
ঈশ্বৰে প্ৰভাসক্ষেত্ৰৰ উত্তৰ ভাগত অৱস্থিত পাপনাশক তীৰ্থ ‘সাম্বাদিত্য’ৰ মাহাত্ম্য বৰ্ণনা কৰে। জাম্বৱতীৰ পুত্ৰ সাম্ব পিতৃৰ ক্ৰোধজনিত শাপত পীড়িত হৈ বিষ্ণুৰ শৰণ লয়। বিষ্ণুৱে তেওঁক প্ৰভাসত ঋষিতোয়া নদীৰ মনোৰম তীৰত, ব্ৰাহ্মণশোভিত ‘ব্ৰহ্মভাগ’লৈ যাবলৈ কয় আৰু প্ৰতিশ্ৰুতি দিয়ে যে তাত তেওঁ সূৰ্যৰূপে বৰ দিব। সাম্ব তাত উপস্থিত হৈ ভাস্কৰক বহু স্তোত্ৰে স্তৱ কৰে আৰু ঋষিতোয়া-তটত নাৰদৰ তপস্যাস্থান দৰ্শন কৰে। স্থানীয় ব্ৰাহ্মণসকলে ব্ৰহ্মভাগৰ পবিত্ৰতা নিশ্চিত কৰি তেওঁৰ সংকল্প অনুমোদন কৰে; তাৰ পাছত সাম্ব নিয়মিত পূজা আৰু তপস্যা কৰে। বিষ্ণুৱে দেৱকাৰ্যৰ ভেদ স্মৰণ কৰায়—ৰুদ্ৰ ঐশ্বৰ্যদাতা, বিষ্ণু মোক্ষদাতা, ইন্দ্ৰ স্বৰ্গদাতা; জল-পৃথিৱী-ভস্ম শোধক, অগ্নি ৰূপান্তৰকাৰী, গণেশ বিঘ্নহৰ—কিন্তু দিৱাকৰেই বিশেষকৈ আৰোগ্য দান কৰে। শাপৰ বাধাত সাধাৰণ বৰ সিদ্ধ নোহোৱাত বিষ্ণু সূৰ্যৰূপে প্ৰকাশ পাই সাম্বক কুষ্ঠৰোগৰ পৰা মুক্ত কৰি শুদ্ধি দিয়ে। সাম্বে তীৰ্থত নিত্য সন্নিধি বিচাৰিলে সূৰ্যই দেহশুদ্ধিৰ আশ্বাস দি ব্ৰত নিৰ্দেশ কৰে—ৰবিবাৰে পতিত সপ্তমীত উপবাস আৰু ৰাতি জাগৰণ। ভক্তিভৰে স্নান, ৰবিবাৰে সাম্বাদিত্য পূজা, আৰু ওচৰৰ পাপনাশক কুণ্ডত শ্ৰাদ্ধ-ব্ৰাহ্মণভোজন কৰিলে আৰোগ্য, ধন, সন্তান, ইচ্ছাসিদ্ধি আৰু সূৰ্যলোকত মান লাভ হয়; বংশত কুষ্ঠ আৰু পাপজনিত ব্যাধি নুঠে।
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि सांबादित्यमनुत्तमम् । तस्मादुत्तरभागे तु सर्वपातकनाशनम्
ঈশ্বৰে ক’লে: তেতিয়া, হে মহাদেৱী, অনুত্তম সাম্বাদিত্যলৈ গমন কৰা উচিত। তাৰ উত্তৰ ভাগত এনে তীৰ্থ আছে যি সকলো পাপ নাশ কৰে।
Verse 2
यत्र सांबस्तपस्तप्त्वा ह्याराध्य च दिवाकरम् । प्राप्तवान्सुन्दरं देहं सहस्रांशुप्रसादतः
সেই পবিত্ৰ স্থানত সাম্বে তপস্যা কৰি দিৱাকৰ সূৰ্যদেৱক আৰাধনা কৰিলে; আৰু সহস্ৰাংশু প্ৰভুৰ কৃপাৰে তেওঁ সুন্দৰ, পুনৰুদ্ধাৰিত দেহ লাভ কৰিলে।
Verse 3
यदा रोषेण संशप्तः पित्रा जांबवतीसुतः । आराधयामास तदा विष्णुं कमललोचनम्
যেতিয়া জাঁবৱতীৰ পুত্ৰ সাম্ব পিতৃৰ ক্ৰোধত শাপগ্ৰস্ত হ’ল, তেতিয়া তেওঁ কমললোচন প্ৰভু বিষ্ণুক আৰাধনা কৰিলে।
Verse 4
अनुग्रहार्थं शापस्य सांबो जांबवतीसुतः । प्रसन्नवदनो भूत्वा विष्णुः प्रोवाच तं प्रति
শাপৰ পৰা মুক্তি দানৰ অনুগ্ৰহৰ্থে, জাঁবৱতীৰ পুত্ৰ সাম্বৰ প্ৰতি, প্ৰসন্ন মুখে প্ৰভু বিষ্ণুৱে এইদৰে ক’লে।
Verse 5
