Verse 16

Kaivalya

Sanskrit (Devanagari)

यत्परं ब्रह्म सर्वात्मा विश्वस्यायतनं महत् । सूक्ष्मात्सूक्ष्मतरं नित्यं तत्त्वमेव त्वमेव तत् ॥१६॥

Padapatha (Word Split)

यत् । परम् । ब्रह्म । सर्व-आत्मा । विश्वस्य । आयतनम् । महत् । सूक्ष्मात् । सूक्ष्म-तरम् । नित्यम् । तत् । त्वम् । एव । त्वम् । एव । तत् ॥

IAST Transliteration

yat paraṃ brahma sarvātmā viśvasyāyatanaṃ mahat | sūkṣmāt sūkṣmataraṃ nityaṃ tattvam eva tvam eva tat ||16||

Translation

যি পৰম ব্ৰহ্ম সৰ্বাত্মা, বিশ্বৰ মহৎ আধাৰ-আশ্ৰয়, সূক্ষ্মতকৈও অতি সূক্ষ্ম আৰু নিত্য—সেই তত্ত্বই নিশ্চয়; তুমিয়েই সেই, তুমিয়েই তাত।

Academic Translation

That supreme Brahman—(which is) the Self of all, the great abode/support of the universe, subtler than the subtle, eternal—That Reality indeed (is); you indeed are That.

Verse Context

• Brahman–Ātman identity (non-duality)
• Mahavakya: Directly echoes ‘तत्त्वमसि’ (Chāndogya) and aligns with ‘अहं ब्रह्मास्मि’ by asserting identity of jīva and Brahman.
• Atharva
• Atharva-śākhā (Kaivalya Upaniṣad; commonly transmitted within Atharvaṇic corpus) Shakha
• Chandas: Anuṣṭubh (śloka-style)