HomeUpanishadsSarvasaraVerse 13
Previous Verse
Next Verse

Verse 13

Sarvasara

एतद्वस्तुचतुष्टयं यस्य लक्षणं देशकालवस्तुनिमित्तेष्वव्यभिचारि तत्पदार्थः परमात्मेत्युच्यते॥१३॥

एतत् । वस्तु-चतुष्टयम् । यस्य । लक्षणम् । देश-काल-वस्तु-निमित्तेषु । अव्यभिचारि । तत्-पदार्थः । परमात्मा । इति । उच्यते ॥१३॥

etad vastucatuṣṭayaṃ yasya lakṣaṇaṃ deśa-kāla-vastu-nimitteṣv avyabhicāri tat-padārthaḥ paramātmety ucyate ||13||

দেশ, কাল, বস্তু আৰু নিমিত্ত—এই চাৰিটাৰ ক্ষেত্ৰত যাৰ লক্ষণ অব্যভিচাৰী (অচল) থাকে, সেয়াই ‘তৎ’ পদাৰ্থ; তাক পৰমাত্মা বুলি কোৱা হয়॥১৩॥

That referent whose defining mark is non-deviation (invariance) with respect to place, time, object, and cause—this is the meaning of the word ‘tat’ (That); it is called the Supreme Self (Paramātman).

Paramātman/Brahman as the invariant referent of ‘tat’ (tatpadārtha) beyond deśa-kāla-nimitta upādhisMahavakya: Supports ‘tat’ in ‘tat tvam asi’ by defining tatpadārtha as the unconditioned, invariant ParamātmanAtharvaChandas: Prose