Adhyaya 7

Verse 1

सूत उवाच । एवं तत्र तदा देवी श्रुत्वा माहात्म्यमुत्तमम् । हर्षोत्कंठितया वाचा पुनः पप्रच्छ शंकरम्

সূত ক’লে: সেই সময়ত দেৱীয়ে সেই উত্তম মাহাত্ম্য শুনি আনন্দ আৰু উৎকণ্ঠাৰে ভৰা বাক্যৰে পুনৰ শংকৰক প্ৰশ্ন কৰিলে।

Verse 2

देव्युवाच । देवदेव जगन्नाथ भक्तानुग्रहकारक । समस्तज्ञानसंपन्न नमस्तेऽस्तु महेश्वर

দেৱীয়ে ক’লে: হে দেবদেৱ, হে জগন্নাথ, ভক্তসকলৰ অনুগ্ৰহকাৰক! সমস্ত জ্ঞানসম্পন্ন হে মহেশ্বৰ, তোমাক নমস্কাৰ।

Verse 3

नमोऽस्तु वै त्रिपुरप्रहर्त्रे महात्मने तारकमर्दनाय । नमोऽस्तु ते क्षीरसमुद्र दायिने शिशोर्मुनीन्द्रस्य समाहितस्य

তোমাক নমস্কাৰ—ত্ৰিপুৰ সংহাৰক মহাত্মা, তাৰক মর্দনকাৰী। তোমাক নমস্কাৰ—ক্ষীৰসাগৰ দানকাৰী, আৰু শিশুমুনীন্দ্ৰক সমাধিস্থ স্থিৰতা দান কৰা প্ৰভু।

Verse 4

नमोऽस्तु ते सर्वजगद्विधात्रे सर्वत्र सर्वात्मक सर्वकर्त्रे । नमो भवायास्तु नमोऽभवाय नमोऽस्तु ते सर्वगताय नित्यम्

হে সমগ্ৰ জগতৰ বিধাতা! তোমাক নমস্কাৰ—তুমি সৰ্বত্ৰ বিদ্যমান, সৰ্বৰ আত্মা, সৰ্বকৰ্মৰ কৰ্তা। ভৱলৈ নমস্কাৰ, অভৱলৈ নমস্কাৰ; সৰ্বব্যাপী নিত্য তোমাক নমস্কাৰ।

Verse 5

ईश्वर उवाच । किं देवि पृच्छसेऽद्यापि सर्वं ते कथितं मया । संदिग्धमस्ति किंचिच्चेत्पुनः पृच्छस्व भामिनि

ঈশ্বৰে ক’লে: হে দেবী, এতিয়াও তুমি কি সুধিব খুজিছা? মই তোমাক সকলো ক’লোঁ। যদি কিবা সন্দেহ থাকে, তেন্তে পুনৰ সুধিবা, হে সুন্দৰী।

Verse 6

देव्युवाच । सोमेश्वरेति यन्नाम कस्मिन्काले बभूव तत् । किं नामाग्रेऽभवल्लिंगं नाम किं भविताऽधुना

দেৱীয়ে ক’লে: ‘সোমেশ্বৰ’ এই নাম কোন সময়ত উদ্ভৱ হ’ল? আদিতে সেই লিঙ্গৰ নাম কি আছিল, আৰু এতিয়া (বৰ্তমান যুগত) ই কোন নামে পৰিচিত হ’ব?

Verse 7

एवं यस्य प्रभावो वै नोक्तः पूर्वं त्वया विभो । अन्येषां तीर्थदेवानां माहात्म्यं वर्णितं त्वया । न त्वीदृशं तु कथितं श्रीसोमेशस्य यादृशम्

এইদৰে, হে প্ৰভু, ইয়াৰ সত্য প্ৰভাৱ আপুনি আগতে কোৱা নাছিল। অন্য তীৰ্থ আৰু তীৰ্থদেৱতাসকলৰ মাহাত্ম্য আপুনি বৰ্ণনা কৰিছে, কিন্তু শ্ৰী সোমেশ্বৰৰ দৰে মাহাত্ম্য তেনে কৈ দিয়া হোৱা নাই।

Verse 8

ईश्वर उवाच । पूर्वमेवाहमेवासं स्पर्शलिंगस्वरूपवान् । न च मां तत्त्वतो वेद जनः कश्चिदिहेश्वरि

ঈশ্বৰে ক’লে: পূৰ্বতে মই নিজেই ইয়াত স্পৰ্শ-লিঙ্গৰ স্বৰূপে আছিলোঁ। কিন্তু, হে ঈশ্বৰী, ইয়াত কোনো মানুহে মোক তত্ত্বতঃ—মোৰ সত্য স্বৰূপত—চিনিব নোৱাৰিলে।

Verse 9

महाकल्पे तु सञ्जाते ब्रह्मणः प्रति संचरे । नामभावं भवेदन्यद्देवि लिंगे पुनःपुनः

মহাকল্প উদয় হ’লে আৰু ব্ৰহ্মাই নিজৰ পুনৰাবৃত্ত সংচাৰত প্ৰৱেশ কৰিলে, হে দেবী, লিঙ্গে বাৰে বাৰে নাম আৰু অভিধাৰ ভিন্ন ভিন্ন অৱস্থা ধাৰণ কৰে।

Verse 11

अस्मिन्ब्रह्मणि देवेशि संजाते ह्यष्टवार्षिके । तदा कालात्समारभ्य सोमेश इति विश्रुतः

হে দেবী, ব্ৰহ্মাৰ এই বৰ্তমান সৃষ্টিচক্ৰত, যেতিয়া প্ৰভু এই পৰ্যায়ত পৰিচিত হ’ল, তেতিয়াৰ পৰা পবিত্ৰ প্ৰভাস-ক্ষেত্ৰত তেওঁ “সোমেশ” নামে খ্যাত হ’ল।

Verse 12

अतीतेषु च देवेशि ब्रह्मसुप्तलयादनु । बभूवुर्यानि नामानि तानि त्वं शृणु पार्वति

আৰু হে দেবেশী, ব্ৰহ্মাৰ ‘নিদ্ৰা’ৰ পাছত হোৱা প্ৰলয়সমূহৰ অনন্তৰে, অতীত চক্ৰসমূহত (প্ৰভাসত) যি যি নাম উদ্ভৱ হৈছিল, সেয়া এতিয়া শুনা, হে পাৰ্বতী।

Verse 13

आद्यो विरंचिनामासीद्यदा ब्रह्मा पितामहः । मृत्युञ्जयस्तदा नाम सोमनाथस्य कीर्तितम्

প্ৰথম চক্ৰত, যেতিয়া পিতামহ ব্ৰহ্মা ‘বিৰঞ্চি’ নামে পৰিচিত আছিল, তেতিয়া সোমনাথৰ বাবে খ্যাত নাম আছিল “মৃত্যুঞ্জয়”—মৃত্যুক জয় কৰা।

