
এই অধ্যায়ত ঈশ্বৰে প্ৰভাস-ক্ষেত্ৰৰ “ঋণমোচন” নামৰ লিঙ্গ-তীৰ্থৰ মাহাত্ম্য বৰ্ণনা কৰিছে। কোৱা হৈছে—ইয়াৰ দৰ্শনমাত্ৰেই মাতৃ–পিতৃ পৰম্পৰাজনিত পিতৃঋণ নাশ হয়। কথাত পিতৃগণে প্ৰভাসত দীঘলীয়া তপস্যা কৰি ভক্তিভাৱে এটা লিঙ্গ প্ৰতিষ্ঠা কৰে। তপস্যাত সন্তুষ্ট মহাদেৱ প্ৰত্যক্ষ হৈ বৰ বিচাৰিবলৈ কয়। পিতৃগণে বৰ বিচাৰে—দেৱ, ঋষি আৰু মানুহ যি কোনো শ্ৰদ্ধাৰে ইয়ালৈ আহে, সি পিতৃঋণ আৰু পাপমলৰ পৰা মুক্ত হওক; আৰু সাপ, অগ্নি, বিষ আদি কাৰণে অকাল মৃত্যু হোৱা, বা যাৰ সপিণ্ডীকৰণ, একোদ্দিষ্ট/ষোড়শ অৰ্পণ, বৃষোৎসৰ্গ, শৌচাদি ক্ৰিয়া অসম্পূৰ্ণ থকা পিতৃসকলেও ইয়াত তৰ্পণ পালে উত্তম গতি লাভ কৰক। ঈশ্বৰে উত্তৰ দিয়ে—পিতৃভক্ত মানুহে পবিত্ৰ জলে স্নান কৰি পিতৃতৰ্পণ কৰিলে তৎক্ষণাৎ উদ্ধাৰ লাভ কৰে; মহাপাপ থাকিলেও মহেশ্বৰ বৰপ্ৰদাতা। স্নান আৰু পিতৃ-প্ৰতিষ্ঠিত লিঙ্গপূজাই পিতৃঋণমোচনৰ উপায়; ঋণৰ পৰা মোচন কৰে বুলিয়েই নাম “ঋণমোচন”। মূৰত সোণ থৈ স্নান কৰিলে শত গোধনৰ দানসম পুণ্য কোৱা হৈছে। শেষত তাত পূৰ্ণ প্ৰয়াসে শ্ৰাদ্ধ কৰা আৰু দেৱপ্ৰিয় পিতৃ-লিঙ্গ পূজা কৰাৰ উপদেশ দিয়া হৈছে।
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि देवं च ऋणमोचनम् । तस्मिन्दृष्टे ऋणं न स्यान्मातापितृसमुद्भवम्
ঈশ্বৰে ক’লে: তাৰ পিছত, হে মহাদেৱী, ‘ঋণমোচন’ নামৰ দেৱতাৰ ওচৰলৈ যাবা। তেওঁৰ দৰ্শন কৰিলে মাতৃ-পিতৃজনিত ঋণ (পিতৃঋণ) নাথাকে।
Verse 2
पितरस्तु पुरा सर्वे दिव्यक्षेत्रं समागताः । प्रभासे तपसा युक्ताः स्थिता वर्षगणान्बहून्
প্ৰাচীন কালত সকলো পিতৃগণ সেই দিৱ্য তীৰ্থক্ষেত্ৰলৈ সমাগত হৈছিল। প্ৰভাসত তপস্যাৰে যুক্ত হৈ তেওঁলোকে বহু বছৰ ধৰি স্থিৰভাৱে অৱস্থান কৰিলে।
Verse 3
अग्निष्वात्ता बर्हिषदः सोमपा आज्यपास्तथा । लिंगं संस्थापयामासुः सर्वे भक्तिपरायणाः
অগ্নিষ্বাত্ত, বৰ্হিষদ, সোমপা আৰু তদ্ৰূপে আজ্যপা—সকলো ভক্তিত পৰায়ণ হৈ—এটা শিৱলিঙ্গ স্থাপন কৰিলে।
Verse 4
ततः कालेन महता तुष्टस्तेषां महेश्वरः । ततः प्रत्यक्षतां गत्वा वाक्यमेतदुवाच ह
