Adhyaya 4

Verse 1

सूत उवाच । एवं मुनीन्द्राः कथिते प्रभावे शंकरेण तु । पुनः पप्रच्छ सा देवी कृतांजलिपुटा सती

সূত ক’লে: হে মুনিশ্ৰেষ্ঠসকল, শংকৰে এইদৰে প্ৰভাৱ ক’লে, তেতিয়া সতী দেবীয়ে অঞ্জলি জোৰি ভক্তিভাৱে পুনৰ সুধিলে।

Verse 2

देव्युवाच । देवदेव जगन्नाथ क्षेत्रतीर्थमय प्रभो । प्रभासक्षेत्रमाहात्म्यं विस्तरात्कथयस्व मे

দেবীয়ে ক’লে: হে দেবদেৱ, জগন্নাথ, হে প্ৰভু—যি সকলো ক্ষেত্ৰ আৰু তীৰ্থৰ মূৰ্তিমান স্বৰূপ—মোক প্ৰভাস ক্ষেত্ৰৰ মাহাত্ম্য বিস্তাৰে ক’বা।

Verse 3

कथं तुष्यसि मर्त्यानां क्षेत्रे तत्र विचेतसाम् । जप्तं दत्तं हुतं यष्टं तपस्तप्तं कृतं च यत् । प्रभासे तु महाक्षेत्रे कस्मात्तत्राक्षयं भवेत्

হে প্ৰভু, সেই ক্ষেত্ৰত চিত্ত বিচলিত মর্ত্যলোকৰ লোকসকলৰ ওপৰতো তুমি কেনেকৈ সন্তুষ্ট হওঁ? আৰু প্ৰভাসৰ মহাক্ষেত্ৰত কৰা জপ, দান, হোম-হুত, যজ্ঞ, তপস্যা আদি যি কিছু কৰা হয়, সেয়া কিয় অক্ষয় হয়?

Verse 4

जात्यंतरसहस्रेषु यत्पापं पूर्वसंचितम् । तत्कथं क्षयमाप्नोति तन्ममाचक्ष्व शंकर

হে শংকৰ! হাজাৰ হাজাৰ জন্মত সঞ্চিত পাপ কেনেকৈ ক্ষয়লৈ যায়? সেই কথা মোক কৃপা কৰি কওক।

Verse 5

यदि प्रभासं सर्वेषां तीर्थानां प्रवरं मतम् । किमन्यैर्बहुभिस्तत्र कर्त्तव्यं तीर्थविस्तरैः

যদি প্ৰভাসক সকলো তীৰ্থৰ ভিতৰত শ্ৰেষ্ঠ বুলি মানা হয়, তেন্তে তাত বহু আন তীৰ্থৰ বিস্তাৰকৈ বৰ্ণনা কৰাৰ কি প্ৰয়োজন?

Verse 6

एकं यदि भवेत्तीर्थं मनो निःसंशयं भवेत् । बहुत्वे सति तीर्थानां मनो विचलते नृणाम्

যদি কেৱল এটা তীৰ্থ থাকিলেহেঁতেন, মন নিশ্চয়েই সন্দেহমুক্ত থাকিলেহেঁতেন; কিন্তু তীৰ্থ বহু হ’লে মানুহৰ মন বিচলিত হয়।

Verse 7

तस्मात्सर्वं परित्यज्य तीर्थजालं सविस्तरम् । प्रभासस्यैव माहात्म्यं कथयस्व सुरेश्वर

সেয়ে, সকলো বিস্তৃত তীৰ্থজাল পৰিত্যাগ কৰি, হে সুৰেশ্বৰ! কেৱল প্ৰভাসৰ মাহাত্ম্য মোক কৃপা কৰি কওক।

Verse 8

क्षेत्रप्रमाणं सीमां च क्षेत्रसारं हि यत्प्रभो । वक्तुमर्हसि तत्सर्वं परं कौतूहलं हि मे

হে প্ৰভু! ক্ষেত্ৰৰ পৰিমাণ, তাৰ সীমা, আৰু ক্ষেত্ৰসাৰ যি—সেই সকলো কৃপা কৰি কওক; কিয়নো মোৰ কৌতূহল অতি অধিক।

Verse 9

ईश्वर उवाच । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि क्षेत्राणां क्षेत्रमुत्तमम् । सर्वक्षेत्रेषु यत्क्षेत्रं प्रभासं तु प्रियं मम

ঈশ্বৰে ক’লে: শুনা, হে দেবী! মই তোমাক ক্ষেত্ৰসমূহৰ ভিতৰত সৰ্বোত্তম ক্ষেত্ৰ ক’ম—সকলো পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰৰ মাজত প্ৰভাস ক্ষেত্ৰ, যি মোৰ অতি প্ৰিয়।

Verse 10

प्रभासे तु परा सिद्धिः प्रभासे तु परा गतिः । यत्र संनिहितो नित्यमहं भद्रे निरन्तरम्

প্ৰভাসত পৰম সিদ্ধি, প্ৰভাসত পৰম গতি—য’ত, হে ভদ্ৰে, মই সদায় নিত্যভাবে অৱস্থিত, অবিৰত সংনিহিত।

Verse 11

तस्य प्रमाणं वक्ष्यामि सर्वसीमासमन्वितम् । क्षेत्रं तु त्रिविध प्रोक्तं तत्ते वक्ष्याम्यनुक्रमात्

মই তাৰ পৰিমাণ ক’ম, সকলো সীমাৰ সৈতে। এই ক্ষেত্ৰ তিনিধা বুলি কোৱা হৈছে; সেই কথাই মই তোমাক ক্ৰমে ক্ৰমে ব্যাখ্যা কৰিম।

Verse 12

क्षेत्रं पीठं गर्भगृहं प्रभासस्य प्रकीर्त्यते । यथाक्रमं फलं तस्य कोटिकोटिगुणं स्मृतम्

প্ৰভাসক ‘ক্ষেত্ৰ’, ‘পীঠ’ আৰু ‘গৰ্ভগৃহ’ বুলি প্ৰখ্যাত কৰা হৈছে। সেই একে ক্ৰম অনুসাৰে, তাৰ আধ্যাত্মিক ফল কোটি-কোটি গুণে বৃদ্ধি পায় বুলি স্মৃতিত কোৱা হৈছে।

Verse 13

क्षेत्रं तु प्रथमं प्रोक्तं तच्च द्वादशयोजनम् । पञ्चयोजनमानेन क्षेत्रपीठं प्रकीर्तितम्

প্ৰথমটোক ‘ক্ষেত্ৰ’ বুলি কোৱা হৈছে, তাৰ পৰিমাণ বাৰ যোজন। ‘ক্ষেত্ৰ-পীঠ’ পঞ্চ যোজন পৰিমাণৰ বুলি প্ৰখ্যাত।

Verse 14

गर्भगृहं च गव्यूतिः कर्णिका सा मम प्रिया । क्षेत्रसीमा प्रवक्ष्यामि शृणु देवि यथाक्रमम्

গৰ্ভগৃহৰ পৰিমাপ এক গব্যূতি; সেই ‘কৰ্ণিকা’ মোৰ অতি প্ৰিয়। এতিয়া ক্ষেত্ৰৰ সীমা ক্ৰমে ক্ৰমে ক’ম—হে দেবী, শ্ৰৱণ কৰা।

Verse 15

आयामव्यासतश्चैव आदिमध्यान्तसंस्थितम् । पूर्वे तप्तोदक स्वामी पश्चिमे माधवः स्मृतः

ইয়াৰ দৈৰ্ঘ্য-প্ৰস্থত, আৰম্ভণি-মধ্য-অন্ত সঠিকভাৱে স্থাপিত; এই পবিত্ৰ অঞ্চলৰ সীমা এইদৰে নিৰ্ধাৰিত—পূৰ্বে তপ্তোদক স্বামী, পশ্চিমে মাধৱ স্মৃত।

