
এই অধ্যায়ত প্ৰহ্লাদে পণ্ডিত ব্ৰাহ্মণসকলক ‘বিষ্ণুপদোদ্ভৱ’ নামৰ তীৰ্থৰ আশ্ৰয় লোৱাৰ বিধি উপদেশ দিয়ে। ই বিষ্ণুৰ পদচিহ্নৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা পবিত্ৰ জলস্ৰোত, গঙ্গা/বৈষ্ণৱী পৰম্পৰাৰ সৈতে একাত্ম বুলি কোৱা হৈছে; ইয়াৰ দৰ্শনমাত্ৰেই গঙ্গাস্নানৰ পুণ্য লাভ হয়। তীৰ্থৰ উৎপত্তি স্মৰণ কৰি স্তৱ কৰা, স্মৰণ আৰু পাঠে পাপক্ষয় কৰে—এই কথাও বৰ্ণিত। তাৰ পাছত নদীদেৱীক নমস্কাৰসহ অৰ্ঘ্য অৰ্পণ, পূৰ্বমুখে নিয়মে স্নান আৰু তীৰ্থমাটি দেহত লেপনৰ নিৰ্দেশ আছে। তিল-অক্ষত লৈ দেৱতা, পিতৃ আৰু মানুহৰ উদ্দেশে তৰ্পণ কৰি, ব্ৰাহ্মণসকলক নিমন্ত্ৰণ কৰি যথাবিধি শ্ৰাদ্ধ কৰিব লাগে; সোণ-ৰূপা আদি দক্ষিণা আৰু দীন-দুখীয়াক দানৰ কথাও আছে। পাদুকা, কমণ্ডলু, লোণ দিয়া দই-ভাত (শাক আৰু জিৰাৰ সৈতে) আদি উপযোগী দান, লগতে ৰুক্মিণী-সম্পৰ্কীয় বস্ত্ৰদান কৰি শেষত ‘বিষ্ণু প্ৰসন্ন হওক’—এই ভক্তিসংকল্পে সমাপ্তি কৰিব লাগে। ফলশ্ৰুতিত কোৱা হৈছে—এদৰে কৰোঁতা কৃতকৃত্য হয়; পিতৃসকলে গয়া-শ্ৰাদ্ধ সদৃশ দীঘলীয়া তৃপ্তি লাভ কৰি বৈষ্ণৱ লোক পায়। ভক্তৰ সমৃদ্ধি আৰু দেৱানুগ্ৰহ বৃদ্ধি পায়; এই অধ্যায় শ্ৰৱণমাত্ৰেও পাপমোচন হয় বুলি কোৱা হৈছে।
Verse 1
प्रह्लाद उवाच । ततो गच्छेद्द्विजश्रेष्ठास्तीर्थं विष्णुपदोद्भवम् । यस्य दर्शनमात्रेण गंगास्नानफलं लभेत्
প্ৰহ্লাদে ক’লে: হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠসকল, তাৰ পাছত বিষ্ণুৰ পদৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা তীৰ্থলৈ যোৱা উচিত। যাৰ কেৱল দৰ্শনমাত্ৰেই গঙ্গাস্নানৰ ফল লাভ হয়।
Verse 2
यस्योत्पत्तिर्मया पूर्वं कथिता द्विजसत्तमाः । यस्य संस्मरणादेव कीर्तनात्पापनाशनम्
হে দ্বিজসত্তমসকল, যাৰ উৎপত্তি মই আগতেই বৰ্ণনা কৰিছিলোঁ—সেই (তীৰ্থ)ৰ কেৱল স্মৰণ আৰু উচ্চস্বৰে কীৰ্তনেই পাপ নাশ কৰে।
Verse 3
हरिणा या समानीता रुक्मिण्यर्थे महात्मना । यस्या गण्डूषमात्रेण हयमेधफलं लभेत्
সেই পবিত্ৰ জল, যাক মহাত্মা হৰিয়ে ৰুক্মিণীৰ হিতৰ বাবে আনিছিল—তাৰ কেৱল এক মুখভৰ পান কৰিলেই অশ্বমেধ যজ্ঞৰ ফল লাভ হয়।
Verse 4
विष्णोः पादप्रसूताया वैष्णवीति च विश्रुता । तत्र गत्वा महाभाग गृहीत्वाऽर्घ्यं विधानतः
বিষ্ণুৰ পদৰ পৰা প্ৰসূতা, সেয়ে ‘বৈষ্ণৱী’ নামে খ্যাত। হে মহাভাগ, তাত গৈ বিধিমতে অৰ্ঘ্য (শ্ৰদ্ধাৰ জল-অৰ্পণ) গ্ৰহণ কৰা।
Verse 5
नमस्ये त्वां भगवति विष्णुपादतलोद्भवे । गृहाणार्घ्यमिदं देवि गंगे त्वं हरिणा सह
