পালন কৰি, তাৰ পাছত পিণ্যাকে (তেলখলি) তিনিদিন…

Verse 9

वायुभक्षं दिनं त्वेकं ततो मुच्येत किल्बिषात् ॥ य एवम् कुरुते भूमे विधिदृष्टेन कर्मणा ॥

এদিন মাত্ৰ বায়ুভক্ষ হৈ থাকিলে, তাৰ পাছত নিশ্চয় পাপৰ পৰা মুক্ত হয়। হে ভূমে, যি এইদৰে বিধিদৃষ্ট কৰ্ম কৰে…

Verse 10

प्रायश्चित्तं महाभागे मम लोकसुखावहम् ॥ स्पृष्ट्वा तु मृतकं भद्रे नरं पञ्चत्वमागतम् ॥

হে মহাভাগে, মোৰ কোৱা প্ৰায়শ্চিত্ত মোৰ লোকত সুখ-কল্যাণ আনে। কিন্তু হে ভদ্ৰে, যি পুৰুষে মৃতদেহ—পঞ্চত্বপ্ৰাপ্ত নৰ—স্পৰ্শ কৰে…

Verse 11

मम शास्त्रं बहिष्कृत्य यः श्मशानं प्रपद्यते ॥ पितरस्तस्य सुश्रोणि आत्मनश्च पितामहाः ॥

মোৰ শাস্ত্ৰ ত্যাগ কৰি যি শ্মশানলৈ গমন কৰে, হে সুশ্ৰোণি, তাৰ পিতৃলোক আৰু নিজৰ পিতামহসকলেও…

Verse 12

श्मशाने जम्बुका भूत्वा भक्षयन्ति शवांस्तथा ॥ ततो हरेर्वर्चः श्रुत्वा धर्मकामा वसुन्धरा ॥

শ্মশানত জম্বুক (শিয়াল) হৈ সিহঁতেো মৃতদেহ ভক্ষণ কৰে। তাৰ পাছত হৰিৰ পবিত্ৰ প্ৰভাৱৰ কথা শুনি ধৰ্মকামিনী বসুন্ধৰা তাত মন নিবেশ কৰে।

Verse 13

उवाच मधुरं वाक्यं सर्वलोकहिताय वै ॥ धरण्युवाच ॥ तव नाथ प्रपन्नानां क्व पापं विद्यते प्रभो ॥

সকলো লোকৰ কল্যাণৰ বাবে তাই মধুৰ বাক্য ক’লে। ধৰণীয়ে ক’লে: “হে প্ৰভু, আপোনাৰ শৰণ লোৱা লোকসকলৰ ক’ত পাপ থাকিব পাৰে, হে নাথ?”

Verse 14

प्रायश्चित्तं च मे ब्रूहि येन मुच्यन्ति किल्बिषात् ॥ श्रीवराह उवाच ॥ शृणु सुन्दरि तत्त्वेन यन्मां त्वं परिपृच्छसि ॥

“মোক সেই প্ৰায়শ্চিত্তো কওক, যাৰ দ্বাৰা সিহঁতে পাপৰ পৰা মুক্ত হয়।” শ্ৰীৱৰাহ ক’লে: “হে সুন্দৰী, তুমি যি কথা মোক সুধিছা, তাক তত্ত্বতঃ শুনা।”

Verse 15

कथयिष्यामि ते हीदं शोभनं पापनाशनम् ॥ एकाहारो दिनान्सप्त त्रिरात्रं चाप्युपोषितः ॥

“মই তোমাক এই শুভ আৰু পাপনাশক বিধি ক’ম। সাত দিন একবাৰ আহাৰ কৰিবা, আৰু তিনিৰাতি উপবাসো পালন কৰিবা।”

Verse 16

पञ्चगव्यं ततः पीत्वा ततो मुच्येत किल्बिषात् ॥ शवॆ स्पृष्टेऽपराधस्य एष ते कथितो विधिः ॥

