Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 21

Devanagari script

अपुत्रो लभते पुत्रं धनार्थी लभते धनम् । रूपवान्सुभगो भोगी सर्वशास्त्रविशारदः । हंसयुक्तविमानेन रुद्रलोके महीयते

Transliteration

aputro labhate putraṃ dhanārthī labhate dhanam | rūpavānsubhago bhogī sarvaśāstraviśāradaḥ | haṃsayuktavimānena rudraloke mahīyate

Translation

অপুত্ৰে পুত্ৰ লাভ কৰে, ধনাৰ্থীয়ে ধন লাভ কৰে। মানুহ ৰূপৱান, সৌভাগ্যবান, ভোগী আৰু সকলো শাস্ত্ৰত বিশাৰদ হয়; আৰু হাঁস-যুক্ত বিমানে আৰূঢ় হৈ ৰুদ্ৰলোকত সন্মানিত হয়।

Word by Word

• अपुत्रः: sonless (man)
• अपुत्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अ-पुत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; नञ्-समासपूर्वक विशेषण (one without a son)

• लभते: obtains
• लभते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: लभ् (धातु)
• Form: लट् (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• पुत्रम्: a son
• पुत्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पुत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• धनार्थी: one desiring wealth
• धनार्थी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: धन (प्रातिपदिक) + अर्थिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (धनस्य अर्थी = desiring wealth)

• लभते: obtains
• लभते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: लभ् (धातु)
• Form: लट् (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• धनम्: wealth
• धनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: धन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• रूपवान्: handsome
• रूपवान्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: रूपवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; मतुप्-प्रत्ययान्त (possessing beauty)

• सुभगः: fortunate
• सुभगः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सु-भग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (सु + भग = very fortunate/auspicious)

• भोगी: enjoyer (of pleasures)
• भोगी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: भोगिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; इन्-प्रत्ययान्त (enjoyer)

• सर्वशास्त्रविशारदः: skilled in all scriptures
• सर्वशास्त्रविशारदः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + शास्त्र (प्रातिपदिक) + विशारद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (सर्वेषु शास्त्रेषु विशारदः = expert in all śāstras)

• हंसयुक्तविमानेन: by a swan-yoked aerial chariot
• हंसयुक्तविमानेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: हंस (प्रातिपदिक) + युक्त (कृदन्त, युज्-धातु) + विमान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन; तत्पुरुष (हंसैः युक्तं विमानम् = swan-yoked aerial car)

• रुद्रलोके: in Rudra’s world
• रुद्रलोके: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: रुद्रलोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (रुद्रस्य लोकः)

• महीयते: is honored
• महीयते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: मह् (धातु)
• Form: लट् (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि/भावे प्रयोग (is honored/glorified)

Speaker

Narratorial phala-śruti voice (within Prabhāsakṣetramāhātmya context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-liṅga (Somnātha/Prabhāsa)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Pilgrim-audience within the frame narrative (not explicit in excerpt)

Visual Art Cues

Scene: A sequence-like tableau: devotees worship the liṅga; blessings manifest as a child in arms, overflowing wealth, radiant beauty, scholars with manuscripts; finally a celestial swan-yoked vimāna ascending to Rudraloka.

Characters & Entities

• Rudra-loka
• Haṃsa-yukta Vimāna

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred worship is portrayed as granting both worldly well-being and higher posthumous honor in Rudra’s realm.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa Kṣetra through the promised fruits associated with its liṅga worship.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implied continuation of the preceding prescription: worship of the liṅga at the indicated lunar dates yields these fruits.