Adhyaya 1

Verse 1

व्यास उवाच । यश्चाद्यः पुरुषः पुराण इति यः संस्तूयते सर्वतः सोमेशः सुरसंयुतः क्षितितले यैर्वीक्षितो हीक्षणैः । ते तीर्त्वा विततांतरं भवभयं भूत्याऽभिसंभूषिताः स्वर्गं यानवरैःप्रयान्ति सुकृतैर्यज्ञै यथा यज्विनः

ব্যাসে ক’লে: যিজন আদিপুৰুষ, প্ৰাচীন প্ৰভু বুলি সৰ্বত্ৰ স্তৱিত—দেৱগণসহ সোমেশ, যাক মানুহে ধৰাতলত ভক্তিভৰা দৃষ্টিৰে চায়—তেওঁক দৰ্শন কৰা সকলোৱে সংসাৰ-ভয়ৰ বিস্তৃত প্ৰান্তৰ পৰা পাৰ হৈ যায়; দিৱ্য ঐশ্বৰ্যৰে বিভূষিত হৈ, পুণ্যকৰ্ম আৰু যজ্ঞৰ বলত, যজ্বিনসকলৰ দৰে উত্তম বিমানত স্বৰ্গলৈ গমন কৰে।

Verse 2

प्रसरद्बिन्दुनादाय शुद्धामृतमयात्मने । षड्त्रिंशत्तत्त्वदेहाय नमश्चिन्मात्रमूर्तये

যিজনাৰ বিন্দু-নাদ সদায় প্ৰসাৰিত, যিজনাৰ আত্মা শুদ্ধ অমৃতময়; যিজনাৰ দেহ ষট্ত্ৰিংশৎ তত্ত্বৰ সমষ্টি; আৰু যিজনা চৈতন্য-মাত্ৰ মূৰ্তি—তাঁলৈ নমস্কাৰ।

Verse 3

अमृतेनोदरस्थेन म्रियन्ते सर्वदेवताः । कंठस्थित विषेणापि यो जीवति स पातुः वः

অমৃত যদি উদৰৰ ভিতৰতেই আবদ্ধ থাকে, তেন্তে সকলো দেৱতাও মৰি যায়; কিন্তু যিজনে কণ্ঠত বিষ স্থিত থাকিলেও জীৱিত থাকে—সেইজনেই তোমালোকক ৰক্ষা কৰক।

Verse 4

सत्रान्ते सूतमनघं नैमिषेया महर्षयः । पुराणसंहितां पुण्यां पप्रच्छू रोमहर्षणम्

সত্রযজ্ঞৰ অন্তত, নৈমিষৰ মহর্ষিসকলে পাপহীন সূত ৰোমহর্ষণক পবিত্ৰ পুৰাণ-সংহিতা বিষয়ে প্ৰশ্ন কৰিলে।

Verse 5

त्वया सूत महा बुद्धे भगवान्ब्रह्मवित्तमः । इतिहासपुराणार्थे व्यासः सम्यगुपासितः

হে সূত, মহাবুদ্ধিমান! ব্ৰহ্মবিদ্যাৰ পৰম জ্ঞাতা ভগৱান ব্যাসক তুমি ইতিাহাস আৰু পুৰাণৰ অৰ্থ-তাত্পৰ্যত যথাযথভাৱে উপাসনা-সেৱা কৰিছা।

Verse 6

तस्य ते सर्वरोमाणि वचसा हर्षितानि यत् । द्वैपायनस्यानुभावात्ततोऽभू रोमहर्षणः

তাঁৰ বাক্য শুনি তোমাৰ সৰ্ব ৰোমাঞ্চ আনন্দত উল্লসিত হৈছিল; সেয়ে দ্বৈপায়ন (ব্যাস)ৰ প্ৰভাৱত তুমি ‘ৰোমহর্ষণ’ নামে প্ৰসিদ্ধ হ’লা।

Verse 7

भवन्तमेव प्रथमं व्याजहार स्वयं प्रभुः । मुनीनां संहितां वक्तुं व्यासः पौराणिकीं कथाम्

