Adhyaya 130

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि देवं पाशुपतेश्वरम् । उग्रसेनेश्वराद्देवि पूर्वभागे व्यवस्थितम्

ঈশ্বৰে ক’লে: তেতিয়া, হে মহাদেৱী, উগ্ৰসেনেশ্বৰৰ পূব দিশত অৱস্থিত দিৱ্য পাশুপতেশ্বৰ দেৱৰ ওচৰলৈ যোৱা উচিত।

Verse 2

गोपादित्यात्तथाग्नेय्यां ध्रुवेशाद्दक्षिणां श्रितम् । सर्वपापहरं देवि पूर्वभागे व्यवस्थितम्

গোপাদিত্যৰ পৰা অগ্নেয় (দক্ষিণ-পূব) দিশলৈ আৰু ধ্ৰুৱেশ্বৰ দক্ষিণফালে ই অৱস্থিত, হে দেবী; পূব ভাগত স্থিত এই স্থান সকলো পাপ হৰণ কৰে।

Verse 3

गोपादित्यात्तथा लिंगं दर्शनात्सर्वकामदम् । अस्मिन्युगे समाख्यातं संतोषेश्वरसंज्ञितम्

আৰু গোপাদিত্যৰ ওচৰতে সেই লিঙ্গ আছে; কেৱল দর্শনতেই ই সকলো কামনা পূৰ্ণ কৰে। এই যুগত ই ‘সন্তোষেশ্বৰ’ নামে খ্যাত।

Verse 4

संतुष्टो भगवान्यस्मात्तेषां तत्र तपस्विनाम् । तेन संतोषनाम्ना तु प्रख्यातं धरणीतले

সেই ঠাইত তপস্বীসকলৰ ওপৰত ভগৱান সন্তুষ্ট হৈছিল বুলিয়েই, সেয়েহে পৃথিৱীৰ বুকুত ই ‘সন্তোষ’ নামে প্ৰসিদ্ধ হ’ল।

Verse 5

युगलिंगं महादेवि सिद्धिस्थानं महाप्रभम् । स्थानं पाशुपतानां च भेषजं पापरोगिणाम्

হে মহাদেৱী, ই ‘যুগ-লিঙ্গ’ মহাপ্ৰভাৱশালী—সিদ্ধিলাভৰ মহাস্থান; পাশুপতসকলৰ পবিত্ৰ তীৰ্থ, আৰু পাপ-ৰোগে পীড়িতসকলৰ ঔষধ।

Verse 6

चत्वारो मुनयः सिद्धास्तस्मिंल्लिंगे यशस्विनि । वामदेवस्तु सावर्णिरघोरः कपिलस्तथा । तस्मिंल्लिंगे तु संसिद्धा अनादीशे निरंजने

হে যশস্বিনী, সেই লিঙ্গত চাৰিজন সিদ্ধ মুনি পৰিপূৰ্ণতা লাভ কৰিলে—বামদেৱ, সাৱৰ্ণি, অঘোৰ আৰু কপিল। সেই একে লিঙ্গতেই অনাদি নিৰঞ্জন প্ৰভুৰ সান্নিধ্যত তেওঁলোকে সম্পূৰ্ণ সিদ্ধি লাভ কৰিলে।

Verse 7

तस्य देवस्य सामीप्ये वने श्रीमुखसंज्ञितम् । लक्ष्मीस्थानं महादेवि सिद्धयोगैस्तु सेवितम्

সেই দেৱতাৰ সান্নিধ্যত ‘শ্ৰীমুখ’ নামে এক বন আছে। হে মহাদেৱী, সেয়া লক্ষ্মীৰ আসন, সিদ্ধ যোগীসকলে যাক ভক্তিভাৱে সেৱা কৰে।

Verse 8

तत्र पाशुपताः श्रेष्ठा मम लिंगार्चने रताः । तेषां चैव निवासार्थं तद्देव्या निर्मितं वनम्

তাত পাশুপতসকলৰ শ্ৰেষ্ঠসকল বাস কৰে, মোৰ লিঙ্গ-অৰ্চনাত নিমগ্ন। আৰু তেওঁলোকৰ নিবাসৰ কাৰণেই সেই বন দেৱীয়ে নিৰ্মাণ কৰিছিল।

Verse 9

तस्य मध्ये तु सुश्रोणि लिंगं पूर्वमुखं स्थितम् । तस्मिन्पाशुपताः सिद्धा अघोराद्या महर्षयः । अनेनैव शरीरेण गतास्ते शिवमन्दिरम्

তাৰ মাজত, হে সুশ্ৰোণি, পূৰ্বমুখী এক লিঙ্গ স্থিত আছে। তাত অঘোৰ আদি পাশুপত মহর্ষিসকল সিদ্ধ হ’ল, আৰু এই একে দেহেৰে তেওঁলোকে শিৱৰ ধামলৈ গ’ল।

Verse 10

तत्र प्राभासिके क्षेत्रे सुरसिद्धनिषेविते । रोचते मे सदा वासस्तस्मिन्नायतने शुभे । सर्वेषामेव स्थानानामतिरम्यमतिप्रियम्

সেই প্ৰাভাসিক পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰত, য’ত দেৱতা আৰু সিদ্ধসকলে নিতৌ সেৱা কৰে, সেই শুভ আয়তনত মোৰ বাস সদায়েই মোলৈ অতি ৰোচক লাগে—সকলো স্থানৰ মাজত অতি মনোহৰ আৰু পৰম প্ৰিয়।