Verse 14

द्वितीयोऽभूद्यदा ब्रह्मा पद्मभूरिति विश्रुतः । तदा कालाग्निरुद्रेति नाम प्रोक्तं शुभेंऽबिके

দ্বিতীয় চক্ৰত, যেতিয়া ব্ৰহ্মা ‘পদ্মভূ’—পদ্মজ—নামে বিশ্ৰুত হ’ল, তেতিয়া, হে শুভা অম্বিকে, প্ৰভুৰ নাম “কালাগ্নিৰুদ্ৰ” বুলি ঘোষণা কৰা হ’ল—কালৰ অগ্নিৰূপ ৰুদ্ৰ।

Verse 15

तृतीयोऽभूद्यदा ब्रह्मा स्वयंभूरिति विश्रुतः । अमृतेशेति देवस्य तदा नाम प्रकीर्तितम्

তৃতীয় চক্ৰত, যেতিয়া ব্ৰহ্মা ‘স্বয়ম্ভূ’ বুলি বিশ্ৰুত হৈছিল, তেতিয়া দেৱৰ নাম ‘অমৃতেশ’—অমৃতৰ অধিপতি—বুলি কীৰ্তিত হৈছিল।

Verse 16

चतुर्थोऽभूद्यथा ब्रह्मा परमेष्ठीति विश्रुतः । अनामयेति देवस्य तदा नाम स्मृतं शुभे

চতুৰ্থ চক্ৰত, যেতিয়া ব্ৰহ্মা ‘পৰমেষ্ঠী’ বুলি পৰিচিত হৈছিল, হে শুভে, তেতিয়া দেৱৰ নাম ‘অনাময়’—ৰোগহীন—বুলি স্মৰণ কৰা হৈছিল।

Verse 17

पंचमोऽभूद्यदा ब्रह्मा सुरज्येष्ठ इति स्मृतः । कृत्तिवासेति देवस्य नाम प्रोक्तं तदाम्बिके

পঞ্চম চক্ৰত, যেতিয়া ব্ৰহ্মা ‘সুৰজ্যেষ্ঠ’ বুলি স্মৃত হৈছিল, হে অম্বিকে, তেতিয়া দেৱৰ নাম ‘কৃত্তিবাস’—চৰ্মধাৰী তপস্বী শিৱ—বুলি ঘোষণা কৰা হৈছিল।

Verse 18

षष्ठश्चाभूद्यदा ब्रह्मा हेमगर्भ इति श्रुतः । तदा भैरवनाथेति नाम देवस्य कीर्तितम्

ষষ্ঠ চক্ৰত, যেতিয়া ব্ৰহ্মা ‘হেমগৰ্ভ’ (সুৱৰ্ণ-গৰ্ভ) বুলি শ্ৰুত হৈছিল, তেতিয়া দেৱৰ নাম ‘ভৈৰৱনাথ’—ভৈৰৱৰ নাথ—বুলি কীৰ্তিত হৈছিল।

Verse 19

अयं यो वर्त्तते ब्रह्मा शतानंद इति स्मृतः । सोमनाथेति देवस्य वर्तते नाम सांप्रतम्

এই বৰ্তমান চক্ৰত যি ব্ৰহ্মা অধিষ্ঠিত, তেওঁ ‘শতানন্দ’ বুলি স্মৃত; আৰু এতিয়া দেৱৰ নাম ‘সোমনাথ’ বুলি প্ৰতিষ্ঠিত।

Verse 20

अतः परं चतुर्वक्त्रो ब्रह्मा यो भविता यदा । प्राणनाथेति देवस्य तदा नाम भविष्यति

ইয়াৰ পাছত, যেতিয়া আগন্তুক চতুৰ্মুখ ব্ৰহ্মা উদ্ভৱ হ’ব, তেতিয়া সেই দেৱৰ নাম ‘প্ৰাণনাথ’—প্ৰাণৰ অধিপতি—হ’ব।

Verse 21

अतीता ये विधातारो भविष्यंति च येऽधुना । तावत्तद्वर्त्तते नाम यावदन्योष्टवार्षिकः । संध्यासंध्यांशभेदेन विष्ण्वनंतसनातनाः

যিমান বিধাতা অতীত হৈ গ’ল, আৰু যিমান এতিয়া আছে বা ভৱিষ্যতে হ’ব—সিমান দিনলৈ সেই দিৱ্য নামেই প্ৰচলিত থাকে, যেতিয়ালৈকে আন এটা আঠ বছৰৰ চক্ৰ নুআহে। সন্ধ্যা-সন্ধ্যাৰ অংশভেদ অনুসাৰে প্ৰভু বিষ্ণু, অনন্ত আৰু সনাতন নামে স্তুত হয়।

Verse 22

एवं नामानि देवस्य संक्षेपात्कीर्तितानि मे । विस्तरात्कथितुं नैव शक्यंते कालगौरवात्

এইদৰে মই দেৱৰ নামসমূহ সংক্ষেপে কীৰ্তন কৰিলোঁ; বিস্তাৰে ক’ব নোৱাৰোঁ, কিয়নো কাল নিজেই অতি বিশাল আৰু গম্ভীৰ।

Verse 23

देव्युवाच । आश्चर्यं देवदेवेश यत्त्वया कथितं प्रभो । पूर्वोक्तानि च नामानि न स्मरंति च मे कथम्

দেৱীয়ে ক’লে: হে দেৱদেৱেশ, হে প্ৰভু! আপুনি যি কৈছে সেয়া অতি আশ্চৰ্য। কিন্তু আপুনি আগতে উচ্চাৰিত সেই নামসমূহ মোৰ স্মৃতিত কিয় নুঠে?

Verse 24

एतद्विस्तरतो ब्रूहि कारणं च जगत्पते । सर्वभूतहितार्थाय ममानुग्रहकाम्यया

হে জগত্পতি, এই কথা মোক বিস্তাৰে কওক আৰু ইয়াৰ কাৰণো বুজাওক—যাতে সকলো জীৱৰ মঙ্গল হয়, আৰু মোৰ ওপৰত অনুগ্ৰহ কৰিবলৈ আপোনাৰ ইচ্ছাৰ দ্বাৰা।

Verse 25

ईश्वर उवाच । कल्पेकल्पे महादेवि अवतारं करोषि यत् । तेन ते स्मरणं नास्ति प्रभावात्प्रकृतेः प्रिये

ঈশ্বৰে ক’লে: হে মহাদেৱী, তুমি প্ৰতিটো কল্পতেই অৱতাৰ গ্ৰহণ কৰা; সেয়েহে, হে প্ৰিয়ে, প্ৰকৃতিৰ প্ৰবল প্ৰভাৱত তোমাৰ স্মৃতি স্থিৰ নাথাকে।

