Adhyaya 304

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि गंगां त्रिपथगामिनीम् । संगालेशादथैशान्यां धनुषां सप्तके स्थिताम्

ঈশ্বৰে ক’লে: তাৰ পাছত, হে মহাদেৱী, ত্ৰিপথগামিনী গঙ্গালৈ যাব লাগে। সা সঙ্গালেশৰ ঈশান দিশত, সাত ধনুৰ দূৰত অৱস্থিত।

Verse 2

तस्यां त्रिनेत्रा मत्स्याः स्युर्नित्यमांभसिकाः प्रिये । कलौयुगेऽपि दृश्यंते सत्यंसत्यं मयोदितम्

হে প্ৰিয়ে, সেই নদীত ত্ৰিনেত্ৰ মৎস্য থাকে, সদায় জলত বাস কৰে। কলিযুগতো সিহঁত দেখা যায়—ইয়াই সত্য, সত্য, মই কোৱা কথা।

Verse 3

तस्यां स्नात्वा महादेवि मुच्यते पञ्चपातकैः

তাত স্নান কৰিলে, হে মহাদেৱী, মানুহ পঞ্চ মহাপাতকৰ পৰা মুক্ত হয়।

Verse 4

सूत उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा विस्मिता गिरिजा सती । उवाच तं द्विजश्रेष्ठाः प्रचलच्चंद्रशेखरम्

সূত ক’লে: সেই বাক্য শুনি সতী গিৰিজা বিস্মিত হ’ল। তাৰ পাছত চলন্ত জটাধাৰী চন্দ্ৰশেখৰ প্ৰভুক তেওঁ ক’লে, যি আধ্যাত্মিক মহিমাত দ্বিজশ্ৰেষ্ঠ।

Verse 5

पार्वत्युवाच । कथं तत्र समायाता गंगा त्रिपथगामिनी । कथं त्रिनेत्राः संजाता मत्स्या आंभसिकाः शिव

পাৰ্বতীয়ে ক’লে: ত্ৰিপথগামিনী গঙ্গা তাত কেনেকৈ আহিল? আৰু হে শিৱ, জলচৰ ত্ৰিনেত্ৰ মৎস্যসমূহ কেনেকৈ উৎপন্ন হ’ল?

Verse 6

एतद्विस्तरतो ब्रूहि यद्यहं ते प्रिया विभो

এই কথা বিস্তাৰকৈ ক’বা, হে বিভো, যদি মই সঁচাকৈয়ে তোমাৰ প্ৰিয়া হওঁ।

Verse 7

ईश्वर उवाच । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि यदि पृच्छसि मां शुभे । आस्तिकाः श्रद्दधानाश्च भवंतीति मतिर्मम

ঈশ্বৰে ক’লে: শুনা, হে দেবী; হে শুভে, তুমি যদি মোক সুধিছা তেন্তে মই বৰ্ণনা কৰিম। মোৰ ধাৰণা এই যে তুমি আস্তিক আৰু শ্ৰদ্ধাৰে পৰিপূৰ্ণ।

Verse 8

यदा शप्तो महादेवो ह्यज्ञानतिमिरावृतैः । ऋषिभिः कोपयुक्तैश्च कस्मिंश्चित्कारणांतरे

এবাৰ কোনো বিশেষ কাৰণত, অজ্ঞানৰ তিমিৰে আৱৃত আৰু ক্ৰোধে আচ্ছন্ন ঋষিসকলে মহাদেৱক শাপ দিলে।

Verse 9

तदा ते मुनयः सर्वे शप्तं ज्ञात्वा महेश्वरम् । निरानंदं जगत्सर्वं दृष्ट्वा चात्मानमेव च

তেতিয়া সেই সকলো মুনিয়ে মহেশ্বৰ শাপিত হোৱা বুজি, সমগ্ৰ জগত আনন্দশূন্য হোৱা দেখি আৰু নিজৰ দোষো উপলব্ধি কৰি ব্যাকুল হ’ল।

