Home›Skanda Purana›Prabhasa Khanda›Prabhasa Kshetra Mahatmya›Adhyaya 21›Shloka 1
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 1

Devanagari script

देव्युवाच । श्रुतं सर्वमशेषेण चन्द्रस्योत्पत्ति कारणम् । चिह्नं यथाऽभवत्तस्य सांप्रतं तत्प्रकीर्त्तय

Transliteration

devyuvāca | śrutaṃ sarvamaśeṣeṇa candrasyotpatti kāraṇam | cihnaṃ yathā'bhavattasya sāṃprataṃ tatprakīrttaya

Translation

দেৱীয়ে ক’লে: “চন্দ্ৰৰ উৎপত্তিৰ কাৰণ মই সম্পূৰ্ণৰূপে শুনিলোঁ। এতিয়া তাৰ ওপৰত যি চিহ্ন (লক্ষণ) উদ্ভৱ হৈছিল, যিদৰে হৈছিল, সেয়া বৰ্ণনা কৰা।”

Word by Word
देवीthe Goddess
देवी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
श्रुतम्heard
श्रुतम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootश्रु (धातु) + क्त (कृदन्त प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (Past Passive Participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे ‘श्रुतम्’ = ‘heard’
सर्वम्all
सर्वम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘श्रुतम्’ इत्यस्य विशेषणम्
अशेषेणcompletely
अशेषेण:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअशेष (प्रातिपदिक)
Formतृतीया-एकवचनरूपेण अव्ययीभावेन क्रियाविशेषणम् (Instrumental used adverbially): ‘without remainder, completely’
चन्द्रस्यof the Moon
चन्द्रस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootचन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन
उत्पत्तिorigin, birth
उत्पत्ति:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootउत् + पद् (धातु) + क्तिन् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘कारणम्’ इत्यस्य षष्ठी-तत्पुरुषे पूर्वपदम् (समासभङ्गे)
कारणम्cause, reason
कारणम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकारण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘श्रुतम्’ इत्यस्य कर्म/विषयः
चिह्नम्mark, sign
चिह्नम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootचिह्न (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन
यथाhow, as
यथा:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय; उपमान/प्रकारवाचक (conj./adverb)
अभवत्became, occurred
अभवत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, एकवचन
तस्यof him/that (of the Moon)
तस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
साम्प्रतम्now, at present
साम्प्रतम्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसाम्प्रतम् (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
तत्that
तत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘प्रकीर्त्तय’ इत्यस्य कर्म
प्रकीर्त्तयtell, recount
प्रकीर्त्तय:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + कीर्त् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद
Speaker

Devī (Pārvatī)

Skanda Dialogue

Listener: Īśvara (Śiva)

Visual Art Cues

Scene: Devī seated beside Īśvara, attentive, asking about the Moon’s ‘cihna’ (mark); a calm Himalayan/temple setting or a narrative pavilion; the moon symbol appears faintly in the background as a cue.

Characters & Entities
D
Devī
C
Candra

FAQs

Sacred history is preserved through inquiry: seeking the meaning of divine ‘signs’ deepens dharmic understanding.

The broader frame is Prabhāsakṣetra Māhātmya, though this verse itself introduces a narrative question rather than naming a tirtha.

None; it is a request to narrate the account.

←Previous Verse
Next Verse→