প্ৰভুতুল্য মুনি ব্যাসে সৰ্বপ্ৰথমে কেৱল তোমাকেই সম্বোধন কৰিলে, যাতে তুমি মুনিসকলক সংহিতা আৰু পুৰাণীয় পবিত্ৰ কথা প্ৰচাৰ কৰিব পাৰা।

Verse 8

त्वं हि स्वायंभुवे यज्ञे सुत्याहे वितते हरिः । संभूतः संहितां वक्तुं स्वांशेन पुरुषोत्तमः

কাৰণ তুমি স্বায়ম্ভুৱ যজ্ঞৰ বিস্তৃত সোম-সুত্যাহ দিনত, সংহিতা ব্যাখ্যা কৰিবলৈ, পুৰুষোত্তম হৰি নিজ অংশেৰে জন্ম লৈছিলা।

Verse 9

तस्माद्भवन्तं पृच्छामः पुराणे स्कन्दकीर्तिते । प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये ब्राह्मी यात्रा श्रुता पुरा

সেয়ে আমি তোমাক সুধিছোঁ—স্কন্দে প্ৰকীৰ্তিত এই পুৰাণত, প্ৰভাসক্ষেত্ৰ-মাহাত্ম্যত, আমি পূৰ্বে ‘ব্ৰাহ্মী যাত্ৰা’ৰ কথা শুনিছিলোঁ; অনুগ্ৰহ কৰি সেয়া বৰ্ণনা কৰা।

Verse 10

अधुना वैष्णवीं रौद्रीं यात्रां सर्वार्थसंयुताम् । वक्तुमर्हसि चास्माकं पुराणार्थविशारद

এতিয়া, হে পুৰাণাৰ্থ-বিশাৰদ, আমাৰ আগত বৈষ্ণৱী আৰু ৰৌদ্ৰী তীৰ্থযাত্ৰাৰ কথাও কোৱা উচিত, যি সকলো ধৰ্মাৰ্থত সম্পূৰ্ণ।

Verse 11

मुनीना वचनं श्रुत्वा सूतः पौराणिकोत्तमः । प्रणम्य शिरसा प्राह व्यासं सत्यवतीसुतम्

মুনিসকলৰ বাক্য শুনি, পুৰাণকথকসকলৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠ সূতে মূৰ নোৱাই প্ৰণাম কৰি সত্যৱতী-সুত ব্যাসক সম্বোধন কৰিলে।

Verse 12

रोमहर्षण उवाच । श्रीवत्सांकं जगद्योनिं हरिमोंकाररूपिणम् । अप्रमेयं गुरुं देवं निर्मलं निर्मलाश्रयम्

ৰোমহৰ্ষণ ক’লে: শ্ৰীবৎসচিহ্নিত, জগতৰ যোনি-উৎস, ওঁকাৰ-ৰূপী হৰিক মই নমস্কাৰ কৰোঁ; তেওঁ অপ্ৰমেয়, দেৱগুরু, নিৰ্মল, আৰু নিৰ্মলসকলৰ আশ্ৰয়।

Verse 13

हंसं शुचिषदं व्योम व्यापकं सर्वदं शिवम् । उदासीनं निरायासं निष्प्रपञ्चं निरञ्जनम्

মই তেঁওক নমস্কাৰ কৰোঁ—যি হংস, শুচিতাত অধিষ্ঠিত; আকাশৰ দৰে ব্যাপক; সকলো দানকাৰী; শিৱ, মঙ্গলময়; উদাসীন আৰু নিৰায়াস; প্ৰপঞ্চাতীত আৰু নিৰঞ্জন।

Verse 14

शून्यं बिंदुस्वरूपं तु ध्येयं ध्यानविवर्जितम् । अस्ति नास्तीति यं प्राहुः सुदूरे चान्तिके च यत्

মই সেই তত্ত্বক নমস্কাৰ কৰোঁ—যাক ‘শূন্য’ বোলা হয়, তথাপি বিন্দু-স্বৰূপ; ধ্যানযোগ্য, কিন্তু সাধাৰণ ধ্যানৰ অতীত; যাক ‘আছে’ আৰু ‘নাই’ বুলি কোৱা হয়; আৰু যি একে সময়তে অতি দূৰ আৰু অতি নিকট।