Verse 11

तत्र पाशुपता देवि मम ध्यानपरायणाः । मम पुत्रास्तु ते सर्वे ब्रह्मचर्येण संयुताः

সেই ঠাইত, হে দেবী, পাশুপতসকল মোৰ ধ্যানত সম্পূৰ্ণ পৰায়ণ। তেওঁলোক সকলোৱে মোৰ পুত্ৰসম, ব্ৰহ্মচৰ্যৰ সংযমেৰে সংযুক্ত।

Verse 12

दान्ताः शांता जितक्रोधा ब्राह्मणास्ते तपस्विनः । तल्लिंगस्य प्रभावेन सिद्धिं ते परमां गताः

সেই তপস্বী ব্ৰাহ্মণসকল দান্ত, শান্ত আৰু ক্ৰোধজয়ী। সেই লিঙ্গৰ প্ৰভাৱশক্তিৰ বলত তেওঁলোকে পৰম সিদ্ধি লাভ কৰিলে।

Verse 13

तस्मात्तं पूजयेन्नित्यं क्षेत्रवासी द्विजोत्तमः

সেইহেতু, সেই পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰত বাস কৰা দ্বিজোত্তমে তেওঁক নিতৌ পূজা কৰিব লাগে।

Verse 14

देव्युवाच । भगवन्देवदेवेश संसारार्णवतारक । प्रभासे तु महाक्षेत्रे त्वदीयव्रतचारिणाम्

দেৱীয়ে ক’লে: হে ভগৱন, দেৱদেৱেশ, সংসাৰ-অৰ্ণৱ পাৰ কৰোৱা ত্ৰাতা! প্ৰভাসৰ সেই মহাক্ষেত্ৰত, তোমাৰ ব্ৰত আচৰণ কৰা ভক্তসকলৰ বাবে…

Verse 15

स्थानं तेषां महत्पुण्यं योगं पाशुपतं तथा । कथयस्व प्रसादेन लिंगमाहात्म्यमुत्तमम्

অনুগ্ৰহ কৰি তেওঁলোকৰ মহাপুণ্যময় স্থান আৰু পাশুপত যোগৰ কথা কওক; লগতে লিঙ্গৰ উত্তম মাহাত্ম্যো স্পষ্টকৈ বৰ্ণনা কৰক।

Verse 16

किमादिनाम देवस्य कथं पूज्यो नरोत्तमैः । कथं पाशुपतास्तत्र सदेहाः स्वर्गमागताः

সেই দেৱতা কিয় ‘আদি’ নামে পৰিচিত? নৰোত্তমসকলে তেওঁক কেনেকৈ পূজা কৰিব? আৰু তাত পাশুপত ভক্তসকলে কেনেকৈ দেহসহ স্বৰ্গ লাভ কৰিলে?

Verse 17

एतत्कथय देवेश दयां कृत्वा मम प्रभो

হে দেৱেশ্বৰ, হে মোৰ প্ৰভু, দয়া কৰি এই কথা মোক কওক।

Verse 18

ईश्वर उवाच । यस्त्वया पृछ्यते भद्रे योगः पाशुपतो महान् । तेषां चैव प्रभावो यस्तथा लिंगस्य सुव्रते

ঈশ্বৰে ক’লে: হে ভদ্ৰে, তুমি যি মহান পাশুপত যোগৰ বিষয়ে সুধিছা, আৰু সেই ভক্তসকলৰ প্ৰভাৱ, লগতে সেই লিঙ্গৰ মহিমাও—হে সুব্ৰতে—মই বৰ্ণনা কৰিম।

Verse 19

अनादीशस्य देवस्य आदिनाम महाप्रभे । तस्मिंल्लिंगे तु ये देवि मदीयव्रतमाश्रिताः

হে মহাপ্ৰভে, সেই দেৱতা অনাদি ঈশ্বৰ; তথাপি তেওঁ ‘আদি’ নাম ধাৰণ কৰে। আৰু হে দেৱী, যিসকলে সেই লিঙ্গৰ বিষয়ে মোৰ ব্ৰত আশ্ৰয় লয়…

Verse 20

चिरं नियोगं सुश्रोणि व्रतं पाशुपतं महत् । धारयंति यथोक्तं तु मम विस्मयकारकम् । तेषामनुग्रहार्थाय मम चित्तं प्रधावति

দীৰ্ঘকাল ধৰি, হে সুন্দৰ কটিদেশী, তেওঁলোকে কঠোৰ নিয়মেৰে মহৎ পাশুপত ব্ৰত যথাবিধি পালন কৰি আহিছে—ই মোৰ বিস্ময় জগায়। তেওঁলোকক অনুগ্ৰহ দান কৰিবলৈ মোৰ চিত্ত তেওঁলোকৰ ফালে ধাৱিত হয়।

Verse 21

सूत उवाच । हरस्य वचनं श्रुत्वा देवी विस्मयमागता । उवाच वचनं विप्राः सर्वलोकपतिं पतिम्

সূতে ক’লে: হৰৰ বাক্য শুনি দেবী বিস্মিত হ’ল। তাৰ পিছত, হে ব্ৰাহ্মণসকল, তেওঁ সৰ্বলোকপতি স্বামীক উদ্দেশি বাক্য ক’লে।

