Adhyaya 13

Verse 1

श्रीप्रह्लाद उवाच । इति कृष्णवचः श्रुत्वा गोप्यः संहृष्टमानसाः । तस्मिन्मयसरे स्नात्वा विमुक्ताऽशेषबन्धनाः

শ্ৰী প্ৰহ্লাদ ক’লে: কৃষ্ণৰ বচন শুনি গোপীসকলৰ মন আনন্দে উল্লসিত হ’ল। তেওঁলোকে সেই মায়া-সৰোবৰতে স্নান কৰি, অবশিষ্ট নথকা সকলো বন্ধনৰ পৰা মুক্ত হ’ল।

Verse 2

कृष्णदर्शनसंजातपरमानन्दसंप्लुताः । ऊचुश्च वचनं गोप्यो मधुरं माधवं प्रति

কৃষ্ণদৰ্শনৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা পৰমানন্দে আপ্লুত হৈ গোপীসকলে মাধৱৰ প্ৰতি মধুৰ বচন ক’লে।

Verse 3

गोप्य ऊचुः । धन्यः स दैत्यप्रवरो मयो येन कृतं सरः । यस्मिंस्त्वं देवतैः सार्द्धं समेष्यसि जगत्पते

গোপীসকলে ক’লে: ধন্য সেই দানৱৰ শ্ৰেষ্ঠ মায়া, যিয়ে এই সৰোবৰ নিৰ্মাণ কৰিলে—এই স্থানতেই, হে জগত্পতে, তুমি দেবতাসকলৰ সৈতে একেলগে সমবেত হ’বা।

Verse 4

यदि तुष्टोऽसि भगवन्ननुग्राह्या वयं यदि । अस्माकमपि वार्ष्णेय कारयस्व सरोत्तमम्

হে ভগৱান, যদি তুমি সন্তুষ্ট হোৱা—যদি আমি তোমাৰ অনুগ্ৰহ লাভৰ যোগ্য হওঁ—তেন্তে, হে বাৰ্ষ্ণেয়, আমাৰ বাবেও এক উত্তম সৰোবৰ নিৰ্মাণ কৰোৱা।

Verse 5

कीर्त्तनान्मृत्युलोकेऽस्मिंस्तव संदर्शनेन हि । अहर्निशं तव ध्यानाद्यास्यामः परमां गतिम्

মৃত্যুলোক এই সংসাৰত তোমাৰ কীৰ্ত্তন গাই, আৰু নিশ্চয় তোমাৰ দৰ্শন লাভ কৰি, দিন-ৰাতি তোমাৰ ধ্যানত স্থিৰ হৈ আমি পৰম গতি লাভ কৰিম।

Verse 6

श्रीकृष्ण उवाच । करिष्ये वः प्रियं साध्व्यो यूयं मम परिग्रहाः । अनुग्राह्या मया नित्यं भक्तिग्राह्योऽस्मि सर्वदा

শ্ৰীকৃষ্ণ ক’লে: হে সাধ্বীসকল, মই তোমালোকৰ প্ৰিয় কাৰ্য কৰিম; তোমালোক মোৰেই। তোমালোক সদায় মোৰ অনুগ্ৰহৰ যোগ্য, কিয়নো মই সদায় কেৱল ভক্তিৰ দ্বাৰাই লাভ্য।

Verse 7

प्रह्लाद उवाच । इत्युक्त्वा भगवान्कृष्णो गोपीनां हितकाम्यया । सरसः सन्निधौ तस्य सरस्त्वन्यच्चकार ह

প্ৰহ্লাদ ক’লে: এইদৰে কৈ ভগৱান কৃষ্ণই গোপীসকলৰ মঙ্গল কামনাৰে, সেই সৰোবৰটোৰ সন্নিধানতে আন এটা সৰোবৰ সৃষ্টি কৰিলে।

