Adhyaya 14: Rules of Purity (Śauca), Permissible Foods, and the Duties of the Householder and Forest-Dweller

Verse 1

इती श्रीवामनपुराणे त्रयोदशो ऽध्यायः ऋषय ऊचुः अहिंसा सत्यमस्तं दानं क्षान्तिर्दमः शमः अकार्पण्यं च शौचं च तपश्च रजनीचर

ঋষিসকলে ক’লে—হে ৰজনীচৰ! অহিংসা, সত্য, আস্তিক্য (শ্ৰদ্ধা), দান, ক্ষমা, দম, শম, অকাৰ্পণ্য, শৌচ আৰু তপ—এইসকল ধৰ্মৰ অঙ্গ।

Verse 2

दशाङ्गो राक्षसश्रेष्ठ धर्मो ऽसौ सार्ववर्णिकः ब्राह्मणस्यापि विहिता चातुराश्रम्यकल्पना

হে ৰাক্ষসশ্ৰেষ্ঠ! এই দশাঙ্গ ধৰ্ম সকলো বৰ্ণৰ বাবে সাৰ্বজনীন। ব্ৰাহ্মণৰ বাবেও চাতুৰাশ্ৰম্য-ব্যৱস্থা বিধিত।

Verse 3

सुकेशिरुवाच विप्राणां चातुराश्रम्यं विस्तरान्मे तपोधनाः आचक्षध्वं न मे तृप्तिः शृण्वतः प्रतिपद्यते

সুকেশীয়ে ক’লে—হে তপোধন ঋষিসকল! বিপ্ৰসকলৰ চাতুৰাশ্ৰম্য মোক বিস্তাৰে কওক। শুনি থাকিলেও মোৰ তৃপ্তি নহয় (আৰু শুনিব খোজোঁ)।

Verse 4

ऋषय ऊचुः कृतोपनयनः सम्यग् ब्रह्मचारी गुरौ वसेत् तत्र धर्मो ऽस्य यस्तं च कथ्यमानं निशामय

ঋষিসকলে ক’লে—যথাবিধি উপনয়ন সম্পন্ন কৰি ব্ৰহ্মচাৰীয়ে গুৰুৰ ওচৰত বাস কৰিব লাগে। তাত বাস কৰোঁতে তাৰ যি ধৰ্মকৰ্তব্য, সেয়া আমি কওঁ; শুনা।

Verse 5

स्वाध्यायो ऽथाग्निशुश्रुषा स्नानं भिक्षाटनं तथा गुरोर्निंवेद्य तच्चाद्यमनुज्ञातेन सर्वदा

স্বাধ্যায়, অগ্নিশুশ্ৰূষা, স্নান আৰু ভিক্ষাটন—এই সকলো কৰি গুৰুক নিবেদন কৰিব; আৰু অন্ন সদায় গুৰুৰ অনুমতি পালে তবেই গ্ৰহণ কৰিব।

Verse 6

गुरोः कर्मणि सोद्योगः सम्यक्प्रीत्युपपादनम् तेनाहूतः पठेच्चैव तत्परो नान्यमानसः

সি গুৰুৰ কৰ্মত সদা উদ্যোগী হ’ব আৰু যথাযথভাৱে গুৰুৰ সন্তোষ সাধন কৰিব। গুৰুৱে আহ্বান কৰিলে পাঠ/আবৃত্তিও কৰিব—সেইটাতেই একাগ্ৰ, অন্যত মন নেদি।

Verse 7

एकं द्वौ सकलान् वापि वेदान् प्राप्य सुरोर्मुखात् अनुज्ञातो वरं दत्त्वा गुरवे दक्षिणां ततः

গুৰুমুখৰ পৰা এক, দুই বা সকলো বেদ অধ্যয়ন কৰি, গুৰুৰ অনুমতি লাভ কৰি, প্ৰথমে বৰ (ইচ্ছিত দান) দিব; তাৰপিছত গুৰুক দক্ষিণা অৰ্পণ কৰিব।

Verse 8

गार्हस्थ्याश्रमकामस्तु गार्हस्थ्याश्रममावसेत् वानप्रस्थाश्रमं वापि चतुर्थं स्वेच्छयात्मनः

