Adhyaya 281
ঈশ্বৰে শুকন্যাৰ কাহিনী বৰ্ণনা কৰে। শুকন্যা শৰ্য্যাতিৰ কন্যা আৰু মহর্ষি চ্যৱনৰ পত্নী। অৰণ্যত দেৱচিকিৎসক অশ্বিনীকুমাৰদ্বয়ে তেওঁক দেখি সৌন্দৰ্যৰ প্ৰশংসা কৰি, বৃদ্ধ চ্যৱনৰ অক্ষমতা দেখুৱাই স্বামী ত্যাগ কৰিবলৈ প্ৰলোভিত কৰে। কিন্তু শুকন্যা পতিব্ৰতা ধৰ্মত অটল হৈ দাম্পত্যনিষ্ঠা প্ৰকাশ কৰি তেওঁলোকৰ প্ৰস্তাৱ নাকচ কৰে। তাৰ পাছত অশ্বিনদ্বয়ে উপায় কয়—তেওঁলোকে চ্যৱনক পুনৰ যুৱক আৰু সুদৰ্শন কৰি দিব; তাৰ পিছত শুকন্যাই তিনিজনৰ মাজৰ পৰা যাক ইচ্ছা কৰে তাক স্বামী হিচাপে বাছি ল’ব পাৰে। শুকন্যাই এই কথা চ্যৱনক জনোৱাত তেওঁ সন্মতি দিয়ে। চ্যৱন আৰু অশ্বিনসকলে সৰোবৰত স্নানাৰ্থে প্ৰৱেশ কৰি অলপ সময়ৰ ভিতৰতে একে ধৰণে দীপ্তিমান যুৱ ৰূপে বাহিৰ ওলাই আহে। শুকন্যাই বিবেকৰে নিজৰ সত্য স্বামী চ্যৱনক চিনাক্ত কৰি তেওঁকেই বৰণ কৰে। চ্যৱন সন্তুষ্ট হৈ অশ্বিনসকলক বৰ মাগিবলৈ কয়। তেওঁলোকে যজ্ঞত ভাগ আৰু সোমপানৰ অধিকাৰ বিচাৰে, যি ইন্দ্ৰই নাকচ কৰিছিল বুলি কোৱা হয়। চ্যৱনে ঋষি-প্ৰভাৱৰে তেওঁলোকক যজ্ঞভাগ আৰু সোমপানাধিকাৰ প্ৰদান কৰাব বুলি প্ৰতিজ্ঞা কৰে। অশ্বিনসকল প্ৰসন্ন হৈ প্ৰস্থান কৰে, আৰু চ্যৱন-শুকন্যাৰ গাৰ্হস্থ্য জীৱন পুনৰ সমৃদ্ধ হয়। এই অধ্যায়ে পতিব্ৰতা নীতি, ধৰ্মসঙ্গত চিকিৎসা আৰু ঋষি-অধিকাৰে আচার-অধিকাৰ স্থাপন দেখুৱায়।
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । कस्यचित्त्वथ कालस्य त्रिदशावश्विनौ प्रिये । कृताभिषेकां विवृतां सुकन्यां तामपश्यताम्
ঈশ্বৰে ক’লে: “হে প্ৰিয়ে, কোনো এক সময়ত দেৱ অশ্বিনী-কুমাৰ দুয়োজনে স্নান-উত্তৰ সুকন্যাক দেখিলে—তাইৰ দেহৰ শোভা প্ৰকাশিত হৈ আছিল।”
Verse 2
तां दृष्ट्वा दर्शनीयांगीं देवराजसुतामिव । ऊचतुः समभिद्रुत्य नासत्यावश्विनावथ
তাক দেখি—দৰ্শনীয় অঙ্গ-সৌন্দৰ্যৰে, যেন দেৱৰাজৰ কন্যা—নাসত্য অশ্বিন দুয়োজনে দৌৰি গৈ তাইক ক’লে।
Verse 3
कस्य त्वमसि वामोरु किं वनेऽस्मिंश्चिकीर्षसि । इच्छावस्त्वां च विज्ञातुं तत्त्वमाख्याहि शोभने
হে সুন্দৰ উৰুৱতী নাৰী, তুমি কাৰ? আৰু এই বনমাজত কি কৰিবলৈ ইচ্ছা কৰিছা? আমি তোমাক জানিব বিচাৰোঁ—হে শোভনে, সত্য কথাটো কোৱা।
