
এই অধ্যায়ত সংলাপৰ মাজেৰে সোমবাৰ-ব্ৰত (সোমব্ৰত)ৰ বিধান বৰ্ণিত হৈছে। ঈশ্বৰে এজন গন্ধৰ্বৰ কাহিনী কয়—সেই গন্ধৰ্বে ভৱ (শিৱ)ক প্ৰসন্ন কৰিব বিচাৰি সোমব্ৰতৰ নিয়ম সোধে। গোশৃঙ্গ ঋষিয়ে ব্ৰতটোক সৰ্বহিতকাৰী বুলি প্ৰশংসা কৰি পূৰ্বকথা কয়: দক্ষৰ শাপত পীড়িত সোমে দীঘলীয়া ধ্যান-উপাসনাৰে শিৱক আৰাধনা কৰিলে; শিৱ প্ৰসন্ন হৈ সূৰ্য-চন্দ্ৰ আৰু পৰ্বত যিমান দিন থাকে সিমান দিন স্থায়ী লিঙ্গ প্ৰতিষ্ঠাৰ বৰ দিয়ে, আৰু সোম ৰোগমুক্ত হৈ পুনৰ দীপ্তিমান হয়। তাৰ পিছত ব্ৰতৰ পদ্ধতি দিয়া হৈছে—শুক্লপক্ষৰ সোমবাৰে শুদ্ধি কৰি সজোৱা কলহ (কলশ) আৰু পূজাস্থান স্থাপন, উমাসহিত সোমেশ্বৰ আৰু দিশাৰূপসমূহৰ পূজা, বগা ফুল আৰু নিৰ্দিষ্ট অন্ন-ফল আদি নৈবেদ্য। উমাযুক্ত বহুমুখ-বহুবাহু শিৱক উদ্দেশ কৰি কোৱা মন্ত্রেৰে জপ-অৰ্চনা কৰা হয়। সোমবাৰসমূহৰ ক্ৰমবদ্ধ আচৰণ (বিভিন্ন দন্তকাষ্ঠ, অৰ্পণ, ৰাতিৰ নিয়ম—দৰ্ভাত শয়ন আৰু কেতিয়াবা জাগৰণ) বৰ্ণিত। নবম দিনৰ উদ্যাপনত মণ্ডপ, কুণ্ড, পদ্ম-মণ্ডল, আঠ দিশৰ কলশ, সোণৰ প্ৰতিমা, হোম, গুৰুদান, ব্ৰাহ্মণভোজন আৰু বস্ত্ৰ-গোদান আদি হয়। ফলশ্ৰুতি ৰোগনাশ, সমৃদ্ধি, বংশকল্যাণ আৰু শিৱলোকপ্ৰাপ্তি কয়; শেষত গন্ধৰ্বে প্ৰভাসত সোমেশ্বৰৰ ওচৰত ব্ৰত কৰি বৰ লাভ কৰে।
Verse 1
ईश्वर उवाच । स गन्धर्वस्तदा देवि आरिराधयिषुर्भवम् । सोमवारव्रतंनाम पप्रच्छ मुनिसत्तमम्
ঈশ্বৰ ক’লে: “তেতিয়া, হে দেবী, ভৱ (শিৱ)ক সন্তুষ্ট কৰিব বিচৰা সেই গন্ধৰ্বই ‘সোমবাৰ-ব্ৰত’ নামৰ ব্ৰত বিষয়ে শ্ৰেষ্ঠ মুনিক সুধিলে।”
Verse 2
गन्धर्व उवाच । कथं सोमव्रतं कार्यं विधानं तस्य कीदृशम् । कस्मिन्काले च तत्कार्यं सर्वं विस्तरतो वद
গন্ধৰ্বই ক’লে: “সোম (সোমবাৰ) ব্ৰত কেনেকৈ কৰিব লাগে? তাৰ বিধান কেনেধৰণৰ? আৰু কোন সময়ত সেয়া কৰিব লাগে? সকলো বিস্তাৰকৈ কওক।”
Verse 3
गोशृंग उवाच । साधुसाधु महाप्राज्ञ सर्वसत्त्वोपकारकम् । यन्न कस्यचिदाख्यातं तदद्य कथयामि ते
গোশৃংগে ক’লে: “সাধু সাধু, হে মহাপ্ৰাজ্ঞ! ই সকলো সত্ত্বৰ উপকাৰকাৰী। যি কথা কাকো সৰ্বসাধাৰণক কৈ দিয়া হোৱা নাছিল, সেয়া আজি মই তোমাক ক’ম।”