Verse 8

तदगाधं स्वच्छजलं नलिनीदलशोभितम् । हंससारसयुग्मैश्च चक्रवाकैश्च शोभितम्

সেই সৰোবৰ অগাধ, স্বচ্ছ নিৰ্মল জলে ভৰা, নলিনীৰ পাতৰে শোভিত; আৰু হাঁস-সাৰসৰ যুগল আৰু চক্ৰৱাক পক্ষীৰে অধিক মনোৰম হৈ উঠিছিল।

Verse 9

कुमुदोत्पलकह्लारपद्मिनीखण्डमण्डितम् । सेवितं द्विजमुख्यैश्च सिद्धविद्याधरैस्तथा

সেই সৰোবৰ কুমুদ, উৎপল, কহ্লাৰ আদি জললিলিৰ গুচ্ছ আৰু পদ্মবনৰ খণ্ডে খণ্ডে মণ্ডিত আছিল; আৰু তাত শ্ৰেষ্ঠ ব্ৰাহ্মণসকলৰ লগতে সিদ্ধ আৰু বিদ্যাধৰসকলেও অহা-যোৱা কৰিছিল।

Verse 10

सेवितं यदुनारीभिस्तथा यदुकुमारकैः । दिवारात्रौ सुसंपूर्णं सर्वैर्जानपदैर्जनैः

ইয়াদৱ-নাৰীসকল আৰু ইয়াদৱ-যুৱকসকল ইয়াত সদায় আহি সেৱা-সান্নিধ্য লভিছিল; দিন-ৰাতি গাঁও-দেশৰ সকলো জনতাৰে ই স্থান পৰিপূৰ্ণ হৈ থাকিছিল।

Verse 11

तं दृष्ट्वा जलकल्लोलैः सुसंपूर्णं जलाशयम् । हर्षाद्गोपीजनं कृष्णः प्रोवाच वचनं तदा

জলৰ ঢৌ-তৰংগেৰে সম্পূৰ্ণ ভৰা সেই জলাশয় দেখি, আনন্দিত শ্ৰীকৃষ্ণে তেতিয়া গোপীসমাজক এই বাক্য ক’লে।

Verse 12

पश्यध्वं गोपिकाः शुभ्रं सरः सरं समीपतः । स्वच्छमिष्टजलापूर्णं सज्जनानां यथा मनः

“চোৱা, হে গোপীসকল! ওচৰতে এই উজ্জ্বল সৰোবৰ—স্বচ্ছ, মিঠা মনোহৰ জলেৰে পূৰ্ণ—সজ্জনৰ মন যেন।”

Verse 13

कारणाद्भवतीनां च यस्मात्कृतमिदं सरः । भवतीनां तथा नाम्ना ख्यातमेतद्भविष्यति

“যিহেতু তোমালোকৰ কাৰণেই এই সৰোবৰ নিৰ্মিত হৈছে, সেয়েহে ই জগতত তোমালোকৰ নামেই খ্যাত হ’ব।”

Verse 14

गोर्वाचावाचकः शब्दो भवतीभिर्मया सह । गोप्रचारेति वै नाम्नां ख्यातिं लोके गमिष्यति

“‘গো’ শব্দে বাণী অৰ্থাৎ বাক্য বুজায়; আৰু তোমালোকৰ দ্বাৰা—মোৰ সৈতে একেলগে—এই স্থান ‘গোপ্রচাৰ’ নামে জগতত খ্যাতি লাভ কৰিব।”

Verse 15

युष्माकं प्रियकामार्थं यस्मात्कृतमिदं सरः । तस्माद्गोपीसर इति ख्यातिं लोके गमिष्यति

যিহেতু তোমালোকৰ প্ৰিয় আৰু কাম্য মনোৰথ পূৰণৰ বাবে এই সৰোবৰ নিৰ্মিত হৈছে, সেয়েহে ই জগতত ‘গোপী-সৰ’ নামে খ্যাতি লাভ কৰিব।