Verse 22

ममापि कौतुकं देव किमकार्षीत्ततो भवान् । तद्ब्रूहि मे महादेव यद्यहं तव वल्लभा

হে দেৱ, মোৰো কৌতূহল জাগিছে—তেতিয়া আপুনি কি কৰিলে, আৰু কিয়? হে মহাদেৱ, যদি মই সঁচাকৈ আপোনাৰ প্ৰিয়া হওঁ, তেন্তে মোক কওক।

Verse 23

तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा महादेवो जगाद ताम् । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि मम भक्तविचेष्टितम्

তাইৰ বাক্য শুনি মহাদেৱে তাইক ক’লে: শুনা, হে দেবী, মই মোৰ ভক্তসকলৰ কৰ্ম আৰু আচৰণ বৰ্ণনা কৰিম।

Verse 24

दृष्ट्वा चैव तपोनिष्ठां तेषामाद्यः सुरेश्वरः । उवाच वचनं देवः प्रणतान्पार्श्वतः स्थितान्

তেওঁলোকৰ তপস্যাত অচল নিষ্ঠা দেখি, দেৱসকলৰ আদ্য সুৰেশ্বৰ দেৱে কাষতে মস্তক নত কৰি থকা লোকসকলক উদ্দেশি বাক্য ক’লে।

Verse 25

ईश्वर उवाच । गच्छ शीघ्रं नन्दिकेश यत्र ते मम पुत्रकाः । चरंति च व्रतं घोरं मदीयं चातिदुष्करम्

ঈশ্বৰে ক’লে: “হে নন্দিকেশ! শীঘ্ৰে যা; য’ত মোৰ সেই পুত্ৰসকল—তোমাৰ অধীন—মোৰ ভয়ংকৰ আৰু অতিদুষ্কৰ ব্ৰত আচৰণ কৰি আছে।”

Verse 26

तत्क्षेत्रस्य प्रभावेन भक्त्या च मम नित्यशः । तेन ते मुनयः सिद्धाः स्वशरीरेण सुव्रताः

সেই ক্ষেত্ৰ (প্ৰভাস)ৰ মহাশক্তিশালী প্ৰভাৱ আৰু মোৰ প্ৰতি নিত্য ভক্তিৰ বলত, সেই সু-ব্ৰতধাৰী মুনিসকল নিজ দেহতেই সিদ্ধি লাভ কৰি সিদ্ধ হৈ উঠিল।

Verse 27

तस्मान्मद्वचनान्नन्दिन्गच्छ प्राभासिकं शुभम् । आमन्त्रय त्वं तान्सर्वान्कैलासं शीघ्रमानय

সেয়ে হে নন্দিন! মোৰ বচন অনুসৰি তুমি শুভ প্ৰাভাসলৈ যা। সেই সকলো মুনিক নিমন্ত্ৰণ কৰি শীঘ্ৰে কৈলাসলৈ লৈ আহা।

Verse 28

इदं पद्मं गृहाण त्वं सनालं कलिकोज्ज्वलम् । लिंगस्य मूर्ध्नि दत्त्वेदं पद्मनालमिहानय

এই পদ্মখন ডাঁটি সহ গ্ৰহণ কৰা, যি নতুন কুঁহিপাতত উজ্জ্বল। ই লিঙ্গৰ শিৰোভাগত স্থাপন কৰি, তাৰ পাছত ইয়ালৈ পদ্মডাঁটিখন লৈ আহা।

Verse 29

मुक्तस्तदा स वै नन्दी देवदेवेन शंभुना । कैलासनिलयात्तस्मात्प्रभासं क्षेत्रमागतः

তেতিয়া নন্দী, দেৱদেৱ শম্ভুৱে প্ৰেৰিত কৰি, কৈলাস-নিবাসৰ পৰা ওলাই প্ৰভাসৰ পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰত উপস্থিত হ’ল।

Verse 30

दृष्ट्वा चैव पुनर्लिङ्गं देवदेवस्य शूलिनः । दृष्ट्वा तांश्चैव योगीन्द्रान्परं विस्मयमागतः

পুনৰ ত্ৰিশূলধাৰী দেৱদেৱ মহাদেৱৰ লিঙ্গ দৰ্শন কৰি, আৰু সেই পৰম যোগীন্দ্ৰসকলকো দেখি, নন্দী গভীৰ বিস্ময়ত নিমগ্ন হ’ল।

Verse 31

केचिद्ध्यानरतास्तत्र केचिद्योगं समाश्रिताः । केचिद्व्याख्यां प्रकुर्वन्ति विचारमपि चापरे

তাত কিছুমান ধ্যানত নিমগ্ন আছিল, কিছুমানে যোগসাধনাৰ আশ্ৰয় লৈছিল। কিছুমানে উপদেশ-ব্যাখ্যা দিছিল, আৰু আন কিছুমানে সূক্ষ্ম বিচাৰ-মনন কৰিছিল।

Verse 32

कुर्वन्त्यन्ये लिंगपूजां प्रणामं च तथाऽपरे । प्रदक्षिणं प्रकुर्वन्ति साष्टांगं प्रणमन्ति च