যদি তাৰ গাৰ্হস্থ্যাশ্ৰমৰ ইচ্ছা হয়, তেন্তে গাৰ্হস্থ্যাশ্ৰমত প্ৰৱেশ কৰিব; নতুবা বানপ্ৰস্থাশ্ৰমত, আৰু নিজৰ ইচ্ছানুসাৰে চতুৰ্থ (সন্ন্যাস) আশ্ৰমতো প্ৰৱেশ কৰিব পাৰে।

Verse 9

तत्रैव वा गुरोर्गेहे द्विजो निष्ठामवाप्नुयात् गुरोरभावे तत्पुत्रे तच्छिष्ये तत्सुतं विना

সেই ঠাইতে গুৰুৰ গৃহতে দ্বিজে নিজৰ অনুশাসনৰ নিষ্ঠা সম্পূৰ্ণ কৰিব লাগে। গুৰুৰ অনুপস্থিতিত গুৰুপুত্ৰ বা গুৰুশিষ্যৰ অধীনত, কিন্তু শিষ্যপুত্ৰৰ অধীনত নহয়।

Verse 10

शुश्रूषन् निरभीमानो ब्रह्मचर्याश्रमं वसेत् एवं जयति मृत्युं स द्विजः शालकटङ्कट

শুশ্ৰূষা কৰি, ভয় আৰু অহংকাৰৰ পৰা মুক্ত হৈ, ব্ৰহ্মচৰ্যাশ্ৰমত বাস কৰিব লাগে। এইদৰে সেই দ্বিজে মৃত্যুক জয় কৰে—হে শালকটঙ্কট।

Verse 11

उपावृत्तस्ततस्तस्माद् गृहस्थाश्रमकाम्यया असमानर्षिकुलजां कन्यामुद्वहेद् निशाचर

তাৰ পাছত তাতৰ পৰা উভতি আহি, গৃহস্থাশ্ৰম কামনা কৰি, নিজৰ ঋষিকুলৰ সমান নহোৱা ঋষিবংশত জন্ম লোৱা কন্যাক বিবাহ কৰিব লাগে—হে নিশাচৰ।

Verse 12

स्वकर्मणा धनं लब्ध्वा पितृदेवातिथीनपि सम्यक् संप्रीणयेद् भक्त्या सदाचाररतो द्विजः

নিজৰ ধৰ্মোচিত কৰ্মে ধন লাভ কৰি, সদাচাৰত ৰত দ্বিজে ভক্তিসহ পিতৃগণ, দেবগণ আৰু অতিথিসকলকো যথাযথভাৱে সন্তুষ্ট কৰিব লাগে।

Verse 13

सदाचारो निगदितो युष्माभिर्मम सुव्रताः लक्षणं श्रोतुमिच्ःआमि कथयध्वं तमद्य मे

হে সুৱ্ৰতাসকল, তোমালোকে মোক সদাচাৰ বিষয়ে কৈছা। মই তাৰ লক্ষণ শুনিবলৈ ইচ্ছা কৰোঁ; আজি সেয়া মোক কোৱা।

Verse 14

ऋषय ऊचुः सदाचारो निगदितस्तव यो ऽस्माभिरादरात् लक्षणं तस्य वक्ष्यामस्तच्छृणुष्व निशाचर

ঋষিসকলে ক’লে—আমি আদৰেৰে তোমাক যি সদাচাৰ বৰ্ণনা কৰিছোঁ, এতিয়া তাৰ লক্ষণসমূহ ক’ম। হে নিশাচৰ, শুনা।

Verse 15

गृहस्थेन सदा कार्यमाचारपरिपालनम् न ह्याचारविहिनस्य भद्रमत्र परत्र च

গৃহস্থে সদায় আচাৰ-পালন কৰিব লাগে; কিয়নো আচাৰবিহীনৰ ইহলোকো পৰলোকো কোনো মঙ্গল নাই।

Verse 16

यज्ञदानतपांसीह पुरुषस्य न भूतये भवन्ति यः समुल्लङ्घ्य सदाचारं प्रवर्तते

যি সদাচাৰ লংঘি অন্যথা প্ৰৱৰ্তে, তাৰ বাবে যজ্ঞ, দান আৰু তপস্যা ইহলোকে কল্যাণ নকৰে।