তাৰ পাছত বহু কাল গ’লত মহেশ্বৰ তেওঁলোকৰ ওপৰত সন্তুষ্ট হ’ল। তেতিয়া তেওঁ প্ৰত্যক্ষ হৈ এই বাক্য ক’লে।
Verse 5
परितुष्टोऽस्मि भद्रं वो ब्रूत यन्मनसेप्सितम्
“মই তোমালোকৰ ওপৰত সন্তুষ্ট; তোমালোকৰ মঙ্গল হওক। কোৱা, মনত যি ইচ্ছা আছে সেয়া প্ৰকাশ কৰা।”
Verse 6
पितर ऊचुः । अस्माकं दीयतां वृत्तिर्जगत्यस्मिन्स्वयं कृते । देवानां च ऋषीणां च मानुषाणां महीतले
পিতৃগণে ক’লে: “হে প্ৰভু, আপোনাৰ দ্বাৰা সৃষ্ট এই জগতত আমাক জীৱিকাৰ উপায় দিয়া হওক—মহীতলত দেৱতা, ঋষি আৰু মানুহৰ বাবে।”
Verse 7
भवानेव परो लोके सर्वेषां पद्मसंभव । आगत्य वर्णाश्चत्वार इह ये श्रद्धयान्विताः
হে পদ্মসম্ভৱ! সকলো লোকৰ বাবে তুমিয়েই পৰম আশ্ৰয়। যিসকল চাৰিও বৰ্ণৰ লোক শ্ৰদ্ধাভাৱে ইয়ালৈ আহে…
Verse 8
पैतृकात्तु ऋणान्मुक्ता भवंतु गतकल्मषाः । व्यन्तरत्वं सुरश्रेष्ठ येषां वै पितरो गताः
তেওঁলোক পিতৃঋণৰ পৰা মুক্ত হওক আৰু সকলো কল্মষৰ পৰা শুদ্ধ হওক। হে দেবশ্ৰেষ্ঠ! যিসকলৰ পিতৃগণ ব্যন্তৰ অৱস্থালৈ পতিত, তেওঁলোকো ইয়াত উদ্ধাৰ লাভ কৰক।
Verse 9
सर्प्पे वह्नि विषैर्वा ये नाशं नीताः पितामहाः । अपुत्रा वा सपुत्रा वा सपिण्डीकरणं विना
যিসকল পিতামহ সৰ্প, অগ্নি বা বিষৰ দ্বাৰা বিনষ্ট হৈছিল—পুত্ৰহীনেই হওক বা পুত্ৰ থাকিলেও সপিণ্ডীকৰণ কৰ্ম নোহোৱাকৈ—তেওঁলোকো ইয়াত কৰা ক্ৰিয়াৰে কল্যাণ লাভ কৰক।
Verse 10
न कृतानि पुरा येषामेकोद्दिष्टानि षोडश । तथा नैव वृषोत्सर्गो गोहताश्चाथ चान्त्यजैः
যিসকলৰ বাবে পূৰ্বে ষোড়শ একোদ্দিষ্ট অৰ্ঘ্য-দান কৰা নহ’ল; তদ্ৰূপে যিসকলৰ বাবে বৃষোৎসৰ্গ কৰ্মো নহ’ল; আৰু যিসকল অন্ত্যজৰ হাতে নিহত—সেই সকলো পিতৃগণ এই ক্ষেত্ৰৰ পবিত্ৰতাৰে সহায় লাভ কৰক।
Verse 11
अथापरे ये च मृताः शौचेन तु विना कृताः । ते चात्र तर्पिताः सर्वे प्रयान्तु परमां गतिम्
আৰু আনসকল—যিসকল শৌচ-নিয়ম নোহোৱাকৈ মৃত্যুবৰণ কৰিলে—তেওঁলোকো ইয়াত তৰ্পণে তৃপ্ত হৈ পৰম গতি লাভ কৰক।
Verse 12
श्रीभगवानुवाच । स्नात्वा तु सलिले पुण्ये पितृणां चैव तर्पणम् । ये करिष्यंति मनुजाः पितृभक्तिपरायणाः