আন কিছুমানে লিঙ্গপূজা কৰিছিল, আৰু কিছুমানে ভক্তিভাৱে প্ৰণাম কৰিছিল। তেওঁলোকে প্ৰদক্ষিণা কৰিছিল আৰু সাষ্টাঙ্গ দণ্ডৱৎ প্ৰণামো কৰিছিল।

Verse 33

केचित्स्तुतिं प्रकुर्वन्ति भावयज्ञैस्तथा परे । केचित्पूजां च कुर्वन्ति अहिंसाकुसुमैः शुभैः

কিছুমানে স্তোত্ৰ-স্তুতি কৰিছিল, আৰু আন কিছুমানে ভাৱযজ্ঞৰূপে অন্তৰ্পূজা কৰিছিল। কিছুমানে অহিংসাৰ শুভ ‘পুষ্প’—অহিংসা-জাত পবিত্ৰ কৰ্মেৰে—পূজাও কৰিছিল।

Verse 34

भस्मस्नानं प्रकुर्वंति गण्डुकैः स्नापयन्ति च । एवं व्याकुलतां यातं तपस्विगणमण्डलम्

তেওঁলোকে ভস্মস্নান কৰিছিল, আৰু গণ্ডুক (জলপাত্ৰ)ৰে স্নাপনো কৰাইছিল। এইদৰে তপস্বীগণৰ মণ্ডলী তীব্ৰ ক্ৰিয়াশীলতাৰে ব্যাকুল হৈ উঠিল।

Verse 35

तत्तादृशमथालोक्य नन्दी विस्मयमागतः । चिन्तयामास मनसा सर्वं तेषां निरीक्ष्य च

তেওঁলোকক তেনেদৰে কৰ্মত নিমগ্ন দেখি নন্দী বিস্ময়ত পৰিল। তেওঁলোকৰ সকলো আচৰণ নিৰীক্ষণ কৰি তেওঁ মনতে গভীৰ চিন্তা কৰিলে।

Verse 36

आगतोऽहमिमं देशं न कश्चिन्मां निरीक्षते । न केनचिदहं पृष्टोऽभ्यागतः कुत्र कस्य च

“মই এই দেশলৈ আহিলোঁ, কিন্তু কোনেও মোক চায় নেদেখে। কোনেও মোক নোসোধে—‘তুমি ক’ৰ পৰা আহিলা, আৰু কাৰ লোক?’”

Verse 37

अहंकारावृताः सर्वे न वदन्ति च मां क्वचित् । एवं मनसि संधाय लिंगपार्श्वमुपागतः

“সকলোয়ে অহংকাৰৰ আৱৰণত ঢকা; ক’তো মোক কথা নকয়। এই কথা মনতে ধৰি মই লিঙ্গৰ কাষলৈ গ’লোঁ।”

Verse 38

दत्तं लिंगस्य तत्पद्मनालं छित्त्वा तु नन्दिना । अर्चयित्वा तु तन्नन्दी लिंगं पाशुपतेश्वरम् । नालं गृहीत्वा यत्नेन ऋषीन्वचनमब्रवीत्

লিঙ্গৰ ওপৰত থোৱা পদ্মনাল নন্দীয়ে কাটি পেলালে। তাৰ পাছত নন্দীয়ে পাশুপতেশ্বৰ সেই লিঙ্গক ভক্তিভাৱে অৰ্চনা কৰিলে। নালটো যত্নে হাতে লৈ তেওঁ ঋষিসকলক বচন ক’লে।

Verse 39

नन्दिकेश्वर उवाच । शासनाद्देवदेवस्य भवतां पार्श्वमागतः । आज्ञापयति देवेशस्तपस्विगणमण्डलम्

নন্দিকেশ্বৰ ক’লে: “দেৱদেৱৰ আদেশত মই আপোনালোকৰ কাষলৈ আহিছোঁ। দেৱেশে এই তপস্বীগণৰ মণ্ডলক আজ্ঞা প্ৰদান কৰিছে।”

Verse 40

युष्माभिस्तत्र गन्तव्यं यत्र देवः सनातनः । युष्मान्सर्वान्समादाय गमिष्यामि भवालयम्

তোমালোক তাতেই যাব লাগিব, য’ত সনাতন দেৱ অৱস্থিত। তোমালোক সকলোকে একেলগে লৈ মই ভৱৰ ধামলৈ লৈ যাম।

Verse 41

उत्तिष्ठताशु गच्छामः कैलासं पर्वतोत्तमम् । तूष्णींभूतास्ततः सर्वे प्रोचुस्ते संज्ञया द्विजाः । गम्यतामग्रतो नन्दिन्पश्चादेष्यामहे वयम्

শীঘ্ৰে উঠা; আহা, আমি কৈলাসলৈ যাওঁ—পৰ্বতসমূহৰ শ্ৰেষ্ঠ। তাৰ পাছত সেই সকলো দ্বিজ মুনি নীৰৱ হৈ ইঙ্গিতে ক’লে: “আগে যাও, হে নন্দিন; আমি পাছত আহিম।”

Verse 42

एवमुक्तस्तु मुनिभिर्नन्दी शीघ्रतरं गतः । कथयामास तत्सर्वं कुपितेनान्तरात्मना

মুনিসকলৰ এই বাক্য শুনি নন্দিন আৰু অধিক শীঘ্ৰে গ’ল। অন্তৰত ক্ৰোধ ধৰি সি সেই সকলো কথা (নিজ প্ৰভুক) জনালে।