Verse 4
सर्वरोगहरं दिव्यं सर्वसिद्धिप्रदायकम् । सोमवारव्रतंनाम सर्वकामफलप्रदम्
‘সোমবাৰ-ব্ৰত’ নামৰ এই দিব্য অনুশীলনে সকলো ৰোগ হৰণ কৰে, সকলো সিদ্ধি দান কৰে, আৰু সকলো কামনা-আকাঙ্ক্ষাৰ ফল প্ৰদান কৰে।
Verse 5
सर्वकालिकमादेयं वर्णानां शुभकारकम् । नारी नरैः सदा कार्यं दृष्ट्वादृष्ट्वा फलोदयम्
এই ব্ৰত সকলো সময়তে গ্ৰহণযোগ্য, আৰু সকলো বৰ্ণৰ বাবে মঙ্গলকাৰী। নাৰী-নৰে সদায় ই পালন কৰা উচিত, কিয়নো ই দৃষ্ট আৰু অদৃষ্ট—দুয়ো প্ৰকাৰ ফল উদয় কৰে।
Verse 6
ब्रह्मविष्ण्वादिभिर्देवैः कृतमेतन्महाव्रतम् । पुनस्तु सोमराजेन दक्षशापहतेन च
এই মহাব্ৰত ব্ৰহ্মা, বিষ্ণু আদি দেৱতাসকলে পালন কৰিছিল। পাছত দক্ষৰ শাপে আঘাতপ্ৰাপ্ত সোমৰাজেও ইয়াক সম্পাদন কৰিছিল।
Verse 7
आराधितोऽनेन शंभुः शंभुध्यानपरेण तु । ततस्तुष्टो महादेवः सोमराजस्य भक्तितः
এই ব্ৰতেৰে শম্ভুধ্যানত নিমগ্ন সোমে শম্ভুৰ আৰাধনা কৰিছিল। তাতে সন্তুষ্ট হৈ মহাদেৱ সোমৰাজৰ ভক্তিত প্ৰসন্ন হল।
Verse 8
तेनोक्तं यदि तुष्टोऽसि प्रतिष्ठास्थो निरंतरम्
তেতিয়া তেওঁ ক’লে— “যদি তুমি সন্তুষ্ট হোৱা, তেন্তে ইয়াতেই দৃঢ় প্ৰতিষ্ঠিত হৈ নিৰন্তৰ থাকিবা।”
Verse 9
यावच्चंद्रश्च सूर्यश्च यावत्तिष्ठंति भूधराः । तावन्मे स्थापितं लिंगमुमया सह तिष्ठतु
“যেতিয়ালৈকে চন্দ্ৰ আৰু সূৰ্য থাকে, যেতিয়ালৈকে পৰ্বতসমূহ অটল থাকে—তেতিয়ালৈকে মোৰ দ্বাৰা স্থাপিত লিঙ্গ উমাৰ সৈতে ইয়াতেই অৱস্থিত থাকক।”
Verse 10
स्थापितं तु तदा तेन प्रार्थयित्वा महेश्वरम् । आत्मनामांकितं कृत्वा ततो रोगैर्व्यमुच्यत
তাৰ পাছত তেওঁ মহেশ্বৰক প্ৰাৰ্থনা কৰি সেই লিঙ্গ স্থাপন কৰিলে, নিজৰ নাম অঙ্কিত কৰিলে; আৰু তাৰ পিছত তেওঁ ৰোগৰ পৰা মুক্ত হ’ল।
Verse 11
ततः शुद्धशरीरोऽसौ गगनस्थो विराजते
তেতিয়া শুদ্ধ দেহধাৰী সেইজন আকাশত দীপ্তিময় হৈ উজ্জ্বল হয়।
Verse 12
तदाप्रभृति ये केचित्कुर्वंति भुवि मानवाः । तेऽपि तत्पदमायांति विमलांगाश्च सोमवत्
সেই সময়ৰ পৰা পৃথিৱীত যিসকলে এই বিধান পালন কৰে, তেওঁলোকেও সেই একে পদ লাভ কৰে—সোমৰ দৰে নিৰ্মল অঙ্গধাৰী হৈ।