Verse 15

मनोग्राह्यं परं धाम पुरुषाख्यं जगन्मयम् । हृत्पंकजसमासीनं तेजोरूपं निरिन्द्रियम्

(মই তেঁওক নমস্কাৰ কৰোঁ) যি শুদ্ধ মনৰে গ্ৰাহ্য—সৰ্বোচ্চ ধাম, ‘পুৰুষ’ নামে খ্যাত, জগতব্যাপী; হৃদয়-পদ্মত আসীন, জ্যোতি-স্বরূপ, ইন্দ্ৰিয়াতীত।

Verse 16

एवंविधं नमस्कृत्य परमात्मानमीश्वरम् । कथां वदिष्ये द्विविधां द्विशरीरां तथैव तु

এইদৰে পৰমাত্মা ঈশ্বৰক নমস্কাৰ কৰি, এতিয়া মই পবিত্ৰ কাহিনী ক’ম—পদ্ধতিত দ্বিবিধ, আৰু তেনেদৰে দু’দেহীয়া ৰূপে (দু’আসপেক্টসহ) উপস্থাপিত।

Verse 17

दिव्यभाषासमोपेतां वेदाधिष्ठानसंयुताम् । पञ्चसंधिसमायुक्तां षडलंकारभूषिताम्

(এই কাহিনী) দিব্য ভাষাৰে সমৃদ্ধ, বেদীয় প্ৰামাণ্যতাত প্ৰতিষ্ঠিত; পঞ্চ-সন্ধি (গাঁথনি-সংযোগ) যুক্ত, আৰু প্ৰকাশভঙ্গীৰ ছয় অলংকাৰৰে ভূষিত।

Verse 18

सप्तसाधनसंयुक्तां रसाष्टगुणरंजिताम् । गुणैर्नवभिराकीर्णां दशदोषविवर्जिताम्

সপ্ত সাধনেৰে সংযুক্ত, অষ্ট ৰসৰ গুণেৰে ৰঞ্জিত; নৱ গুণেৰে পৰিপূৰ্ণ, আৰু দশ দোষৰ পৰা মুক্ত।

Verse 19

विभाषाभूषितां तद्वदेकायत्तां मनोहराम् । पञ्चकारणसंयुक्तां चतुष्करणसम्मताम्

বিভিন্ন প্ৰকাশভঙ্গীৰে ভূষিত, তথাপি একসূত্ৰে নিবদ্ধ আৰু মনোহৰ; পঞ্চ কাৰণৰে সংযুক্ত, আৰু চতুৰ কৰণ (উপকৰণ) দ্বাৰা অনুমোদিত।

Verse 20

पुनश्च द्विविधां तद्वज्ज्ञानसंदोहदायिनीम् । व्यासेन कथितां पुण्यां शृणुध्वं पापनाशिनीम्

আৰু পুনৰ, সেই একে দ্বিবিধ পবিত্ৰ কাহিনী শুনা—যি জ্ঞানৰ ভঁৰাল দান কৰে—ব্যাসদেৱে কোৱা, পুণ্যদায়িনী আৰু পাপনাশিনী।

Verse 21

यां श्रुत्वा पापकर्मापि गच्छेद्धि परमां गतिम् । दुःखत्रयविनिर्मुक्तः सर्वातङ्कविवर्जितः

এই পবিত্ৰ কাহিনী শুনিলে, পাপকর্মত লিপ্ত লোকেও নিশ্চয় পৰম গতি লাভ কৰে—ত্ৰিবিধ দুঃখৰ পৰা মুক্ত আৰু সকলো আতংকৰ পৰা বর্জিত।

Verse 22

न नास्तिके कथां पुण्यामिमां ब्रूयात्कदाचन । श्रद्दधानाय शान्ताय कीर्तनीया द्विजातये

এই পুণ্যময় পবিত্ৰ কাহিনী নাস্তিকক কেতিয়াও কোৱা উচিত নহয়। ই শ্ৰদ্ধাৱান, শান্ত স্বভাৱৰ আৰু দ্বিজ (দ্বিবাৰ জন্ম) যোগ্য শ্ৰোতাকেই কীৰ্তন কৰিব লাগে।

Verse 23

निषेकादिः श्मशानान्तो मन्त्रैर्यस्योदितो विधिः । तस्य शास्त्रेऽधिकारोऽस्ति ज्ञेयो नान्यस्य कस्यचित्