Verse 26

तत्त्वावरणमध्ये तु तत्राद्या त्वं प्रतिष्ठिता । साऽवतीर्यांडमध्ये तु मया सार्द्धं वरानने

তত্ত্ব-আৱৰণৰ মাজতেই, হে আদ্যা, তুমি তাতেই প্ৰতিষ্ঠিত। তাৰ পাছত ব্ৰহ্মাণ্ড-অণ্ডৰ ভিতৰত অৱতৰি, হে সুন্দৰ-মুখী, তুমি মোৰ সৈতে একেলগে আহিলা।

Verse 27

अनुग्रहार्थं लोकानां प्रादुर्भूता पुनःपुनः । आद्ये कल्पे जगन्माता जगद्योनिर्द्वितीयके

লোকসমূহক অনুগ্ৰহ কৰিবলৈ তুমি পুনঃপুনঃ প্ৰাদুৰ্ভূত হওঁ। প্ৰথম কল্পত তুমি ‘জগন্মাতা’; দ্বিতীয় কল্পত ‘জগদ্যোনি’—জগতৰ মূল উৎস।

Verse 28

तृतीये शांभवीनाम चतुर्थे विश्वरूपिणी । पञ्चमे नंदिनीनाम षष्ठे चैव गणांबिका

তৃতীয় কল্পত তোমাৰ নাম ‘শাম্ভৱী’; চতুৰ্থত ‘বিশ্বৰূপিণী’—যাৰ ৰূপেই সমগ্ৰ জগত। পঞ্চমত ‘নন্দিনী’; আৰু ষষ্ঠত ‘গণাম্বিকা’—গণসমূহৰ জননী।

Verse 29

विभूतिः सप्तमे कल्पे सुभूतिश्चाष्टमे तदा । आनन्दा नवमे कल्पे दशमे वामलोचना

সপ্তম কল্পত তুমি ‘বিভূতি’; অষ্টমত তেতিয়া ‘সুভূতি’। নবম কল্পত তুমি ‘আনন্দা’; আৰু দশমত ‘বামলোচনা’—সুমধুৰ নয়নধাৰিণী।

Verse 30

एकादशे वरारोहा द्वादशे च सुमङ्गला । कल्पे त्रयोदशे चैव महामाया ह्युदाहृता

হে দেৱী! একাদশ কল্পত তুমি ‘ৱৰাৰোহা’ নামে খ্যাত; দ্বাদশত ‘সুমঙ্গলাঃ’—সৰ্বশুভা। ত্ৰয়োদশ কল্পত তুমি ‘মহামায়া’—মহাশক্তি—বুলি ঘোষণা কৰা হ’ল।

Verse 31

ततश्चतुर्दशे कल्पेऽनन्तानाम प्रकीर्तिता । भूतमाता पंचदशे षोडशे चोत्तमा स्मृता

তাৰ পাছত চতুৰ্দশ কল্পত তুমি ‘অনন্তানামা’ নামে কীৰ্তিত হ’লা। পঞ্চদশত ‘ভূতমাতা’—সকল প্ৰাণীৰ জননী—বুলি খ্যাত; আৰু ষোড়শত তুমি ‘উত্তমা’—সৰ্বোত্তমা—বুলি স্মৃত হ’লা।

Verse 32

ततः सप्तदशे कल्पे पितृकल्पे तु विश्रुता । दक्षस्य दुहिता जाता सतीनाम्नी महाप्रभा

তাৰ পাছত সপ্তদশ কল্পত—যি ‘পিতৃ-কল্প’ বুলি বিশ্ৰুত—তুমি দক্ষৰ দুহিতা হৈ জন্মিলা। মহাতেজস্বিনী তুমি ‘সতী’ নামে প্ৰখ্যাত হ’লা।

Verse 33

अपमानात्तु दक्षस्य स्वां तनूमत्यजत्पुनः । उमां कलां तु चन्द्रस्य पुरापूर्य च संस्थिता

কিন্তু দক্ষৰ অপমানৰ কাৰণে তুমি পুনৰ নিজৰ দেহ ত্যাগ কৰিলা। তাৰ পাছত তুমি উমা ৰূপে অৱস্থিত হ’লা—চন্দ্ৰৰ এক কলা স্বৰূপে—লোকসমূহ পূৰ্ণ কৰি দিৱ্য উপস্থিতিত স্থিৰ ৰ’লা।

Verse 34

ततः प्रवृत्ते वाराहे कल्पे त्वं सुरसुन्दरि । पुनर्हिमवताराध्य दुहिता त्वमतः कृता

তাৰ পাছত যেতিয়া বাৰাহ-কল্প প্ৰৱৰ্তিত হ’ল, হে সুৰসুন্দৰী! হিমৱানক আৰাধনা কৰি তুমি পুনৰ (হিমৱতৰ) দুহিতা ৰূপে নিৰ্মিতা হ’লা।

Verse 35

ततो देव्यद्भुतं तप्त्वा तपः परमदुश्चरम् । भर्त्तारं मां पुनः प्राप्य पार्वतीति निगद्यसे

তেতিয়া, হে দেৱী, তুমি অদ্ভুত আৰু পৰম দুৰাচৰ তপস্যা সম্পন্ন কৰি মোক পুনৰ স্বামী ৰূপে লাভ কৰিলা; সেয়েহে তোমাক ‘পাৰ্বতী’ বুলি কোৱা হয়।

Verse 36

कैलासनिलयश्चाहं त्वया सार्द्धं वरानने । क्रीडामि तव देवेशि यावत्कल्पावसानकम्

মই কৈলাসত নিবাস কৰোঁ, হে সুন্দৰ-মুখী; তোমাৰ সৈতে একেলগে, হে দেৱেশী, কল্পৰ অন্ত পৰ্যন্ত দিৱ্য ক্ৰীড়া কৰোঁ।

Verse 37

इदं चतुर्गुणं प्राप्य द्वापरे विष्णुना सह । महिषस्य वधार्थाय उत्पन्ना कृष्णपिंगला

এই চতুৰ্গুণ শক্তি লাভ কৰি, দ্বাপৰ যুগত বিষ্ণুৰ সৈতে, মহিষ (দৈত্য) বধৰ উদ্দেশ্যে তুমি ‘কৃষ্ণপিঙ্গলা’ ৰূপে উদ্ভৱ হ’লা।

Verse 38

कात्यायनीति दुर्गेति विविधैर्नामपर्ययैः । नवकोटिप्रभेदेन जातासि वसुधातले

‘কাত্যায়নী’, ‘দুৰ্গা’ আদি নানা নাম-পর্যায়ে, নৱ কোটিৰ ভেদ-বিভাগ লৈ, তুমি বসুধাতলত প্ৰকাশ পাইছা।