Verse 10

आराध्य परमेशानं दधतं गजरूपकम् । उन्नतं स्थानमानीय सानंदं चक्रिरे द्विजाः

পৰমেশানক আৰাধনা কৰি—যিজনে গজৰূপ ধাৰণ কৰিছিল—সেই দ্বিজসকলে তেওঁক উন্নত স্থানলৈ আনিলে আৰু জগতক পুনৰ আনন্দময় কৰিলে।

Verse 11

ततः प्रभृति सर्वे ते शिवद्रोहकरं परम् । आत्मानं मेनिरे नित्यं प्रसन्नेऽपि महेश्वरे

সেই সময়ৰ পৰা, মহেশ্বৰ প্ৰসন্ন হ’লেও, তেওঁলোকে নিজক সদায় শিৱদ্ৰোহৰ মহাপাপী বুলি গণ্য কৰি থাকিল।

Verse 12

महोदयान्महातीर्थं सर्व आगत्य सत्वरम् । तपस्तेपुर्महाघोरं संगालेश्वरसन्निधौ

সেয়ে সকলোৱে সত্বৰে মহোদয়া নামৰ মহাতীৰ্থলৈ আহিল আৰু সঙ্গালেশ্বৰ সন্নিধিত অতি ভয়ংকৰ তপস্যা কৰিলে।

Verse 13

संगालेश्वरनामानं सर्वे पूज्य यथाविधि । भृगुरत्रिस्तथा मंकिः कश्यपः कण्व एव च

সকলোয়ে বিধি-মতে ‘সঙ্গালেশ্বৰ’ নামে প্ৰভুক পূজা কৰিলে—ভৃগু, অত্রি, মংকি, কশ্যপ আৰু কণ্বো।

Verse 14

गौतमः कौशिकश्चैव कुशिकश्च महातपाः । शूकरोऽथ भरद्वाजो भार्गविश्च महातपाः

গৌতম, কৌশিক আৰু কুশিক—মহাতপস্বী—আৰু শূকৰ, ভৰদ্বাজ আৰু ভাৰ্গৱীও, তপস্যাত মহাশক্তিমান হৈ, তাত উপস্থিত হ’ল।

Verse 15

जातूकर्ण्यो वसिष्ठश्च सावर्णिश्च पराशरः । शांडिल्यश्च पुलस्त्यश्च वत्सश्चैव महातपाः

জাতূকৰ্ণ্য, বসিষ্ঠ, সাৱৰ্ণী আৰু পৰাশৰ; লগতে শাণ্ডিল্য, পুলস্ত্য আৰু বৎসো—সকলো মহাতপস্বী—তাত আছিল।

Verse 16

एते चान्ये च बहवो ह्यसंख्याता महर्षयः

এওঁ আৰু আন বহুজন—অসংখ্য মহর্ষি—আছিল।

Verse 17

संगालेश्वरमासाद्य प्रभासे पापनाशने । तपः कुर्वंति सततं प्रतिष्ठाप्य महेश्वरम्

পাপনাশক প্ৰভাসত সঙ্গালেশ্বৰক লাভ কৰি, তেওঁলোকে মহেশ্বৰ (শিৱ)ক প্ৰতিষ্ঠা কৰি সদায় তপস্যা কৰি থাকিল।

Verse 18

ततः कालेन महता ते सर्वे मुनिपुंगवाः । ध्यानात्त्रिलोचनस्यैव अदृष्टे तु महेश्वरे

তাৰ পাছত বহু কাল গ’ল; সেই সকলো মুনিপুঙ্গৱ—মহেশ্বৰ সন্মুখত নেদেখিলেও—কেৱল ত্ৰিলোচন প্ৰভুৰ ধ্যানৰ বলত এক আশ্চৰ্য অৱস্থালৈ উপনীত হ’ল।

Verse 19

त्रिनेत्रत्वमनुप्राप्तास्तपोनिष्ठास्तपोधनाः । परस्परं वीक्षमाणास्त्रिनेत्रस्याभिशंकया

তপস্যাত স্থিৰ আৰু তপধনে সমৃদ্ধ তেওঁলোকে ত্ৰিনেত্ৰত্ব লাভ কৰিলে; আৰু পৰস্পৰে চাই চাই ভাবিলে—কোনোবা কি ত্ৰিলোচনৰ সদৃশ হৈ উঠিল নেকি।