Verse 13
अथ किं बहुनोक्तेन विधानं तस्य कीर्त्तये । यस्मिन्कस्मिंश्च मासे वा शुक्ले सोमस्य वासरे
এত কথা ক’লে কি লাভ? মই ইয়াৰ বিধি ঘোষণা কৰোঁ—যিকোনো মাহতে, শুক্ল পক্ষৰ সোমবাৰে।
Verse 14
दंतकाष्ठं पुरा ब्राह्मे कृत्वा स्नानं समाचरेत् । स्वधर्मविहितं कर्म कृत्वा स्थाने मनोरमे
শুভ ব্ৰাহ্ম-মুহূৰ্তত প্ৰথমে দন্তকাষ্ঠ ব্যৱহাৰ কৰি, বিধিমতে স্নান কৰিব। সেই মনোৰম তীৰ্থস্থলত তাৰপিছত নিজৰ ধৰ্মে বিধান কৰা কৰ্ম সম্পন্ন কৰিব।
Verse 15
सुसमे भूतले शुद्धे न्यस्य कुम्भं सुशोभितम् । चूतपल्लवविन्यस्ते चंदनेन सुचित्रिते
সমান আৰু শুদ্ধ ভূমিত সুসজ্জিত কুম্ভ স্থাপন কৰিব। তাত আমপাত সজাই, চন্দনেৰে সুন্দৰকৈ অলংকৃত কৰিব।
Verse 16
श्वेतवस्त्रपरीधाने सर्वाभरणभूषिते । आदौ पात्रे तु संन्यस्य आधारसहितं शिवम्
শ্বেত বস্ত্ৰ পৰিধান কৰি আৰু সকলো অলংকাৰৰে ভূষিত হৈ, প্ৰথমে পাত্ৰত আধাৰসহ শিৱক স্থাপন কৰিব।
Verse 17
अष्टमूर्त्यष्टकं दिक्षु सोमनाथं सशक्तिकम् । उमया सहितं तत्र श्वेतपुष्पैश्च पूजयेत्
দিশাসমূহত অষ্টমূৰ্তিৰ অষ্টক-সমূহৰ পূজা কৰিব। তাৰপিছত উমাসহ, শক্তিযুক্ত সোমনাথক তাত শ্বেত পুষ্পেৰে অৰ্চনা কৰিব।
Verse 18
विविधं भक्ष्यभोज्यं च फलं वै बीजपूर कम् । अनेनैव तु मंत्रेण सर्वं तत्रैव कारयेत्
বিভিন্ন ভক্ষ্য-ভোজ্য আৰু ফল—বিশেষকৈ বীজপূৰ (সিট্ৰন) সহ—অৰ্পণ কৰিব। এই একে মন্ত্ৰেৰে তাতেই সকলো অৰ্পণ আৰু ক্ৰিয়া সম্পন্ন কৰাব।
Verse 19
ॐ नमः पंचवक्त्राय दशबाहुत्रिनेत्रिणे । श्वेतं वृषभमारूढ श्वेताभरणभूषित
ॐ নমঃ পঞ্চবক্ত্ৰায়, দশবাহু ত্ৰিনেত্ৰিণে। শ্বেত বৃষভত আৰূঢ়, শ্বেত অলংকাৰৰে বিভূষিত প্ৰভুক নমস্কাৰ।
Verse 20
उमादेहार्द्धसंयुक्त नमस्ते सर्वमूर्तये । अनेनैव तु मंत्रेण पूजां होमं च कारयेत्
উমাৰ দেহৰ অৰ্ধাংশে সংযুক্ত প্ৰভু, তোমাক নমস্কাৰ—তুমি সৰ্বমূৰ্তি। এই একে মন্ত্ৰেৰে পূজা আৰু হোম দুয়োটাই সম্পন্ন কৰিব।
Verse 21
कृत्वैवं च दिने रात्रौ पश्यंश्चैवं स्वपेन्नरः । दर्भशय्या समारूढो ध्यायन्सोमेश्वरं हरम्