Verse 17

हुराचारो हि पुरुषो नेह नामुत्र नन्दते कार्यो यत्नः सदाचारे आचारो हन्त्यलक्षणम्

দুৰাচাৰী পুৰুষে ইহলোকো পৰলোকো আনন্দ নাপায়। সেয়ে সদাচাৰৰ বাবে যৎন কৰা উচিত; আচাৰে অমঙ্গল লক্ষণ নাশ কৰে।

Verse 18

तस्य स्वरूपं वक्ष्यामः सदाचारस्य राक्षस शृणुष्वैकमनास्तच्च यदि श्रेयो ऽभिवाञ्छसि

হে ৰাক্ষস, সেই সদাচাৰৰ স্বৰূপ মই ক’ম। যদি তুমি পৰম শ্ৰেয় বিচাৰা, তেন্তে একাগ্ৰ মনেৰে শুনা।

Verse 19

धर्मो ऽस्य मूलं धनमस्य शाखा पुष्पं च कामः फलमस्य मोक्षः असौ सदाचारतरुः सुकेशिन् संसेवितो येन स पुण्यभोक्त

ধৰ্ম ইয়াৰ মূল, অৰ্থ ইয়াৰ ডাল, কাম ইয়াৰ ফুল, আৰু মোক্ষ ইয়াৰ ফল। হে সুকেশিন, ই সদাচাৰৰ বৃক্ষ; যিয়ে ইয়াক সেৱা কৰে সি পুণ্যফল ভোগ কৰে।

Verse 20

ब्रह्मो मुहूर्ते प्रथमं विबुध्येदनुस्मरेद् देववरान् महर्षीन् प्राभातिकं मङ्गलमेव वाच्यं यदुक्तवान् देवपतिस्त्रिनेत्रः

ব্ৰহ্মমুহূর্তত প্ৰথমে জাগি দেৱশ্ৰেষ্ঠ আৰু মহৰ্ষিসকলক স্মৰণ কৰিব লাগে। প্ৰভাতত কেৱল মঙ্গলবচনেই ক’ব লাগে—এই কথা ত্ৰিনেত্ৰ দেৱপতিয়ে কৈছে।

Verse 21

सुकेशिरुवाच किं तदुक्तं सुप्रभातं शङ्करेण महात्मना प्रभाते यत् पठन् मर्त्यो मुच्यते पापबन्धनात्

সুকেশিন ক’লে—মহাত্মা শংকৰে কোৱা সেই ‘সুপ্ৰভাত’ কি, যি প্ৰভাতত পাঠ কৰিলে মৰ্ত্য পাপবন্ধনৰ পৰা মুক্ত হয়?

Verse 22

ऋषय ऊचुः श्रूयतां राक्षसश्रेष्ठ सुप्रभातं हरोदितम् श्रुत्वा स्मृत्वा पठित्वा च सर्वपापैः प्रमुच्यते

ঋষিসকলে ক’লে—হে ৰাক্ষসশ্ৰেষ্ঠ, হৰ (শিৱ) কোৱা ‘সুপ্ৰভাত’ শুনা। ইয়াক শুনি, স্মৰি আৰু পাঠ কৰিলে সকলো পাপৰ পৰা মুক্তি হয়।

Verse 23

ब्रह्म मुरारिस्त्रिपुरान्तकारी भानुः शशी भूमिसुतो बुधश्च गुरुश्च शुक्रः सह भानुजेन कुर्वन्तु सर्वे मम सुप्रभातम्

ব্ৰহ্মা, মুৰাৰি (বিষ্ণু), ত্ৰিপুৰান্তকাৰী (শিৱ), ভানু (সূৰ্য), শশী (চন্দ্ৰ), ভূমিসুত (মঙ্গল), বুধ, গুৰু, শুক্ৰ আৰু ভানুজ (শনি)—সকলোয়ে মিলি মোৰ প্ৰভাত মঙ্গলময় কৰক।