गच्छ प्राभासिके क्षेत्रे ब्रह्मभागमनुत्तमम् । ऋषितोयातटे रम्ये ब्राह्मणैरुपशोभिते
“প্ৰাভাসিক ক্ষেত্ৰলৈ যোৱা—ব্ৰহ্মভাগ নামে অনুত্তম স্থানলৈ; ঋষিতোয়া নদীৰ মনোৰম তীৰত, যি ব্ৰাহ্মণসকলৰ দ্বাৰা শোভিত।”
Verse 6
तत्राऽहं सूर्यरूपेण वरं दास्यामि पुत्रक । इत्युक्तः स तदा सांबो विष्णुना प्रभविष्णुना
তাত মই সূৰ্য্যৰূপে, হে পুত্ৰ, তোমাক বৰ দিম। এইদৰে ক’লে মহাশক্তিমান প্ৰভৱিষ্ণু ভগৱান বিষ্ণুৱে সাম্বক সম্বোধন কৰিলে।
Verse 7
गतः प्राभासिके क्षेत्रे रम्ये शिवपुरे शिवे । तत्राराध्य परं देवं भास्करं वारितस्करम्
সেই প্ৰাভাসিক ক্ষেত্ৰৰ মনোৰম, মঙ্গলময় শিৱপুৰা—শিৱৰ পবিত্ৰ নগৰীলৈ গ’ল। তাত তেওঁ পৰম দেৱ ভাস্কৰ (সূৰ্য্য)ক আৰাধনা কৰিলে, যিজনে অপকাৰ আৰু অন্যায় দূৰ কৰে।
Verse 8
प्रसादयामास तदा स्तुत्वा स्तोत्रैरनेकधा
তাৰ পাছত তেওঁ নানা প্ৰকাৰ স্তোত্ৰ গাই সেই দেৱতাক প্ৰসন্ন কৰিলে।
Verse 9
प्रत्युवाच रविः सांबं प्रसन्नस्ते स्तवेन वै । शीघ्रं गच्छ नरश्रेष्ठ ऋषितोयातटे शुभे
প্ৰসন্ন হৈ ৰবি (সূৰ্য্য)য়ে সাম্বক ক’লে: “তোমাৰ স্তৱে মই নিশ্চয় সন্তুষ্ট। শীঘ্ৰে যোৱা, হে নৰশ্ৰেষ্ঠ, ঋষিতোয়া নদীৰ মঙ্গলময় তীৰলৈ।”
Verse 10
इत्युक्तः स तदाऽगत्य ऋषितोयातटं शुभम् । नारदो यत्र ब्रह्मर्षिस्तपस्तप्यति चैव हि
এইদৰে উপদেশ পায় তেওঁ গৈ ঋষিতোয়া নদীৰ মঙ্গলময় তীৰত উপস্থিত হ’ল—য’ত ব্ৰহ্মৰ্ষি নাৰদ মুনিয়ে নিশ্চয় তপস্যা কৰি আছিল।
Verse 11
तत्र गत्वा हरेः सूनुरुन्नतस्थानवासिनः । आसन्ये ब्राह्मणास्तान्स इदं वचनमब्रवीत्
তাত গৈ হৰিৰ পুত্ৰ সাম্বে সেই উচ্চ পৱিত্ৰ স্থানত বাস কৰা ব্ৰাহ্মণসকলৰ ওচৰলৈ গৈ, কাষত থকা সকলক এই বাক্য ক’লে।
Verse 12
सांब उवाच । एष वै ब्रह्मणो भागः प्रभासे क्षेत्र उत्तमे । अत्र वै ब्राह्मणा ये तु ते वै श्रेष्ठाः स्मृता भुवि
সাম্ব ক’লে—এই উত্তম প্ৰভাস ক্ষেত্ৰ সঁচাকৈ ব্ৰহ্মাৰ শক্তিৰ এক অংশ। আৰু যিসকল ব্ৰাহ্মণ ইয়াত বাস কৰে, তেওঁলোকক পৃথিৱীত সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ বুলি স্মৰণ কৰা হয়।
Verse 13
भवतां वचनाद्विप्राः सूर्यमाराधयाम्यहम् । मम वै पूर्वमादिष्टं स्थानमेतच्च विष्णुना
হে বিপ্ৰসকল, আপোনালোকৰ বাক্য অনুসাৰে মই সূৰ্যদেৱক আৰাধনা কৰিম। কিয়নো এই স্থানটো আগতেই বিষ্ণুৱে মোৰ বাবে নিৰ্দিষ্ট কৰি দিছিল।
Verse 14
विप्रा ऊचुः । सिद्धिस्ते भविता सांब आराधय दिवाकरम् । इत्युक्तः स तदा विप्रैः प्रविष्टोऽथ प्रभाकरम्
