Adhyaya 296
এই অধ্যায়ত ঈশ্বৰে প্ৰভাস খণ্ডৰ ‘দেৱকুল’ নামৰ পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰৰ তাত্ত্বিক বৰ্ণনা কৰে। ই আগ্নেয় দিশত গব্যূতি-প্ৰমাণ দূৰত্বত অৱস্থিত; প্ৰাচীনকালত দেৱ-ঋষিসকলৰ সমাৱেশে ইয়াৰ মাহাত্ম্য স্থিৰ হয়, আৰু পূৰ্বে প্ৰতিষ্ঠিত লিঙ্গৰ প্ৰভাৱৰ বাবেই স্থানটোৱে ‘দেৱকুল’ নামৰ প্ৰামাণ্যতা লাভ কৰে বুলি কোৱা হৈছে। তাৰ পাছত পশ্চিম দিশলৈ ‘ঋষিসকলৰ প্ৰিয়া’ ঋষিতোয়া নদীৰ মাহাত্ম্য বৰ্ণিত হয়—ই সৰ্বপাপহৰিণী বুলি প্ৰশংসিত। বিধিপূৰ্বক স্নান কৰি পিতৃসকললৈ তৰ্পণ-আদি কৰিলে দীঘলীয়া সময় পিতৃসন্তোষ হয়, এনে বিধান দিয়া হৈছে। দানধৰ্মো উল্লেখ আছে: আষাঢ অমাৱস্যাত সোণ, অজিন (চামৰা) আৰু কম্বল দান কৰিলে তাৰ পুণ্য পূৰ্ণিমালৈকে বৃদ্ধি পাই ষোলগুণ হয়। ফলশ্ৰুতিত কোৱা হৈছে—এই পবিত্ৰ ভূভাগত স্নান, তৰ্পণ আৰু দান কৰিলে সাত জন্মৰ সঞ্চিত পাপো নাশ হৈ মোক্ষ লাভ হয়।
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । तस्मादाग्नेयदिग्भागे गव्यूतिसप्तकेन च । स्थानं देवकुलंनाम देवानां यत्र संगमः
ঈশ্বৰ ক’লে: সেই স্থানৰ পৰা আগ্নেয় দিশে (দক্ষিণ-পূৰ্ব) সাত গব্যূতি দূৰত ‘দেৱকুল’ নামৰ এক পবিত্ৰ স্থান আছে, য’ত দেৱতাসকল একত্ৰিত হয়।
Verse 2
ऋषीणां यत्र सिद्धानां पुरा लिंगे निपातिते । यस्माज्जातो महादेवि तस्माद्देवकुलं स्मृतम्
হে মহাদেৱী! প্ৰাচীন কালত য’ত ঋষি আৰু সিদ্ধসকলে তাত স্থাপিত লিঙ্গত নিৱেদন অৰ্পণ কৰিছিল আৰু তাৰ পৰা দিৱ্য প্ৰকাশ ঘটিছিল—সেই কাৰণেই তাক ‘দেৱকুল’ বুলি স্মৰণ কৰা হয়।
Verse 3
तस्य पश्चिमदिग्भाग ऋषितोया महानदी । ऋषीणां वल्लभा देवि सर्वपातकनाशिनी
তাৰ পশ্চিম দিশে ঋষিতোয়া নামৰ মহা নদী বয়—হে দেবী! ঋষিসকলৰ অতি প্ৰিয় আৰু সকলো পাপ নাশকাৰিণী।
Verse 4
तत्र स्नात्वा नरः सम्यक्पितॄणां निर्वपेन्नरः । सप्तवर्षायुतान्येव पितॄणां तृप्तिमावहेत्
তাত যথাবিধি স্নান কৰি নৰে পিতৃলোকৰ উদ্দেশ্যে বিধিমতে তৰ্পণ-অৰ্ঘ্য নিবেদন কৰিব; তেনে কৰিলে পিতৃসকল সত্তৰ হাজাৰ বছৰলৈ তৃপ্ত হয়।
Verse 5
सुवर्णं तत्र देयं तु अजिनं कंबलं तथा । आषाढे त्वमावास्यायां यत्किञ्चिद्दीयते ध्रुवम्
তাত নিশ্চয় সোণ দান কৰিব লাগে, লগতে মৃগচৰ্ম আৰু উণৰ কম্বলও। আষাঢ় মাহৰ অমাৱস্যাত যি কিবা দান কৰা হয়, সেয়া নিশ্চিতভাৱে ফলদায়ক হয়।
Verse 6
वर्द्धते षोडशगुणं यावदायाति पूर्णिमा
সেই পুণ্য ষোলগুণে বৃদ্ধি পায়, যেতিয়ালৈ পূৰ্ণিমা উপস্থিত নহয়।
Verse 7
सुवर्णं तत्र देयं तु अजिनं कंबलं तथा । मुच्यते पातकैः सर्वैः सप्तजन्मकृतैरपि
তাত নিশ্চয় সোণ দান কৰিব, লগতে মৃগচৰ্ম আৰু কম্বলও। তেনে দানে সকলো পাপৰ পৰা মুক্তি হয়—সাত জন্মত কৰা পাপো সুদ্ধা।
Verse 296
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्य ऋषितोयानदीमाहात्म्यवर्णनंनाम षण्णवत्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः
এইদৰে পবিত্ৰ শ্ৰী স্কান্দ মহাপুৰাণৰ একাশীতিসাহস্ৰী সংহিতাৰ সপ্তম প্ৰভাসখণ্ডত, প্ৰথম ভাগ ‘প্ৰভাসক্ষেত্ৰ-মাহাত্ম্য’ৰ অন্তৰ্গত ‘ঋষিতোয়া নদীৰ মাহাত্ম্য বৰ্ণনা’ নামৰ দুইশ ছিয়ানব্বইতম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।