Verse 24

भृगुर्वसिष्ठः क्रतुरङ्गिराश्च मनुः पुलस्त्यः पुलहः सगौतमः रैभ्यो मरीचिश्च्यवनो ऋभुश्च कुर्वन्तु सर्वे मम सुप्रभातम्

ভৃগু, বসিষ্ঠ, ক্ৰতু, অঙ্গিৰা, মনু, পুলস্ত্য, পুলহ আৰু গৌতম; ৰৈভ্য, মৰীচি, চ্যৱন আৰু ঋভু—এই সকলোয়ে মোৰ প্ৰভাত মঙ্গলময় কৰক।

Verse 25

सनत्कुमारः सनकः सनन्दनः सनातनो ऽप्यासुरिपिङ्गलौ च सप्त स्वराः सप्त रसातलाश्च कुर्वन्तु सर्वे मम सुप्रभातम्

সনৎকুমাৰ, সনক, সনন্দন, সনাতন; লগতে অসুৰি আৰু পিঙ্গল; আৰু সপ্ত স্বৰ আৰু সপ্ত ৰসাতল—এই সকলোয়ে মোৰ প্ৰভাত শুভ কৰক।

Verse 26

पृथ्वी सगन्धा सरसास्तथाऽपः स्पर्शश्च वायुर्ज्वलनः सतेजाः नभः सशब्दं महता सहैव यच्छन्तु सर्वे मम सुप्रभातम्

সুগন্ধময় পৃথিৱী, ৰসময় জল; স্পৰ্শ আৰু বায়ু; তেজস্বী অগ্নি; আৰু শব্দযুক্ত আকাশ—মহৎ তত্ত্বৰ সৈতে—এই সকলোয়ে মোক শুভ প্ৰভাত দিওক।

Verse 27

सप्तार्णवाः सप्त कुलाचलाश्च सप्तर्षयो द्वीपवराश्च सप्त भूरादि कृत्वा भुवनानि सप्त ददन्तु सर्वे मम सुप्रभातम्

সপ্ত সাগৰ, সপ্ত কুলাচল, সপ্ত ঋষি আৰু সপ্ত শ্ৰেষ্ঠ দ্বীপ—ভূ আদি কৰি সপ্ত ভুবন গঢ়ি—এই সকলোয়ে মোক শুভ প্ৰভাত দিওক।

Verse 28

इत्थं प्रभाते परमं पवित्रं पठेत् स्मरेद्वा शृमुयाच्च भक्त्या दुःस्वप्ननाशो ऽनघ सुप्रभातं भवेच्च सत्यं भगवत्प्रसादात्

এইদৰে প্ৰভাতে এই পৰম পবিত্ৰ পাঠ ভক্তিৰে পঢ়া, স্মৰণ কৰা বা শ্ৰৱণ কৰা উচিত। হে নিষ্পাপ, দুঃস্বপ্ন নাশ হয় আৰু ভগৱৎপ্ৰসাদে সত্যই শুভ প্ৰভাত ঘটে।

Verse 29

ततः समुत्थाय विचिन्तयेन धर्मं तथार्थं च विहाय शय्याम् उत्थाय पश्चाद्धरिरित्युदीर्य गच्छेत् तदोत्सर्गविधिं हि कर्तुम्

তাৰ পিছত শয্যা ত্যাগ কৰি উঠি ধৰ্ম আৰু অৰ্থৰ বিষয়ে চিন্তা কৰিব। তাৰ পাছত ‘হৰি’ উচ্চাৰণ কৰি উৎসৰ্গ (মল-মূত্ৰ ত্যাগ) বিধি সম্পাদন কৰিবলৈ যাব।

Verse 30

न देवगोब्राह्मणवह्निमार्गे न राजमार्गे न चतुष्पथे च कुर्यादथोत्सर्गमपीह गोष्ठे पूर्वापरां चैव समाश्रितो गाम्

দেৱতা, গৰু, ব্ৰাহ্মণ বা অগ্নিৰ সৈতে সম্পৰ্কিত পথত, ৰাজপথত আৰু চতুষ্পথত উৎসৰ্গ কৰা উচিত নহয়। গোহালিতো পূৰ্ব–পশ্চিম দিশ মনত ৰাখি বিধিমতে উৎসৰ্গ কৰিব।