বিপ্ৰসকলে ক’লে—হে সাম্ব, তোমাৰ সিদ্ধি নিশ্চয় হ’ব; দিৱাকৰ সূৰ্যক আৰাধনা কৰা। বিপ্ৰসকলৰ এই বাক্য শুনি সি তেতিয়া প্ৰভাকৰ সূৰ্যৰ ধামত প্ৰৱেশ কৰিলে।
Verse 15
नित्यमाराधयामास सांबो जांबवतीसुतः । तपोनिष्ठं च तं दृष्ट्वा विष्णुः कारुणिको महान्
জাম্বৱতীৰ পুত্ৰ সাম্বে নিতৌ সূৰ্যদেৱক আৰাধনা কৰি থাকিল। তাক তপস্যাত অটল দেখি মহান কৰুণাময় বিষ্ণুৱে দৃষ্টি দিলে।
Verse 16
इदं वै चिन्तयामास पुत्रवात्सल्यसंयुतः । यथैश्वर्यप्रदो रुद्रो यथा विष्णुश्च मुक्तिदः
পুত্ৰ-ৱাত্সল্যৰে সংযুক্ত হৈ (বিষ্ণু) এইদৰে চিন্তা কৰিলে: “যেনেকৈ ৰুদ্ৰ ঐশ্বৰ্য দানকাৰী বুলি খ্যাত, আৰু বিষ্ণু মুক্তিদাতা…”
Verse 17
यज्ञैरिष्टो हि देवेन्द्रो यथा स्वर्गप्रदः स्मृतः । शुद्धिकर्तृ यथा तोयं मृत्तिकाभस्मसंयुतम् । दहनात्मा यथा वह्निर्विघ्नहर्त्ता गणेश्वरः
“যজ্ঞেৰে আৰাধিত দেৱেন্দ্ৰ ইন্দ্ৰক স্বৰ্গদাতা বুলি স্মৰণ কৰা হয়; মাটি আৰু ভস্মসহ জল যেন শুদ্ধিকৰ্তা; অগ্নি যেন দহন-স্বভাৱ; আৰু গণেশ্বৰ যেন বিঘ্নহৰ্তা…”
Verse 18
स्वच्छंदभारतीदाने यथा ब्रह्मसुता नृणाम् । तथाऽरोग्यप्रदाता च नान्यो देवो दिवाकरात्
“যেনেকৈ ব্ৰহ্মাৰ কন্যা সৰস্বতীয়ে মানুহক স্বচ্ছন্দে বাক্শক্তি আৰু বিদ্যা দান কৰে, তেনেকৈ দিবাকৰ (সূৰ্য) ব্যতীত আৰোগ্য দানকাৰী আন কোনো দেৱতা নাই।”
Verse 19
अनेकधाऽराधितोऽपि स देवो भास्करः शुचिः । न ददाति वरं यत्तु तन्मे शापस्य कारणात्
“যদিও সেই পবিত্ৰ দেৱ ভাস্কৰক মই নানা প্ৰকাৰে আৰাধনা কৰিছোঁ, তথাপি তেওঁ মোৰ ইচ্ছিত বৰ দান নকৰে—ই মোৰ শাপৰ কাৰণতেই।”
Verse 20
एवं संचिन्त्य भगवान्विष्णुः कमललोचनः । सूर्यरूपं समाश्रित्य तस्य तुष्टो जनार्दनः
এইদৰে চিন্তা কৰি, কমলনয়ন ভগৱান বিষ্ণু—জনাৰ্দন—সূৰ্যৰূপ আশ্ৰয় কৰি, তেওঁৰ (সাম্ব) ওপৰত সন্তুষ্ট হ’ল।
Verse 21
योऽपरनारायणख्यस्तस्यैव सन्निधौ स्थितः । प्रत्यक्षः स ततो विष्णुः सूर्यरूपी दिवाकरः । उवाच परमप्रीतो वरदः पुण्यकर्मणाम्
‘অপৰ-নাৰায়ণ’ নামে খ্যাত জনাৰ সন্নিধানতে স্থিত হৈ বিষ্ণু সূৰ্য-ৰূপী দিবাকৰ হিচাপে প্ৰত্যক্ষ হ’ল। পৰম আনন্দিত হৈ, পুণ্যকৰ্মীসকলক বৰ দান কৰা প্ৰভুৱে বচন ক’লে।
Verse 22
अलं क्लेशेन ते सांब किमर्थं तप्यसे तपः । प्रसन्नोऽहं हरेः सूनो वरं वरय सुव्रत
অলপ কষ্ট হ’ল, হে সাম্ব; কিয় তই তপস্যাৰে নিজকে দগ্ধ কৰিছ? হে হৰিৰ পুত্ৰ, মই প্ৰসন্ন; হে সু-ব্ৰত, বৰ বাছি লোৱা।