“তাৰ পাছত পঞ্চগব্য পান কৰিলে সি পাপৰ পৰা মুক্ত হয়। মৃতদেহ স্পৰ্শ কৰাৰ অপৰাধৰ বাবে এই বিধি তোমাক কোৱা হ’ল।”

Verse 17

सर्वथा वर्जनीयं वै सर्वभागवतेन तु ॥ य एतेन विधानॆन प्रायश्चित्तं समाचरेत् ॥

নিশ্চয়েই ই সকলোভাৱে বর্জনীয়—প্ৰত্যেক ভাগৱত ভক্তৰ বাবে। কিন্তু যি এই বিধান অনুসাৰে প্ৰায়শ্চিত্ত আচৰে…

Verse 18

विमुक्तः सर्वपापेभ्यो नापराधोऽस्ति तस्य वै ॥ नारीं रजस्वलां स्पृष्ट्वा यो मां स्पृशति निर्भयः ॥

সেই সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত হয়; নিশ্চয়েই তাৰ কোনো অপৰাধ নাথাকে। কিন্তু ৰজস্বলা নাৰীক স্পৰ্শ কৰি যি নিৰ্ভয়ে মোক (পবিত্ৰ বস্তু/ভূমি) স্পৰ্শ কৰে…

Verse 19

अन्धश्च जायते देवि दरिद्रो ज्ञानमूर्खवान् ॥ न च विन्दति चात्मानं पतितो नरके यथा ॥

হে দেবী, সি অন্ধ হৈ জন্মে আৰু দৰিদ্ৰ হয়, বিভ্ৰান্ত বোধ-বুদ্ধি লৈ। সি নিজৰ আত্মাক নাপায়, যেন নৰকত পতিত।

Verse 20

अपराधमिमं कृत्वा तत्रैवं नास्ति संशयः ॥ धरण्युवाच ॥ तव देव प्रपन्नानां मोक्षं संसारसागरात् ॥

এই অপৰাধ কৰি নিশ্চয়েই তেনেকুৱাই হয়—ইয়াত সন্দেহ নাই। ধৰণীয়ে ক’লে: হে দেব, তোমাৰ শৰণাগতসকলৰ সংসাৰ-সাগৰৰ পৰা মোক্ষ (বিষয়ে) কওক।

Verse 21

अपराधसमायुक्तस्तव कर्मपरायणः ॥ कर्मणा येन शुध्येत तन्मे ब्रूहि जनार्दन ॥

অপৰাধেৰে যুক্ত হৈও, যি তোমাৰ কৰ্ম-ধৰ্মত পৰায়ণ—সি কোন কৰ্মেৰে শুদ্ধ হয়? হে জনাৰ্দন, সেয়া মোক কওক।

Verse 22

श्रीवराह उवाच ॥ स्पृष्ट्वा रजस्वलां नारीं नरो मद्भक्तितत्परः ॥ तपः कृत्वा त्रिरात्रं तु आकाशशयने वसेत् ॥

শ্ৰী বৰাহে ক’লে: মোৰ ভক্তিত তৎপৰ কোনো পুৰুষে যদি ৰজস্বলা নাৰী স্পৰ্শ কৰে, তেন্তে তিনিৰাতি তপস্যা কৰি খোলা আকাশৰ তলত শয্যা লৈ বাস কৰিব।

Verse 23

शुद्धो भागवतो भूत्वा मम कर्मपरायणः ॥ एवं कृत्वा महाभागे प्रायश्चित्तं मम प्रियम् ॥

শুদ্ধ হৈ ভাগৱত ৰূপে মোৰ বিধান-কর্মত পৰায়ণ হওঁক; হে মহাভাগে, এইদৰে কৰা প্ৰায়শ্চিত্ত মোৰ প্ৰিয়।