Verse 16

गोप्य ऊचुः । अनुग्राह्या यदि वयमस्मन्नाम्ना कृतं सरः । अन्यत्किमपि वार्ष्णेय प्रार्थयामो वदस्व नः

গোপীসকলে ক’লে: যদি আমি সঁচাকৈ আপোনাৰ অনুগ্ৰহৰ পাত্ৰ হওঁ আৰু আমাৰ নামত এই সৰোবৰ গঢ়া হৈছে, তেন্তে হে বাৰ্ষ্ণেয়, আমি আন এটা বৰ প্ৰাৰ্থনা কৰোঁ—আমাক কওক।

Verse 17

श्रीकृष्ण उवाच । प्रार्थ्यतां यदभिप्रेतं यद्वो मनसि वर्तते । भक्त्या समागता यूयं नास्त्यदेयं ततो मया

শ্ৰীকৃষ্ণ ক’লে: তোমালোকৰ যি অভিপ্ৰায়, যি মনত আছে, সেয়া প্ৰাৰ্থনা কৰা। তোমালোক ভক্তিৰে আহিছা; সেয়ে তোমালোকৰ বাবে মোৰ পৰা অদেয় একো নাই।

Verse 18

गोप्य ऊचुः । यदि तुष्टोऽसि भगवन्यदि देयो वरो हि नः । तस्मात्त्वया सदा कृष्ण नरयानेन माधव

গোপীসকলে ক’লে: যদি আপুনি সন্তুষ্ট, হে ভগৱান, আৰু যদি সঁচাকৈ আমাক বৰ দিব লাগে, তেন্তে হে কৃষ্ণ, হে মাধৱ, আপুনি সদায় মানৱীয় (দৃশ্য) ৰূপে ইয়ালৈ আহিব।

Verse 19

अत्रागत्य नभस्येऽस्मिन्स्नातव्यं नियमेन हि । यत्र त्वं तत्र देवाश्च यज्ञास्तीर्थानि केशव

এই নভস মাহত ইয়ালৈ আহি নিয়মমতে স্নান কৰিব লাগে। কিয়নো য’ত আপুনি আছে, হে কেশৱ, তাতেই দেৱতা, যজ্ঞ আৰু তীৰ্থসমূহো থাকে।

Verse 20

यत्र त्वं तत्र दानानि व्रतानि नियमाश्च ये । ओंकारश्च वषट्कारः स्वाहाकारः स्वधा तथा

য’ত তুমি আছা, তাতেই দান, ব্ৰত আৰু সকলো নিয়ম-সংযম বিদ্যমান; তাতেই ওঁকাৰ, বষট্-ধ্বনি, আৰু ‘স্বাহা’ তথা ‘স্বধা’ৰ পবিত্ৰ উচ্চাৰণ আছে।

Verse 21

भूर्भुवःस्वर्महर्ल्लोको जनः सत्यं तपस्तथा । त्वन्मयं हि जगत्सर्वं सदेवासुरमानुषम्

ভূৰ, ভুৱঃ, স্বৰ, মহৰ্লোক, জনলোক, সত্যলোক আৰু তপোলোক—সকলো লোক নিশ্চয়েই তোমাৰ দ্বাৰাই পৰিপূৰ্ণ। দেৱ, অসুৰ আৰু মানুহসহ এই সমগ্ৰ জগত তোমাৰেই তত্ত্বময়।

Verse 22

तस्मात्त्वयि जगन्नाथे ह्यत्र स्नाते जनार्दने । स्नातमत्र त्रिभुवनं भविष्यति न संशयः

সেয়ে, হে জগন্নাথ! যেতিয়া তুমি—জনাৰ্দন—ইয়াত স্নান কৰা, তেতিয়া ত্ৰিভুবনো যেন এই ঠাইতেই স্নাত হ’ব; ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।

Verse 23

त्रैलोक्यपावनी गंगा तव पादजलं हि तत् । लक्ष्मीर्वक्षःस्थलस्थाने मुखे देवी सरस्वती