Verse 16

दक्षिणे सागरस्तद्वद्भद्रा नद्युत्तरे मता । एवं सीमासमायुक्तं क्षेत्रं द्वादशयोजनम्

দক্ষিণে সাগৰ, তদ্ৰূপ উত্তৰে ভদ্ৰা নদীক সীমা বুলি মানা হয়। এইদৰে সীমাৰে সংযুক্ত এই পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰ দ্বাদশ যোজন বিস্তৃত।

Verse 17

एतत्प्राभासिकं क्षेत्रं सर्वपातकनाशनम् । तन्मध्ये पीठिका प्रोक्ता पञ्चयोजनविस्तृता

এই প্ৰাভাসিক পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰ সকলো পাপ নাশ কৰে। ইয়াৰ মাজত ‘পীঠিকা’ নামৰ পবিত্ৰ আসন কোৱা হৈছে, যি পাঁচ যোজন বিস্তৃত।

Verse 18

न्यंकुमन्यपरेणैव वज्रिण्याः पूर्वतस्तथा । माहेश्वर्या दक्षिणतः समुद्रोत्तरतस्तथा

পশ্চিমে ন্যঙ্কুমনী, আৰু পূৰ্বে তদ্ৰূপ বজ্ৰিণী; দক্ষিণে মাহেশ্বৰী, আৰু উত্তৰে সমুদ্ৰ—এইদৰে ইয়াৰ সীমাও নিৰ্ধাৰিত।

Verse 19

आयामव्यासतश्चैव पञ्चयोजनविस्तरम् । पीठमेतत्समाख्यातमथो गर्भगृहं शृणु

দৈৰ্ঘ্য আৰু প্ৰস্থত ই পাঁচ যোজন বিস্তৃত; এই স্থানক পবিত্ৰ পীঠ বুলি ঘোষণা কৰা হৈছে। এতিয়া গৰ্ভগৃহ—অন্তঃসন্নিধি—বিষয়ে শুনা।

Verse 20

दक्षिणोत्तरतो यावत्समुद्रा त्कौरवेश्वरी । पूर्वपश्चिमतो यावद्गोमुखाच्चाश्वमेधिकम् । एतद्गर्भगृहं प्रोक्तं कैलासान्मम वल्लभम्

দক্ষিণৰ পৰা উত্তৰলৈ সাগৰৰ পৰা কৌৰৱেশ্বৰীলৈ; পূবৰ পৰা পশ্চিমলৈ গোমুখৰ পৰা অশ্বমেধিকলৈ। এইয়েই গৰ্ভগৃহ বুলি কোৱা হৈছে—মোৰ বাবে কৈলাসতকৈও অধিক প্ৰিয়।

Verse 21

अत्रान्तरे तु देवेशि यानि तीर्थानि भूतले । वापीकूपतडागानि देवतायतनानि च

এই অন্তৰ্ভাগৰ ভিতৰত, হে দেৱেশি, পৃথিৱীত যিমান তীৰ্থ আছে—বাপী, কূপ, তড়াগ আৰু দেৱতাৰ আয়তনসমূহ—সকলো ইয়াতেই বিদ্যমান।

Verse 22

सरांसि सरितश्चैव पल्वलानि ह्रदास्तथा । तानि मेध्यानि सर्वाणि सर्वपापहराणि च

সৰোবৰ আৰু নদীসমূহো, পাল্বল আৰু হ্ৰদসমূহো—সেই সকলো পবিত্ৰকাৰী আৰু সকলো পাপ হৰণকাৰী।

Verse 23

यत्र तत्र नरः स्नात्वा स्वर्गलोके महीयते । क्षेत्रस्य प्रथमो भागो मेध्यो माहेश्वरः स्मृतः

য’তেই মানুহে ইয়াত স্নান কৰে, সি স্বৰ্গলোকত সন্মানিত হয়। এই ক্ষেত্ৰৰ প্ৰথম ভাগক পবিত্ৰ ‘মাহেশ্বৰ’ অংশ বুলি স্মৰণ কৰা হয়।

Verse 24

द्वितीयो वैष्णवो भागो ब्रह्मभागस्तृतीयकः । तीर्थानां कोटिरेका तु ब्राह्मे भागे व्यवस्थिता

দ্বিতীয় ভাগ বৈষ্ণৱ অংশ, আৰু তৃতীয় ভাগ ব্ৰাহ্ম (ব্ৰহ্মা-সম্পৰ্কীয়) অংশ। ব্ৰাহ্ম ভাগত তীৰ্থসমূহৰ এক কোটি আৰু এক অধিক তীৰ্থ স্থাপিত আছে।

Verse 25

वैष्णवे कोटिरेका तु तीर्थानां वरवर्णिनि । सार्द्धकोटिस्तु संप्रोक्ता रुद्रभागे च मध्यतः

হে সুন্দৰবৰ্ণিনী দেবী, বৈষ্ণৱ ভাগত তীৰ্থৰ এক কোটি আৰু অধিক বুলি কোৱা হৈছে। আৰু ৰুদ্ৰ ভাগৰ মধ্যদেশত এক কোটি আৰু অৰ্ধকোটি ঘোষণা কৰা হৈছে।

Verse 26

एवं देवि समाख्यातं तत्क्षेत्रं हि त्रिदैवतम् । गुह्याद्गुह्यतरं क्षेत्रं मम प्रियतरं शुभे

এইদৰে, হে দেবী, সেই ক্ষেত্ৰ তিন দেৱতাৰ পবিত্ৰ অধিষ্ঠান বুলি বৰ্ণিত হৈছে। হে শুভে, গোপনৰো অধিক গোপন সেই ক্ষেত্ৰ মোৰ অতি প্ৰিয়।

Verse 27

तिस्रः कोट्योऽर्द्धकोटिश्च क्षेत्रे प्रोक्ता विभागतः । यात्रा तु त्रिविधा ज्ञेया तां शृणुष्व वरानने

এই ক্ষেত্ৰত বিভাগ অনুসাৰে তিন কোটি আৰু অৰ্ধকোটি তীৰ্থ কোৱা হৈছে। যাত্ৰা ত্ৰিবিধ বুলি জানিবা—হে সুন্দৰমুখিনী, সেয়া শুনা।

Verse 28

रौद्री तु प्रथमा यात्रा वैष्णवी च द्वितीयिका । ब्राह्मी तृतीया संख्याता सर्वपातकनाशिनी

প্ৰথম যাত্ৰা ৰৌদ্ৰী, দ্বিতীয় বৈষ্ণৱী। তৃতীয় ব্ৰাহ্মী বুলি গণ্য—এই ত্ৰিবিধ যাত্ৰাই সকলো পাপ নাশ কৰে।

Verse 29

ब्राह्मे विभागे संप्रोक्ता इच्छाशक्तिर्वरानने । क्रिया च वैष्णवे भागे द्वितीये तु प्रकीर्तिता

হে সুশ্ৰীমুখী! ব্ৰাহ্ম বিভাগত ইচ্ছা-শক্তিৰ কথা ঘোষণা কৰা হৈছে; আৰু দ্বিতীয়, বৈষ্ণৱ অংশত ক্ৰিয়া-শক্তি প্ৰখ্যাত কৰা হৈছে।

Verse 30

रौद्रे भागे तृतीये तु ज्ञानशक्तिर्वरानने । यदि पापो यदि शठो यदि नैष्कृतिको नरः

হে সুশ্ৰীমুখী! তৃতীয় ৰৌদ্ৰ অংশত জ্ঞান-শক্তি স্থাপন কৰা হৈছে। যদিও মানুহ পাপী, যদিও শঠ, যদিও কুকৰ্ম কৰা নৰ—