Verse 43

नन्दिकेश्वर उवाच । देव तत्र गतोऽहं वै यत्र ते योगिनः स्थिताः । सन्तोषितो न चैवाहं केनचित्तत्र संस्थितः

নন্দিকেশ্বৰ ক’লে: “হে দেৱ, মই নিশ্চয় তাত গ’লোঁ য’ত তোমাৰ যোগীসকল অৱস্থিত। তথাপি তাত থকা কোনো এজনেও মোক একেবাৰে সন্তুষ্ট কৰিব নোৱাৰিলে।”

Verse 44

न मां देव निरीक्षन्ते नालपंति कथंचन । पद्मं तत्र मया देव स्थापितं लिंग मूर्धनि

হে দেৱ, সিহঁতে মোক চায়ো নাচায়, আৰু কোনো প্ৰকাৰেই কথা নকয়। তাত, হে দেৱ, মই লিঙ্গৰ শিৰোভাগত এটা পদ্ম স্থাপন কৰিলোঁ।

Verse 45

उक्तं देव मया तेषां योगीन्द्राणां महेश्वर । आज्ञप्ता देवदेवेन इहागच्छत मा चिरम्

হে প্ৰভু, হে মহেশ্বৰ! মই সেই যোগীন্দ্ৰসকলক ক’লোঁ—‘দেৱদেৱে আদেশ দিছে; ইয়ালৈ আহা, বিলম্ব নকৰিবা।’

Verse 46

एतच्छ्रुत्वा वचः स्वामिन्सर्वे तत्र महर्षयः । आगमिष्याम इति वै पृष्ठतो गच्छ मा चिरम्

এই বাক্য শুনি, হে স্বামী, তাত থকা সকলো মহর্ষিয়ে ক’লে—‘আমি তৎক্ষণাৎ আহিম।’ আৰু ক’লে—‘তুমি আগতে যোৱা, বিলম্ব নকৰিবা।’

Verse 47

इत्युक्ते तैस्तथा देव अहं शीघ्रमिहागतः । शृणु चेमं गृहाण त्वं यथेष्टं कुरु मे प्रभो

তেওঁলোকে এনেদৰে ক’লে, হে দেৱ, মই শীঘ্ৰে ইয়ালৈ আহিলোঁ। এতিয়া এইটো শুনা আৰু গ্ৰহণ কৰা; হে প্ৰভু, তোমাৰ ইচ্ছামতে মোৰ বাবে কৰাঁ।

Verse 48

एकं मे संशयं देव च्छेत्तुमर्हसि सांप्रतम् । मया विना महादेव आगमिष्यंति ते कथम् । संशयो मे महादेव कथयस्व महेश्वर

হে দেৱ, মোৰ এটা সংশয় এতিয়াই দূৰ কৰা উচিত। মোৰ অবিহনে, হে মহাদেৱ, তেওঁলোক কেনেকৈ আহিব? এইয়েই মোৰ সংশয়—কোৱা, হে মহেশ্বৰ।

Verse 49

ईश्वर उवाच । शृणु नंदिन्यथाश्चर्यं तेषां वै भावितात्मनाम् । न दृश्यन्त इमे सिद्धा मां मुक्त्वाऽन्यैः सुरैरपि

ঈশ্বৰে ক’লে: শুনা, হে নন্দিন, সেই ভাবিতাত্মা সিদ্ধসকলৰ আশ্চৰ্য কথা। এই সিদ্ধসকলক মোৰ বাহিৰে আন দেৱতাসকলেও দেখা নাপায়।

Verse 50

मद्भावभावितास्ते वै योगं विंदंति शांकरम् । पश्यैतत्कौतुकं नंदिन्दर्शयामि तवाधुना

মোৰ স্বভাৱত লীন হৈ তেওঁলোকে নিশ্চয় শংকৰৰ যোগ লাভ কৰে। হে নন্দিন, এই আশ্চৰ্য কৌতুক চোৱা—এতিয়াই মই তোমাক দেখুৱাম।

Verse 51

आनीतं यत्त्वया नालं तस्मिन्नाले तु सूक्ष्मवत् । प्रविश्य चागताः सर्वे योगैश्वर्यबलेन च

তুমি যি নল-ডাঁটি আনিছিলা, সেই ডাঁটিতেই তেওঁলোকে সূক্ষ্মৰূপে প্ৰৱেশ কৰিলে; যোগৈশ্বৰ্য আৰু বলৰ শক্তিৰে সকলোৱে তাত উপস্থিত হ’ল।

Verse 52

एवमुक्तस्तदा नंदी विस्मयोत्फुल्ललोचनः । अपश्यन्नालमध्यस्थान्महर्षीन्परमाणुवत्

এইদৰে কোৱা শুনি নন্দী বিস্ময়ে ফুলি উঠা চকুৰে চালে। তেওঁ নল-ডাঁটিৰ মাজত মহর্ষিসকলক পৰমাণুৰ দৰে অৱস্থিত দেখিলে।

