Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 2

Devanagari script

प्रतिष्ठाप्य महादेवं लिंगं त्रिभुवनेश्वरम् । तं दृष्ट्वा मानवो देवि सर्वान्कामानवाप्नुयात्

Transliteration

pratiṣṭhāpya mahādevaṃ liṃgaṃ tribhuvaneśvaram | taṃ dṛṣṭvā mānavo devi sarvānkāmānavāpnuyāt

Translation

সেই ঠাইত ত্ৰিভুবনেশ্বৰ মহাদেৱৰ লিঙ্গ প্ৰতিষ্ঠা কৰি, হে দেবী, কেৱল দৰ্শন কৰিলেই মানুহে সকলো কামনা লাভ কৰে।

Word by Word

• प्रतिष्ठाप्य: having installed
• प्रतिष्ठाप्य: Kriya (पूर्वक्रिया/पूर्वकर्म)
• Type: Verb
• Root: प्रति + स्था (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), पूर्वकालिक क्रिया (having installed/established)

• महादेवम्: Mahādeva (Śiva)
• महादेवम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: महा (पूर्वपद) + देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/कर्म), एकवचन; कर्मधारय (महान् देवः)

• लिङ्गम्: liṅga; emblem
• लिङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/कर्म), एकवचन; अप्पोजिशन to महादेवम्

• त्रिभुवनेश्वरम्: lord of the three worlds
• त्रिभुवनेश्वरम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: त्रि (संख्या-प्रातिपदिक) + भुवन (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (त्रिभुवनस्य ईश्वरः)

• तम्: him
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/कर्म), एकवचन

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Kriya (पूर्वक्रिया/पूर्वकर्म)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), पूर्वकालिक क्रिया (having seen)

• मानवः: a man
• मानवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मानव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative/कर्ता), एकवचन

• देवि: O goddess
• देवि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन

• सर्वान्: all
• सर्वान्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), बहुवचन; विशेषण (कामान्)

• कामान्: desires
• कामान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: काम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/कर्म), बहुवचन

• अवाप्नुयात्: would obtain
• अवाप्नुयात्: Kriya (Result action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अव + आप् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative/विधि), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Tribhuvaneśvara-liṅga at Vidura-āśrama

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Pārvatī

Visual Art Cues

Scene: A newly installed, radiant liṅga of Tribhuvaneśvara in a sanctified grove-temple; pilgrims approach with offerings; Śiva’s presence felt as light and stillness; Pārvatī listens as Śiva proclaims the darśana fruit.

Characters & Entities

• Mahādeva (Śiva)
• Liṅga
• Tribhuvaneśvara
• Vidurāśrama (context)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Darśana of Śiva at a consecrated liṅga is portrayed as a direct means to fulfillment, rooting worldly aims in sacred encounter.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Śiva-liṅga (Tribhuvaneśvara/Mahādeva) established at Vidurāśrama in Prabhāsa Kṣetra.

What ritualistic prescription is mentioned?

Liṅga-pratiṣṭhā (installation/consecration) and liṅga-darśana (devotional viewing).