Verse 31

निर्मुक्तः सर्वपापेभ्यो मध्यभागे वसेत्तु यः । हिमवंतं परित्यज्य पर्वतं गंधमादनम्

যি মধ্যভাগত বাস কৰে, সি সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত হয়। তেনে জনৰ বাবে হিমৱন্ত ত্যাগ কৰি গন্ধমাদন পৰ্বতকো পৰিত্যাগ কৰা যেন হয়—

Verse 32

कैलासं निषधं चैव मेरुपृष्ठं महाद्युतिम् । रम्यं त्रिशिखरं चैव मानसं च महागिरिम्

কৈলাস, নিষধ, মহাদ্যুতি মেরুৰ পৃষ্ঠ, ৰম্য ত্ৰিশিখৰ, আৰু মহাগিৰি মানসা—

Verse 33

देवोद्यानानि रम्याणि नंदनं वनमेव च । स्वर्गस्थानानि रम्याणि तीर्थान्यायतनानि च । तानि सर्वाणि संत्यज्य प्रभासे तु रतिर्मम

দেৱোদ্যানসমূহ ৰম্য, নন্দন বনসহ; স্বৰ্গৰ মনোৰম স্থানসমূহ, আৰু তীৰ্থ-আয়তনসমূহ—সেই সকলো ত্যাগ কৰি মোৰ ৰতি কেৱল প্ৰভাসতেই।

Verse 34

यस्तत्र वसते देवि संयतात्मा समाहितः । त्रिकालमपि भुंजानो वायुभक्षसमो भवेत्

হে দেবী, যি তাত সংযত আত্মা আৰু সমাহিত চিত্তে বাস কৰে, ত্ৰিকালেও আহাৰ গ্ৰহণ কৰিলেও সি যেন বায়ুভক্ষ সমান হৈ পৰে।

Verse 35

विघ्नैरालोड्यमानोऽपि यः प्रभासं न मुंचति । स मुंचति जरां मृत्युं जन्मचक्रमशाश्वतम्

বিঘ্নেৰে কঁপাই তুলিলেও যি প্ৰভাস ত্যাগ নকৰে, সি জৰা-মৃত্যু আৰু অনন্ত জন্মচক্ৰৰ পৰা মুক্তি লাভ কৰে।

Verse 36

जन्मांतरशतैर्देवि योगो वा यदि लभ्यते । मोक्षस्य च सहस्रेण जन्मनां लभ्यते न च

হে দেবী, শত শত জন্মান্তৰে যোগ লাভ হ’ব পাৰে; কিন্তু সহস্ৰ জন্মেও মোক্ষ লাভ নহয়।

Verse 37

प्रभासे तु महादेवि ये स्थिता कृतनिश्चयाः । एकेन जन्मना तेषां मोक्षो नैवात्र संशयः

কিন্তু হে মহাদেৱী, যিসকল প্ৰভাসত দৃঢ় সংকল্পে স্থিত থাকে, তেওঁলোকৰ একে জন্মতে মোক্ষ নিশ্চিত; ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।

Verse 38

प्रभासे तु स्थिता ये वै ब्राह्मणाः संशितव्रताः । मृत्युंजयेन संयुक्तं जपंति शतरुद्रियम्

প্ৰভাসত যিসকল ব্ৰাহ্মণ দৃঢ়ব্ৰতী, তেওঁলোকে মৃত্যুঞ্জয় মন্ত্রেৰে সংযুক্ত হৈ শতৰুদ্ৰীয় জপ কৰে।

Verse 39

कालाग्निरुद्रसांनिध्ये दक्षिणां दिशमाश्रिताः । ज्ञानं चोत्पद्यते तत्र षण्मासाभ्यंतरेण तु

কালাগ্নিৰুদ্ৰৰ সান্নিধ্যৰ ওচৰত যিসকলে দক্ষিণ দিশাৰ আশ্ৰয় লয়, তাত ছয় মাহৰ ভিতৰতে তেওঁলোকৰ জ্ঞান উদয় হয়।

Verse 40

शिवस्तु प्रोच्यते वेदो नामपर्यायवाचकैः । तस्य चात्मस्वरूपं तु शतरुद्रं प्रकीर्तितम्

নামৰ পৰ্যায়বাচক শব্দেৰে শিৱকেই বেদ বুলি কোৱা হয়; আৰু শতৰুদ্ৰক তেওঁৰ নিজস্ব আত্ম-স্বরূপ বুলি প্ৰখ্যাত কৰা হৈছে।

Verse 41

कल्पेषु वेदाश्च पुनःपुनरावर्तकाः स्मृताः । मंत्राश्चैव तथा देवि मुक्त्वा तु शतरुद्रियम्

কল্পসমূহত বেদসমূহ পুনঃপুনঃ আবর্তিত হয় বুলি স্মৰণ কৰা হয়; আৰু তেনেদৰে মন্ত্রসমূহো, হে দেবী—কিন্তু শতৰুদ্ৰীয় ব্যতীত।

Verse 42

ईड्यं चैव तु मंत्रेण मामेव हि यजंति ये । प्रभासक्षेत्रमासाद्य ते मुक्ता नात्र संशयः

আৰু যিসকলে স্তোত্ৰ-মন্ত্রেৰে কেৱল মোকেই পূজা কৰে, প্ৰভাসক্ষেত্ৰত উপস্থিত হৈ—তেওঁলোক মুক্ত হয়; ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।

Verse 43

समंत्रोऽमंत्रको वापि यस्तत्र वसते नरः । सोऽपि यां गतिमाप्नोति यज्ञैर्दानैर्न साध्यते

মন্ত্রসহ হওক বা মন্ত্রবিহীন, যি মানুহ তাত বাস কৰে, সিও তেনে গতি লাভ কৰে যি যজ্ঞ আৰু দানৰ দ্বাৰাও সাধ্য নহয়।

Verse 44

अस्मिक्षेत्रे स्वयंभूश्च स्थितः साक्षान्महेश्वरः । रुद्राणां कोटयश्चैव प्रभासे संव्यवस्थिताः

এই পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰত স্বয়ম্ভূ মহেশ্বৰ স্বয়ং সাক্ষাৎ প্ৰত্যক্ষভাৱে অৱস্থিত; আৰু প্ৰভাসত ৰুদ্ৰসকলৰ কোটি কোটি দলো স্থিত আছে।

Verse 45

ध्यायमानास्तथोंकारं स्थिताः सोमेशदक्षिणे

সেইদৰে পবিত্ৰ অক্ষৰ ‘ওঁকাৰ’ ধ্যান কৰি, তেওঁলোক সোমেশ্বৰৰ দক্ষিণ দিশত স্থিৰভাৱে অৱস্থিত থাকে।

Verse 46

ब्रह्मांडोदरमध्ये तु यानि तीर्थानि सुव्रते । सोमेश्वरं गमिष्यंति वैशाखस्य चतुर्दशी

হে সুৱ্ৰতে! ব্ৰহ্মাণ্ডৰ গৰ্ভ-মধ্যত যিমান তীৰ্থ আছে, সিহঁত সকলো বৈশাখৰ চতুৰ্দশীত সোমেশ্বৰলৈ গমন কৰে।

Verse 47

मनोबुद्धिरहंकारः कामक्रोधौ तथाऽपरे । एते रक्षंति सततं सोमेशं पापनाशनम्

মন, বুদ্ধি, অহংকাৰ, আৰু কাম-ক্রোধ আদি অন্য অন্তৰশক্তিসমূহ—এইসকলেই পাপনাশক সোমেশক সদায় ৰক্ষা কৰে।

Verse 48

न सा गतिः कुरुक्षेत्रे गंगाद्वारे त्रिपुष्करे । या गतिर्विहिता पुंसां प्रभासक्षेत्रवासिनाम्

কুৰুক্ষেত্ৰ, গঙ্গাদ্বাৰ বা ত্ৰিপুষ্কৰত যি গতি লাভ হয়, সেয়া প্ৰভাসক্ষেত্ৰবাসীসকলৰ বাবে বিধিত উত্তম গতিৰ সমান নহয়।