Verse 39

यानि ते कल्पनामानि पूर्वमुक्तानि सुन्दरि । तानि त्रयोदशाकल्पादुदक्तात्कथितानि मे

হে সুন্দৰী, পূৰ্বে কোৱা তোমাৰ যিসকল কল্প-সম্বন্ধীয় নাম আছিল, সেয়া মই ত্ৰয়োদশ কল্পৰ পৰা আগবঢ়াই বৰ্ণনা কৰিলোঁ।

Verse 40

अतीतानि भविष्याणि वर्त्तमानानि सुन्दरि । एवं ज्ञेयानि सर्वाणि ब्रह्मकल्पावधि प्रिये

হে সুন্দৰি প্ৰিয়ে! অতীত, ভবিষ্যৎ আৰু বৰ্তমান—এই সকলোকে এইদৰে বুজিব লাগে, ব্ৰহ্মাৰ কল্পৰ সীমালৈকে।

Verse 41

देव्युवाच । सोमनाथेति यन्नाम त्वया पूर्वमुदाहृतम् । तत्कथं निश्चलं नाम मन्यते त्रिपुरांतक

দেৱীয়ে ক’লে: “আপুনি পূৰ্বে ‘সোমনাথ’ নাম উচ্চাৰণ কৰিছিল। হে ত্ৰিপুৰান্তক! সেই নাম কেনেকৈ স্থিৰ আৰু অপৰিবর্তনীয় বুলি গণ্য হয়?”

Verse 42

असंख्यत्वाच्च चंद्राणां जन्मनामप्रभेदतः । मन्वन्तरे तु संजाते युगानामेकसप्ततौ

“চন্দ্ৰ অসংখ্য, আৰু জন্ম-নামৰ ভেদে সিহঁত ভিন্ন ভিন্ন। যেতিয়া মন্বন্তৰ উদয় হয়—একাত্তৰ যুগসহ—তেতিয়া এই চক্র তেনেদৰেই চলি থাকে।”

Verse 43

चंद्रसूर्यादयो देवाः संह्रियंते पुनःपुनः । सप्तर्षयः सुराः शक्रो मनुस्तत्सूनवो नृपाः

“চন্দ্ৰ-সূৰ্য আদি দেৱতাসকল পুনঃপুনঃ লয় পায়; তেনেদৰে সপ্তঋষি, সুৰগণ, শক্ৰ (ইন্দ্ৰ), মনু আৰু তেওঁৰ পুত্ৰসকল ৰজা সকলেও।”

Verse 44

एककालं च सृज्यंते संह्रियंते च पूर्ववत् । एतन्मे संशयं देव यथावद्वक्तुमर्हसि

“সিহঁত একেটা কালৰ বাবে সৃষ্ট হয় আৰু পূৰ্বৰ দৰে পুনৰ সংহৃত হয়। হে দেৱ! মোৰ এই সংশয় যথাযথভাৱে আৰু ক্ৰমে ক’বলৈ অনুগ্ৰহ কৰক।”

Verse 45

ईश्वर उवाच । साधु पृष्टं त्वया देवि रहस्यं पापनाशनम् । यन्न कस्यचिदाख्यातं तत्ते वक्ष्याम्यशेषतः

ঈশ্বৰে ক’লে: হে দেবী, তুমি উত্তমভাৱে সুধিছা—ই পাপনাশক গোপন ৰহস্য। যি কাকো কোৱা হোৱা নাই, সেই কথাই মই তোমাক সম্পূৰ্ণৰূপে ক’ম।

Verse 46

अयं यो वर्त्तते ब्रह्मा शतानन्द इति श्रुतः । तस्य चैवाष्टमे वर्षे मनुर्यः प्रथमो भवेत्

বৰ্তমান যি ব্ৰহ্মা অধিষ্ঠিত, তেওঁ ‘শতানন্দ’ নামে প্ৰসিদ্ধ বুলি শুনা যায়। তেওঁৰ শাসনৰ অষ্টম বছৰত যি প্ৰথম মনু হয়, সেয়াই উদ্ভৱ হয়।

Verse 47

तस्मिन्मन्वन्तरे देवि यश्चादौ रोहिणीपतिः । समुद्रगर्भात्संजातः सलक्ष्मीकौस्तुभादिभिः

সেই মন্বন্তৰত, হে দেবী, আৰম্ভণিতে যি ৰোহিণীপতি—চন্দ্ৰ—হ’ল, তেওঁ সমুদ্ৰৰ গৰ্ভৰ পৰা লক্ষ্মী, কৌস্তুভ মণি আদি ধন-ৰত্নসহ জন্ম লৈছিল।

Verse 48

तेन चाराधितं लिंगं कालभैरवनामतः । महता तपसा पूर्वं युगानि च चतुर्द्दशे

তেওঁ কালভৈৰৱ নামে পৰিচিত সেই লিঙ্গৰ আৰাধনা কৰিছিল; পূৰ্বে মহাতপস্যাৰে চৌদ্দ যুগ ধৰি।

Verse 49

तस्याद्भुतं तपो दृष्ट्वा तुष्टोऽहं तस्य सुन्दरि । वरं वृणीष्वेति मया स च प्रोक्तो निशाकरः

তেওঁৰ আশ্চৰ্য তপস্যা দেখি, হে সুন্দৰী, মই তেওঁৰ ওপৰত সন্তুষ্ট হ’লোঁ। ‘বৰ বাছি লোৱা,’ মই ক’লোঁ; এইদৰে নিশাকৰ—চন্দ্ৰক—মই সম্বোধন কৰিলোঁ।

Verse 50

सहोवाच तदा देवि भक्त्या संस्तुत्य मां शुभे

তেতিয়া তেওঁ ক’লে, হে দেবী—ভক্তিৰে মোক স্তৱ কৰি, হে শুভে।

Verse 51

चंद्र उवाच । यदि प्रसन्नो देवेश वरार्हो यदि वाऽप्यहम् । सोमनाथेति तं नाम भूयाद्ब्रह्मावधि प्रभो

চন্দ্ৰে ক’লে: হে দেৱেশ! যদি আপুনি প্ৰসন্ন, আৰু যদি মই বৰ লাভৰ যোগ্য হওঁ, তেন্তে হে প্ৰভো, সেই নাম ‘সোমনাথ’ হওক—ব্ৰহ্মাৰ আয়ুৰ সীমালৈকে স্থায়ী হওক।

Verse 52

ये केचिद्भवितारोऽन्ये मन्वन्ते शीतरश्मयः । तेषां भवतु देवेश देवोऽयं कुलदेवता

ভৱিষ্যৎ মন্বন্তৰত যিসকল আন শীত-ৰশ্মিধাৰী চন্দ্ৰদেৱ উদ্ভৱ হ’ব, হে দেৱেশ, এই দেৱতাই তেওঁলোকৰ কুলদেৱতা হওক।

Verse 53

आराधयंतु ते सर्वे क्षेत्रेऽस्मिन्संस्थिता विभो । स्वकीयायुःप्रमाणेन ब्रह्मणः प्रलयादनु