এইদৰে কৰি, দিনে-ৰাতিয়ে এই ব্ৰত-নিয়ম পালন কৰিব—এইদৰে দৰ্শন কৰি আৰু এইদৰে শুব। দৰ্ভ ঘাঁহৰ শয্যাত শুই, সোমেশ্বৰ হৰ (শিৱ)ক ধ্যান কৰিব।
Verse 22
एवं कृतेऽष्टादशानां कुष्ठानां नाशनं भवेत् । द्वितीये सोमवारे तु करंजं दन्तधावनम्
এইদৰে কৰিলে অষ্টাদশ প্ৰকাৰৰ কুষ্ঠৰোগ নাশ হয়। তাৰ পাছত দ্বিতীয় সোমবাৰে কৰঞ্জ গছৰ দাতনৰে দাঁত ধুব।
Verse 23
देवं संपूजयेत्सूक्ष्मं ज्येष्ठाशक्तिसमन्वितम् । शतपत्रैः पूजयित्वा मधु प्राश्य यथाविधि
জ্যেষ্ঠা-শক্তিসম্পন্ন সূক্ষ্ম দেৱতাক যথাবিধি গভীৰ ভক্তিৰে পূজা কৰিব। শতপত্ৰ-পুষ্পে অর্চনা কৰি, বিধিমতে মধু প্ৰাশন কৰিব।
Verse 24
नारंगं तत्र दत्त्वा तु शेषं पूर्ववदाचरेत् । एवं कृते द्वितीये तु गोलक्षफलमाप्नुयात्
তাৰ পাছত তাত নাৰংগ দান কৰি, বাকী আচাৰ-অনুষ্ঠান পূৰ্বৰ দৰে কৰিব। এইদৰে দ্বিতীয় সোমবাৰে কৰিলে লক্ষ গৰু দানৰ সমান পুণ্য লাভ হয়।
Verse 25
सोमवारे तृतीये तु अपामार्गसमुद्भवम् । दंतकाष्ठादिकं कृत्वा त्रिनेत्रं च प्रपूजयेत्
তৃতীয় সোমবাৰে আপামাৰ্গৰ পৰা দন্তকাষ্ঠ আদি সামগ্ৰী প্ৰস্তুত কৰি, যথোচিত ভক্তিৰে ত্ৰিনেত্ৰ প্ৰভুক পূজা কৰিব।
Verse 26
फलं च दाडिमं दद्याज्जातीपुष्पैश्च पूजयेत् । रजन्यामंगुरं प्राश्य सिद्धियुक्तं तु पूजयेत्
দাডিম ফল দান কৰি জাতী-পুষ্পে পূজা কৰিব। ৰজনীত অঙ্গুৰ (আঙুৰ/কিশমিশ) প্ৰাশন কৰি, সিদ্ধিযুক্ত প্ৰভুক অর্চনা কৰিব।
Verse 27
चतुर्थे सोमवारे तु काष्ठमौदुम्बरं स्मृतम् । पूजयेत्तत्र गौरीशं सूक्ष्मया सहितं तथा
চতুৰ্থ সোমবাৰে নিৰ্দিষ্ট কাষ্ঠ উদুম্বৰ বুলি স্মৃত। তাত গৌৰীশ (শিৱ) ক সূক্ষ্মা দেৱীৰ সৈতে একে বিধিৰে পূজা কৰিব।
Verse 28
नारिकेलफलं दद्याद्दमनेन प्रपूजयेत् । शर्करां प्राशयेद्रात्रौ जागरं चैव कारयेत्
নাৰিকলফল দান কৰি দমন/দূৰ্বা ঘাঁহেৰে ভক্তিভাৱে পূজা কৰিব। ৰাতি শর্কৰা প্ৰসাদ গ্ৰহণ কৰি জাগৰণো পালন কৰিব।
Verse 29
पञ्चमे सोमवारे तु पूजयेच्च गणाधिपम् । विभूत्या सहितं देवं कुन्दपुष्पैः प्रपूजयेत्
পঞ্চম সোমবাৰে গণাধিপ (গণেশ)ক পূজা কৰিব। বিভূতি সহ সেই দেৱতাক কুন্দ ফুলেৰে ভক্তিভাৱে অর্চনা কৰিব।