Verse 49

तिर्यग्योनिगताः सत्त्वा ये प्रभासे कृतालयाः । कालेन निधनं प्राप्तास्तेपि यांति परां गतिम्

যিসকল তিৰ্যক্‌যোনিত জন্ম লোৱা সত্ত্বই প্ৰভাসত বাস কৰে, সময়মতে মৃত্যু পালে সিহঁতেও পৰম গতি লাভ কৰে।

Verse 50

तद्गुह्यं देवदेवस्य तत्तीर्थं तत्तपोवनम् । तत्र ब्रह्मादयो देवा नारायणपुरोगमाः

সেই স্থান দেবদেৱৰ গুহ্য ধাম; সেইয়ে তীৰ্থ, সেইয়ে তপোবন। তাত ব্ৰহ্মা আদি দেৱগণ, নাৰায়ণক অগ্ৰগণ্য কৰি, অৱস্থিত থাকে।

Verse 51

योगिनश्च तथा सांख्या भगवंतं सनातनम् । उपासते प्रभासं तु मद्भक्ता मत्परायणाः

যোগীসকল আৰু সাঙ্খ্যপন্থীসকলেও সনাতন ভগৱন্তক উপাসনা কৰে; আৰু মোৰ ভক্তসকল, মোৰেই পৰায়ণ, প্ৰভাসত উপাসনা কৰে।

Verse 52

अष्टौ मासान्विहारः स्याद्यतीनां संयतात्मनाम् । एके च चतुरो मासानष्टौ वा नियतं वसेत्

সংযতাত্মা যতি সকলৰ বাবে আঠ মাহ পৰ্যন্ত ভ্ৰমণ অনুমোদিত; কিন্তু কিছুমানে চাৰি মাহ—অথবা আঠ মাহ—নিয়মিতভাৱে একে ঠাইত বাস কৰিব।

Verse 53

प्रभासे तु प्रविष्टानां विहारस्तु न विद्यते । अत्र योगश्च मोक्षश्च प्राप्यते दुर्लभो नरैः

কিন্তু যিসকলে প্ৰভাসত প্ৰৱেশ কৰিছে, সিহঁতৰ বাবে ভ্ৰমণৰ স্থান নাই। ইয়াত যোগ আৰু মোক্ষ লাভ হয়—যি অন্য ঠাইত মানুহৰ বাবে দুষ্প্ৰাপ্য।

Verse 54

तस्मात्प्रभासं संत्यज्य नान्यद्गच्छेत्तपोवनम् । प्रभासं ये न सेवंते मूढास्ते तमसा वृताः

সেয়ে প্ৰভাসক আঁকোৱালি লৈ আন কোনো তপোবনলৈ নাযাব। যিসকলে প্ৰভাসৰ সেৱা নকৰে, তেওঁলোক মোহগ্ৰস্ত—তমসাৰে আৱৃত।

Verse 55

विण्मूत्ररेतसां मध्ये संभवंति पुनःपुनः । कामः क्रोधस्तथा लोभो दंभः स्तंभोऽथ मत्सरः

মল-মূত্ৰ আৰু বীৰ্যৰ মাজতেই সিহঁত পুনঃপুনঃ উদ্ভৱ হয়—কাম, ক্ৰোধ, লোভ, দম্ভ, স্তম্ভ (অহংকাৰ) আৰু মত্সৰ।

Verse 56

निद्रा तंद्रा तथाऽलस्यं पैशुन्यमिति ते दश । एते रक्षंति सततं सोमेशं तीर्थनायकम्

নিদ্ৰা, তন্দ্ৰা আৰু আলস্য, লগতে পৰনিন্দা—এইদৰে দহটা সম্পূৰ্ণ হয়। এইবোৰে সদায় তীৰ্থনায়ক সোমেশক ‘পাহৰা’ দিয়ে।

Verse 57

न प्रभासे मृतः कश्चिन्नरकं याति किल्बिषी । यावज्जीवं नरो यस्तु वसते कृतनिश्चयः

প্ৰভাসত যি পাপী মৰে, সি নৰকলৈ নাযায়। আৰু যি নৰ দৃঢ় সংকল্পেৰে জীৱনভৰ তাত বাস কৰে…

Verse 58

अग्निहोत्रैश्च संन्यासैराश्रमैश्च सुपालितैः । त्रिदंडैरेकदंडैश्च शैवैः पाशुपतैरपि

অগ্নিহোত্ৰ যজ্ঞেৰে, সন্ন্যাসেৰে, আৰু আশ্ৰমধৰ্ম সুপালনেৰে; ত্ৰিদণ্ডী আৰু একদণ্ডীৰ দ্বাৰা, লগতে শৈৱ আৰু পাশুপতসকলৰ দ্বাৰাও—

Verse 59

एतैरन्यैश्च यतिभिः प्राप्यते यत्फलं शुभम् । तत्सर्वं लभ्यते देवि श्रीसोमेश्वरयात्रया

এইসকল আৰু আন যতি-তপস্বীয়ে যি শুভ ফল লাভ কৰে, হে দেবী, সেই সকলো শ্ৰী সোমেশ্বৰ-যাত্ৰাৰে সম্পূৰ্ণৰূপে লাভ হয়।

Verse 61

यत्तद्योगे च सांख्ये च सिद्धांते पंचरात्रिके । अन्यैश्च शास्त्रैर्विज्ञेयं प्रभासे संव्यवस्थितम्

যোগ, সাংখ্য, সিদ্ধান্ত, পাঞ্চৰাত্ৰ আৰু আন শাস্ত্ৰসমূহৰ দ্বাৰা যি তত্ত্ব জানিবলগীয়া, সেয়া প্ৰভাসত সম্পূৰ্ণৰূপে প্ৰতিষ্ঠিত হৈ আছে।

Verse 62

लिंगे चैव स्थितं सर्वं जगदेतच्चराचरम् । तस्माल्लिंगे सदा देवः पूजनीयः प्रयत्नतः

লিঙ্গতেই এই সমগ্ৰ জগত—চৰ আৰু অচৰ—স্থিত। সেয়ে লিঙ্গস্থিত দেৱক সদায় যত্নসহ পূজা কৰা উচিত।

Verse 63

ममैव सा परा मूर्तिः श्रीसोमेशाख्यया स्थिता । तेन चैषा त्मनात्मानमाराधनपरो ह्यहम्

‘শ্ৰী সোমেশ’ নামে স্থিত সেই পৰম মূৰ্তি মোৰেই। সেয়েহে এই প্ৰকাশৰ দ্বাৰা মই নিজ আত্মাক নিজেই আৰাধনা কৰোঁ।

Verse 64

अनेकजन्मसाहस्रैर्भ्रममाणस्तु जन्मभिः । कस्तां प्राप्नोति वै मुक्तिं विना सोमेशपूजनात्

অসংখ্য জন্মৰ সহস্ৰ সহস্ৰত ভ্ৰমি ফুৰি—সোমেশৰ পূজা নকৰাকৈ কোনে সঁচাকৈ মুক্তি লাভ কৰিব পাৰে?