Verse 31

ततस्तु शौचार्थमुपाहरेन्मृदं गुदे त्रयं पाणितले च सप्त तथोभयोः पञ्च चतुस्तथैकां लिङ्गे तथैकां मृदमाहरेत

তাৰ পিছত শৌচাৰ্থে মাটি ল’ব—গুদত তিনবাৰ, হাতৰ তালুত সাতবাৰ, দুয়ো হাতত পাঁচবাৰ, চাৰিবাৰ, আৰু লিঙ্গত একবাৰ; পুনৰ একবাৰ মাটি ল’ব।

Verse 32

नान्तर्जलाद्राक्षस मूषिकस्थलात् शौचावशिष्टा शरणात् तथान्या वल्मीकमृच्चैव हि शौचनाय ग्राह्य सदाचारविदा नरेण

পানীৰ ভিতৰৰ পৰা, ৰাক্ষস-স্থানৰ পৰা, ইঁদুৰৰ গর্ত/স্থলৰ পৰা, কাৰোবাৰ শৌচৰ অৱশিষ্টৰ পৰা, আশ্ৰয়স্থানৰ পৰা আৰু তেনেধৰণৰ অন্য ঠাইৰ পৰা শুদ্ধিৰ বাবে মাটি নল’ব। সদাচাৰবিদ পুৰুষে শুদ্ধিৰ বাবে বল্মীক (পিঁপৰা ঢিবি)ৰ মাটি ল’ব।

Verse 33

उदङ्मुखः प्राङ्मुखो वापि विद्वान् प्रक्षाल्य पादौ भुवि संनिविष्टः समाचमेदद्भिरफेनिलाभिरादौ परिमृज्य मुखं द्विरद्भिः

উত্তৰমুখী বা পূৰ্বমুখী হৈ, পা ধুই মাটিত বহা বিদ্বানে ফেনাহীন পানীৰে আচমন কৰিব। প্ৰথমে মুখ মচি, তাৰ পাছত দুবাৰ পানীৰে আচমন কৰিব।

Verse 34

ततः स्पृशेत्खानि शिरः करेण संध्यामुपासीत ततः क्रमेण केशांस्तु संशोध्य च दन्तधावनं कृत्वा तथा दर्पणदर्शनं च

তাৰপিছত হাতেৰে দেহৰ ৰন্ধ্ৰসমূহ আৰু মস্তক স্পৰ্শ কৰিব; তাৰ পিছত ক্ৰমে সন্ধ্যা-উপাসনা কৰিব। তাৰপিছত কেশ শুদ্ধ কৰি দন্তধাৱন কৰি দৰ্পণত নিজৰ দৰ্শনো কৰিব।

Verse 35

कृत्वा शिरःस्नानमथाङिड्कं वा संपूज्य तोयेन पितॄन् सदेवान् होमं च कृत्वालभनं शुभानां कृत्वा बहिर्निर्गमनं प्रशस्तम्

শিৰঃস্নান বা বিধিমতে অঙ্গস্নান কৰি, জলেৰে দেৱসহ পিতৃসকলক যথাবিধি পূজা/তৰ্পণ কৰিব। তাৰপিছত হোম সম্পন্ন কৰি শুভ অনুলেপন কৰি, তাৰপিছত ঘৰৰ বাহিৰলৈ ওলোৱা প্ৰশস্ত বুলি কোৱা হৈছে।

Verse 36

दूर्वादधिसर्पिरथोदकुम्भं धेनुं सवत्सां वृषभं सुवर्णम् मृद्गोमयं स्वस्तिकमक्षतानि लाजामधु ब्राह्मणकन्यकां च

দূৰ্বা ঘাঁহ, দধি, ঘৃত, জলকলস; বাছুৰসহ গাভী, বৃষভ আৰু স্বৰ্ণ; মাটি আৰু গোবৰ, স্বস্তিক-চিহ্ন, অক্ষত; লাজা আৰু মধু—আৰু ব্ৰাহ্মণ-কন্যাও—এইসকল মঙ্গলকাৰ্যৰ উপকৰণ বুলি কীৰ্তিত।