Verse 30
आश्वत्थं दन्तकाष्ठं च अर्घ्यं वै द्राक्षया तथा । मोचं च प्राशयेद्रात्रावश्वमेधफलं लभेत्
অশ্বত্থ (অশ্বত্থ গছ)ৰ দন্তকাষ্ঠ ব্যৱহাৰ কৰি, দ্ৰাক্ষাৰে অৰ্ঘ্যো অৰ্পণ কৰিব। ৰাতি মোচা (কলা/প্লান্টেইন) খালে অশ্বমেধ যজ্ঞৰ সমান পুণ্যফল লাভ হয়।
Verse 31
षष्ठे सोमस्य वारे तु सुरूपं नाम पूजयेत् । कर्पूरं प्राशयेत्तत्र भक्त्या परमया युतः
ষষ্ঠ সোমবাৰে ‘সুৰূপ’ নামৰ ৰূপক পূজা কৰিব। তাত পৰম ভক্তিৰে যুক্ত হৈ কৰ্পূৰ প্ৰসাদ গ্ৰহণ কৰিব।
Verse 32
सप्तमे सोमवारे तु दन्तकाष्ठं च मल्लिका । सर्वज्ञं पूजयेत्तत्र दीप्तया सहितं तथा
সপ্তম সোমবাৰে দন্তকাষ্ঠ আৰু মল্লিকা (জুঁই) লৈ তাত সৰ্বজ্ঞ প্ৰভুক পূজা কৰিব, আৰু একে বিধিৰে দীপ্তা (তেজস্বিনী দেৱী)সহ অর্চনা কৰিব।
Verse 33
जम्बीरं च फलं दद्याज्जातीपुष्पैश्च पूजयेत् । लवङ्गं प्राशयेत्तत्र तस्यानन्तफलं भवेत्
জম্বীৰ (লেবু/চিট্ৰন) ফল অৰ্পণ কৰি জাতী (চামেলী) ফুলেৰে পূজা কৰিব। তাত লৱংগ প্ৰসাদৰূপে গ্ৰহণ কৰিলে, তাৰ ফল অনন্ত হয়।
Verse 34
अष्टमे सोमवारे तु अमोघायुतमीश्वरम् । कदलीफलकेनार्घ्यं मरुबकेन पूजयेत् । रात्रौ तु प्राशयेद्दुग्धमग्निष्टोमफलं लभेत्
অষ্টম সোমবাৰে অমোঘায়ুত ঈশ্বৰ প্ৰভুক পূজা কৰিব। কদলীফলেৰে অৰ্ঘ্য অৰ্পণ কৰি মৰুবকেৰে পূজা কৰিব। ৰাতি দুগ্ধ আহাৰ ৰূপে গ্ৰহণ কৰিলে অগ্নিষ্টোম যজ্ঞসম পুণ্য লাভ হয়।
Verse 35
गंगास्नाने कृते सम्यक्कोटिधा यत्फलं स्मृतम् । दशहेमसहस्राणां कुरुक्षेत्रे रवेर्ग्रहे
গঙ্গাত বিধিপূৰ্বক স্নান কৰিলে যি পুণ্য কোটিগুণ বুলিয়া স্মৃতিত কোৱা হৈছে—আৰু কুৰুক্ষেত্ৰত সূৰ্যগ্ৰহণৰ সময়ত দহ হাজাৰ সোণ দান কৰিলে যি পুণ্য হয়—
Verse 36
ब्राह्मणे वेदविदुषे यद्दत्त्वा फल माप्नुयात् । तत्पुण्यं कोटिगुणितमस्मिन्नाचरिते व्रते
বেদবিদ্ ব্ৰাহ্মণক দান দিলে যি ফল লাভ হয়, এই ব্ৰত আচৰণ কৰিলে সেই পুণ্যই কোটিগুণ বৃদ্ধি পায়।
Verse 37
गजानां तु शते दत्ते लक्षे च रथवाजिनाम् । तत्फलं कोटिगुणितं सोमवारव्रते कृते