ত্ৰিলোক পবিত্ৰ কৰা গঙ্গা সঁচাকৈ তোমাৰ পদজল—তোমাৰ চৰণ ধোৱা জল। লক্ষ্মী তোমাৰ বক্ষস্থলত নিবাস কৰে, আৰু দেবী সৰস্বতী তোমাৰ মুখত দিৱ্য বাণীৰূপে অধিষ্ঠিত।

Verse 24

सर्वभूतमयश्चात्र ततस्त्वं जगदीश्वर । यद्ददासि मनुष्याणां भविष्याणां कलौ युगे । तद्वदस्व महाबाहो कृपां कृत्वा जगत्पते

আৰু যিহেতু ইয়াত তুমি সকলো ভূতৰ সাৰৰূপে উপস্থিত, হে জগদীশ্বৰ! দয়া কৰি, হে মহাবাহু জগত্পতে, ক’বা—কলিযুগৰ ভবিষ্যতে বাস কৰা মানুহক তুমি কি দান কৰা?

Verse 25

यात्रायामागतानां च अथ षण्मासवासिनाम् । सदैवात्र स्थितानां च यत्फलं तद्वदस्व नः

ইয়াত তীৰ্থযাত্ৰালৈ অহাসকলৰ, ছয় মাহ ইয়াত বাস কৰাসকলৰ, আৰু সদায় ইয়াত স্থিত থাকাসকলৰ—তেওঁলোকে লাভ কৰা পুণ্যফল কি, সেয়া আমাক কৃপা কৰি কোৱা।

Verse 26

श्रीकृष्ण उवाच । यत्फलं हि मनुष्याणां स्नातानां गोपिकासरे । तच्छृणुध्वमसंदिग्धं प्रसन्ने मयि गोपिकाः

শ্ৰীকৃষ্ণ ক’লে: হে গোপিকাসকল, মোৰ প্ৰসন্নতাত সন্দেহ নকৰিবা; গোপিকাসৰত স্নান কৰা মানুহে যি পুণ্যফল লাভ কৰে, সেয়া নিশ্চিতভাৱে শুনা।

Verse 27

सोपस्करां सवत्सां च वस्त्रालंकारभूषिताम् । यथोक्तदक्षिणोपेतां ब्राह्मणाय कुटुंबिने

যথোচিত উপকৰণসহ, বাছুৰসহ, বস্ত্ৰ আৰু অলংকাৰৰে সুশোভিত গাই, আৰু বিধিমতে দক্ষিণাসহ—এই দান গৃহস্থ ব্ৰাহ্মণক দিয়া উচিত।

Verse 28

सदाचाराय शुद्धाय दरिद्रायानुकारिणे । गां दत्त्वा फलमाप्नोति स्नानमात्रेण तत्फलम्

সদাচাৰী, শুদ্ধ আৰু দৰিদ্ৰৰ প্ৰতি দয়ালু ব্যক্তিক গাই দান কৰিলে যি পুণ্যফল লাভ হয়, এই তীৰ্থত কেৱল স্নান কৰিলেও সেই একে ফল পোৱা যায়।

Verse 29

यावत्पदानि मनुजः कृष्णेन सह गच्छति । कुलानि देव्यस्तावंति वसंति हरिमन्दिरे

হে দেবী, মানুহে কৃষ্ণৰ সৈতে যিমান পদক্ষেপে আগবাঢ়ে, সিমানেই প্ৰজন্মলৈ তাৰ কুলসমূহ হৰিৰ ধাম, হৰিমন্দিৰত বাস কৰে।

Verse 30

कृष्णेन सह गच्छन्ति गीतवादित्रनिस्वनैः । स्तुवन्तो विविधैः स्तोत्रैर्गोविंदं गोपिकासरे