তেওঁলোক সকলোৱে এই ক্ষেত্ৰত অৱস্থিত হৈ, হে বিভো, আপোনাক আৰাধনা কৰক; নিজৰ নিজৰ আয়ুৰ পৰিমাণ অনুসাৰে, ব্ৰহ্মাৰ প্ৰলয়ৰ অন্তলৈকে।

Verse 54

सोमनाथेति ते नाम ब्रह्मांडे सचराचरे । ख्यातिं प्रयातु देवेश तेजोलिंग नमोऽस्तु ते

আপোনাৰ নাম ‘সোমনাথ’ ব্ৰহ্মাণ্ডত, চৰাচৰসহ, খ্যাতি লাভ কৰক। হে দেৱেশ, হে তেজো-লিঙ্গ, আপোনালৈ নমস্কাৰ।

Verse 55

ईश्वर उवाच । एवमस्त्वित्यहं प्रोच्य पुनर्लिंगे लयं गतः । एतत्ते कारणं देवि प्रोक्तं सर्वमशेषतः

ঈশ্বৰে ক’লে: ‘এৱমস্ত্ব’ বুলি কৈ মই পুনৰ লিঙ্গত লয়প্ৰাপ্ত হ’লোঁ। হে দেবী, এই সমগ্ৰ কাৰণ তোমাক সম্পূৰ্ণৰূপে, একো অবশিষ্ট নথকাকৈ, কৈ দিলোঁ।

Verse 56

निःसन्दिग्धं तु संक्षेपात्पुरा पृष्टं यतस्त्वया । उद्देशमात्रं कथितं श्रीसोमेशगुणान्प्रति । समुद्रस्येव रत्नानामचिन्त्यस्तस्य विस्तरः

তুমি আগতে সংক্ষিপ্তভাৱে সুধিছিলা, সেয়ে মই নিঃসন্দেহে সংক্ষেপতেই উত্তৰ দিলোঁ—শ্ৰী সোমেশৰ গুণসমূহৰ কেৱল ইঙ্গিত মাত্ৰ। সেই গুণৰ বিস্তাৰ অচিন্ত্য, যেন সাগৰৰ ৰত্নভাণ্ডাৰ।

Verse 57

मोहनं तदभक्तानां भक्तानां बुद्धिवर्द्धनम् । मूढास्ते नैव पश्यंति स्वरूपं मम मोहिताः

ই অ-ভক্তসকলক মোহিত কৰে, কিন্তু ভক্তসকলৰ বুদ্ধি বৃদ্ধি কৰে। মায়াত আচ্ছন্ন সেই মূঢ়সকলে মোৰ সত্য স্বৰূপ একেবাৰে নেদেখে।

Verse 58

देव्युवाच । ईदृशं यस्य माहात्म्यं तेजोलिंगस्य शंकर । कुत्र तिष्ठति तल्लिंगं क्षेत्रे तस्मिन्सुरेश्वर

দেবীয়ে ক’লে: হে শংকৰ, যাৰ তেজো-লিঙ্গৰ এনে মাহাত্ম্য—হে সুৰেশ্বৰ—সেই লিঙ্গ সেই পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰত ক’ত অৱস্থিত?

Verse 59

ईश्वर उवाच । शृणु देवि प्रयत्नेन श्रुत्वा चैवावधारय । प्रभासं परमं देवि क्षेत्रमेतन्मम प्रियम्

ঈশ্বৰে ক’লে: হে দেবী, যত্নেৰে শুনা; শুনি মনত দৃঢ়কৈ ধাৰণ কৰা। হে দেবী, প্ৰভাস পৰম ক্ষেত্ৰ—এই ক্ষেত্ৰ মোৰ অতি প্ৰিয়।

Verse 60

देवानामपि संस्थानं तच्च द्वादशयोजनम् । पंचयोजनमानेन पीठं तत्र प्रकीर्त्तितम्

ই দেবতাসকলৰো এক নিবাসস্থান, আৰু ইয়াৰ বিস্তাৰ দ্বাদশ যোজন। তাত পঞ্চ যোজন মাপে এক পবিত্ৰ পীঠ সুপ্ৰসিদ্ধ বুলি কীৰ্তিত।

Verse 61

तन्मध्ये मद्गृहं देवि तच्च गव्यूतिमात्रकम् । समुद्रस्योत्तरे देवि देविकामुखसंज्ञितम्

সেই ক্ষেত্ৰৰ মাজত, হে দেবি, মোৰ নিজ গৃহ আছে, যাৰ মাপ কেৱল এক গৱ্যূতি। সাগৰৰ উত্তৰে, হে দেবি, ই ‘দেৱিকা-মুখ’ নামে প্ৰখ্যাত।

Verse 62

वज्रिण्याः पूर्वतश्चैव यावन्न्यंकुमती नदी । चतुष्टयं च विस्तारादायामात्पंचयोजनम्

বজ্ৰিণীৰ পূৰ্ব দিশৰ পৰা ‘ন্যাঙ্কুমতী’ নামৰ নদীলৈকে—ইয়াৰ প্ৰস্থ চাৰি (একক), আৰু দৈৰ্ঘ্য পাঁচ যোজন।

Verse 63

क्षेत्रपीठमिति प्रोक्तमतो गर्भगृहं शृणु । समुद्रात्कौरवी यावद्दक्षिणोत्तरमानतः । पूर्वपश्चिमतो ज्ञेयं गोमुखादाऽश्वमेधकम्

ইয়াক ‘ক্ষেত্ৰ-পীঠ’ বুলি কোৱা হৈছে; এতিয়া গৰ্ভগৃহৰ কথা শুনা। সাগৰৰ পৰা কৌৰৱীলৈকে ইয়াৰ দক্ষিণ-উত্তৰ মাপ; আৰু পূৰ্ব-পশ্চিম বিস্তাৰ গোমুখৰ পৰা অশ্বমেধকলৈকে জানিবা।

Verse 64

एतन्मम गृहं देवि न त्यजामि कदाचन । तस्य मध्ये स्थितं लिंगं यत्र तत्ते प्रकीर्तितम्

এইটো মোৰ নিবাস, হে দেবি; মই কেতিয়াও ইয়াক ত্যাগ নকৰোঁ। ইয়াৰ একেবাৰে মাজত লিঙ্গ স্থিত—য’ত, মই তোমাক কোৱা মতে, সেয়া প্ৰতিষ্ঠিত।

Verse 65

वारुणीं दिशमाश्रित्य सागरस्य च सन्निधौ । कृतस्मरस्यापरतो धन्वन्तरशतत्रये

ৱৰুণৰ দিশা (পশ্চিম) আশ্ৰয় কৰি, সাগৰৰ সন্নিধানত—কৃতস্মৰাৰ ওপাৰে—তিনিশ ধনুৰ দূৰত্বত…