Verse 37

श्वेतानि पुष्पाण्यथ शोभनानि हुताशनं चन्दमर्कबिम्बम् अश्वत्थवृक्षं च समालभेत ततस्तु कुर्यान्निजजातिधर्मम्

শ্বেত আৰু শোভন পুষ্প, পবিত্ৰ অগ্নি, চন্দ্ৰ আৰু সূৰ্যবিম্ব—ইয়াৰ আশ্ৰয়/স্মৰণ কৰিব; আৰু অশ্বত্থ গছ স্পৰ্শ/উপগমন কৰিব। তাৰপিছত নিজৰ জাতিধৰ্ম অনুসাৰে কৰ্তব্য পালন কৰিব।

Verse 38

देशानुशिष्टं कुल धर्ममग्र्यं स्वगोत्रधर्मं न हि संत्यजेत् तेनार्थसिद्धिं समुपाचरेत नासत्प्रलापं न च सत्यहीनम्

দেশাচাৰে উপদিষ্ট শ্ৰেষ্ঠ কুলধৰ্ম আৰু নিজৰ গোত্ৰধৰ্ম ত্যাগ কৰা উচিত নহয়। তাৰ অনুসৰণে উদ্দেশ্যসিদ্ধি লাভ হয়। অসৎ প্ৰলাপ নকৰিব আৰু সত্যহীন বাক্যও নক’ব।

Verse 39

न निष्ठुरं नागमशास्त्रहीनं वाक्यं वदेत्साधुजनेन येन निन्द्यो भवेन्नैव च धर्मःएदी संगं न चासत्सु नरेषु कुर्यात्

সাধুজনৰ মাজত নিন্দিত হোৱাৰ কাৰণ হোৱা কঠোৰ বাক্য ক’ব নালাগে, আৰু আগম-শাস্ত্ৰবিহীন কথাও ক’ব নালাগে। ধৰ্মনিন্দক হোৱা উচিত নহয়, আৰু অসৎ লোকৰ সঙ্গো নকৰিব।

Verse 40

संध्यासु वर्ज्यं सुरतं दिवा च सर्वासु योनीषु पराबलासु आगारशून्येषु महीतलेषु रजस्वलास्वेव जलेषु वीर

হে বীৰ, সন্ধ্যাকালত আৰু দিনতো সুৰত (মৈথুন) বর্জনীয়; পৰাধীন (অন্যৰ অধীন/ৰক্ষিত) নাৰীৰ সৈতে ত’ কেতিয়াও নহয়। শূন্য গৃহত, খোলা মাটিত, ঋতুমতী নাৰীৰ সৈতে আৰু পানীত মৈথুন নকৰিব।

Verse 41

वृथाटनं था दानं वृथा च पशुमारणम् न कर्त्तव्यं गृहस्थेन वृता दारपरिग्रहम्

গৃহস্থে উদ্দেশ্যহীন ঘূৰণ, নিষ্ফল দান, আৰু কাৰণবিহীন পশুহত্যা নকৰিব; তদুপৰি অবিবেচনাৰে দাৰপৰিগ্ৰহ (বিবাহ)ো নকৰিব।

Verse 42

वृथाटनान्नित्यहानिर्वृथादानाद्धनक्षयः वृथा पशुघ्नः प्राप्नोति पातकं नरकप्रदम्

উদ্দেশ্যহীন ঘূৰণৰ পৰা নিতৌ হানি (সময় আৰু কৰ্তব্যৰ) হয়; নিষ্ফল দানৰ পৰা ধনক্ষয় হয়। যিয়ে কাৰণবিহীন পশুহত্যা কৰে, সি নৰকপ্ৰদ পাপ লাভ কৰে।

Verse 43

संतत्या हानिरश्लाघया वर्णसंकरतो भयम् भेतव्यं च भवेल्लोके वृथादारपरिग्रहात्

অযোগ্য/ব্যৰ্থ দাৰপৰিগ্ৰহৰ পৰা সন্ততি হানি, অপযশ আৰু বৰ্ণসংকৰৰ ভয় হয়; সেয়ে জগতত এনে আচৰণৰ পৰা ভয় কৰি দূৰত থাকিব লাগে।