তেওঁলোকে কৃষ্ণৰ সৈতে গীত-বাদ্যৰ ধ্বনিৰ মাজেৰে আগবাঢ়ে আৰু গোপিকাসৰত নানা স্তোত্ৰে গোৱিন্দক স্তুতি কৰে।

Verse 31

न मातुर्जठरे तेषां यातना जायते नृणाम् । सर्वान्कामानवाप्यांते वैष्णवं लोकमाप्नुयुः

সেই লোকসকলৰ বাবে মাতৃগৰ্ভতো কোনো যাতনা জন্মে নাহে। সকলো কামনা লাভ কৰি তেওঁলোকে বৈষ্ণৱ লোক, বিষ্ণুৰ ধাম প্ৰাপ্ত কৰে।

Verse 32

अर्घ्यं दत्त्वा विधानेन स्नानं कुर्याद्विचक्षणः । मंत्रेणानेन वै साध्व्यः श्रद्धया परया युतः

বিধি অনুসাৰে অৰ্ঘ্য দান কৰি, বিচক্ষণ ভক্তে পৰম শ্ৰদ্ধাৰে এই মন্ত্রেই স্নান কৰিব লাগে।

Verse 33

नमस्ते गोपरूपाय विष्णवे परमात्मने । गोप्रचारे जगन्नाथ गृहाणार्घ्यं नमोऽस्तु ते

গোপৰূপধাৰী, পৰমাত্মা বিষ্ণুক নমস্কাৰ। হে জগন্নাথ, গোৱালপথাৰত বিচৰণকাৰী, এই অৰ্ঘ্য গ্ৰহণ কৰা; তোমাক পুনৰ নমস্কাৰ।

Verse 34

अर्घ्यं दत्त्वा विधानेन मृदमालिप्य पाणिना । स्नायाच्छ्रद्धासमायुक्तस्तर्पयेत्पितृदेवताः

বিধি অনুসাৰে অৰ্ঘ্য দান কৰি আৰু হাতেৰে পবিত্ৰ মাটি (মৃৎ) লেপি, শ্ৰদ্ধাৰে স্নান কৰিব; তাৰ পাছত তৰ্পণ দান কৰি পিতৃদেৱতাসকলক তৃপ্ত কৰিব।

Verse 35

श्राद्धं कुर्य्यात्ततो भक्त्या एकचित्तः समाहितः । यथोक्तदक्षिणा दद्याद्रजतं रुक्ममेव च

তাৰ পাছত ভক্তিভাৱে, একাগ্ৰ আৰু সংযতচিত্তে শ্ৰাদ্ধ কৰিব লাগে; আৰু শাস্ত্ৰোক্ত দক্ষিণা দিব লাগে—ৰূপা আৰু সোণো সহ।

Verse 36

विशेषतः प्रदातव्यं तांबूलं कज्जलं तथा । दुकूलानि च देयानि तथा कौसुंभकानि च

বিশেষকৈ তাম্বূল (পান) আৰু কজ্জল দান কৰিব লাগে। লগতে উৎকৃষ্ট দু-কূল বস্ত্ৰ, আৰু কৌসুম্ভ (কেশৰ-ৰঙা) বস্ত্ৰো দিব লাগে।

Verse 37

दंपत्योर्वाससी चैव भूषणानि स्वशक्तितः । गावो देया द्विजातिभ्यो वृषभाश्च धुरंधराः । दीनांधकृपणानां च दानं देयं स्वशक्तितः

নিজ শক্তি অনুসাৰে দম্পতীৰ বাবে বস্ত্ৰ আৰু অলংকাৰো দান কৰিব লাগে। দ্বিজসকলক গাই আৰু বলৱান ধুৰন্ধৰ ষাঁড়ো দিব লাগে। আৰু সামৰ্থ্য অনুসাৰে দীন, অন্ধ আৰু কৃপণ/দৰিদ্ৰসকলকো দান দিব লাগে।