Verse 24

मुच्यते किल्बिषाद्देवि आचारेण बहिष्कृतः ॥ एतत्ते कथितं भद्रे यत्स्पृष्ट्वा तु रजस्वलाम् ॥

হে দেবী, আচাৰভ্ৰষ্টতাৰ বাবে যাক বহিষ্কৃত কৰা হয়, সি (পুনৰ) আচাৰ পালন কৰি পাপৰ পৰা মুক্ত হয়। হে ভদ্ৰে, ৰজস্বলা নাৰী স্পৰ্শ কৰাৰ পাছত যি কৰণীয়, সেয়া মই তোমাক ক’লোঁ।

Verse 25

स्पृष्ट्वा तु मृतकं देवि यो मत्क्षेत्रेषु तिष्ठति ॥ शतवर्षसहस्राणि गर्भेषु परिवर्तते ॥

হে দেবী, যি কোনোবাই মৃতদেহ স্পৰ্শ কৰি মোৰ পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰসমূহত থাকি যায়, সি শত শত সহস্ৰ বছৰ ধৰি গৰ্ভসমূহত ঘূৰি ফুৰে।

Verse 26

दशवर्षसहस्राणि चाण्डालश्चैव जायते ॥ अन्धः सप्तसहस्राणि मण्डूकश्च शतं समाः ॥

দশ সহস্ৰ বছৰ ধৰি সি চাণ্ডাল ৰূপে জন্ম লয়; সাত সহস্ৰ (বছৰ) অন্ধ হৈ; আৰু একশ বছৰ মণ্ডুক (ব্যাঙ) হৈ জন্মে।

Verse 27

मक्षिका त्रीणि वर्षाणि टिट्टिभैकादशं समाः ॥ दंशो वै सप्त चान्यानि कृकलासो भवेत्समाः ॥

সেইজন তিন বছৰ মাখি হয়; এগাৰ বছৰ টিট্টিভ (এবিধ পাখি) হয়; সাত বছৰ দংশনকাৰী পতংগ হয়; আৰু আন আন বছৰত কৃকলাস (টিকটিকি) হয়।

Verse 28

एवं स चात्मदोषेण मम कर्मपरायणः ॥ प्राप्नोति सुमहद्दुःखं देवि चैवं न संशयः ॥

এইদৰে, নিজৰ দোষৰ কাৰণে, মোৰ বিধান-কৰ্মত পৰায়ণ লোকেও, হে দেবী, অতি মহাদুঃখ লাভ কৰে—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।

Verse 29

ततो हरेर्वचः श्रुत्वा दुःखेन परिपृच्छति ॥ सर्वसंसारमोक्षाय प्रत्युवाच वसुन्धरा ॥

তাৰ পাছত হৰিৰ বচন শুনি, দুঃখেৰে তেওঁ সুধিলে; আৰু সমগ্ৰ সংসাৰচক্ৰৰ মোক্ষৰ হেতু বসুন্ধৰা (পৃথিৱী) উত্তৰ দিলে।

Verse 30

धरण्युवाच ॥ किमिदं भाषसे देव मानुषाणां दुरासदम् ॥ वाक्यं भीषणमत्यन्तं मम मर्मप्रभेदकम् ॥

ধৰণীয়ে ক’লে: হে দেব, মানুহৰ বাবে অতি দুৰ্লভ-আচৰণীয় এই কথা তুমি কিয় কৈছা? তোমাৰ বাক্য অত্যন্ত ভয়ংকৰ; ই মোৰ অন্তৰৰ মর্ম ভেদি যায়।

Verse 31

आचाराच्च परिभ्रष्टस्तवकर्मपरायणः ॥ यथा तरति दुर्गाणि प्रायश्चित्तं तथा वद ॥

তোমাৰ বিধান-কৰ্মত পৰায়ণ লোকো যদি আচাৰৰ পৰা বিচ্যুত হয়—যেনে প্ৰায়শ্চিত্তে সি দুৰ্গা (কঠিনতা) পাৰ হয়, সেই কথা কোৱা।