Verse 4
ततः सुकन्या संवीता तावुवाच सुरोत्तमौ । शर्यातितनयां वित्तं भार्यां च च्यवनस्य माम्
তেতিয়া সুকন্যাই লাজেৰে নিজকে আৱৰি সেই দেবোত্তম দুজনক ক’লে: “মোক শৰ্য্যাতিৰ কন্যা আৰু চ্যৱনৰ পত্নী বুলি জানিবা।”
Verse 5
ततोऽश्विनौ प्रहस्यैनामब्रूतां पुनरेव तु । कथं त्वं च विदित्वा तु पित्रा दत्ताऽगता वने
তাৰ পাছত অশ্বিনদ্বয়ে হাঁহি মাৰি তাইক পুনৰ ক’লে: “জানি-বুজিও তুমি কেনেকৈ পিতৃৰ দ্বাৰা দিয়া হৈ এই বনলৈ আহি বাস কৰিলা?”
Verse 6
भ्राजसे गगनोद्देशे विद्युत्सौदामनी यथा । न देवेष्वपि तुल्यां हि तव पश्याव भामिनि
তুমি এই বনভূমিত আকাশৰ বিদ্যুৎৰ দৰে দীপ্তি ছড়াইছা; হে তেজস্বিনী, দেবলোকতো তোমাৰ সমান কাকো আমি নেদেখোঁ।
Verse 7
सर्वाभरणसंपन्ना परमांबरधारिणी । मामैवमनवद्यांगि त्यजैनमविवेकिनम्
সকলো অলংকাৰৰে বিভূষিতা আৰু উত্তম বস্ত্ৰধাৰিণী—হে নিৰ্দোষ অঙ্গী—মোকেই বৰণ কৰা; এই অবিবেকী পুৰুষক ত্যাগ কৰা।
Verse 8
कस्मादेवंविधा भूत्वा जराजर्जरितं भुवि । त्वमुपास्ये हि कल्याणि कामभावबहिष्कृतम्
হে কল্যাণী! তুমি এনে গুণৱতী হৈও পৃথিৱীত জৰাজীৰ্ণ, কামভাবৰ জীৱনৰ পৰা বহিষ্কৃত জনক কিয় উপাসনা-সেৱা কৰিছা?
Verse 9
असमर्थं परित्राणे पोषणे वा शुचिस्मिते । सा त्वं च्यवनमुत्सृज्य वरयस्वैकमावयोः
হে শুচিস্মিতে! তেওঁ তোমাক ৰক্ষা কৰাতো অক্ষম, পোষণ কৰাতো অক্ষম। সেয়ে চ্যৱনক ত্যাগ কৰি আমাৰ দুজনৰ মাজৰ এজনক স্বামী ৰূপে বাছি লোৱা।
Verse 10
पत्यर्थं देवगर्भाभे मा वृथा यौवनं कृथाः । एवमुक्ता सुकन्या सा सुरौ ताविदमब्रवीत्
হে দেবগর্ভাভা, দীপ্ত দিৱ্য-সৌন্দৰ্যৰ কন্যা! পতিৰ কাৰণে বৃথা কৈ যৌৱন নষ্ট নকৰিবা। এইদৰে কোৱা হ’লে সুকন্যাই সেই দুজন দেৱতাক এই বাক্য ক’লে।
Verse 11
रताऽहं च्यवने पत्यौ न चैवं परिशंकतम् । तावब्रूतां पुनश्चैतामावां देवभिषग्वरौ
সেয়ে ক’লে, “মই মোৰ স্বামী চ্যৱনত অনুৰক্ত; ইয়াৰ বিপৰীত কেতিয়াও সন্দেহ নকৰিবা।” তেতিয়া পুনৰ সেই দুজন শ্ৰেষ্ঠ দেৱ-ভিষগে তাইক ক’লে।
Verse 12
युवानं रूपसंपन्नं करिष्यावः पतिं तव । ततस्तस्यावयोश्चैव पतिमेकतमं वृणु