Verse 66

लिंगं महाप्रभावं तुं स्वयंभूतं व्यवस्थितम् । तत्र संनिहितो देवः शंकरः परमेश्वरः

তাত মহাপ্ৰভাৱশালী লিঙ্গ এক স্থিত, স্বয়ম্ভূ আৰু দৃঢ়ভাৱে প্ৰতিষ্ঠিত। তাতেই দেব শংকৰ, পৰমেশ্বৰ, সন্নিহিত হৈ বাস কৰে।

Verse 67

एतस्मिन्नन्तरे देवि सोमेशस्य समीपतः । चतुर्द्दशे विभागे तु धनुषां च शतद्वयम्

এই অঞ্চলতেই, হে দেবী, সোমেশৰ সন্নিধানত—চতুৰ্দশ বিভাগত—ধনুৰ দ্বিশত পৰিমাপ আছে।

Verse 68

समंतान्मंडलाकारा कर्णिका सा मम प्रिया । तस्यां ये प्राणिनः सर्वे मृताः कालेन पार्वति

চাৰিওফালে মণ্ডলাকাৰ সেই ‘কৰ্ণিকা’ আছে, যি মোৰ অতি প্ৰিয়। তাত, হে পাৰ্বতী, যিসকল প্ৰাণী কালেৰে বিধানে মৃত্যুবৰণ কৰে…

Verse 69

कृमिकीटपतंगाद्या जीवा उत्तम मध्यमाः । निर्द्धूतकल्मषाः सर्वे यांति लोकं ममापि ते

কৃমি, কীট, পতংগ আদি—উত্তম বা মধ্যম যেই হওক—সকলোৰে পাপ ধুই গৈ, নিশ্চয়েই মোৰ লোকলৈ গমন কৰে।

Verse 70

उत्तरं दक्षिणं चापि अयनं न विचारयेत् । सर्वस्तेषां शुभः कालो ये मृताः क्षेत्रमध्यतः

উত্তৰায়ণ নে দক্ষিণায়ণ বুলি বিচাৰ নকৰিবা। এই পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰৰ মাজতে যিসকলে দেহ ত্যাগ কৰে, তেওঁলোকৰ বাবে সকলো সময়েই শুভ।

Verse 71

आदिनाथेन शर्वेण सर्वप्राणिहिताय वै । आद्यतत्त्वान्यथानीय क्षेत्रमेतन्महाप्रभम् । प्रभासितं महादेवि यत्र सिद्ध्यंति मानवाः

হে মহাদেৱী! আদিনাথ শৰ্ব (শিৱ) সৰ্বপ্ৰাণীৰ হিতৰ বাবে আদিতত্ত্বসমূহ ইয়ালৈ আনিলে আৰু এই মহাপ্ৰভ পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰক ‘প্ৰভাস’ ৰূপে দীপ্ত কৰিলে, য’ত মানুহে সিদ্ধি লাভ কৰে।

Verse 72

हन्यमानोऽपि यो विद्वान्वसेद्विघ्नशतैरपि । कृतप्रतिज्ञो देवेशि यावज्जीवं सुरेश्वरि

হে দেৱী, হে দেৱলোকৰ অধিষ্ঠাত্ৰী! আঘাত পাইলেও আৰু শত শত বিঘ্নৰ মাজতো যি বিদ্বান ইয়াত বাস কৰে, সি প্ৰতিজ্ঞাত দৃঢ় হৈ জীৱনভৰ অটল থাকে।

Verse 73

स गच्छेत्परमं स्थानं यत्र गत्वा न शोचति । तस्य क्षेत्रस्य माहात्म्यात्स्थाणोश्चाद्भुतकर्मणः

সি পৰম ধামলৈ যায়, য’লৈ গৈ শোক নাথাকে—সেই ক্ষেত্ৰৰ মাহাত্ম্য আৰু আশ্চৰ্য কৰ্মধাৰী স্থাণু (শিৱ)ৰ কৃপাবলে।

Verse 74

कृत्वा पापसहस्राणि पश्चात्सन्तापमेति वै । प्रभासे तु वियुज्येत न सोंऽतकपुरीं व्रजेत्

হাজাৰ হাজাৰ পাপ কৰি পাছত অনুতাপত পৰিলেও, যি প্ৰভাসত দেহ ত্যাগ কৰে, সি অন্তকৰ পুৰী (মৃত্যুলোক)লৈ নাযায়।

Verse 75

ज्ञात्वा कलियुगं घोरं हाहाभूतमचेतनम् । नियुक्तस्तत्र देवेशि रक्षार्थं विघ्ननायकः

ঘোৰ কলিযুগক জানি—য’ত লোক মোহগ্ৰস্ত হৈ হাহাকাৰ কৰে—হে দেৱী, তাত ৰক্ষাৰ্থে বিঘ্ননায়কক নিযুক্ত কৰা হ’ল।

Verse 76

ये तु ब्राह्मणविद्विष्टाः शिवभक्तिवितंडकाः । ब्रह्मघ्नाश्च कृतघ्नाश्च तथा नैष्कृतिकाश्च ये

কিন্তু যিসকলে ব্ৰাহ্মণক দ্বেষ কৰে, শিৱভক্তিত বাধা দিয়ে, ব্ৰহ্মঘাতী, কৃতঘ্ন, আৰু সম্পূৰ্ণ নীতিহীন—যি যি হওক—

Verse 77

लोकद्विष्टा गुरुद्विष्टास्तीर्थायतनकण्टकाः । सर्वपापरताश्चैव ये चान्ये तु विकुत्सिताः

যিসকলে লোকসমাজক দ্বেষ কৰে, গুৰুক দ্বেষ কৰে, তীৰ্থ আৰু পবিত্ৰ আশ্ৰমৰ কণ্টকসদৃশ, সকলো পাপত আসক্ত, আৰু আন আন নিন্দনীয় লোক—

Verse 78

रक्षणार्थं ह वै तेषां नियुक्तो विघ्ननायकः । कालाग्निरुद्रपार्श्वे तु रुद्रतुल्यपराक्रमः

নিশ্চয়ই, তেওঁলোকৰ বিৰুদ্ধে ৰক্ষাৰ্থে বিঘ্ননায়কক নিযুক্ত কৰা হ’ল; আৰু কালাগ্নিৰুদ্ৰৰ কাষত ৰুদ্ৰসম পৰাক্ৰমী এজন অৱস্থিত।

Verse 79

क्षेत्रं रक्षति देवेशि पापिष्ठानां नियामकः । म्रियंते यदि ब्रह्मघ्नास्तथा पातकिनो नराः

হে দেৱী, অতি পাপীসকলক নিয়ন্ত্ৰণ কৰা জনে এই পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰ ৰক্ষা কৰে। যদি ব্ৰহ্মঘাতী আৰু অন্য পাপী নৰ তাত মৃত্যুবৰণ কৰে,