Verse 65

यत्किञ्चिदशुभं कर्म कृतं मानुषबुद्धिना । तत्सर्वं विलयं याति श्रीसोमेश्वरपूजनात्

মানৱ-বুদ্ধিৰে কৰা যিকোনো অশুভ কৰ্ম, শ্ৰী সোমেশ্বৰ পূজনাৰ দ্বাৰা সেয়া সকলো লয়প্ৰাপ্ত হৈ বিলীন হয়।

Verse 66

अनेकजन्मकोटीभिर्जंतुभिर्यत्कृतं ह्यघम् । तत्सर्वं नाशमायाति श्रीसोमेश्वरपूजनात्

কোটি কোটি জন্মত জীৱে যি পাপ কৰিছেঃ শ্ৰী সোমেশ্বৰ পূজনাৰ দ্বাৰা সেয়া সকলো নাশপ্ৰাপ্ত হয়।

Verse 67

तीर्थानि यानि लोकेऽस्मिन्सेव्यंते पापमोक्षिभिः । तानि सर्वाणि शुद्ध्यर्थं प्रभासे संविशंति हि

এই জগতত পাপমোচনৰ আকাঙ্ক্ষীয়ে যিসকল তীৰ্থ সেৱা কৰে, সেই সকলো তীৰ্থ শুদ্ধিৰ নিমিত্তে নিশ্চয়েই প্ৰভাসত প্ৰৱেশ কৰে বুলি কোৱা হয়।

Verse 68

योऽसौ कालाग्निरुद्रस्तु प्रोच्यते वेदवादिभिः । सोऽयं भैरवनाम्ना तु प्रभासे संव्यवस्थितः

বেদব্যাখ্যাতা সকলে যাক কালাগ্নিৰুদ্ৰ বুলি কয়, সেইজনেই প্ৰভাসত ভৈৰৱ নামধাৰণে স্থিত।

Verse 69

जनानां दुष्कृतं सर्वं क्षेत्रमध्ये व्यवस्थितः । भैरवं रूपमास्थाय नाशयामि सुरेश्वरि

এই পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰৰ মধ্যভাগত স্থিত হৈ, মই ভৈৰৱৰূপ ধাৰণ কৰি জনসাধাৰণৰ সকলো দুষ্কৃত নাশ কৰোঁ, হে দেৱানাং ৰাণী।

Verse 70

जगत्सर्वं चरित्वा तु स्थितोऽहं सचराचरम् । तेन भैरवनामाहं प्रभासे संव्यवस्थितः

সমগ্ৰ জগত—চৰ আৰু অচৰ—ভ্ৰমণ কৰি মই স্থিত হ’লোঁ; সেয়ে প্ৰভাসত ‘ভৈৰৱ’ নাম ধৰি মই প্ৰতিষ্ঠিত হৈ আছোঁ।

Verse 71

अग्निना यत्र तप्तं तु दिव्याब्दानां चतुर्युगम् । मेघवाहनकल्पे तु तत्र लिंगं बभूव ह

য’ত অগ্নিয়ে দিৱ্য বৰ্ষৰ চাৰিযুগ পৰ্যন্ত দগ্ধ কৰিছিল, তাতেই মেঘবাহন কল্পত এক লিঙ্গ প্ৰকাশ পাইছিল।

Verse 72

अग्निमीडेति वेदोक्तप्रभावः सुरसुंदरि । कालाग्निरुद्रनामा च देवैः सर्वैरुदाहृतम्

হে সুৰসুন্দৰি, বেদত ‘অগ্নিমীডে’ বুলি যি প্ৰভাৱ-শক্তি কোৱা হৈছে, তাক সকলো দেৱে ‘কালাগ্নিৰুদ্ৰ’ নামে ঘোষণা কৰে।

Verse 73

अग्नीशानेति देवेशि नामत्रितयमुच्यते । कल्पेकल्पे तु नामानि कथितुं नैव शक्यते । असंख्यत्वाच्च कल्पानां ब्रह्मणा च वरानने

হে দেৱেশি, ‘অগ্নি’ আৰু ‘ঈশান’ আদি কৰি নামৰ ত্ৰয়ী কোৱা হয়। কিন্তু কল্পে কল্পে নামসমূহ সম্পূৰ্ণকৈ ক’ব নোৱাৰি; কিয়নো কল্প অসংখ্য, হে সুমুখী, ব্ৰহ্মাৰো সাধ্য নহয়।

Verse 74

एवं चैव रहस्यं च महागोप्यं वरानने । स्नेहान्महत्या भक्त्या च मया ते परिकीर्तितम्

এইদৰে, হে সুমুখী, এই গূঢ় ৰহস্য—অতি গোপনীয়—মই তোমাৰ প্ৰতি গভীৰ স্নেহ আৰু মহান ভক্তিপ্ৰেমেৰে প্ৰকাশ কৰিলোঁ।

Verse 75

एकतस्तु जगत्सर्वं कर्म कांडे प्रतिष्ठितम् । यज्ञदानतपोहोमैः स्वाध्यायैः पितृतर्पणैः

এফালে সমগ্ৰ জগত কৰ্ম-কাণ্ডৰ পথত প্ৰতিষ্ঠিত—যজ্ঞ, দান, তপ, হোম, স্বাধ্যায় আৰু পিতৃ-তৰ্পণৰ দ্বাৰা।

Verse 76

उपवासैर्व्रतैः कृत्स्नैश्चांद्रायणशतैस्तथा । षड्रात्रैश्च त्रिरात्रैश्च तीर्थादिगमनैः परैः

উপবাস আৰু সম্পূৰ্ণ ব্ৰতসমূহেৰে, শত শত চাঁদ্ৰায়ণ প্ৰায়শ্চিত্তেৰে, ছয়ৰাত্ৰি আৰু ত্ৰিৰাত্ৰি ব্ৰতেৰে, বা অন্য উৎকৃষ্ট তীৰ্থ-গমনেও—(সেই পৰম পদ সহজে লাভ নহয়)।

Verse 77

आश्रमैर्विविधाकारैर्यतिभिर्ब्रह्मचारिभिः । वानप्रस्थैर्गृहस्थैश्च वेदकर्मपरायणैः

নাইবা (সেই পদ) আশ্ৰম-জীৱনৰ নানা ৰূপেৰে—যতি আৰু ব্ৰহ্মচাৰীৰে, বানপ্ৰস্থ আৰু গৃহস্থৰে—যদিও তেওঁলোক বেদীয় কৰ্ম-কৰ্তব্যত পৰায়ণ।

Verse 78

अन्यैश्च विविधाकारैर्लोकमार्गस्थितैः शुभैः । न तत्पदं परं देवि शक्यं वीक्षयितुं क्वचित्

আৰু লোক-মাৰ্গত চলি কৰা নানা প্ৰকাৰৰ শুভ সাধনাৰ দ্বাৰাও—হে দেবী—সেই পৰম পদ কেতিয়াও সত্যৰূপে দৰ্শন (লাভ) কৰিব নোৱাৰি।

Verse 79

यावन्न चार्चयेद्देवि सोमेशं लिंगनायकम् । लीलया वापि तैर्द्रष्टुं तत्पदं दुर्लभं परम्

যাৱৎ, হে দেবী, কোনোবাই লিঙ্গনায়ক প্ৰভু সোমেশৰ আৰ্চনা নকৰে, তাৱৎ সেই সকলো সাধনাৰ দ্বাৰাও সেই পৰম পদ দৰ্শন অতি দুৰ্লভ থাকে—যেন লীলামাত্ৰেও।

Verse 80

पूजितो यैर्जगन्नाथः सोमेशः किल भैरवः । तिर्यग्योनिगता ये तु पशुपक्षिपिपीलिकाः

যিসকলে জগন্নাথ—সোমেশ, নিশ্চয় ভৈৰৱ—ক ভক্তিভাৱে পূজা কৰিছে, তেওঁলোকে যদি তিৰ্যক যোনিতো জন্ম লয়—পশু, পক্ষী বা পিপীলিকা ৰূপেও—সেই পূজাৰ বলত উদ্ধাৰ লাভ কৰে।

Verse 83

मूर्खास्तु पण्डिताश्चापि ये चान्ये कुत्सिता भुवि । ते सर्वे मुक्तिमायांति प्रभासे ये मृताः शुभे

মূৰ্খ হওক বা পণ্ডিত, অথবা পৃথিৱীত নিন্দিত আন যিয়েই হওক—শুভ প্ৰভাসত যি মৃত্যুবৰণ কৰে, তেওঁলোক সকলোৱে মুক্তি লাভ কৰে।