এশ হাতী আৰু লক্ষ ৰথ-ঘোড়া দান কৰিলে যি ফল হয়, সোমবাৰ ব্ৰত পালন কৰিলে সেই ফলেই কোটিগুণ বৃদ্ধি পায়।
Verse 38
गुग्गुलोर्धूपनं कृत्वा कोटिशो यत्फलं लभेत् । तत्पुण्यं तु भवेत्तस्य सोमवारव्रते कृते
গুগ্গুলুৰ ধূপ অৰ্ঘ্য কৰি কোটি বাৰ যি ফল লাভ হয়, সোমবাৰৰ ব্ৰত পালন কৰিলে সেই একে পুণ্য নিশ্চয়েই তাৰ হয়।
Verse 39
सर्वैश्वर्यसमायुक्तः शिवतुल्यपराक्रमः । रुद्रलोके वसेत्तावद्ब्रह्मणः प्रलयावधि
সৰ্ব ঐশ্বৰ্য্যে সমন্বিত আৰু শিৱসম পৰাক্ৰমী হৈ, সি ব্ৰহ্মাৰ প্ৰলয়-অৱধি ৰুদ্ৰলোকত বাস কৰে।
Verse 40
संप्राप्ते नवमे वारे कुर्यादुद्यापनं शुभम् । यथा भवति गन्धर्व तथा वक्ष्यामि तेऽधुना
নৱম বাৰ উপস্থিত হ’লে শুভ উদ্যাপন (সমাপ্তি-অনুষ্ঠান) কৰিব লাগে। কেনেকৈ গন্ধৰ্ব হয়, সেই কথা মই এতিয়া তোমাক ক’ম।
Verse 41
मंडलं मंडपं कुण्डं पताकाध्वजशोभितम् । तोरणानि च चत्वारि कुण्डं कृत्वा विधानतः
বিধি অনুসাৰে মণ্ডল, মণ্ডপ আৰু কুণ্ড প্ৰস্তুত কৰি পতাকা-ধ্বজেৰে সুসজ্জিত কৰিব লাগে; আৰু কুণ্ড সম্পন্ন কৰি চাৰিটা তোৰণো স্থাপন কৰিব লাগে।
Verse 42
मध्ये वेदिः प्रकर्त्तव्या चतुरस्रा सुशोभना । निष्पाद्य मंडलं तत्र मध्ये पद्मं प्रकल्पयेत्
মাজত সুন্দৰ চতুৰস্ৰ বেদী নিৰ্মাণ কৰিব লাগে। তাত মণ্ডল সম্পূৰ্ণ কৰি, তাৰ মাজত পদ্মৰ আকাৰ স্থাপন কৰিব লাগে।
Verse 43
कलशानष्टदिग्भागे सहिरण्यान्पृथक्पृथक् । स्थापयित्वा तु शक्तिस्ता वामाद्याः पूर्वतः क्रमात्
আঠো দিশাৰ ভাগত পৃথক পৃথককৈ সোণসহ কলশ স্থাপন কৰিব লাগে। তাৰ পাছত বামা আদি শক্তিসকলক পূৰ্ব দিশৰ পৰা ক্ৰমে বিন্যাস কৰিব লাগে।
Verse 44
कर्णिकायां तु पद्मस्य श्रीसोमेशं महाप्रभम् । प्रतिमारूपसंपन्नं हेमजं शक्तिसंयुतम्
পদ্মৰ কৰ্ণিকাত মহাপ্ৰভ শ্ৰী সোমেশ প্ৰভুক স্থাপন কৰি ধ্যান কৰিব লাগে—সু-গঠিত প্ৰতিমাৰূপে সম্পন্ন, সোণৰ নিৰ্মিত আৰু শক্তিসংযুক্ত।
Verse 45
रुक्मशय्यासमारूढं मनोन्मन्या समन्वितम् । हेमपात्रादिके पात्रे मधुना परिपूरिते
তাঁক সোণৰ শয্যাত আৰূঢ়, মনোন্মনী নামক পৰম ধ্যানাৱস্থাৰে সমন্বিত বুলি জ্ঞাত কৰি পূজা কৰিব লাগে; আৰু সোণৰ পাত্ৰ আদি যোগ্য পাত্ৰত মধু সম্পূৰ্ণ ভৰি অৰ্পণ কৰিব লাগে।