Verse 53

यथार्करश्मिमध्यस्था दृश्यन्ते परमाणवः । एवं तन्नालमध्यस्था दृश्यंत ऋषयः पृथक्

যেনেকৈ সূৰ্যৰ ৰশ্মিৰ মাজত ভাসি থকা পৰমাণু দেখা যায়, তেনেকৈ সেই নল-ডাঁটিৰ মাজত ঋষিসকল পৃথক পৃথককৈ দেখা গ’ল।

Verse 54

एवं दृष्ट्वा तदा नंदी विस्मयोत्फुल्ललोचनः । आश्चर्यं परमं गत्वा किञ्चिन्नेवाब्रवीत्पुनः

এইদৰে দেখি নন্দীৰ চকু বিস্ময়ে ফুলি উঠিল। তেওঁ পৰম আশ্চৰ্যত নিমগ্ন হৈ পুনৰ অলপকৈ ক’লে।

Verse 55

एवं तत्कौतुकं दृष्ट्वा देवी वचनमब्रवीत् । किं दृश्यते महादेव हृष्टः कस्मान्महेश्वर

সেই আশ্চৰ্য কৌতুক দেখি দেৱীয়ে ক’লে: “হে মহাদেৱ, কি দেখা গৈছে? হে মহেশ্বৰ, আপুনি কিয় আনন্দিত?”

Verse 56

इत्युक्ते वचने देव्या प्रोवाचेदं महेश्वरः

দেৱীয়ে এইদৰে কোৱাৰ পিছত মহেশ্বৰে এই বাক্য ক’লে।

Verse 57

ईश्वर उवाच । योगयुक्ता महात्मानो योगे पाशुपते स्थिताः । एते मां च समाराध्य प्रभासक्षेत्रवासिनम् । ईदृशीं सिद्धिमापन्नाः स्वच्छंदगतिचारिणः

ঈশ্বৰে ক’লে: “এই মহাত্মাসকল যোগযুক্ত, পাশুপত যোগত স্থিত। প্ৰভাসক্ষেত্ৰবাসী মোক যথাবিধি আৰাধনা কৰি, তেওঁলোকে এনে সিদ্ধি লাভ কৰিছে—নিজ ইচ্ছামতে মুক্তভাৱে গতি কৰি ফুৰে।”

Verse 58

इत्युक्तवति देवेश ऋषयस्ते महाप्रभाः । पद्मनालाद्विनिःसृत्य सर्वे वै योगमायया । प्रदक्षिणां प्रकुर्वंति देवं देव्या बहिष्कृतम्

দেৱেশ্বৰে এইদৰে কোৱাৰ পিছত, সেই মহাপ্ৰভাৱশালী ঋষিসকল যোগমায়াৰ বলত পদ্মনালৰ পৰা ওলাই আহি, দেৱক প্ৰদক্ষিণা কৰিবলৈ ধৰিলে; দেৱী তেওঁলোকৰ দৃষ্টিৰ পৰা অদৃশ্য হৈ থাকিল।

Verse 59

देव्युवाच । किमर्थं मां न पश्यंति दुराचारा इमे द्विजाः । विस्मयोऽयं महादेव कथयस्व प्रसादतः

দেৱীয়ে ক’লে: “এই দুৰাচাৰী দ্বিজসকলে মোক কিয় নেদেখে? হে মহাদেৱ, ই এক বিস্ময়—কৃপা কৰি ক’বা।”

Verse 60

ईश्वर उवाच । प्रकृतित्वान्न पश्यंति सिद्धा ह्येते महातपाः । एवमुक्ता तु गिरिजा देवेदेवेन शूलिना

ঈশ্বৰে ক’লে— “তুমি স্বাভাৱিক (প্ৰকাশিত) ৰূপত থকা বাবে এই মহাতপস্বী সিদ্ধসকলে তোমাক নেদেখে।” এইদৰে কোৱা হ’ল গিৰিজাক, ত্ৰিশূলধাৰী দেৱাদিদেৱ শূলীয়ে।

Verse 61

चुकोप तेषां सुश्रोणी शशाप क्रोधितानना । स्त्रीलौल्येन दुराचारा नाशमेष्यथ गर्विणः

তেতিয়া সুশ্ৰোণী দেৱী তেওঁলোকৰ ওপৰত ক্ৰুদ্ধ হ’ল; ক্ৰোধে মুখ ৰঙা কৰি শাপ দিলে— “স্ত্ৰী-লৌল্যৰ বাবে, হে দুৰাচাৰী অহংকাৰীসকল, তোমালোক বিনাশলৈ যাবা।”

Verse 62

राजप्रतिग्रहासक्ता वृत्त्या देवार्चने रताः । भविष्यथ कलौ प्राप्ते लिंगद्रव्योपजीविनः

“ৰাজাৰ পৰা দান-প্ৰতিগ্ৰহ লোৱাত আসক্ত হৈ, আৰু দেৱাৰ্চনাক কেৱল জীৱিকাৰূপে ধৰি, ক’লিযুগ আহিলে তোমালোক লিঙ্গ-দ্ৰব্য (মন্দিৰ-সম্পত্তি) খাই জীয়াই থকা লোক হ’বা।”

Verse 63

वेश्यासक्ताश्च संभ्रांता सर्वलोकबहिष्कृताः । देवद्रव्यविनाशाय भविष्यथ कलौ युगे

“বেশ্যাসক্ত হৈ বিভ্ৰান্ত, সকলো লোকৰ দ্বাৰা বহিষ্কৃত, ক’লিযুগত তোমালোক দেৱদ্ৰব্য বিনাশৰ কাৰক হ’বা।”

