Adhyaya 9
Prabhasa KhandaDvaraka MahatmyaAdhyaya 9

Adhyaya 9

এই অধ্যায়ত প্ৰহ্লাদৰ উপদেশৰূপে তীৰ্থযাত্ৰীসকলক প্ৰসিদ্ধ পুণ্যজল, বিশেষকৈ ‘সাত কুণ্ড’ দৰ্শন-স্নান কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়া হৈছে। এই জল পাপ-মল দূৰ কৰে আৰু সমৃদ্ধি তথা বিবেক বৃদ্ধি কৰে বুলি কোৱা হৈছে। কাহিনীত দিৱ্য দৰ্শনৰ স্মৰণ আছে—হৰি প্ৰকট হয়; ঋষিসকলে লক্ষ্মীৰ সৈতে একেলগে স্তৱ কৰে; তাৰ পাছত ‘সুৰগঙ্গা’ জলেৰে পূজা সম্পন্ন হয়। সনক আদি ব্ৰহ্মজ ঋষিসকলে দেৱীৰ বাবে পৃথক পৃথক কুণ্ড গঢ়ি স্নান কৰিছিল; সেইবোৰ ‘লক্ষ্মী-হ্ৰদ’ নামে প্ৰসিদ্ধ হৈ, কালচক্ৰত কলিযুগত ‘ৰুক্মিণী-হ্ৰদ’ নামে খ্যাতি পায়; ভৃগুৰ সৈতে জড়িত আন এটা তীৰ্থনামৰ স্মৃতিও উল্লেখ আছে। তাৰ পাছত আচাৰ-ক্রম বৰ্ণনা কৰা হৈছে—শুচি হৈ আহি পদপ্ৰক্ষালন, আচমন, কুশ গ্ৰহণ, পূৰ্বমুখ হোৱা, ফল-পুষ্প-অক্ষতসহ পূৰ্ণ অৰ্ঘ্য সাজি লোৱা, শিৰত ৰূপা স্থাপন, পাপক্ষয় আৰু ৰুক্মিণী-প্ৰসন্নতাৰ বাবে ৰুক্মিণী-হ্ৰদলৈ অৰ্ঘ্যমন্ত্ৰ অৰ্পণ কৰি স্নান কৰা। স্নানৰ পাছত দেৱতা, মানুহ আৰু বিশেষকৈ পিতৃসকললৈ তৰ্পণ, আহ্বানিত ব্ৰাহ্মণসকলৰ সৈতে শ্ৰাদ্ধ, ৰূপা-সোণসহ দক্ষিণা, ৰসাল ফলৰ দান, দম্পতীক মধুৰ আহাৰ খুৱোৱা, আৰু ব্ৰাহ্মণী তথা অন্যান্য নাৰীক সামৰ্থ্য অনুসাৰে বস্ত্ৰ (লাল বস্ত্ৰসহ) দি সন্মান কৰাৰ বিধান আছে। ফলশ্ৰুতিত ইচ্ছাপূৰণ, বিষ্ণুলোক প্ৰাপ্তি, গৃহত লক্ষ্মীৰ নিত্যবাস, আৰোগ্য, মনঃসন্তোষ, অশান্তি-নিবাৰণ, পিতৃসন্তুষ্টিৰ দীঘল স্থিতি, স্থিৰ সন্তান, দীঘল আয়ু, ধনসমৃদ্ধি, বৈৰ-শোকৰ অভাৱ আৰু পুনঃপুনঃ সংসাৰভ্ৰমণৰ পৰা মুক্তি কোৱা হৈছে।

Shlokas

Verse 1

प्रह्लाद उवाच । ततो गच्छेद्द्विजश्रेष्ठाः सप्तकुण्डान्सुविश्रुतान् । सर्वपापप्रशमनानृद्धिबुद्धिविवर्द्धनान्

প্ৰহ্লাদে ক’লে: তেতিয়া, হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠসকল, সুপ্ৰসিদ্ধ সাতখন কুণ্ডলৈ যোৱা উচিত—যিবোৰে সকলো পাপ প্ৰশমিত কৰে আৰু ঐশ্বৰ্য তথা সদ্বুদ্ধি বৃদ্ধি কৰে।

Verse 2

आराधितः स च यदा हरिराविर्बभूव ह । संस्तूयमानो मुनिभिर्लक्ष्म्या सह जगत्पतिः

যেতিয়া হৰিৰ যথাবিধি আৰাধনা সম্পন্ন হ’ল, তেতিয়া তেওঁ প্ৰকাশিত হ’ল—মুনিসকলৰ স্তৱে বন্দিত, লক্ষ্মীৰ সৈতে জগতপতি।