Verse 84

कालानलस्य रुद्रस्य कालराजेन चाग्निना । दग्धास्ते जन्तवः सर्वे प्रभासे ये मृताः शुभे

কালানল ৰুদ্ৰৰ জ্বালা আৰু কালৰাজ যমৰ অগ্নিৰ দ্বাৰা—শুভ প্ৰভাসত যি মৃত্যুবৰণ কৰে, সেই সকলো জীৱ দগ্ধ হয়; অৰ্থাৎ তেওঁলোকৰ বন্ধন ভস্মীভূত হয়।

Verse 85

दुर्ल्लभं तु मम क्षेत्रं प्रभासं देवि पापिनाम् । न तत्र लभते मृत्युं पापात्मा लोकवंदिते

হে দেবি, লোকবন্দিতা, মোৰ ক্ষেত্ৰ প্ৰভাস পাপীসকলৰ বাবে দুষ্প্ৰাপ্য; তাত পাপমনা জনে মৃত্যু নাপায়—অৰ্থাৎ মুক্তিদায়ক অন্ত সহজে লাভ নকৰে।

Verse 86

मया दक्षिणभागे च विघ्नेशः संप्रतिष्ठितः । उत्तरे दण्डपाणिस्तु क्षेत्रमेतच्च रक्षति

মোৰ দ্বাৰা দক্ষিণ দিশত বিঘ্নেশ প্ৰতিষ্ঠিত হৈছে; আৰু উত্তৰত দণ্ডপাণি এই পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰৰ ৰক্ষা কৰে।

Verse 87

तथान्ये गणपाः सर्वे मदाज्ञावशवर्तिनः । क्षेत्रं रक्षंति देवेशि तेषां नामानि मे शृणु

তদ্ৰূপে আন আন সকলো গণপতি-নায়ক মোৰ আজ্ঞাৰ অধীন হৈ, হে দেৱীশি, এই পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰ ৰক্ষা কৰে; এতিয়া মোৰ পৰা তেওঁলোকৰ নাম শুনা।

Verse 88

महाबलस्तु चण्डीशो घंटाकर्णस्तु गोमुखः । विनायको महानादः काकवक्त्रः शुभेक्षणः । एकाक्षो दुन्दुभिश्चंडस्तालजंघस्तथैव च

প্ৰভাসত শিৱৰ মহাবলী গণসকল আছে—মহাবল আৰু চণ্ডীশ; ঘণ্টাকৰ্ণ আৰু গোমুখ; বিনায়ক আৰু মহানাদ; কাকবক্ত্ৰ আৰু শুভেক্ষণ; লগতে একাক্ষ, দুন্দুভি, ভয়ংকৰ চণ্ড, আৰু তালজঙ্ঘো।

Verse 90

हस्तिवक्त्रः श्वानवक्त्रो बिडालवदनस्तथा । सिंहव्याघ्रमुखाश्चान्ये वीरभद्रादयस्तथा

কিছুমানৰ হাতীৰ মুখ, কিছুমানৰ কুকুৰৰ মুখ; আন কিছুমানৰ বিড়াল সদৃশ মুখ। আৰু কিছুমানৰ সিংহ-ব্যাঘ্ৰৰ মুখ—তদুপৰি বীৰভদ্ৰ আদি সকলেও আছিল।

Verse 91

विनायकं पुरस्कृत्य देव देवं कपर्द्दिनम् । एकादश तथा कोट्यो नियुतानि त्रयोदश

বিনায়কক অগ্ৰে স্থাপন কৰি, গণসকলে দেৱ-দেৱ কপাৰ্দ্দিনৰ সেৱাত নিয়োজিত থাকে—তেওঁলোকৰ সংখ্যা এগাৰ কোটী আৰু তেৰ নিয়ুত।

Verse 92

अर्बुदं च गणानां च प्रभासं क्षेत्रमाश्रिताः । द्वारिद्वारि प्रचंडास्ते शूलमुद्गरपाणयः

গণসকলৰ এক অৰ্বুদ প্ৰভাসৰ পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰত আশ্ৰয় লৈছে। দুৱাৰেদুৱাৰে তেওঁলোক অতি প্ৰচণ্ডভাৱে থিয় হৈ থাকে, হাতে শূল আৰু মুদ্গৰ ধৰি।

Verse 93

प्रभासक्षेत्रं रक्षंति देवदेवस्य वै गृहम् । न कश्चिद्दुष्टबुद्ध्या तु प्रविशेदिति संस्थितिः

প্ৰভাসক্ষেত্ৰ দেৱদেৱৰ গৃহস্বৰূপ; তাক দেৱগণে ৰক্ষা কৰে। স্থিৰ বিধি এই যে—দুষ্ট অভিপ্ৰায় লৈ কোনোও ভিতৰলৈ নোসোমাব।

Verse 94

शतकोटिगणैश्चापि पूर्वद्वारि तु संवृतः । अट्टहासो गणो नाम प्रभासं तत्र रक्षति

পূৰ্ব দ্বাৰত শত কোটি গণেৰে আৱৃত হৈ, ‘অট্টহাস’ নামৰ গণে তাত প্ৰভাসক ৰক্ষা কৰে।

Verse 95

कालाक्षो भीषणश्चंडो वृतोऽष्टादशकोटिभिः । घंटाकर्णगणो नाम दक्षिणं द्वारमाश्रितः

কালাক্ষ—ভীষণ আৰু চণ্ড—অষ্টাদশ কোটি গণেৰে বেষ্টিত হৈ, ‘ঘণ্টাকৰ্ণ’ নামৰ গণদলত দক্ষিণ দ্বাৰত অৱস্থিত।

Verse 96

पश्चिमद्वारमाश्रित्य स्थितवान्विष्टरो गणः । दण्डपाणिः स्थितस्तत्र देवदेवस्य चोत्तरे

পশ্চিম দ্বাৰত আশ্ৰয় লৈ ‘বিষ্টৰ’ নামৰ গণ স্থিত। আৰু তাতেই দেৱদেৱৰ উত্তৰে দণ্ডপাণি অৱস্থিত।

Verse 97

योगक्षेमं वहन्नित्यं प्रभासे भावितात्मनाम् । भीषणाक्षस्तथैशान्यामाग्नेय्यां छागवक्त्रकः

প্ৰভাসত ভাবিত আত্মাসকলৰ যোগক্ষেম সদায় বহন কৰি, ভীষণাক্ষ উত্তৰ-পূৰ্বত স্থিত; আৰু দক্ষিণ-পূৰ্বত ছাগবক্ত্ৰক (ছাগ-মুখীয়া) অৱস্থিত।

Verse 98

नैरृत्यां चंडनादस्तु वायव्यां भैरवाननः । नन्दी चैव महाकालो दण्डपाणिर्विनायकः

নৈঋত্য দিশাত চণ্ডনাদ থাকে; বায়ব্য দিশাত ভৈৰবানন। লগতে নন্দী, মহাকাল, দণ্ডপাণি আৰু বিনায়কো তাতেই বিদ্যমান।

Verse 99

एतेङ्गरक्षका मध्ये शतकोटिगणैर्वृताः । एवं रक्षंति बहवो ह्यसंख्येया गणेश्वराः

এই ৰক্ষকসকলৰ মাজত শিৱৰ গণৰ শত কোটিৰে বেষ্টিত হৈ, অগণন গণেশ্বৰো একেদৰে সদায় পাহৰা আৰু ৰক্ষা কৰে।

Verse 100

कलिकल्मषसंभूत्या येषां चोपहता मतिः । न तेषां तद्भवेद्गम्यं स्थानमर्धेन्दुमौलिनः

যিসকলৰ বুদ্ধি কলিযুগৰ পাপ-কল্মষৰ পৰা জন্মা মলিনতাই আঘাত কৰিছে, তেওঁলোকৰ বাবে অৰ্ধচন্দ্ৰ-মৌলিধাৰী প্ৰভুৰ সেই পবিত্ৰ স্থান সত্যই গম্য নহয়।