Verse 64

इति दत्ते तदा शाप ऋषीणां च महात्मनाम् । गौरीं प्रसादयामासुस्ते च सर्वे सुरेश्वराः

এইদৰে মহাত্মা ঋষিসকলৰ ওপৰত শাপ দিয়া হ’লে, তেতিয়া সেই সকলো সুৰেশ্বৰ—দেৱলোকৰ অধিপতিসকল—গৌৰীক প্ৰসন্ন কৰিবলৈ প্ৰাৰ্থনা কৰিলে।

Verse 65

देवदेवस्य वचनात्प्रसन्ना साऽभवत्पुनः । नालं देवोऽपि संगृह्य दक्षिणाशां समाक्षिपत्

দেৱদেৱৰ বাক্য শুনি সি পুনৰ প্ৰসন্ন হ’ল। তেতিয়া দেৱেও পদ্মনালী ধৰি দক্ষিণ দিশলৈ নিক্ষেপ কৰিলে।

Verse 66

पतितं तच्च वै नालं प्रभासक्षेत्रमध्यतः । तदेव लिंगं संजातं महानालेति विश्रुतम्

সেই নালীটো প্ৰভাসক্ষেত্ৰৰ মাজত পতিত হ’ল। তাৰ পৰাই এক লিঙ্গ উদ্ভৱ হ’ল, যি ‘মহানাল’ নামে খ্যাত হ’ল।

Verse 67

कलौ युगे च संप्राप्ते तद्ध्रुवेश्वरसंज्ञितम् । संस्थितं चोत्तरेशाने तस्मात्पाशुपतेश्वरात्

কলিযুগ উপস্থিত হ’লে সেই লিঙ্গ ‘ধ্ৰুৱেশ্বৰ’ নামে পৰিচিত হয়, আৰু সি পাশুপতেশ্বৰাৰ উত্তৰ-পূৰ্ব দিশত অৱস্থিত থাকে।

Verse 68

पुराऽनादीशनामेति पश्चात्पाशुपतेश्वरः । प्रभासे तु महाक्षेत्रे स्थितः पातकनाशनः

প্ৰাচীন কালে তেওঁ ‘অনাদীশ’ নামে পৰিচিত আছিল; পিছত ‘পাশুপতেশ্বৰ’ নামে খ্যাত হ’ল। প্ৰভাসৰ মহাক্ষেত্ৰত তেওঁ পাপনাশক ৰূপে অৱস্থিত।

Verse 69

इदं स्थानं परं श्रेष्ठं मम व्रतनिषेवणम् । इदं लिंगं परं ब्रह्म अनादीशेति संज्ञितम्

এই স্থান পৰম শ্ৰেষ্ঠ—ইয়াত মোৰ ব্ৰত বিধিপূৰ্বক পালন হয়। এই লিঙ্গ পৰম ব্ৰহ্ম, ‘অনাদীশ’ নামে খ্যাত।

Verse 70

अत्र सिद्धिश्च मुक्तिश्च ब्राह्मणानां न संशयः । अनेनैव शरीरेण षड्भिर्मासस्तु सिद्ध्यति

ইয়াত ব্ৰাহ্মণসকলৰ বাবে সিদ্ধি আৰু মুক্তি—দুয়ো নিশ্চিত, সন্দেহ নাই। এই একে দেহতেই ছয় মাহৰ ভিতৰত সিদ্ধি সম্পন্ন হয়।

Verse 71

संसारस्य विमोक्षार्थमिदं लिंगं तु दृश्यताम् । दुर्लभं सर्वलोकानामिदं मोक्षप्रदं परम् । इदं पाशुपतं ज्ञानमस्मिंल्लिंगे प्रतिष्ठितम्

সংসাৰৰ বন্ধনৰ পৰা মুক্তিৰ বাবে এই লিঙ্গৰ দৰ্শন কৰা হওক। ই সকলো লোকৰ বাবে দুষ্প্ৰাপ্য আৰু পৰম—মোক্ষ দানকাৰী। পাশুপত জ্ঞান এই লিঙ্গতেই প্ৰতিষ্ঠিত।

Verse 72

यश्चैनं पूजयेद्भक्त्या माघे मासि निरंतरम् । सर्वेषां वै क्रतूनां च दानानां लभते फलम्

যি কোনোবাই মাঘ মাহত নিৰন্তৰ ভক্তিৰে তেঁওক পূজা কৰে, সি সকলো যজ্ঞ আৰু সকলো দানৰ ফল লাভ কৰে।

Verse 73

हिरण्यं तत्र दातव्यं सम्यग्यात्राफलेप्सुभिः

যিসকলে তীৰ্থযাত্ৰাৰ পূৰ্ণ ফল কামনা কৰে, তেওঁলোকে তাত সোণ দান কৰিব লাগে।

Verse 74

इत्येतत्कथितं देवि माहात्म्यं पापनाशनम् । पशुपाशविमोक्षार्थं सम्यक्पाशुपतेश्वरम्

এইদৰে, হে দেবী, পাপনাশক এই মাহাত্ম্য কোৱা হ’ল—পাশুপতেশ্বৰ বিষয়ে সম্পূৰ্ণৰূপে, জীৱসকলক পশুপাশৰ বন্ধনৰ পৰা মুক্ত কৰিবলৈ।