Verse 20

स्तुवंति विविधैः स्तोत्रैर्मन्यमाना महेश्वरम् । ज्ञात्वा ध्यानेन देवस्य त्रिनेत्रत्वमुपागताः

সেই অৱস্থাক মহেশ্বৰৰ কৃপা বুলি মানি তেওঁলোকে নানা স্তোত্ৰেৰে স্তৱন কৰিলে; আৰু দেৱৰ ধ্যানৰ দ্বাৰা বুজি পালে যে তেওঁলোক ত্ৰিনেত্ৰত্বলৈ উপনীত হৈছে।

Verse 21

चकुरुग्रं तपस्ते तु पूजां देवस्य शूलिनः । तेषु वै तप्यमानेषु कृपाविष्टो महेश्वरः

তেওঁলোকে উগ্ৰ তপস্যা কৰিলে আৰু শূলধাৰী দেৱৰ পূজা সম্পন্ন কৰিলে; এইদৰে তপত ৰত থাকোঁতেই মহেশ্বৰ দয়াৰে অভিভূত হ’ল।

Verse 22

उवाच तान्मुनीन्सर्वाञ्छृणुध्वं वरमुत्तमम् । प्रसन्नोऽहं मुनिश्रेष्ठास्तपसा पूजयापि च

তেতিয়া (মহেশ্বৰ) সকলো মুনিক ক’লে: “শুনা, এক উত্তম বৰ। হে মুনিশ্ৰেষ্ঠসকল, তোমালোকৰ তপস্যা আৰু পূজাৰ দ্বাৰা মই প্ৰসন্ন।”

Verse 23

ऋषय ऊचुः । यदि प्रसन्नो देवेश वरं नो दातुमर्हसि । गंगामानय वेगेन ह्यभिषेकाय नो हर

ঋষিসকলে ক’লে: “হে দেৱেশ্বৰ! যদি আপুনি প্ৰসন্ন, তেন্তে আমাক বৰ দান কৰিবলৈ অনুগ্ৰহ কৰক; হে হৰ, আমাৰ অভিষেকৰ বাবে গঙ্গাক শীঘ্ৰে আনক।”

Verse 24

तस्यां कृताभिषेकास्तु तव द्रोहकरा वयम् । अज्ञानभावात्पूतत्वं यास्यामः पृथिवीतले

সেই পবিত্ৰ ধাৰাত অভিষেক সম্পন্ন কৰি, আমি—যিসকলে আপোনাৰ প্ৰতি দ্ৰোহ কৰিছিলোঁ—অজ্ঞান-ভাবৰ ফলত এই পৃথিৱীত পবিত্ৰতা লাভ কৰিম।

Verse 25

ईश्वर उवाच । यूयं पवित्रकरणाः पावनानां च पावनाः । गंगां चैवानयिष्यामि युष्माकं चित्ततुष्टये

ঈশ্বৰে ক’লে: “তোমালোক পবিত্ৰতা সৃষ্টিকাৰী, পাৱনসকলৰ মাজতো পাৱন। আৰু তোমালোকৰ চিত্ত তুষ্ট কৰিবলৈ মই গঙ্গাক নিজেই আনিম।”

Verse 26

पावित्र्याद्भवतां जातं त्रैनेत्र्यं मुनिसत्तमाः । एवमुक्त्वा ततः शंभुर्ध्यानस्तिमितलोचनः । सस्मार क्षणमात्रेण गंगां मीनकुलावृताम्

“হে মুনিশ্ৰেষ্ঠসকল, তোমালোকৰ পবিত্ৰতাৰ পৰাই ত্ৰিনেত্ৰত্ব উদ্ভৱ হৈছে।” এইদৰে কৈ শম্ভুৱে ধ্যানত স্থিৰ, নিমীলিত-সম দৃষ্টিৰে, ক্ষণমাত্ৰতে মীনকুলেৰে আৱৃত গঙ্গাক স্মৰণ কৰিলে।

Verse 27

स्मृतमात्रा तदा देवी गंगा त्रिपथगामिनी । भित्वा भूमितलं प्राप्ता तत्र मीनकुलावृता