Verse 101

गंधर्वैः किन्नरैर्यक्षैरप्सरोभिस्तथोरगैः । सिद्धैः संपूज्य देवेशं सोमेशं पापनाशनम्

গন্ধৰ্ব, কিন্নৰ, যক্ষ, অপ্সৰা, নাগ আৰু সিদ্ধসকলে—দেৱেশ্বৰ, পাপনাশক সোমেশক সন্মানেৰে পূজা কৰে।

Verse 102

अन्तर्धानं गतैर्नित्यं प्रभासं तु निषेव्यते । सप्तलोकेषु ये सन्ति सिद्धाः पातालवासिनः । प्रदक्षिणं ते कुर्वंति सोमेशं कालभैरवम्

যিসকলে সদায় অন্তৰ্ধান হৈ বিচৰে, তেওঁলোকে নিত্য প্ৰভাস সেৱন কৰে। সাত লোকত পাতালবাসী সিদ্ধসকলেও সোমেশ—কালভৈৰৱ—ক প্ৰদক্ষিণা কৰে।

Verse 103

पृथिव्यां यानि तीर्थानि पुण्यान्यायतनानि च । लाकुलिं भारभूतिं च आषाढिं दण्डमेव च

পৃথিৱীত যিমান তীৰ্থ আৰু পুণ্য ধাম আছে—লাকুলী, ভাৰভূতি, আষাঢী আৰু দণ্ড আদি—

Verse 104

पुष्करं नैमिषं चैव अमरेशं तथापरम् । भैरवं मध्यमं कालं केदारं कणवीरकम्

—পুষ্কৰ, নৈমিষ, অমৰেশ আদি; ভৈৰৱ, মধ্যম, কাল; কেদাৰ আৰু কণবীৰক—

Verse 105

हरिचंद्रस्तु शैलेशस्तथा वस्त्रांतिकेश्वरः । अट्टहासं महेन्द्रं च श्रीशैलं च गया तथा

—হৰিচন্দ্ৰ, শৈলেশ আৰু বস্ত্ৰান্তিকেশ্বৰ; অট্টহাস, মহেন্দ্ৰ; শ্ৰীশৈল আৰু গয়াো—

Verse 106

एतानि सर्वतीर्थानि देवं सोमेश्वरं प्रभुम् । प्रदक्षिणं प्रकुर्वंति तत्र लिंगं स्तुवंति च

এই সকলো তীৰ্থে প্ৰভু দেৱ সোমেশ্বৰক প্ৰদক্ষিণা কৰে, আৰু তাত লিঙ্গৰো স্তৱ কৰে।

Verse 107

ब्रह्मा जनार्दनश्चान्ये ये देवा जगति स्थिताः । अग्निलिंगसमीपस्थाः संध्याकाले स्तुवंति च

ব্ৰহ্মা, জনাৰ্দন আৰু জগতত অৱস্থিত অন্য দেৱতাসকল—অগ্নিলিঙ্গৰ ওচৰত থিয় হৈ—সন্ধ্যাকালে স্তৱ কৰে।

Verse 108

षष्टिकोटिसहस्राणि षष्टिकोटिशतानि च । सर्वे सोमेश्वरं यांति माघकृष्णचतुर्द्दशीम्

ষাঠি কোটি সহস্ৰ আৰু ষাঠি কোটি শত—সকলোয়ে মাঘ মাহৰ কৃষ্ণপক্ষৰ চতুৰ্দশীত সোমেশ্বৰলৈ গমন কৰে।

Verse 109

तस्मिन्काले च यो दद्यात्सोमेशे घृतकम्बलम्

সেই শুভ সময়ত যি কোনোবাই সোমেশ (সোমৰ প্ৰভু)ক ঘৃত-কম্বল নামৰ দান অৰ্পণ কৰে, সি মহৎ ধৰ্মপুণ্য লাভ কৰে।

Verse 110

घृतं रसं तिलान्दुग्धं जलं चंद्राधिवासितम् । एकत्र कृत्वा काश्मीरमित्येतद्घृतकंबलम्

ঘী, মধুৰ ৰস, তিল, গাখীৰ আৰু চন্দ্ৰ-অধিবাসিত (চন্দ্ৰে পবিত্ৰ কৰা) জল—এই সকলো একেলগ কৰি কাশ্মীৰ (কেশৰ) মিহলাই যি হয়, তাকেই ঘৃত-কম্বল বোলা হয়।

Verse 111

शिवरात्र्यां तु कर्त्तव्यमेतद्गोप्यं मम प्रियम् । एवं कृते च यत्पुण्यं गदितुं तन्न शक्यते

শিৱৰাত্ৰিতেই এই কৰ্ম কৰা উচিত; ই মোৰ গোপন বিধান, মোৰ অতি প্ৰিয়। এইদৰে কৰিলে যি পুণ্য উৎপন্ন হয়, তাক বৰ্ণনা কৰা সম্ভৱ নহয়।

Verse 112

तत्र दक्षिणभागे तु स्वयं भूतविनायकम् । प्रथमं पूजयेद्देवि यदीच्छेत्सिद्धिमात्मनः

তাত দক্ষিণ ভাগত স্বয়ং উপস্থিত ভূতবিনায়কক প্ৰথমে পূজা কৰিব লাগে, হে দেবি, যদি কোনোবাই নিজৰ সিদ্ধি কামনা কৰে।

Verse 113

ऊषराणां च सर्वेषां प्रभासक्षेत्रमूषरम् । पीठानां चैव पीठं च क्षेत्राणां क्षेत्रमुत्तमम् । सन्देहानां च सर्वेषामयं संदेह उत्तमः

সকলো ঊষৰ-মধ্যত প্ৰভাসক্ষেত্ৰেই পৰম ঊষৰ; সকলো পীঠৰ ভিতৰত ই পীঠ; সকলো পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰৰ ভিতৰত ই উত্তম ক্ষেত্ৰ। আৰু সকলো সন্দেহৰ ভিতৰত এই সন্দেহেই শ্ৰেষ্ঠ (ইয়াতেই নিবারণীয়)।

Verse 114

ये केचिद्योगिनः संति शतकोटिप्रविस्तराः । तेषां क्षेत्रे प्रभासे तु रतिर्न्नान्यत्र कुत्रचित्

যি যি যোগী আছে—শত কোটি পৰ্যন্ত বিস্তৃত—তেওঁলোকৰ বাবে প্ৰভাসৰ ক্ষেত্ৰতেই সত্য ৰতি; আন ক’তো একেবাৰে নহয়।

Verse 115

लिंगादीशानभागे तु संस्थिता सुरसुन्दरि

হে সুৰসুন্দৰি, লিঙ্গৰ ঈশান (উত্তৰ-পূৰ্ব) ভাগত তাই তাতেই অৱস্থিত।

Verse 116

मया या कथिता तुभ्यमुमा नाम कला शुभा । सा सती प्रोच्यते देवि दक्षस्य दुहिता पुरा

মই তোমাক যি শুভ কলা ক’লোঁ, উমা নামে—হে দেবী—সেইয়েই ‘সতী’ বুলি কোৱা হয়; পূৰ্বে তাই দক্ষৰ কন্যা আছিল।

Verse 117

दक्षकोपाच्छरीरं तु संत्यज्य परमा कला । हिमवंतगृहे जाता उमानाम्ना च विश्रुता

দক্ষৰ ক্ৰোধৰ কাৰণে সেই পৰম কলাই দেহ ত্যাগ কৰিলে; তাৰ পাছত হিমৱন্তৰ গৃহত জন্ম লৈ ‘উমা’ নামে খ্যাত হ’ল।