Verse 75

चतुर्णामपि वर्णानां पूज्यो ब्राह्मण उच्यते । तस्य चैवाधिकारोऽस्ति चास्मिन्पाशुपतेश्वरे

চাৰিও বৰ্ণৰ মাজত ব্ৰাহ্মণক পূজনীয় বুলি কোৱা হয়; আৰু এই পাশুপতেশ্বৰ-উপাসনাত তেওঁৰেই যথোচিত অধিকাৰ আছে।

Verse 76

यद्देवतानां प्रथमं पवित्रं विश्वव्रतं पाशुपतं बभूव । अयं पन्था नैष्ठिको वै मयोक्तो येन देवा यांति भुवनानि विश्वा

যি পাশুপত-ব্ৰত দেৱতাসকলৰ মাজত সৰ্বপ্ৰথম পবিত্ৰকাৰক আৰু বিশ্বব্ৰত ৰূপে প্ৰখ্যাত হ’ল—সেইটোৱেই মই কোৱা নিষ্ঠাবান পথ, যাৰ দ্বাৰা দেৱতাসকলে সকলো লোক লাভ কৰে।

Verse 77

सुरां पीत्वा गुरुदारांश्च गत्वा स्तेयं कृत्वा ब्राह्मणं चापि हत्वा । भस्मच्छन्नो भस्मशय्याशयानो रुद्राध्यायी मुच्यते पातकेभ्यः

সুৰা পান কৰি, গুৰুৰ পত্নীৰ ওচৰলৈ গৈ, চৌৰ্য কৰি, আনকি ব্ৰাহ্মণ বধ কৰিলেও—যি পবিত্ৰ ভস্মে আচ্ছাদিত, ভস্মশয্যাত শয়ন কৰে আৰু ৰুদ্ৰ অধ্যয়ন/জপ কৰে, সি পাপৰ পৰা মুক্ত হয়।

Verse 78

अग्निरित्यादिना भस्म गृहीत्वांगानि संस्पृशेत् । गृह्णीयात्संयते चाग्नौ भस्म तद्गृहवासिनाम्

‘অগ্নি…’ আদি মন্ত্রে ভস্ম লৈ অঙ্গসমূহ স্পৰ্শ কৰিব। আৰু সংযতভাৱে ৰক্ষিত পবিত্ৰ অগ্নিৰ পৰা গৃহবাসীসকলৰ বাবে সেই ভস্ম গ্ৰহণ কৰিব।

Verse 79

अग्निरिति भस्म वायुरिति भस्म जलमिति भस्म स्थलमिति भस्म सर्वं ह वा इदं भस्माभवत् । एतानि चक्षूंषि नादीक्षितः संस्पृशेत्

‘অগ্নি ভস্ম; বায়ু ভস্ম; জল ভস্ম; স্থল/পৃথিৱী ভস্ম—নিশ্চয় এই সকলো ভস্ম হৈ পৰিল।’ এইবোৰেই ‘চক্ষু’ (দিব্য দৃষ্টি-সূত্র); অদীক্ষিত লোকে ইহা স্পৰ্শ নকৰিব।

Verse 80

ब्राह्मणैश्च समादेयं न तु शूद्रैः कदाचन । नाधिकारोऽस्ति शूद्रस्य व्रते पाशुपते सदा

এই পৱিত্ৰ পাশুপত ব্ৰত ব্ৰাহ্মণসকলেই গ্ৰহণ কৰিব, শূদ্ৰে কেতিয়াও নহয়। শূদ্ৰৰ পাশুপত ব্ৰতত সদায় কোনো অধিকাৰ নাই।

Verse 81

ब्राह्मणेष्वधिकारोऽस्ति व्रते पाशुपते शुभे । ब्राह्मणीं तनुमास्थाय संभवामि युगेयुगे

শুভ পাশুপত ব্ৰতত অধিকাৰ ব্ৰাহ্মণসকলৰেই আছে। ব্ৰাহ্মণী দেহ ধাৰণ কৰি মই যুগে যুগে প্ৰকাশ পাই আহোঁ।

Verse 82

चण्डालवेश्मन्यथ वा स्मशाने राज्ञश्च मार्गेश्वथ वर्त्ममध्ये । करीषमध्ये निःसृता नराधमाः शैवं पदं यांति न संशयोऽत्र

চণ্ডালৰ ঘৰত হওক বা শ্মশানত, ৰজাৰ পথত হওক বা ৰাজপথৰ মাজত—যদিও সিহঁত গোবৰ-ঢিপৰ মাজৰ পৰা ওলোৱা নৰাধম, তথাপি সিহঁতে শৈৱ পদ লাভ কৰে; ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।

Verse 130

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशी तिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये पाशुपतेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम त्रिंशदुत्तरशततमोध्यायः

এইদৰে শ্ৰীস্কন্দ মহাপুৰাণৰ একাশীতি-সাহস্ৰী সংহিতাৰ সপ্তম প্ৰভাসখণ্ডত, প্ৰথম প্ৰভাসক্ষেত্ৰ-মাহাত্ম্যৰ অন্তৰ্গত “পাশুপতেশ্বৰ-মাহাত্ম্য বৰ্ণন” নামৰ একশ ত্ৰিশতম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।