“আমি তোমাৰ স্বামীক যুৱক আৰু ৰূপসंपন্ন কৰি দিম। তাৰ পাছত আমাৰ দুজনৰ মাজৰ এজনক স্বামী ৰূপে বাছি লোৱা।”
Verse 13
एतेन समयेनावां शमं नय सुमध्यमे । सा तयोर्वचनाद्देवि उपसंगम्य भार्गवम् । उवाच वाक्यं यत्ताभ्यामुक्तं भृगुसुतं प्रति
“এই সময়ত, হে সুমধ্যমে, মন শান্ত কৰি ৰাখা।” তেওঁলোকৰ বাক্য শুনি, হে দেৱী, সেই নাৰী ভাৰ্গৱ (চ্যৱন)ৰ ওচৰলৈ গৈ, দুয়োজনে যি কৈছিল, সেয়া ভৃগুপুত্ৰৰ আগত পুনৰ ক’লে।
Verse 14
तद्वाक्यं च्यवनो भार्यामुवाचाद्रियतामिति । इत्युक्ता च्यवनेनाथ सुकन्या तावुवाच वै
সেই বাক্য শুনি চ্যৱনে নিজৰ পত্নীক ক’লে, “ইয়াক গ্ৰহণ কৰা হওক।” চ্যৱনৰ আদেশ পাই সুকন্যাই তেতিয়া সেই দুয়ো (অশ্বিন)ক ক’লে।
Verse 15
एवं देवौ भवद्भ्यां यत्प्रोक्तं तत्कियतां लघु । इत्युक्तौ भिषजौ तत्र तया चैव सुकन्यया । ऊचतू राजपुत्रीं तां पतिस्तव विशत्वपः
সুকন্যাই ক’লে, “হে দেৱগণ, আপোনালোকে যি কৈছে সেয়া শীঘ্ৰে সম্পন্ন হওক।” তেতিয়া সেই দুয়ো চিকিৎসক-দেৱতাই সেই ৰাজকন্যাক ক’লে, “তোমাৰ স্বামী পানীত প্ৰৱেশ কৰক।”
Verse 16
ततोऽपश्च्यवनः शीघ्रं रूपार्थी प्रविवेश ह । अश्विनावपि तद्देवि ततः प्राविशतां जलम्
তাৰ পাছত চ্যৱন ৰূপ-যৌৱনৰ আকাঙ্ক্ষাৰে শীঘ্ৰে পানীত প্ৰৱেশ কৰিলে। আৰু তাৰ পিছত, হে দেৱী, সেই দুয়ো অশ্বিনো সেই জলত প্ৰৱেশ কৰিলে।
Verse 17
ततो मुहूर्त्तादुत्तीर्णाः सर्वे ते सरसस्ततः । दिव्यरूपधराः सर्वे युवानो मृष्टकुण्डलाः
অল্প সময়ৰ পাছত তেওঁলোক সকলোৱে সেই সৰোবৰৰ পৰা উঠি আহিল। সকলোৱে দিৱ্য ৰূপ ধাৰণ কৰিছিল—সকলোৱে যুৱক, আৰু চকচকীয়া কুণ্ডলৰে সুশোভিত।
Verse 18
दिव्यवेषधराश्चैव मनसः प्रीतिवर्द्धनाः । तेऽब्रुवन्सहिताः सर्वे वृणीष्वान्यतमं शुभे
দিব্য বস্ত্ৰ-ভূষণে সজ্জিত, মন প্ৰসন্ন কৰা তেওঁলোকে সকলোৱে একেলগে ক’লে— “হে শুভে, যাক ইচ্ছা কৰে, তাৰে এজনক বাছি লোৱা।”
Verse 19
अस्माकमीप्सितं भद्रे यतस्त्वं वरवर्णिनी । यत्र वाप्यभि कामासि तं वृणीष्व सुशोभने
হে ভদ্ৰে, উত্তম বৰ্ণৰ সুন্দৰী, তুমিয়েই আমাৰ কাম্য; য’ত মন যায়, হে সুশোভনে, যাক ইচ্ছা কৰে তাকেই বাছি লোৱা।