যাৰ জীৱন-সংস্কাৰসমূহ—গৰ্ভাধান আদি কৰি শ্মশানৰ অন্তিম ক্ৰিয়া পৰ্যন্ত—মন্ত্ৰসহ বিধিপূৰ্বক নিৰ্দেশিত আৰু সম্পন্ন, তেনেহে এই শাস্ত্ৰত অধিকাৰী; আন কাকো যোগ্য বুলি নাজানিবা।

Verse 24

चतुःपक्षावदातस्य विशुद्धिर्ब्राह्मणस्य च । सद्वृत्तस्याधिकारोऽस्ति शास्त्रेऽस्मिन्वेदसम्मते

চাৰিবেদত সুপ্ৰতিষ্ঠ ‘চতুঃপক্ষ-উজ্জ্বল’ ব্ৰাহ্মণৰেই বিশুদ্ধতা স্বীকৃত; আৰু বেদসম্মত এই শাস্ত্ৰত সদাচাৰী, উত্তম আচৰণসম্পন্ন লোকৰেই অধিকাৰ আছে।

Verse 25

यथा सुराणां प्रवरो देवदेवो महेश्वरः । नदीनां च यथा गंगा वर्णानां ब्राह्मणो यथा

যেনেকৈ দেৱতাসকলৰ মাজত দেৱদেৱ মহেশ্বৰ সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ; যেনেকৈ নদীসমূহৰ মাজত গঙ্গা অগ্ৰগণ্য; আৰু যেনেকৈ বৰ্ণসমূহৰ মাজত ব্ৰাহ্মণ প্ৰধান—

Verse 26

अक्षराणां तु सर्वेषामोंकारः प्रथमो यथा । पूज्यानां तु यथा माता गुरूणां च यथा पिता । तथैव सर्वशास्त्राणां प्रधानं स्कन्दकीर्तितम्

যেনেকৈ সকলো অক্ষৰৰ মাজত ওঁকাৰ প্ৰথম; যেনেকৈ পূজ্যসকলৰ মাজত মাতা অগ্ৰগণ্য আৰু গুৰুসকলৰ মাজত পিতা; তেনেকৈ সকলো শাস্ত্ৰৰ মাজত স্কন্দ-পুৰাণকেই প্রধান বুলি ঘোষণা কৰা হৈছে।

Verse 27

पुरा कैलासशिखरे ब्रह्मादीनां च सन्निधौ । स्कान्दं पुराणं कथितं पार्वत्यग्रे पिनाकिना

পূৰ্বে কৈলাস শিখৰত, ব্ৰহ্মা আদি দেৱতাসকলৰ সন্নিধানত, পাৰ্বতীৰ সন্মুখত পিনাকধাৰী শিৱে স্কন্দ-পুৰাণ কথন কৰিছিল।

Verse 28

पार्वत्या षण्मुखस्याग्रे तेन नन्दिगणाय वै । नन्दिना तु कुमाराय तेन व्यासाय धीमते

পাৰ্বতীয়ে সেই উপদেশ ষণ্মুখৰ সন্মুখত ক’লে; তেওঁ পুনৰ নন্দিগণক শিকালে। নন্দিয়ে কুমাৰক, আৰু তেওঁ বুদ্ধিমান ব্যাসক প্ৰদান কৰিলে।

Verse 29

व्यासेन मे समाख्यातं भवद्भ्योऽहं प्रकीर्तये

ব্যাসে মোক যি ব্যাখ্যা কৰি ক’লে, সেই কথাই মই এতিয়া তোমালোকৰ আগত প্ৰকীৰ্তন কৰোঁ।

Verse 30

यूयं सद्भावसंयुक्ता यतः सर्वे महर्षयः । तेन मे भाषितुं श्रद्धा भवतां स्कन्दसंहिताम्

আপোনালোক সকলেই সদ্ভাৱ-সংযুক্ত মহর্ষি; সেয়ে মই আপোনালোকৰ আগত স্কন্দ-সংহিতা ক’বলৈ শ্ৰদ্ধা আৰু দৃঢ় সংকল্প লাভ কৰিছোঁ।