স্মৰণমাত্ৰতেই তেতিয়াই দেৱী গঙ্গা—ত্ৰিপথগামিনী—ভূমিতল ভেদ কৰি তাত উপস্থিত হ’ল, মীনকুলেৰে পৰিবেষ্টিত হৈ।

Verse 28

ऋषिभिश्च यदा दृष्टा गंगा मीनयुता शुभा । दृष्टमात्रास्तु ते मत्स्यास्त्रिनेत्रत्वमुपागताः

যেতিয়া ঋষিসকলে মীনসহ শোভাময় গঙ্গাক দর্শন কৰিলে, তেতিয়া সেই মাছবোৰ কেৱল সেই দৰ্শনমাত্ৰতেই ত্ৰিনেত্ৰ অৱস্থা লাভ কৰিলে।

Verse 29

ईश्वर उवाच । युष्माकं दर्शनाद्विप्रास्त्रिनेत्रत्वमुपागताः । एतन्निदर्शनं सर्वं लोकानां च प्रदर्शनम्

ঈশ্বৰে ক’লে: “হে বিপ্ৰসকল, তোমালোকৰ দৰ্শনমাত্ৰতেই সিহঁতে ত্ৰিনেত্ৰতা লাভ কৰিলে। এই সকলোটি লোকসমূহৰ শিক্ষাৰ্থে সম্পূৰ্ণ নিদৰ্শন আৰু প্ৰদৰ্শন।”

Verse 30

ऋषय ऊचुः । अस्मिन्कुंडे महादेव मत्स्यानां संततिः सदा । त्रिनेत्रा त्वत्प्रसादेन भूयात्सर्वा युगेयुगे

ঋষিসকলে ক’লে: “হে মহাদেৱ, এই কুণ্ডত মাছৰ বংশধাৰা সদায় থাকক; আৰু তোমাৰ কৃপাতে সিহঁত সকলেই যুগে যুগে ত্ৰিনেত্ৰ হওক।”

Verse 31

अस्मिन्कुंडे समागत्य नरः स्नानं करोति यः । ददाति हेम विप्राय गाश्च वस्त्रं तथा तिलान्

যি নৰ এই কুণ্ডলৈ আহি স্নান কৰে, আৰু বিপ্ৰক সোণ দান কৰে—সঙ্গে গাই, বস্ত্ৰ আৰু তিলো দিয়ে—

Verse 32

अमावास्यां विशेषेण त्रिनेत्रः स प्रजायताम् । एवं भविष्यतीत्युक्त्वा ह्यन्तर्धानं गतो हरः

বিশেষকৈ অমাৱস্যাৰ দিনা, সেই ব্যক্তি ত্ৰিনেত্ৰ হৈ জন্ম লওক। “এনেদৰেই হ’ব,” বুলি কৈ হৰ অন্তৰ্ধান হ’ল।

Verse 33

ब्राह्मणास्तुष्टिसंयुक्ता गताः सर्वे महोदयम्

সন্তুষ্টিৰে পৰিপূৰ্ণ সেই সকলো ব্ৰাহ্মণ মহোদয়, মহৎ উন্নতি আৰু কল্যাণলৈ অগ্ৰসর হ’ল।

Verse 34

एतत्ते कथितं देवि गंगामाहात्म्यमुत्तमम् । श्रुतं पापप्रशमनं सर्वकामफलप्रदम्

হে দেবী, গঙ্গাৰ এই উত্তম মহিমা মই তোমাক ক’লোঁ; ই শুনিলে পাপ নাশ হয় আৰু সকলো ধৰ্মসঙ্গত কামনাৰ ফল দান কৰে।

Verse 304

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये संगालेश्वरसमीपवर्ति गंगामाहात्म्यवर्णनंनाम चतुरुत्तरत्रिशततमोऽध्यायः

এইদৰে পবিত্ৰ শ্ৰী স্কন্দ মহাপুৰাণত—একাশি হাজাৰ শ্লোকৰ সংহিতাৰ ভিতৰত—সপ্তম প্ৰভাসখণ্ডৰ প্ৰথম প্ৰভাসক্ষেত্ৰমাহাত্ম্য অংশত, “সঙ্গালেশ্বৰ সন্নিহিত গঙ্গামাহাত্ম্য বৰ্ণনা” নামক তিনিশ চতুৰ্থ অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।