HomeUpanishadsBrahmavidyaVerse 56
Previous Verse
Next Verse

Brahmavidya Upanishad — Verse 56

अयने द्वे च विषुवे सदा पश्यति मार्गवित् । कृत्वायामं पुरा वत्स रेचपूरककुम्भकान् ॥ पूर्वं चोभयमुच्चार्य अर्चयेत्तु यथाक्रमम् । नमस्कारेण योगेन मुद्रयारभ्य चार्चयेत् ॥ सूर्यस्य ग्रहणं वत्स प्रत्यक्षयजनं स्मृतम् । ज्ञानात्सायुज्यमेवोक्तं तोये तोयं यथा तथा ॥५५–५७॥

अयने इति द्वे च विषुवे सदा पश्यति मार्ग-वित् । कृत्वा आयामम् पुरा वत्स रेच-पूरक-कुम्भकान् । पूर्वम् च उभयम् उच्चार्य अर्चयेत् तु यथा-क्रमम् । नमस्कारेण योगेन मुद्रया आरभ्य च अर्चयेत् । सूर्यस्य ग्रहणम् वत्स प्रत्यक्ष-यजनम् स्मृतम् । ज्ञानात् सायुज्यम् एव उक्तम् तोये तोयम् यथा तथा ।

ayane dve ca viṣuve sadā paśyati mārgavit | kṛtvāyāmaṃ purā vatsa reca-pūraka-kumbhakān || pūrvaṃ cobhayam uccārya arcayettu yathākramam | namaskāreṇa yogena mudrayārabhya cārcayet || sūryasya grahaṇaṃ vatsa pratyakṣa-yajanaṃ smṛtam | jñānāt sāyujyam evoktaṃ toye toyaṃ yathā tathā ||55–57||

মাৰ্গবিদ্ সাধকে সদা দুটা অয়ন আৰু বিষুৱ লক্ষ্য কৰে। হে বৎস, প্ৰথমে প্ৰাণায়াম—ৰেচক, পূৰক, কুম্ভক—সম্পন্ন কৰি, দুয়োটা আহ্বান উচ্চাৰণ কৰি যথাক্ৰমে পূজা কৰিব লাগে। যোগ-নমস্কাৰেৰে আৰু মুদ্ৰা আৰম্ভ কৰি অর্চনা কৰে। হে বৎস, সূৰ্যগ্ৰহণক প্ৰত্যক্ষ যজ্ঞ বুলি স্মৰণ কৰা হয়; জ্ঞানৰ দ্বাৰাই সায়ুজ্যই কোৱা হৈছে—যেনে জল জলত একাত্ম হয়।

The knower of the path always observes the two solstices and the equinox. Having first performed regulated breathing, O dear one—exhalation, inhalation, and retention—he should then, having uttered both (invocations), worship in due order. Beginning with a yogic salutation and with a mudrā, he should worship. The eclipse of the sun, O dear one, is remembered as a direct sacrifice; through knowledge, union (with the Absolute) alone is declared—like water (becoming one) with water.

Moksha through jñāna; sāyujya (non-dual union) supported by yogic disciplineMahavakya: Supports the purport of non-dual identity implied by ‘अहं ब्रह्मास्मि’ (Aham Brahmāsmi) and ‘तत् त्वम् असि’ (Tat tvam asi) via the ‘water into water’ merger simile; not a direct mahāvākya citation.AtharvaChandas: Anuṣṭubh (śloka-style); late Upaniṣadic/Smṛti-like versification