Verse 3

अर्हणं च तदा चक्रुर्हरये सुरगङ्गया । वामपार्श्वे स्थितां पद्मामभिषेक्तुं समुद्यताम्

তেতিয়া তেওঁলোকে দেৱগঙ্গাৰ জলেৰে হৰিক অৰ্হণ-অৰ্চনা কৰিলে; আৰু বামপাশে অৱস্থিত পদ্মা (লক্ষ্মী)ক অভিষেক কৰিবলৈ উদ্যত হোৱা দেখিলে।

Verse 4

सनकाद्या ब्रह्मसुताः सप्तैते मनसा द्विजाः । पृथक्पृथग्घ्रदान्कृत्वा सिषिचुः सागरोद्भवाम्

সনক আদি ব্ৰহ্মাৰ মনোজাত পুত্ৰ—এই সাতজন দ্বিজ মুনি—প্ৰত্যেকে পৃথক পৃথক পবিত্ৰ হ্ৰদ গঢ়ি, সাগৰোদ্ভৱা দেৱী (লক্ষ্মী)ৰ দ্বাৰা সিঞ্চন কৰিলে।

Verse 5

ततो लक्ष्मीह्रदाः प्रोक्ता देव्या नात्रैव संज्ञिताः । प्राप्ते तु द्वापरस्यांते रुक्मिणीसंश्रयेण तु

সেইকাৰণে সিহঁত ‘লক্ষ্মী-হ্ৰদ’ বুলি কোৱা হ’ল; ইয়াত দেৱীক আন কোনো নামেৰে নজনোৱা হ’ল। কিন্তু দ্বাপৰযুগৰ অন্ত আহোঁতে, ৰুক্মিণীৰ সংযোগত সিহঁতে তাইৰ নামেই গ্ৰহণ কৰিলে।

Verse 6

रुक्मिणीह्रदमित्येवं कलौ ख्यातिं गताः पुनः । भृगुणा सेवितं यस्माद्भृगुतीर्थमिति स्मृतम्

এইদৰে কলিযুগত সিহঁত পুনৰ ‘ৰুক্মিণী-হ্ৰদ’ নামে খ্যাত হ’ল। আৰু ভৃগুৱে যিহেতু ইয়াক সেৱা কৰিছিল, সেয়েহে ই ‘ভৃগু-তীৰ্থ’ বুলি স্মৃত।

Verse 7

तस्मिन्गत्वा महाभागाः प्रक्षाल्य चरणौ मृदा । आचम्य च कुशान्गृह्य प्राङ्मुखो नियतः शुचिः

তাত গৈ, মহাভাগসকলে মাটি (আৰু জল)ৰে নিজৰ চৰণ ধুই ল’ব; তাৰ পাছত আচমন কৰিব। কুশা-ঘাঁহ হাতত লৈ, পূবমুখে, নিয়মিত আৰু শুচি হৈ বিধিত আগবাঢ়িব।

Verse 8

संपूर्णं चार्घ्यमादाय फलपुष्पाक्षतादिभिः । रजतं च शिरे कृत्वा मन्त्रमेतमुदीरयेत्

ফল, পুষ্প, অখণ্ড অক্ষত আদি সহ সম্পূৰ্ণ অৰ্ঘ্য লৈ, আৰু শিৰত ৰূপা স্থাপন কৰি, এই মন্ত্ৰ উচ্চাৰণ কৰিব।

Verse 9

भक्त्या चार्घ्यं प्रदास्यामि ह्रदे रुक्मिणिसंज्ञिते । सर्वपापविनाशाय रुक्मिण्याः प्रीणनाय च

‘ভক্তিৰে মই ৰুক্মিণী-নামক হ্ৰদত এই অৰ্ঘ্য অৰ্পণ কৰিম—সকলো পাপ বিনাশৰ বাবে আৰু ৰুক্মিণীৰ প্ৰসন্নতাৰ বাবে।’

Verse 10

स्नानं कुर्य्यात्ततो विप्राः कृत्वा शिरसि तारकम् । देवान्मनुप्यान्सन्तर्प्य पितॄनथ विशेषतः

তাৰ পাছত, হে বিপ্ৰসকল! স্নান কৰিব; শিৰত ‘তাৰক’ স্থাপন কৰি, দেৱতা আৰু মানুহক সন্তৰ্পণ কৰিব, আৰু তাৰ পাছত বিশেষকৈ পিতৃলোকক।

Verse 11

श्राद्धं ततः प्रकुर्वीत विप्रानाहूय भक्तितः । दक्षिणां च ततो दद्याद्रजतं रुक्ममेव च