Verse 44

परस्वे परदारे च न कार्या बुद्धिरुत्तमैः परस्वं नरकायैव परदाराश्च मृत्यवे

উত্তম লোকসকলে পৰৰ ধন আৰু পৰৰ স্ত্ৰীৰ প্ৰতি মন নলগাব; পৰধন নৰকলৈ নিয়ে যায়, আৰু পৰস্ত্ৰী মৃত্যুৰ কাৰণ হয়।

Verse 45

नेक्षेत् परस्त्रियं नग्नां न संभाषेन तस्करान् उद्क्यादर्शनं स्पर्शं संभाषं च विवर्जयेत्

পৰৰ স্ত্ৰীক নগ্ন অৱস্থাত নেদেখিব; চোৰৰ সৈতে কথা নক’ব। ঋতুমতী (উদক্যা) স্ত্ৰীৰ দৰ্শন, স্পৰ্শ আৰু কথোপকথন বর্জন কৰিব।

Verse 46

नैकासने तथा स्थेयं सोदर्या परजायया तथैव स्यान्न मातुश्च तथा स्वदुहितुस्त्वपि

নিজ সহোদৰা ভনী বা পৰৰ পত্নীৰ সৈতে একে আসনত নবহিব; তদ্ৰূপ মাতৃৰ সৈতে আৰু নিজৰ কন্যাৰ সৈতেো তেনে নকৰিব।

Verse 47

न च स्नायीत वै नग्नो न शयीत कदाचन दिग्वाससो ऽपि न तथा परिभ्रमणमिष्यते/ भिन्नासनभाजनादीन् दूरतः परिवर्जयेत्

নগ্ন হৈ স্নান নকৰিব আৰু কেতিয়াও নগ্ন হৈ শয়ন নকৰিব; দিগ্বাস (অল্পবস্ত্ৰ) হৈ তেনে ঘূৰি ফুৰাও অনুমোদিত নহয়। ভিন্ন/দূষিত আসন, পাত্ৰ আদি দূৰৰ পৰা বর্জন কৰিব।

Verse 48

नन्दासु नाभ्यङ्गमुपाचरेत क्षौरं च रिक्तासु जयासु मांसम् पूर्णासु योषित्परिवर्जयेत भद्रासु सर्वाणि समाचरेत

নন্দা তিথিত অভ্যঙ্গ (তেল-মৰ্দন) নকৰিব; ৰিক্ত তিথিত ক্ষৌৰ (দাড়ি/চুলি কটা, মুণ্ডন) বর্জন কৰিব; জয়া তিথিত মাংস বর্জন কৰিব; পূৰ্ণা তিথিত স্ত্ৰীসঙ্গ (কামভোগ) পৰিহাৰ কৰিব; ভদ্ৰা তিথিত এই সকলো কৰ্ম কৰিব পাৰি।

Verse 49

नाभ्यङ्गमर्के न च भूमिपुत्रे क्षौरं च शुक्रे रविजे च मांसम् बुधेषु योषिन्न समाचरेत शेषेषु सर्वाणि सदैव कुर्यात्

ৰবিবাৰ আৰু মঙলবাৰে তেল-মৰ্দন (অভ্যংগ) নকৰিব। শুক্ৰবাৰে ক্ষৌৰ (দাঢ়ি/মুণ্ডন) নকৰিব। ৰবিবাৰে মাংস ভক্ষণ বর্জনীয়। বুধবাৰে স্ত্ৰী-সংগম নকৰিব। বাকী দিনত এই সকলো কৰিব পাৰি।

Verse 50

चित्रासु हस्ते श्रवणे च तैलं क्षौरं विशाखास्वभिजित्सुवर्ज्यम् मूले मृगे भाग्रपदासु मांसं योषिन्मघाकृत्तिकयोत्तरासु

চিত্ৰা, হস্ত আৰু শ্ৰৱণ নক্ষত্ৰত তেলাভ্যংগ বর্জনীয়। বিশাখা আৰু অভিজিত্ নক্ষত্ৰত ক্ষৌৰ বর্জ্য। মূল, মৃগশিৰা আৰু দুয়োটা ভাদ্ৰপদাত মাংস ভক্ষণ বর্জনীয়। মঘা, কৃত্তিকা আৰু উত্তৰাসুত স্ত্ৰী-সংগম বর্জনীয়।