Verse 20
सा समीक्ष्य तु तान्सर्वांस्तुल्यरूपधरान्स्थितान् । निश्चित्य मनसा बुद्ध्या देवि वव्रे पतिं स्वकम्
তেওঁ সকলোকে চালে—সকলোৱে সমান ৰূপ ধৰি থিয় আছিল; তাৰপাছত দেবীয়ে মন আৰু স্পষ্ট বুদ্ধিৰে সিদ্ধান্ত কৰি নিজৰ পতিকেই বাছি ল’লে।
Verse 21
लब्ध्वा तु च्यवनो भार्यां वयोरूपमवस्थितः । हृष्टोऽब्रवीन्महातेजास्तौ नासत्याविदं वचः
ভাৰ্য্যা লাভ কৰি চ্যৱন মুনি যৌৱনৰ ৰূপত স্থিত হ’ল; আনন্দিত হৈ মহাতেজস্বীয়ে দুজন নাসত্য (অশ্বিন)ক এই বাক্য ক’লে।
Verse 22
यदहं रूपसंपन्नो वयसा च समन्वितः । कृतो भवद्भ्यां वृद्धः सन्भार्यां च प्राप्तवान्निजाम् । तद्ब्रूतं वै विधास्यामि भवतोर्यदभीप्सितम्
তোমালোকৰ দ্বাৰাই মই ৰূপ-সম্পন্ন আৰু যৌৱনে সমন্বিত হ’লোঁ; আগতে বৃদ্ধ হৈও মই নিজৰ ভাৰ্য্যাক লাভ কৰিলোঁ। সেয়ে কোৱা, তোমালোক দুয়োৰে যি ইচ্ছা, মই নিশ্চয়েই তাক সম্পন্ন কৰিম।
Verse 23
अश्विनावूचतुः । आवां तु देवभिषजौ न च शक्रः करोति नौ । सोमपानार्हतां तस्मात्कुरु नौ सोमपायिनौ
অশ্বিনদ্বয়ে ক’লে: “আমি দুয়ো দেৱতাৰ বৈদ্য, তথাপি শক্ৰ (ইন্দ্ৰ) আমাক সোমপানৰ অধিকাৰ নিদিয়ে। সেয়ে আমাক সোমপান-যোগ্য কৰা—আমাক সোমপায়ী কৰি দিয়া।”
Verse 24
च्यवन उवाच । अहं वां यज्ञभागार्हौ करिष्ये सोमपायिनौ
চ্যৱনে ক’লে: “মই তোমালোক দুয়োক যজ্ঞভাগৰ যোগ্য কৰিম, আৰু (সেইদৰে) সোমপায়ী কৰি তুলিম।”
Verse 25
ईश्वर उवाच । ततस्तौ हृष्टमनसौ नासत्यौ दिवि जग्मतुः । च्यवनोऽपि सुकन्या च सुराविव विजह्रतुः
ঈশ্বৰে ক’লে: তেতিয়া আনন্দিতচিত্ত নাসত্যদ্বয় স্বৰ্গলৈ গ’ল। আৰু চ্যৱনো সুকন্যাসহ দেৱযুগলৰ দৰে হৰ্ষেৰে ক্ৰীড়া কৰিলে।
Verse 281
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये च्यवनेश्वर माहात्म्यवर्णनंनामैकाशीत्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः
এইদৰে শ্ৰী স্কান্দ মহাপুৰাণৰ একাশী হাজাৰ শ্লোকযুক্ত সংহিতাৰ সপ্তম প্ৰভাসখণ্ডৰ প্ৰথম প্ৰভাসক্ষেত্ৰ-মাহাত্ম্যত “চ্যৱনেশ্বৰ-মাহাত্ম্য বৰ্ণনা” নামৰ দুইশ একাশীতম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।