তাৰ পাছত ভক্তিৰে বিপ্ৰসকলক আহ্বান কৰি শ্ৰাদ্ধ সম্পন্ন কৰিব; তাৰ পাছত দক্ষিণা দিব—ৰূপা আৰু ৰুক্ম, অৰ্থাৎ সোণো।

Verse 12

विशेषतः प्रदेयानि फलानि रसवन्ति च । दम्पत्योर्भोजनं दद्यान्मिष्टान्नेन द्विजोत्तमाः

বিশেষকৈ ৰসাল আৰু মিঠা ফল দান কৰিব লাগে; আৰু হে দ্বিজোত্তমসকল, দম্পতীক মিঠা আৰু উত্তম আহাৰে ভোজন দান কৰিব লাগে।

Verse 13

विप्रपत्न्यस्तु संपूज्याः स्त्रियश्चान्याः स्वशक्तितः । कञ्चुकै रक्तवस्त्रैश्च रुक्मिणी प्रीयतामिति

ব্ৰাহ্মণৰ পত্নীসকলক আৰু আন স্ত্ৰীসকলকো নিজৰ সামৰ্থ্য অনুসাৰে যথোচিত পূজা-সন্মান কৰিব লাগে; কঞ্চুক আৰু ৰঙা বস্ত্ৰ অৰ্পণ কৰি প্ৰাৰ্থনা কৰিব লাগে—“ৰুক্মিণী প্ৰসন্ন হওক।”

Verse 14

एवं कृते द्विजश्रेष्ठाः कृतकृत्यो भवेन्नरः । सर्वान्कामानवाप्नोति विष्णुलोकं स गच्छति

হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠসকল, এইদৰে কৰিলেই মানুহ কৃতকৃত্য হয়; সি সকলো কামনা লাভ কৰে আৰু বিষ্ণুলোকলৈ গমন কৰে।

Verse 15

वसते च सदा गेहे लक्ष्मीस्तस्य न संशयः । आरोग्यं मनसस्तुष्टिर्न चोद्वेगः कदाचन

আৰু তেওঁৰ গৃহত লক্ষ্মী সদায় বাস কৰে—ইয়াত সন্দেহ নাই; আৰোগ্য, মনৰ সন্তুষ্টি থাকে, আৰু কেতিয়াও উদ্বেগ নাথাকে।

Verse 16

पितॄणामक्षया तृप्तिः प्रजा भवति निश्चला । हीनसत्त्वो नैव भवेद्दीर्घायुश्च भवेन्नरः

তাঁৰ পিতৃসকল অক্ষয় তৃপ্তি লাভ কৰে; তেওঁৰ সন্তান-সন্ততি স্থিৰ আৰু নিৰাপদ থাকে। সি মনোবলে হীন নহয়, আৰু মানুহজন দীঘল আয়ুস লাভ কৰে।

Verse 17

आढ्यो भवति सर्वत्र यः स्नातो रुक्मिणी ह्रदे । न लक्ष्म्या मुच्यते विप्रा नालक्ष्म्या व्रियते नरः

যি ৰুক্মিণী হ্ৰদত স্নান কৰে, সি সকলো ঠাইতে ঐশ্বৰ্যবান হয়। হে ব্ৰাহ্মণসকল, সি লক্ষ্মীৰ পৰা কেতিয়াও বিচ্ছিন্ন নহয়, আৰু অ-লক্ষ্মী (দুৰ্ভাগ্য) সেই নৰক কেতিয়াও নাজয়।

Verse 18

न वैरं कलहस्तस्य यः स्नातो रुक्मिणीह्रदे । गमनागमनं न स्यात्संसारभ्रमणं तथा

যি ৰুক্মিণী হ্ৰদত স্নান কৰে, তাৰ কোনো বৈৰ নাই, কোনো কলহো নাই। তাৰ বাবে ‘যোৱা-আহা’ নাথাকে—সংসাৰত ঘূৰি ফুৰা তেনেকৈও নাথাকে।

Verse 19

दुःखशोकौ कुतस्तस्य यः स्नातो रुक्मिणीह्रदे । सर्वपापविनिर्मुक्तो महाभयविवर्जितः

যি ৰুক্মিণী হ্ৰদত স্নান কৰে, তাৰ দুখ আৰু শোক ক’ৰ পৰা আহিব? সি সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত হয় আৰু মহাভয়ৰ পৰা নিৰ্ভয় থাকে।

Verse 20

सर्वान्कामानिह प्राप्य याति विष्णुपदं नरः

ইয়াত (এই লোকত) সকলো কামনা লাভ কৰি নৰজন বিষ্ণুৰ পৰম পদলৈ গমন কৰে।