Verse 38

एवं कृत्वा नरः सम्यगुत्तमां गतिमाप्नुयात् । प्रयांति परमं लोकं पितरस्त्रिकुलोद्भवाः

এইদৰে বিধিপূৰ্বক সঠিকভাৱে কৰিলে মানুহে উত্তম গতি লাভ কৰে। ত্ৰিকুলোদ্ভৱ পিতৃসকল পৰম লোকলৈ গমন কৰে।

Verse 39

लभते पुत्रकामस्तु पुत्रानिष्टान्मनोरमान्

পুত্ৰ কামনা কৰা জনে মনোহৰ আৰু প্ৰিয় পুত্ৰসকল লাভ কৰে।

Verse 40

यं यं कामयते कामं स्वर्गमोक्षादिकं नरः । तत्सर्वं समवाप्नोति यः स्नाति गोपिकासरे

মানুহে যি যি কামনা কৰে—স্বৰ্গ, মোক্ষ আদি—সেই সকলোকে লাভ কৰে, যদি সি গোপিকা-সৰোবৰ (পবিত্ৰ সৰ)ত স্নান কৰে।

Verse 41

यावल्लोका भविष्यंति तावत्स्थास्यति वै सरः । यावत्सरो यशस्तावद्भवतीनां भविष्यति

যিমান দিনলৈকে জগতসমূহ টিকি থাকিব, সিমান দিনলৈকে এই পবিত্ৰ সৰোবৰ নিশ্চয় থাকিব। আৰু যিমান দিন এই সৰ থাকে, সিমান দিন তোমালোকৰ যশো টিকি থাকিব।

Verse 42

यावत्कीर्तिर्मनुष्येषु तावत्स्वर्गे महीयते । विमुक्ताः सकलात्पापाद्यास्यंति परमां गतिम्

মানুহৰ মাজত যিমান দিন তোমালোকৰ কীৰ্তি উচ্চাৰিত হ’ব, সিমান দিন স্বৰ্গত তোমালোক সন্মানিত হ’বা। সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত হৈ তোমালোক পৰম গতি লাভ কৰিবা।

Verse 43

तत्पुण्यं गोपीसर इदं जलैः पूर्णं सदैव हि । अवगाह्यं मया गोप्यो नभस्ये नियमेन हि

এই পুণ্যময় গোপী-সৰ সদায়ে জলেৰে পৰিপূৰ্ণ। হে গোপীসকল, নিয়ম-নিষ্ঠাৰে—বিশেষকৈ নভস্য মাহত—তোমালোকৰ ইয়াত অৱগাহন (স্নান) কৰা উচিত।

Verse 44

भवत्यः पतिभावेन ब्रह्मभावेन वा पुनः । चिंतयंत्यः परं मां हि परागतिमवाप्स्यथ

তোমালোক মাক স্বামী-ভাবৰে বা পুনৰ ব্ৰহ্ম-ভাবৰে স্মৰণ কৰা; পৰম ৰূপে মাক ধ্যান কৰি তোমালোক সৰ্বোচ্চ অৱস্থা লাভ কৰিবা।

Verse 45

प्रह्लाद उवाच । अनुज्ञाता भगवता ततस्ता गोपकन्यकाः । नमस्कृत्य च गोविंदं ययुः सर्वा यथागता

শ্ৰী প্ৰহ্লাদে ক’লে: ভগৱানৰ অনুমতি পাই সেই গোপকন্যাসকলে গোবিন্দক নমস্কাৰ কৰি, যিদৰে আহিছিল তিদৰে সকলো উভতি গ’ল।

Verse 46

भगवानपि गोविंद उद्धवेन समन्वितः । विसृज्य गोपिकाः कृष्णः स्वकं मंदिरमाविशत्

আৰু ভগৱান গোবিন্দো—উদ্ধৱৰ সৈতে—গোপীসকলক বিদায় দি, কৃষ্ণে নিজৰেই ধাম-মন্দিৰত প্ৰৱেশ কৰিলে।