শ্ৰী ভগৱানে ক’লে: যিসকল মানুহ পিতৃভক্তিত নিবিষ্ট হৈ এই পুণ্য জলত স্নান কৰে আৰু পিতৃসকলৰ উদ্দেশ্যে তৰ্পণ কৰে—
Verse 13
अहं वरप्रदस्तेषां तारयिष्यामि तत्क्षणात् । पितृन्सर्वान्न संदेहो यदि पापशतैर्वृताः
মই, বৰপ্ৰদাতা, তৎক্ষণাৎ তেওঁলোকৰ সকলো পিতৃক উদ্ধাৰ কৰিম—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই—যদিও তেওঁলোক শত শত পাপত আৱৃত থাকে।
Verse 14
अस्मिंस्तीर्थे नरः स्नात्वा यो लिंगं पूजयिष्यति । युष्माभिः स्थापितं लिंगं स मुक्तः पैतृकादृणात्
এই তীৰ্থত যি নৰে স্নান কৰি লিঙ্গৰ পূজা কৰে—তোমালোকৰ দ্বাৰা স্থাপিত এই লিঙ্গক—সেইজন পিতৃঋণৰ পৰা মুক্ত হয়।
Verse 15
यस्मादृणात्प्रमुच्येत अस्य लिंगस्य दर्शनात् । तस्मान्मया कृतं नाम ह्येतस्य ऋणमोचनम्
কাৰণ এই লিঙ্গৰ কেৱল দর্শনেই ঋণৰ পৰা মুক্তি দিয়ে, সেয়ে মই ইয়াৰ নাম ‘ঋণমোচন’ ৰাখিলোঁ—ঋণমুক্তিদাতা।
Verse 16
ईश्वर उवाच । हिरण्यं मस्तके दत्त्वा यः स्नाति ऋणमोचने । आत्मा वै तारितस्तेन दत्तं भवति गोशतम्
ঈশ্বৰে ক’লে: যি জনে মূৰত সোণ ৰাখি ‘ঋণমোচন’ত স্নান কৰে, তাৰ আত্মা তাৰে দ্বাৰা উদ্ধাৰ হয়, আৰু সেই কৰ্ম শত গৰু দানৰ সমান হয়।
Verse 17
एवमुक्त्वा स भगवांस्तत्रैवान्तरधीयत । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन तत्र श्राद्धं समाचरेत् । पूजयेत्तन्महादेवि पितृलिंगं सुरप्रियम्
এইদৰে কৈ সেই ভগৱান তাতেই অন্তৰ্ধান হ’ল। সেয়ে সকলো প্ৰচেষ্টাৰে সেই স্থানত শ্ৰাদ্ধ আচৰণ কৰিব লাগে; আৰু হে মহাদেৱী, দেৱতাসকলৰ প্ৰিয় সেই পিতৃ-লিঙ্গৰ পূজা কৰিব লাগে।
Verse 221
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्य ऋणमोचनमाहात्म्यवर्णनंनामैकविंशत्युत्तरद्विशततमो ऽध्यायः
এইদৰে পবিত্ৰ শ্ৰী স্কান্দ মহাপুৰাণত—একাশী-সহস্ৰ শ্লোকযুক্ত সংহিতাত—সপ্তম প্ৰভাসখণ্ডৰ প্ৰথম ভাগ প্ৰভাসক্ষেত্ৰমাহাত্ম্যত ‘ঋণমোচন-মাহাত্ম্যৰ বৰ্ণনা’ নামৰ দুইশ একবিংশ অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।