Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 10

Devanagari script

स्थापितं तु तदा तेन प्रार्थयित्वा महेश्वरम् । आत्मनामांकितं कृत्वा ततो रोगैर्व्यमुच्यत

Transliteration

sthāpitaṃ tu tadā tena prārthayitvā maheśvaram | ātmanāmāṃkitaṃ kṛtvā tato rogairvyamucyata

Translation

তাৰ পাছত তেওঁ মহেশ্বৰক প্ৰাৰ্থনা কৰি সেই লিঙ্গ স্থাপন কৰিলে, নিজৰ নাম অঙ্কিত কৰিলে; আৰু তাৰ পিছত তেওঁ ৰোগৰ পৰা মুক্ত হ’ল।

Word by Word

• स्थापितम्: was established
• स्थापितम्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु)
• Form: स्था-धातोः णिच् (स्थापयति) कर्मणि क्त-कृदन्तम्; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘(it) was established’

• तु: then/indeed
• तु: Discourse particle (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपातः

• तदा: at that time
• तदा: Temporal (काल)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषणम् (adverb of time)

• तेन: by him
• तेन: Kartr/Agent in passive (कर्ता-कर्तृभाव)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, एकवचन

• प्रार्थयित्वा: having prayed to
• प्रार्थयित्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: प्र + अर्थ् (धातु)
• Form: प्र-आर्थ्/प्रार्थ्-धातोः क्त्वा-प्रत्ययान्तं अव्ययकृदन्तम् (gerund); ‘having prayed’

• महेश्वरम्: Mahēśvara (Śiva)
• महेश्वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: महा + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; समासः—महेश्वर (कर्मधारयः: ‘महान् ईश्वरः’)

• आत्मनामाङ्कितम्: inscribed with his own name
• आत्मनामाङ्कितम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: आत्मन् + नामन् + अङ्कित (प्रातिपदिक; अङ्क्-धातोः क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासः—आत्मनामाङ्कित (तत्पुरुषः: ‘आत्मनः नाम्ना अङ्कितम्’); विशेषणम्—(लिङ्गम्/स्थापितम्)

• कृत्वा: having made
• कृत्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: कृ-धातोः क्त्वा-प्रत्ययान्तं अव्ययकृदन्तम् (gerund); ‘having done/made’

• ततः: then
• ततः: Adverbial (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषणम् (then/thereupon)

• रोगैः: from diseases
• रोगैः: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: रोग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, बहुवचन; अपादानार्थेऽपि तृतीया (instrumental used with passive ‘freed from’)

• व्यमुच्यत: was freed/released
• व्यमुच्यत: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: मुच् (धातु)
• Form: लङ्-लकारः (अनद्यतनभूत/Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम्; उपसर्गः—वि; कर्मणि प्रयोगः—‘was released/freed’

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) to the sages (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A devotee, after earnest prayer, installs a liṅga and inscribes it with his name; immediately his diseases fall away, signified by a brightening aura and relaxed posture.

Characters & Entities

• Maheśvara (Śiva)
• Soma (Candra)
• Liṅga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Prayer plus sacred action (liṅga installation) transforms affliction into purification, showing Śiva’s healing grace.

Which specific holy site (Tīrtha) is glorified here?

Prabhāsakṣetra, where Soma’s liṅga installation becomes a source of healing and merit.

What ritualistic prescription is mentioned?

Prārthanā to Maheśvara and liṅga-pratiṣṭhā (including naming/inscription), linked to freedom from disease.