Verse 118

तेन देवि त्वया सार्द्धं तत्रस्था वरदाः स्मृताः । नवकोट्यस्तु चामुंडास्तस्मिन्क्षेत्रे स्थिताः स्वयम्

সেয়ে, হে দেবী, তোমাৰ সৈতে একেলগে তেওঁলোকক তাত অৱস্থিত আৰু বৰদানকাৰী বুলি স্মৰণ কৰা হয়। সেই পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰত নৱ কোটি চামুণ্ডা স্বয়ং স্থিত আছে।

Verse 119

चैत्रे मासि सिताष्टम्यां तत्र त्वां यदि पूजयेत् । एक विंशतिजन्मानि दारिद्र्यं तस्य नो भवेत्

চৈত্ৰ মাহৰ শুক্ল অষ্টমীত যদি কোনোবাই তাত তোমাক পূজা কৰে, তেন্তে সেই ভক্তৰ একবিংশ জন্মলৈকে দাৰিদ্ৰ্য নঘটে।

Verse 120

अमा सोमेन संयुक्ता कदाचिद्यदि लभ्यते । तस्यां सोमेश्वरं दृष्ट्वा कोटियज्ञफलं लभेत्

যদি কেতিয়াবা অমাৱস্যা সোম (চন্দ্ৰ)ৰ সৈতে যুক্ত হয়, তেন্তে সেই সময়ত সোমেশ্বৰক দৰ্শন কৰিলে কোটিযজ্ঞৰ ফল লাভ হয়।

Verse 121

एतत्क्षेत्रं महागुह्यं सर्वपातकनाशनम् । रुद्राणां कोटयो यत्र एकादश समासते

এই ক্ষেত্ৰ মহাগুপ্ত আৰু সকলো পাপ নাশক। ইয়াত একাদশ ৰুদ্ৰ কোটিকোটিভাৱে সমাসীন থাকে।

Verse 122

द्वादशात्र दिनेशानां वसवोऽष्टौ समागताः । गन्धर्वयक्षरक्षांसि असंख्याता गणेश्वराः

তাত দ্বাদশ আদিত্য আৰু অষ্ট বসু সমবেত হৈছে; গন্ধৰ্ব, যক্ষ আৰু ৰাক্ষস উপস্থিত, আৰু গণেশ্বৰসকলৰ অসংখ্য গণো আছে।

Verse 123

उमापि तत्र पार्श्वस्था सर्वदेवैस्तु संस्तुता । नन्दी च गणनाथो यो देवदेवस्य शूलिनः

তাত উমাও প্ৰভুৰ কাষত অৱস্থিত, সকলো দেৱতাই যাঁক স্তৱ কৰে; আৰু নন্দীও আছে—দেৱদেৱ ত্ৰিশূলধাৰী শিৱৰ গণসমূহৰ গণনাথ।

Verse 124

महाकालस्य ये चान्ये गणपाः संति पार्श्वगाः । गंगा च यमुना चैव तथा देवी सरस्वती

মহাকালৰ আন আন গণপাসকলিও তাত কাষতে অৱস্থিত; গঙ্গা আৰু যমুনাও আছে, তদুপৰি দেৱী সৰস্বতীও।

Verse 125

अन्याश्च सरितः पुण्या नदाश्चैव ह्रदास्तथा । समुद्राः पर्वताः कूपा वनस्पतय एव च

আন আন পুণ্য স্ৰোত আৰু নদীসমূহো তাত আছে, লগতে হ্ৰদসমূহো; সাগৰ, পৰ্বত, কূপ, আৰু পবিত্ৰ বৃক্ষ-উদ্ভিদসমূহো।

Verse 126

स्थावरं जंगमं चैव प्रभासे तु समागतम् । अन्ये चैव गणास्तत्र प्रभासे संव्यवस्थिताः

প্ৰভাসত স্থাৱৰ আৰু জংগম—উভয় সৃষ্টিয়েই সমবেত হৈছে; আৰু আন বহু গণো তাত প্ৰভাসত সুস্থিৰভাৱে অৱস্থিত।

Verse 127

न मया कथिताः सर्व उद्देशेन क्वचित्क्वचित् । भक्त्या परमया युक्तो देवदेवि विनायकम् । तृतीयं पूजयेत्तत्र वांछेत्क्षेत्रफलं यदि

মই সকলোকে কোৱা নাই—কেতিয়াবা কেতিয়াবা কেৱল ইংগিতমাত্ৰ দিছোঁ। পৰম ভক্তিৰে যুক্ত হৈ, যদি কোনোবাই ক্ষেত্ৰফল সম্পূৰ্ণৰূপে বিচাৰে, তেন্তে তাত তৃতীয়া তিথিত বিনায়কৰ পূজা কৰিব।

Verse 128

द्वादशैवं तथा चाष्टौ चत्वारिंशच्च कोटयः । नदीनामग्नितीर्थस्य द्वारे तिष्ठंति भामिनि

এইদৰে বাৰটা আৰু আঠটা, আৰু চল্লিশ কোটি নদী, হে সুন্দৰী, অগ্নিতীৰ্থৰ দুৱাৰত থিয় হৈ থাকে।

Verse 129

निर्माल्यलंघनं किंचिदज्ञाताद्यदि वै कृतम् । तत्सर्वं विलयं याति अग्नितीर्थस्य दर्शनात्

যদি অজ্ঞাতে নিৰ্মাল্য লঙ্ঘনৰ দৰে সৰু অপৰাধো কৰা হয়, তেন্তে অগ্নিতীৰ্থৰ দৰ্শনতেই সেয়া সকলো লয় পায়।

Verse 131

ये चांतरिक्षे भुवि ये च देवास्तीर्थानि वै यानि दिगंतरेषु । क्षेत्रं प्रभासं प्रवरं हि तेषां सोमेश्वरं देवि तथा वरिष्ठम्

আকাশত আৰু পৃথিৱীত বাস কৰা সকলো দেৱতা, আৰু দিশান্তৰত থকা সকলো তীৰ্থৰ মাজত—হে দেবী—প্ৰভাস ক্ষেত্ৰ সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ, আৰু সোমেশ্বৰো তেনেদৰে অতি শ্ৰেষ্ঠ।

Verse 132

ये चांडजाश्चोद्भिजाश्चैव जीवाः सस्वेदजाश्चैव जरायुजाश्च । देवि प्रभासे तु गतासवोऽथ मुक्तिं परं यांति न संशयोऽत्र

হে দেবী, অণ্ডজ, উদ্ভিজ, স্বেদজ বা জরায়ুজ—যি যি জীৱ প্ৰভাসত প্ৰাণ ত্যাগ কৰে, সিহঁতে তাৰ পিছত পৰম মুক্তি লাভ কৰে; ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।

Verse 133

इति निगदितमेतद्देवदेवस्य चित्रं चरितमिदमचिंत्यं देवि ते शंकरस्य । कलिकलुषविदारं सर्वलोकोऽपि यायाद्यदि पठति शृणोति स्तौति नित्यं य इत्थम्

এইদৰে, হে দেবী, দেৱদেৱ শংকৰৰ এই আশ্চৰ্য, অচিন্ত্য চৰিত্ৰ ঘোষণা কৰা হ’ল। ই কলিযুগৰ কলুষ বিদাৰণ কৰে; যি জনে নিত্য পঢ়ে, শুনে বা স্তৱ কৰে, সি সকলোকে আধ্যাত্মিক মঙ্গললৈ আগুৱাই নিয়ে।

Verse 989

भूमिदंडश्च चंडश्च शंकुकर्णश्च वैधृतिः । तालचण्डो महातेजा विकटास्यो हयाननः

ভূমিদণ্ড, চণ্ড, শঙ্কুকৰ্ণ, বৈধৃতি, মহাতেজস্বী তালচণ্ড, বিকটাস্য আৰু হযানন—এইসকলৰ নাম কোৱা হ’ল।