
ঈশ্বৰে মহাদেৱীক ৰত্নেশ্বৰৰ দক্ষিণে, সাত ধনুৰ দূৰত অৱস্থিত ৰত্নকুণ্ড নামৰ শ্ৰেষ্ঠ জলতীৰ্থৰ মহিমা বৰ্ণনা কৰে। এই কুণ্ড মহাপাতক আৰু গুৰু দোষ নাশক, আৰু ইয়াৰ প্ৰতিষ্ঠা বিষ্ণুৱে কৰিছিল বুলি কোৱা হৈছে। শ্ৰীকৃষ্ণে ভূ-লোক আৰু দিৱ্য-লোকৰ অসংখ্য তীৰ্থ একত্ৰ কৰি ইয়াত স্থাপন কৰিছিল; দেৱগণে ৰক্ষা কৰাত কলিযুগত নিয়মহীন আৰু অশ্ৰদ্ধালুৰ বাবে ইয়াৰ লাভ দুষ্কৰ বুলি উল্লেখ আছে। বিধিপূৰ্বক স্নান কৰিলে যজ্ঞফল বহুগুণ বৃদ্ধি পায় আৰু অশ্বমেধ যজ্ঞৰ ফলও বহু গুণে লাভ হয়। একাদশীত পিতৃসকলৰ উদ্দেশে পিণ্ডদান কৰিলে অক্ষয় তৃপ্তি হয়; দৃঢ় বিশ্বাসসহ ৰাতি জাগৰণ কৰিলে ইষ্টফল সিদ্ধি হয় বুলি বিধান। দানত হালধীয়া বস্ত্ৰ আৰু দুগ্ধৱতী গাই বিষ্ণুক অৰ্পণ কৰিলে সম্পূৰ্ণ তীৰ্থযাত্ৰাৰ ফল লাভ হয়। যুগভেদে নাম—কৃতযুগত হেমকুণ্ড, ত্ৰেতাত ৰৌপ্য, দ্বাপৰত চক্ৰকুণ্ড, কলিত ৰত্নকুণ্ড; পাতালগঙ্গাৰ স্ৰোতও ইয়াত আছে বুলি কোৱা হৈছে, সেয়ে ইয়াৰ স্নান সৰ্বতীৰ্থস্নানসম।
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि रत्नकुण्डमनुत्तमम् । रत्नेशाद्दक्षिणे भागे धनुषां सप्तके स्थितम् । महापापोपशमनं विष्णुना निर्मितं स्वयम्
ঈশ্বৰে ক’লে: তাৰ পাছত, হে মহাদেৱি, ৰত্নেশৰ দক্ষিণে ধনুৰ সাত মাপ দূৰত অৱস্থিত অনুত্তম ৰত্নকুণ্ডলৈ যাবা; ই মহাপাপ নাশক, বিষ্ণুৱে নিজে নিৰ্মাণ কৰা।
Verse 2
अष्टकोटीस्तु तीर्थानि भूद्योऽन्तरिक्षगाणि तु । समानीय तु कृष्णेन तत्र क्षिप्तानि भूरिशः
ভূমি, দ্যৌ আৰু অন্তৰিক্ষৰ অষ্টকোটি তীৰ্থ কৃষ্ণে একত্ৰ কৰি সেই স্থানত প্ৰচুৰভাৱে নিক্ষেপ কৰিলে।
Verse 3
गणानां कोटिरेका तु तत्कुण्डं रक्षति प्रिये । कलौ युगे तु संप्राप्ते दुष्प्राप्यमकृतात्मभिः
হে প্ৰিয়ে! সেই কুণ্ডখন এক কোটি গণে ৰক্ষা কৰে। কলিযুগ আহিলে অকৰ্মসংযমী, অশুদ্ধ আচৰণৰ লোকৰ বাবে সেয়া লাভ কৰা দুষ্প্ৰাপ্য হয়।
Verse 4
तत्र स्नात्वा महादेवि विधिदृष्टेन कर्मणा । प्राप्नुयादश्वमेधस्य फलं शतगुणोत्तरम्
হে মহাদেৱী! পৰম্পৰায় নিৰ্ধাৰিত বিধি অনুসাৰে তাত স্নান কৰি, শাস্ত্ৰদৃষ্ট কৰ্ম সম্পন্ন কৰিলে অশ্বমেধ যজ্ঞৰ ফল শতগুণ অধিক লাভ হয়।
Verse 5
एकादश्यां विशेषेण पिंडं तत्र प्रदापयेत् । अक्षय्यां तृप्तिमायांति पितरस्तस्य भामिनि
হে ভামিনী! বিশেষকৈ একাদশীত তাত পিণ্ড দান কৰা উচিত। তেনে কৰিলে তাৰ পিতৃগণ অক্ষয় তৃপ্তি লাভ কৰে।
Verse 6
कुर्याज्जागरणं तत्र एकादश्यां विधानतः । वाञ्छितं लभते देवि यदि श्रद्धा दृढा भवेत्
হে দেবী! একাদশীত বিধি অনুসাৰে তাত জাগৰণ কৰিব লাগে। যদি শ্ৰদ্ধা দৃঢ় হয়, তেন্তে ইচ্ছিত বৰ লাভ হয়।
Verse 7
देयानि पीतवस्त्राणि तथा धेनुः पयस्विनी । तत्र विष्णुं समुद्दिश्य सम्यग्यात्राफलाप्तये
তাত যাত্ৰাৰ সম্পূৰ্ণ ফল লাভ কৰিবলৈ, বিষ্ণুক উদ্দেশ্য কৰি পীত বস্ত্ৰ আৰু পয়স্বিনী ধেনু দান কৰা উচিত।
Verse 8
हेमकुण्डं कृते प्रोक्तं त्रेतायां रौप्यनामकम् । द्वापरे चक्रकुंडं तु रत्नकुंडं कलौ स्मृतम्
কৃতযুগত ইয়াৰ নাম হেমকুণ্ড বুলি কোৱা হৈছিল; ত্ৰেতাযুগত ই ৰৌপ্য নামেৰে খ্যাত হৈছিল। দ্বাপৰত চক্রকুণ্ড, আৰু কলিযুগত ই ৰত্নকুণ্ড বুলি স্মৰণ কৰা হয়।
Verse 9
पातालवाहिनीगंगा स्रोतांसि तत्र भूरिशः । समानीतानि हरिणा तत्र तिष्ठंति भामिनि
হে সুন্দৰী, সেই পবিত্ৰ স্থলত পাতাল-ৱাহিনী গঙ্গাৰ বহু স্ৰোত আছে। হৰিয়ে সিহঁতক তাত একত্ৰ কৰি আনিছে, আৰু সিহঁত তাতেই স্থিত আছে।
Verse 10
तत्र स्नानेन देवेशि सर्वतीर्थाभिषेचनम्
হে দেৱেশী, তাত স্নান কৰিলে সকলো তীৰ্থত স্নান-অভিষেকৰ সমান পবিত্ৰতা লাভ হয়।
Verse 159
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये रत्नेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनामैकोनषष्ट्युत्तरशततमोऽध्यायः
এইদৰে পবিত্ৰ স্কন্দ মহাপুৰাণৰ একাশীতিসাহস্ৰী সংহিতাৰ সপ্তম প্ৰভাসখণ্ডৰ প্ৰথম প্ৰভাসক্ষেত্ৰমাহাত্ম্যত “ৰত্নেশ্বৰ-মাহাত্ম্য বৰ্ণনা” নামৰ একশ ঊনষাঠিতম অধ্যায় সমাপ্ত হয়।