Home›Skanda Purana›Prabhasa Khanda›Prabhasa Kshetra Mahatmya›Adhyaya 271›Shloka 1
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 1

Devanagari script

ईश्वर उवाच । तस्यैव संनिकृष्टे तु लिंगं ज्वालेश्वरं स्मृतम् । शरः पाशुपतो यत्र ज्वलन्वै त्रिपुरारिणा

Transliteration

īśvara uvāca | tasyaiva saṃnikṛṣṭe tu liṃgaṃ jvāleśvaraṃ smṛtam | śaraḥ pāśupato yatra jvalanvai tripurāriṇā

Translation

ঈশ্বৰ ক’লে: সেই ঠাইৰ একেবাৰে ওচৰত জ্বালেশ্বৰ নামে পৰিচিত লিঙ্গ আছে। তাতেই ত্ৰিপুৰাৰ বৈৰীয়ে নিক্ষেপ কৰা জ্বলন্ত পাশুপত শৰ প্ৰকাশ পাইছিল।

Word by Word
ईश्वरःĪśvara (Lord Śiva)
ईश्वरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Masculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (परोक्षभूत/परिपूर्णभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन — Perfect, 3rd person, Singular
तस्यof that/its
तस्य:
Sambandha (Genitive/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन — Genitive, Singular
एवindeed/just
एव:
Sambandha (Emphasis/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय (अवधारणार्थक) — emphatic particle
संनिकृष्टेnear (it)
संनिकृष्टे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootसम् + नि + कृष् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (भूतकर्मणि), नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन — Locative, Singular; ‘near/adjacent’ (used substantively: ‘in the vicinity’)
तुindeed/but
तु:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय (विरोध/अन्वयार्थक) — particle ‘but/indeed’
लिङ्गम्liṅga (Śiva-emblem)
लिङ्गम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootलिङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — Neuter, Nom./Acc., Singular
ज्वालेश्वरम्Jvāleśvara
ज्वालेश्वरम्:
Samjna (Name/संज्ञा)
TypeNoun
Rootज्वाला + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा, एकवचन — Masculine, Acc./Nom., Singular; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘ज्वालायाः ईश्वरः’ (Lord of flames) as a name
स्मृतम्is known/remembered (as)
स्मृतम्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त-प्रत्ययान्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — past passive participle ‘is remembered/called’ agreeing with लिङ्गम्
शरःan arrow
शरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Masculine, Nominative, Singular
पाशुपतःPāśupata (of Śiva)
पाशुपतः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपाशुपत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Masculine, Nominative, Singular; adjective qualifying शरः (‘Pāśupata’)
यत्रwhere
यत्र:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formअव्यय (सम्बन्ध/स्थानवाचक) — relative adverb ‘where’
ज्वलन्blazing
ज्वलन्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeVerb
Rootज्वल् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formवर्तमानकृदन्त (शतृ-प्रत्ययान्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — present active participle ‘blazing’ (qualifying शरः)
वैindeed
वै:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formअव्यय (निश्चयार्थक/खलु-अर्थे) — emphatic particle
त्रिपुरारिणाby Tripurāri (Śiva)
त्रिपुरारिणा:
Karana / Agent-in-passive (Instrument/कर्ता-भाव)
TypeNoun
Rootत्रिपुर + अरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन — Masculine, Instrumental, Singular; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘त्रिपुरस्य अरिः’ (enemy of Tripura = Śiva)
Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Jvāleśvara

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: A radiant liṅga shrine near a sacred landscape; above, a fiery arrow of Pāśupata energy descends, evoking Tripurāri’s act; flames illuminate devotees and the surrounding grove/coastal terrain.

Characters & Entities
Ī
Īśvara (Śiva)
J
Jvāleśvara
L
Liṅga
P
Pāśupata arrow
T
Tripurāri (Śiva)

FAQs

Śiva’s cosmic deeds become localized in tīrthas; the liṅga marks and transmits the sanctity of that divine event.

Jvāleśvara liṅga near the Prācī Sarasvatī/Prabhāsa sacred zone.

Not yet; the verse introduces the site and its mythic origin.

←Previous Verse
Next Verse→