Verse 80

क्षेत्रे चास्मिन्वरारोहे तेषां देवि गतिं शृणु । दशवर्षसहस्राणि दिव्यानि कमलेक्षणे

এই পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰত, হে সুন্দৰ কটিযুক্তা, হে দেবী কমল-নয়নী, তেওঁলোকৰ গতি শুনা—দশ হাজাৰ দিব্য বৰ্ষলৈকে।

Verse 82

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन पापं तत्र न कारयेत् । अन्यत्राऽवर्तितं पापं क्षेत्रे चास्मिन्विनश्यति

সেয়ে সকলো প্ৰচেষ্টাৰে তাত পাপ নকৰিব। কিন্তু অন্য ঠাইত কৰা পাপো এই পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰ (প্ৰভাস)ত বিনাশ হয়।

Verse 83

अस्मिन्पुनः कृतं पापं पैशाचनरकावहम् । भक्तानुकंपी भगवांस्तिर्यग्योनिगतेष्वपि

কিন্তু এই ঠাইত কৰা পাপ পৈশাচ নৰকলৈ লৈ যায়। তথাপি ভক্তানুকম্পী ভগৱান তিৰ্যক যোনিত পতিতসকলৰ ওপৰতো দয়া দেখুৱায়।

Verse 84

ददाति परमं स्थानं न तु ब्रह्मद्विषां प्रिये । ये च ध्यानं समासाद्य युक्तात्मानः समाहिताः

তেওঁ পৰম স্থান দান কৰে, কিন্তু ব্ৰহ্ম-দ্বেষীসকলক নহয়, হে প্ৰিয়ে। যিসকলে ধ্যান লাভ কৰি, আত্মসংযমী আৰু সম্পূৰ্ণ সমাহিত হয়, তেওঁলোক সেই শ্ৰেষ্ঠ অৱস্থাৰ যোগ্য হয়।

Verse 85

संनियम्येन्द्रियग्रामं जपंति शतरुद्रियम् । प्रभासे तु स्थिता देवि ते कृतार्था न संशयः

ইন্দ্ৰিয়সমূহ সংযম কৰি তেওঁলোকে শতৰুদ্ৰীয় জপ কৰে। প্ৰভাসত অৱস্থিত, হে দেবী, তেওঁলোক কৃতাৰ্থ—ইয়াত সন্দেহ নাই।

Verse 86

यदि गच्छेन्नरः कश्चित्प्रभासं क्षेत्रमुत्तमम् । तमुपायं प्रकुर्वीत निर्गच्छेन्न पुनर्यथा

যদি কোনো নৰ প্ৰভাস নাম উত্তম পৱিত্ৰ ক্ষেত্ৰলৈ যায়, তেন্তে সি এনে উপায় (সাধনা) কৰিব লাগে যাতে পুনৰ সংসাৰত ঘূৰি নাহে, মুক্তি লাভ কৰে।

Verse 87

एतद्गोप्यं वरारोहे न देयं यस्य कस्यचित् । गोपनीयमिदं शास्त्रं यथा प्राणाः स्वकाः प्रिये

হে সুন্দৰ কটিযুক্তা প্ৰিয়ে, এই কথা গোপন; যাৰ-তাৰক দিয়া উচিত নহয়। এই শাস্ত্ৰ নিজ প্ৰাণৰ দৰে সাৱধানে গোপন কৰি ৰাখিবা।

Verse 88

येनेदं विहितं शास्त्रं प्रभासक्षेत्रदीपकम् । स शिवश्चैव विज्ञेयो मानुषीं प्रकृतिं स्थितः

যিজনে এই শাস্ত্ৰ—‘প্ৰভাসক্ষেত্ৰ-দীপক’—বিধান কৰিলে, তেওঁ মানৱ স্বভাৱত অৱস্থিত থাকিলেও সাক্ষাৎ শিৱ বুলি জানিব লাগে।

Verse 89

तस्यविग्रहसंस्थोऽहं सदा तिष्ठामि पार्वति । वंदितः पूजितो ध्यातो यथाहं नात्र संशयः

হে পাৰ্বতী, মই সেই একে বিগ্ৰহত সদায় অৱস্থিত থাকোঁ। যেতিয়া তাক বন্দনা, পূজা আৰু ধ্যান কৰা হয়, তেতিয়া যেন মোকেই সন্মান কৰা হয়—ইয়াত সন্দেহ নাই।

Verse 90

कलौ च दुर्ल्लभं देवि प्रभासक्षेत्रमुत्तमम् । इदानीं तव स्नेहेन विशेषं कथयामि वै । सत्यंसत्यं पुनः सत्यं त्रिःसत्यं सुरसुन्दरि

হে দেবী, কলিযুগত উত্তম প্ৰভাসক্ষেত্ৰ দুষ্প্ৰাপ্য। এতিয়া তোমাৰ স্নেহত মই নিশ্চয় এক বিশেষ কথা ক’ম। সত্য, সত্য, পুনৰ সত্য—হে সুৰসুন্দৰী, মই ত্ৰিবাৰ সত্য ক’লোঁ।

Verse 91

यानि लिंगानि भूर्लोके सोमेशस्तेषु मे प्रियः । अस्मिंल्लिंगे गुणा ये तु ते देवि विदिता मम

মর্ত্যলোকে যিমান লিঙ্গ আছে, সিহঁতৰ মাজত সোমেশ মোৰ অতি প্ৰিয়। আৰু এই লিঙ্গত যি গুণ অৱস্থিত, হে দেবী, সেয়া মোৰ সম্পূৰ্ণ বিদিত।

Verse 92

अहमेव विजानामि नान्यो वेद कथंचन । अन्येषु चैव लिंगेषु अहं पूज्यः सुरासुरैः

ইয়াক সত্যকৈ কেৱল মইয়ে জানো; আন কোনোবাই কোনোপধ্যেই নাজানে। আৰু আন আন লিঙ্গসমূহতো দেৱ আৰু অসুৰসকলে পূজা কৰা সত্তা মইয়েই।

Verse 93

लिंगं चेमं पुनर्देवि पूजयामो वयं स्वयम्

আৰু পুনৰ, হে দেবী, আমি নিজেই এই লিঙ্গটোক পূজা কৰোঁ।

Verse 94

यस्मिन्काले न वै ब्रह्मा न भूमिर्न दिवाकरः । सर्वं चैव जगन्नाथ तस्मिन्काले यशस्विनि

যি সময়ত ন ব্ৰহ্মা থাকে, ন পৃথিৱী, ন সূৰ্যদেৱ; যেতিয়া সকলো লয়প্ৰাপ্ত হয়, হে জগন্নাথ, সেই সময়ত, হে যশস্বিনী…

Verse 95

इमं लिंगं परं चैव ब्रह्मणः प्रलये तदा । भाविनीं वृत्तिमास्थाय इदं स्थानं तु रक्षति