Verse 51

सदैव जर्ज्यं शयनमुदक्शिरास् तथा प्रतीच्यां रजनीचरेश भुञ्जीत नैवेह च दक्षिणामुखो न च प्रतीच्यामभिभोजनीयम्

মূৰ উত্তৰ দিশলৈ কৰি শোৱা সদায় বর্জনীয়; তদ্ৰূপ পশ্চিম দিশলৈ মূৰ কৰি শোৱাও, হে ৰজনীচৰেশ। দক্ষিণমুখে আহাৰ নকৰিব, আৰু পশ্চিমমুখে আহাৰ কৰাও নকৰিব।

Verse 53

देवालयं चैत्यतरुं चतुष्पथं विद्याधिकं चापि गुरुं प्रदक्षिणम् माल्यान्नपानं वसनानि यत्नतो नान्यैर्धृतांश्चापि हि धारयेद् बुधः // वम्प्_14.52 स्नायाच्छिरःस्नानतया च नित्यं न कारणं चैव विना निशासु ग्रहोपरागे स्वजनापयाते मुक्त्वा च जन्मर्क्षगते शशङ्के

বুদ্ধিমান ব্যক্তিয়ে দেৱালয়, চৈত্যবৃক্ষ, চতুষ্পথ (চৌৰাস্তা), বিদ্যাত অধিক ব্যক্তি আৰু গুৰুক প্ৰদক্ষিণা কৰিব। যত্নসহকাৰে অন্যে ধৰা মালা, উচ্ছিষ্ট অন্ন-পান আৰু অন্যে ব্যৱহাৰ কৰা বস্ত্ৰ ধাৰণ নকৰিব। নিত্য শিৰঃস্নান কৰিব; যথোচিত কাৰণ নথাকিলে ৰাতি স্নান নকৰিব—গ্ৰহণকালত, স্বজনৰ মৃত্যুজনিত শোককালত, আৰু চন্দ্ৰ জন্মনক্ষত্ৰত থাকিলে মাথোঁ ব্যতিক্ৰম।

Verse 54

नाभ्यङ्गितं कायमुपस्पृशेच्च स्नातो न केशान् विधुनीत चापि गात्राणि चैवाम्बरपाणिना च स्नातो विमृज्याद् रजनीचरेश

স্নানৰ পিছত তেল-লেপিত (অভ্যংগিত) দেহ স্পৰ্শ নকৰিব, আৰু চুলি ঝাঁকিও নকৰিব। স্নান কৰি বস্ত্ৰৰ কাষ/হাতত ধৰা বস্ত্ৰেৰে অংগসমূহ মচি ল’ব, হে ৰজনীচৰেশ।

Verse 55

वसेच्च देशेषु सुराजकेषु सुसंहितेष्वेव जनेषु नित्यम् अक्रोधना न्यायपरा अमत्सराः कृषीवला ह्योषधयश्च यत्र

সু-শাসিত দেশত আৰু সুসংগঠিত জনপদত সদায় বাস কৰা উচিত—য’ত লোকসকল ক্ৰোধহীন, ন্যায়পৰায়ণ, ঈৰ্ষ্যাহীন, আৰু য’ত কৃষক আৰু ঔষধি উদ্ভিদ থাকে।

Verse 56

न तेषु देशेषु वसेत बुद्धिमान् सदा नृपो दण्डरुचिस्त्वशक्तः जनो ऽपि नित्योत्सवबद्धवैरः सदा जिगीषुश्च निशाचरेन्द्र

হে নিশাচৰেন্দ্ৰ! যি দেশত ৰজা সদায় দণ্ডদানে আসক্ত কিন্তু সঠিক শাসনত অক্ষম, আৰু য’ত লোকসকলেও নিত্য উৎসৱৰ কাৰণে বৈৰবন্ধনত আবদ্ধ হৈ সদায় জয়লাভৰ ইচ্ছাত থাকে—সেই দেশত জ্ঞানীয়ে বাস নকৰিব।