Verse 46
रुक्मशय्यासमाच्छन्ने तत्रस्थं पूजयेत्क्रमात् । अनंतादिशिखंड्यंतैर्नामभिः क्रमशोऽर्चयेत्
সোণৰ শয্যা যথাযথভাৱে বিছাই সজাই লোৱাৰ পাছত, তাত স্থিত প্ৰভুক ক্ৰমে ক্ৰমে পূজা কৰিব লাগে; আৰু ‘অনন্ত’ৰ পৰা ‘শিখণ্ডিন’লৈ নামসমূহ ক্ৰমশঃ উচ্চাৰণ কৰি অৰ্চনা কৰিব লাগে।
Verse 47
गन्धस्रग्धूपदीपैश्च नैवेद्यैश्च पृथग्विधैः । वस्त्रालंकारतांबूलच्छत्रचामरदर्प्पणम्
গন্ধ, স্ৰগ, ধূপ, দীপ আৰু বিভিন্ন নৈবেদ্যৰে; বস্ত্ৰ, অলংকাৰ, তাম্বূল, ছত্ৰ, চামৰ আৰু দৰ্পণৰে—এইদৰে পৃথক পৃথক উপচাৰে প্ৰভুক সন্মান কৰিব লাগে।
Verse 48
दीपघंटावितानं च पर्यंकं च सतू लिकम् । सोमेश्वरं समुद्दिश्य देयं पौराणिके गुरौ
দীপ-স্তম্ভ, ঘণ্টা, বিতান আৰু তকিয়া-সহ পৰ্য্যংক—এই সকলো সোমেশ্বৰক উদ্দেশ্য কৰি, পৰম্পৰা ব্যাখ্যা কৰা পুৰাণিক গুৰুলৈ দান কৰিব লাগে।
Verse 49
भूषयित्वा तथाऽचार्य्यं होमं तत्रैव कारयेत् । बलिकर्मावसाने च रात्रौ तत्रैव जागृयात्
তাৰ পিছত আচাৰ্য্যক যথাবিধি সন্মান কৰি অলংকৃত কৰি, তাতেই হোম কৰাব; আৰু বলি-কর্ম শেষ হ’লে ৰাতি ভৰ তাতেই জাগৰণ কৰিব।
Verse 50
पञ्चगव्यं ततः पीत्वा ध्यायेत्सोमेश्वरं हृदि । प्रभाते तु ततः स्नात्वा ध्यायेत्तं च विधानतः
তাৰ পিছত পঞ্চগব্য পান কৰি হৃদয়ত সোমেশ্বৰক ধ্যান কৰিব। প্ৰভাতে স্নান কৰি, বিধি অনুসাৰে পুনৰো তাঁক ধ্যান কৰিব।
Verse 51
ततो भक्त्या च गंधर्व क्षीरखण्डादिनिर्म्मितम् । भक्ष्यभोज्यैरनेकैश्च भोजयेद्ब्राह्मणानथ
তাৰ পিছত, হে গন্ধৰ্ব, ভক্তিৰে ক্ষীৰ-খণ্ড আদি পৰা নিৰ্মিত মিঠাই আৰু নানা ভক্ষ্য-ভোজ্যৰে ব্ৰাহ্মণসকলক ভোজন কৰাব।
Verse 52
वस्त्रयुग्मं ततो दत्त्वा गां च दत्त्वा विसर्जयेत्
তাৰ পিছত বস্ত্ৰযুগ্ম দান কৰি আৰু গৰু দান কৰি, আচাৰ সম্পন্ন কৰি বিধিপূৰ্বক অৱসান কৰিব।
Verse 53
एवं चीर्णव्रतः सम्यग्लभते पुण्यमक्षयम् । धनधान्यसमृद्धात्मा पुत्रदारसमन्वितः
এইদৰে যি ভক্তে বিধিপূৰ্বক ব্ৰত পালন কৰে, সি অক্ষয় পুণ্য লাভ কৰে; ধন-ধান্যত সমৃদ্ধ হয় আৰু পুত্ৰ-দাৰাসহিত সুখে থাকে।