Verse 32

श्रुत्वा पृथ्व्यास्तथा वाक्यं लोकनाथो जनार्दनः ॥ धर्मसंरक्षणार्थाय प्रत्युवाच वसुन्धराम् ॥

পৃথিৱীৰ সেই বাক্য শুনি, লোকনাথ জনাৰ্দনে ধৰ্ম-সংৰক্ষণৰ উদ্দেশ্যে বসুন্ধৰাক উত্তৰ দিলে।

Verse 33

श्रीवराह उवाच ॥ स्पृष्ट्वा तु मृतकं भूमे मम कर्मपरायणः ॥ एकाहारं ततस्तिष्ठेद्दिनानि दश पञ्च च ॥

শ্ৰী বৰাহ ক’লে: “হে ভূমি! মৃতদেহ স্পৰ্শ কৰাৰ পিছত, মোৰ বিধান-কৰ্মত নিষ্ঠাবান জনে তাৰপিছত পঞ্চদশ দিন একবাৰ আহাৰ কৰি থাকিব।”

Verse 34

तत एवं विधिं कृत्वा पञ्चगव्यं तु प्राशयेत् ॥ शुद्धभावं विशुद्धात्मा कर्मणा च न लिप्यते ॥

“তাৰপিছত এইদৰে বিধি সম্পন্ন কৰি পঞ্চগব্য গ্ৰহণ কৰিব; ভাবত শুদ্ধ আৰু আত্মাত বিশুদ্ধ হলে, সেই কৰ্মে তেওঁক লিপ্ত নকৰে।”

Verse 35

एतत्ते कथितं देवि स्पृष्ट्वा मृतकमेव च ॥ दोषं चैव विशुद्ध्यर्थं यत्त्वया पूर्वपृच्छितम् ॥

“হে দেবী! মৃতদেহ স্পৰ্শ কৰিলে যি দোষ হয় আৰু তাৰ বিশুদ্ধিৰ উপায়—যি তুমি আগতে সুধিছিলা—সেই সকলো মই তোমাক ক’লোঁ।”

Verse 36

य एतेन विधानेंन प्रायश्चित्तं समाचरेत् ॥ अपराधविमुक्तो वै मम लोकं स गच्छति ॥

“যি কোনোবাই এই বিধান অনুসাৰে প্ৰায়শ্চিত্ত আচৰণ কৰে, সি নিশ্চয় অপৰাধমুক্ত হৈ মোৰ লোকলৈ গমন কৰে।”

Verse 37

ज्ञात्वा कर्मापराधं तु न स पापेन लिप्यते ॥ एतत्ते कथितं भद्रे मिथुनं योऽभिगच्छति ॥

কৰ্ম-অপৰাধ চিনিলে মানুহ পাপে লিপ্ত নহয়। হে ভদ্ৰে, মিথুন (যৌন-সংযোগ)লৈ যি আগবাঢ়ে, তাৰ বিষয়ে এই কথা মই তোমাক ক’লোঁ।

Verse 38

रागमोहेन संयुक्तः कामेन च वशीकृतः ॥ वर्षाणां तु सहस्रैकं रजः पिबति निर्घृणः ॥

ৰাগ-মোহে সংযুক্ত আৰু কামনাই বশ কৰা সেই নিৰ্দয় জনে হাজাৰ এক বছৰ ধৰি ‘ৰজঃ’ পান কৰে।

Verse 39

हस्ती वर्षशतं चैव खरो द्वात्रिंशकं भवेत् ॥ मार्जारो नववर्षाणि वानरो दशपञ्च च ॥

(সেইজন) এশ বছৰ হাতী হয়; বত্রিশ (বছৰ) গাধা হয়; ন’বছৰ মেকুৰী হয়; আৰু পন্ধৰ বছৰ বান্দৰ হয়।