ব্ৰহ্মাৰ প্ৰলয়কালত, এই পৰম লিঙ্গে তেতিয়া নিজৰ নিৰ্ধাৰিত কৰ্তব্য-ভাৱ গ্ৰহণ কৰি, এই পবিত্ৰ স্থানক ৰক্ষা কৰে।

Verse 96

दशकोट्यस्तु लिंगानां गंगाद्वाराद्वरानने । आगत्य तानि मध्याह्ने लिंगेऽस्मिन्यांति संलयम्

হে সুমুখী! গঙ্গাদ্বাৰৰ পৰা দহ কোটি লিঙ্গ আহে, আৰু মধ্যাহ্নত এই লিঙ্গতেই লীন হৈ প্ৰলয় লাভ কৰে।

Verse 97

पृथिव्यां यानि तीर्थानि गगनस्थानि यानि तु । स्नानार्थमस्य लिंगस्य समागच्छंति सर्वदा

পৃথিৱীত যিমান তীৰ্থ আছে আৰু আকাশত অৱস্থিত যিমান তীৰ্থ আছে, সিহঁতে সকলো এই লিঙ্গত স্নানৰ অৰ্থে সদায় ইয়ালৈ সমাগত হয়।

Verse 98

धन्यास्तु खलु ते मर्त्त्याः प्रभासे संव्यवस्थिताः । सोमेश्वरं ये द्रक्ष्यंति संसारभयमोचनम्

প্ৰভাসত বাস কৰা সেই মৰ্ত্যসকল নিশ্চয় ধন্য, যিসকলে সংসাৰভয় মোচনকাৰী সোমেশ্বৰক দৰ্শন কৰে।

Verse 99

देवि सोमेश्वरं लिंगं ये स्मरिष्यंति भाविताः । सर्वपापक्षयस्तेषां भविष्यति न संशयः

হে দেবী! যিসকলে ভক্তিভাৱে সোমেশ্বৰ লিঙ্গ স্মৰণ কৰে, তেওঁলোকৰ সকলো পাপ ক্ষয় হব—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।

Verse 100

एतत्स्मृतं प्रियतमं मम देवि नित्यं क्षेत्रं पवित्रमृषिसिद्धगणाभिरम्यम् । अस्मिन्मृताः सकलजीवमृतोऽपि देवि स्वर्गात्परं समुपयांति न संशयोऽत्र

হে দেবী! স্মৰণ কৰিলে এই ক্ষেত্ৰ মোৰ অতি প্ৰিয়, নিত্য পবিত্ৰ ধাম, ঋষি-সিদ্ধগণৰ সমূহে মনোৰম। হে দেবী! যিসকলে ইয়াত মৃত্যু বরণ কৰে—যদিও মৃত্যু সকলো জীৱৰ—তেওঁলোকে স্বৰ্গৰো ওপৰৰ অৱস্থা লাভ কৰে; ইয়াত সন্দেহ নাই।

Verse 101

यं देवा न विजानंति ब्रह्मविष्णुपुरोगमाः । न सांख्येन न योगेन नैव पाशुपतेन च

যাক ব্ৰহ্মা-বিষ্ণু-প্ৰমুখ দেৱতাসকলেও সত্যৰূপে বুজি নাপায়; সাঁখ্যেৰে নহয়, যোগেৰে নহয়, আৰু কেৱল পাশুপত পথেও নহয়।

Verse 102

कैवल्यं निष्कलं यत्तदस्मिंल्लिंगे तु लभ्यते । तावद्भ्रमंति संसारे देवाद्यास्तु यशस्विनि

সেই নিৰাকাৰ, নিষ্কল কৈৱল্য-মুক্তি এই লিঙ্গতেই লাভ হয়। যেতিয়ালৈকে সেয়া নাপায়, হে যশস্বিনী, দেৱ আদি সকলেও সংসাৰত ঘূৰি ফুৰে।

Verse 103

यावत्सोमेश्वरं देवं न विंदंति त्रिलोचनम् । क्षेत्रं प्रभासमित्युक्तं क्षेत्रज्ञोऽहं न संशयः

যেতিয়ালৈকে তেওঁ ত্ৰিনয়নধাৰী দেৱ সোমেশ্বৰক নাপায়, তেতিয়ালৈকে এই স্থান ‘প্ৰভাস’ বুলি কোৱা হয়। মই ক্ষেত্ৰজ্ঞ—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।

Verse 104

एतं तवोक्तं ननु बोधनाय सोमेश्वरस्यैव महाप्रभावम् । ये वै पठिष्यंति नरा नितांतं यास्यंति ते तत्पदमिंदुमौलेः

এই কথা তুমি জাগৰণৰ বাবে কৈছা, সোমেশ্বৰৰ মহাপ্ৰভাৱ প্ৰকাশ কৰি। যিসকল নৰে গভীৰ ভক্তিভাৱে ইয়াক নিতান্ত পাঠ কৰে, তেওঁলোকে চন্দ্ৰমৌলীৰ সেই পৰম পদ লাভ কৰিব।

Verse 105

सोमेश्वरं देववरं मनुष्या ये भक्तिमंतः शरणं प्रपन्नाः । ते घोररूपे च भयावहे च संसारचक्रे न पुनर्भ्रमंति

যিসকল মানুহ ভক্তিৰে পৰিপূৰ্ণ হৈ দেৱশ্ৰেষ্ঠ সোমেশ্বৰৰ শৰণ লয়, তেওঁলোকে ভয়ংকৰ আৰু ভয়জাগানীয়া সংসাৰচক্ৰত পুনৰ ভ্ৰমণ নকৰে।

Verse 106

ये दक्षिणा मूर्त्तिमुपाश्रिताः स्युर्जपंति नित्यं शतरुद्रियं द्विजाः । तेऽस्मिन्भवे नैव पुनर्भवंति संसारपारं परमं गता वै

যিসকল দ্বিজে দক্ষিণা মূৰ্তিৰ আশ্ৰয় লয় আৰু নিত্য শতৰুদ্ৰীয় জপ কৰে, তেওঁলোকে এই ভৱত পুনৰ জন্ম নলয়; সঁচাকৈয়ে সংসাৰৰ পাৰৰ পৰম তীৰত উপনীত হয়।

Verse 107

उद्देशमात्रं कथितो मया ते श्रीसोमनाथस्य कृतैकदेशः । अब्दैरनेकैर्बहुभिर्युगैर्वा न शक्यमेकेन मुखेन वक्तुम्

মই তোমাক কেৱল এক আভাসহে ক’লোঁ—শ্ৰী সোমনাথৰ কীৰ্তিৰ এটা সৰু অংশ। বহু বছৰ, অসংখ্য বছৰ বা বহু যুগ থাকিলেও, একেটা মুখেৰে সম্পূৰ্ণকৈ কোৱা সম্ভৱ নহয়।