Verse 54
न कुले जायते तस्य दरिद्रो दुःखितोऽपिवा । अपुत्रो लभते पुत्रान्वन्ध्या पुत्रवती भवेत्
তেওঁৰ বংশত দৰিদ্ৰতা বা দুখ-কষ্ট জন্ম নলয়। নিঃসন্তান লোকে পুত্ৰ লাভ কৰে, আৰু বন্ধ্যা নাৰীও সন্তানৱতী হয়।
Verse 55
काकवंध्या तु या नारी मृतवत्सा च दुर्भगा । कन्याप्रसूश्च या कार्यमाभिरेतद्विशेषतः
কিন্তু যি নাৰী ‘কাকবন্ধ্যা’ (বাৰে বাৰে গৰ্ভপাত হোৱা), বা যাৰ সন্তান মৰে, বা যি দুৰ্ভাগিনী, বা যি কেৱল কন্যা প্ৰসূতি—তেনে নাৰীয়ে বিশেষকৈ এই বিধি পালন কৰা উচিত।
Verse 56
एवं कृते विधाने तु देहपाते शिवं व्रजेत् । कल्पकोटिसहस्राणि कल्पकोटिशतानि च । भुंक्तेऽसौ विपुलान्भो गान्यावदाभूतसंप्लवम्
এই বিধানে কৰিলেই, দেহপাতে সি শিৱধামলৈ গমন কৰে। হাজাৰ হাজাৰ কোটি কল্প আৰু শত শত কোটি কল্প পৰ্যন্ত, মহৎ ভোগ উপভোগ কৰে—যেতিয়ালৈকে মহাপ্ৰলয় নাহে।
Verse 57
इति ते कथितं सर्वं सोमवारव्रतं क्रमात् । गच्छ शीघ्रं महाभाग यत्र सोमेश्वरः स्थितः
এইদৰে ক্ৰম অনুসাৰে তোমাক সোমবাৰ-ব্ৰতৰ সকলো কথা কোৱা হ’ল। এতিয়া, মহাভাগ, শীঘ্ৰে যোৱা—য’ত সোমেশ্বৰ প্ৰভু অৱস্থিত।
Verse 58
ईश्वर उवाच । इत्युक्तः सच गन्धर्वः पुत्र्या सह वरानने । सर्वोपहारसंयुक्तः प्रभासक्षेत्रमाश्रितः
ঈশ্বৰে ক’লে: এইদৰে সম্বোধিত হৈ সেই গন্ধৰ্বে সুন্দৰ-মুখী কন্যাৰ সৈতে, সকলো উপহাৰ-অৰ্ঘ্যসহ, প্ৰভাসক্ষেত্ৰলৈ আশ্ৰয় লৈ গ’ল।
Verse 59
तत्र सोमेश्वरं दृष्ट्वा आनन्दाश्रुपरिप्लुतः । यात्राक्रमेण संपूज्य चक्रे सोमव्रतं क्रमात्
তাত সোমেশ্বৰক দেখি সি আনন্দ-অশ্ৰুৰে আপ্লুত হ’ল। তীৰ্থযাত্ৰাৰ বিধি অনুসৰি পূজা কৰি, ক্ৰমে ক্ৰমে সোমব্ৰত (সোমবাৰৰ ব্ৰত) পালন কৰিলে।
Verse 69
पुत्र्या सह महाभागस्तस्य तुष्टो महेश्वरः । सर्वरोगविनाशं च सर्वकामसमृद्धिदम् । ददौ गन्धर्वराज्यं च भक्तिं चैवात्मनस्तथा
কন্যাসহ সেই মহাভাগৰ ওপৰত সন্তুষ্ট হৈ মহেশ্বৰে সকলো ৰোগৰ বিনাশ আৰু সকলো কামনাৰ সমৃদ্ধি দান কৰিলে। লগতে গন্ধৰ্বৰাজ্য আৰু নিজৰ প্ৰতি ভক্তিও প্ৰদান কৰিলে।