Verse 23
सांब उवाच । निर्मलस्त्वत्प्रसादेन कुष्ठमुक्तकलेवरः । भवानि देवदेवेश प्रत्यक्षाऽम्बरभूषण । अस्मिन्स्थाने स्थितो रम्ये नित्यं सन्निहितो भव
সাম্ব ক’লে: তোমাৰ কৃপাতে মই নিৰ্মল হ’লোঁ, মোৰ দেহ কুষ্ঠৰ পৰা মুক্ত হ’ল। হে ভৱানী, হে দেবদেৱেশ, হে প্ৰত্যক্ষ, দীপ্ত বস্ত্ৰে বিভূষিত প্ৰভু—এই ৰম্য স্থানে স্থিত হৈ সদায় সন্নিহিত থাকা।
Verse 24
सूर्य उवाच । अधुना निर्मलो देहस्तव सांब भविष्यति इहागत्य नरो यस्तु सप्तम्यां रविवासरे । उपवासपरो भूत्वा रात्रौ जागरणे स्थितः
সূৰ্য ক’লে: এতিয়া, হে সাম্ব, তোমাৰ দেহ নিৰ্মল হ’ব। আৰু যি নৰ এই ঠাইলৈ আহে—ৰবিবাৰে পৰা সপ্তমীত—উপবাস পালন কৰি ৰাতি জাগৰণত স্থিত থাকে—
Verse 25
अष्टादशानि कुष्ठानि पापरोगास्तथैव च । कदाचिन्न भविष्यन्ति कुले तस्य महात्मनः
সেই মহাত্মা ভক্তৰ কুলত অষ্টাদশ প্ৰকাৰ কুষ্ঠ আৰু পাপজনিত ৰোগ কেতিয়াও উদ্ভৱ নহ’ব।
Verse 26
कृत्वा स्नानं नरो यस्तु भक्तियुक्तो जितेन्द्रियः । पूजयेद्रविवारेण सांबादित्यं महाप्रभम् । स रोगहीनो धनवान्पुत्रवाञ्जायते नरः
যি নৰ ইন্দ্ৰিয়-সংযমী আৰু ভক্তিযুক্ত হৈ স্নান কৰি ৰবিবাৰে মহাপ্ৰভু সাম্বাদিত্যক পূজা কৰে, সি ৰোগমুক্ত, ধনবান আৰু পুত্ৰসন্তান-ধন্য হয়।
Verse 27
तस्यैव पूर्वदिग्भागे किञ्चिदीशानमाश्रितम् । कुंडं पापहरं पुण्यं स्वच्छोदपरि पूरितम्
তাৰেই পূৰ্ব দিশৰ ভাগত, অলপ ইশান (উত্তৰ-পূৰ্ব) দিশলৈ ঢাল খোৱা ঠাইত, পাপহৰ আৰু পুণ্যময় এক পবিত্ৰ কুণ্ড আছে, যি স্বচ্ছ জলেৰে পৰিপূৰ্ণ।
Verse 28
तत्र स्नात्वा च् विधिवत्कुर्याच्छ्राद्धं विचक्षणः । भोजयेद्ब्राह्मणान्यस्तु सांबादित्यं प्रपूजयेत्
তাত বিধিমতে স্নান কৰি বিচক্ষণ লোকে শাস্ত্ৰবিধি অনুসাৰে শ্ৰাদ্ধ কৰিব লাগে; আৰু যি ব্ৰাহ্মণসকলক ভোজন কৰায় আৰু সাম্বাদিত্যক যথাবিধি পূজা কৰে—
Verse 29
सर्वकामसमृद्धात्मा सूर्य लोके महीयते
সকলো ধৰ্মসঙ্গত কামনাৰে সমৃদ্ধ আত্মা হৈ সি সূৰ্যলোকত মহিমান্বিত হয়।
Verse 306
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये सांबादित्य माहात्म्यवर्णनंनाम षडुत्तरत्रिशततमोध्यायः
এইদৰে শ্ৰী স্কন্দ মহাপুৰাণৰ একাশি-হাজাৰ শ্লোকযুক্ত সংহিতাৰ সপ্তম প্ৰভাসখণ্ডৰ প্ৰথম ভাগ ‘প্ৰভাসক্ষেত্ৰমাহাত্ম্য’ত ‘সাম্বাদিত্য-মাহাত্ম্য-বৰ্ণন’ নামৰ তিনিশ ছয়তম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।