হে ভগৱতী, বিষ্ণুৰ পদতলৰ পৰা উদ্ভূতা পৱিত্ৰা! মই তোমাক নমস্কাৰ কৰোঁ। হে দেবী গঙ্গা, হৰিৰ সৈতে এই অৰ্ঘ্য গ্ৰহণ কৰা।
Verse 6
इत्युच्चार्य द्विजश्रेष्ठा मृदमालभ्य पाणिना । प्राङ्मुखः संयतो भूत्वा स्नानं कुर्यादतन्द्रितः
এইদৰে উচ্চাৰণ কৰি, হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠ, হাতে শুদ্ধিকাৰী মাটি লৈ, পূবমুখী হৈ সংযমী হ’ই, অলসতা নকৰাকৈ মনোযোগেৰে স্নান কৰিব।
Verse 7
देवान्पितॄन्मनुष्यांश्च तर्पितव्यं तिलाक्षतैः । उपहृत्योपहारांश्च ह्याहूय ब्राह्मणांस्ततः
তিল আৰু অক্ষত (চাউল) লৈ দেৱতা, পিতৃলোক আৰু মানুহকো তৰ্পণ দিব লাগে। তাৰ পাছত উপহাৰ আগবঢ়াই, ব্ৰাহ্মণসকলক আহ্বান কৰিব।
Verse 8
श्रद्धया परया युक्तः श्राद्धं कुर्याद्विचक्षणः । यथोक्तां दक्षिणां दद्यात्सुवर्णं रजतं तथा
পৰম শ্ৰদ্ধাৰে যুক্ত বিচক্ষণ জনে শ্ৰাদ্ধ কৰিব লাগে। আৰু শাস্ত্ৰোক্ত বিধি অনুসাৰে দক্ষিণা দিব—সুৱৰ্ণ আৰু তদ্ৰূপ ৰূপোও।
Verse 9
दीनान्ध कृपणानाञ्च दानं देयं स्वशक्तितः । विशेषतः प्रदातव्यं सुवर्णं द्विजसत्तमाः
দীন, অন্ধ আৰু কৃপণ-দৰিদ্ৰসকলক নিজৰ সামৰ্থ্য অনুসাৰে দান দিব লাগে। আৰু হে দ্বিজসত্তম, বিশেষকৈ সুৱৰ্ণ দান কৰা উচিত।
Verse 10
उपानहौ ततो देये जलकुम्भं द्विजातये । दध्योदनं सलवणं शाकजीरकसंयुतम्
তেতিয়া দ্বিজাত (ব্ৰাহ্মণ)ক উপানহ (জোতা) আৰু জলকুম্ভ দান কৰিব; আৰু দধি-মিশ্ৰিত অন্ন লৱণসহ, শাক-তৰকাৰী আৰু জীৰা সংযুক্ত কৰি নিবেদন কৰিব।
Verse 11
रक्तवस्त्रैः कंचुकीभी रुक्मिणीं परिधापयेत् । विप्रपत्नीश्च विप्रांश्च विष्णुर्मेप्रीयतामिति
তেওঁ ৰুক্মিণীক ৰক্তবস্ত্ৰ আৰু কঞ্চুকী (অঙ্গবস্ত্ৰ) পৰিধান কৰাব; আৰু বিপ্ৰপত্নীসকল আৰু বিপ্ৰসকলক সন্মান কৰি এই প্ৰাৰ্থনা কৰিব—“মোৰ ওপৰত বিষ্ণু প্ৰসন্ন হওক।”
Verse 12
एवं कृते द्विज श्रेष्ठाः कृतकृत्यो भवेन्नरः । पितॄणामक्षया तृप्तिर्गयाश्राद्धेन वै यथा
এইদৰে কৰিলে, হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠ, মানুহ কৃতকৃত্য হয়; আৰু পিতৃলোকৰ অক্ষয় তৃপ্তি হয়—যেনেকৈ গয়াত সম্পন্ন খ্যাত শ্ৰাদ্ধে হয়।
Verse 13
वैष्णवं लोकमायान्ति पितरस्त्रिकुलोद्भवाः । जीवते स श्रियायुक्तः पुत्रपौत्रसमन्वितः
তিন কুলধাৰাৰ পৰা উদ্ভৱ পিতৃসকল বৈষ্ণৱ লোকলৈ গমন কৰে; আৰু কৰ্তা শ্ৰীয়ে যুক্ত হৈ, পুত্ৰ-পৌত্ৰসহ জীৱন যাপন কৰে।
Verse 14
प्रीतः सदा भवेत्तस्य रुक्मिण्या सह केशवः । यच्छते वाञ्छितान्सर्वानैहिकामुष्मिकान्प्रभुः
ৰুক্মিণীৰ সৈতে কেশৱ সদায় তাৰ ওপৰত প্ৰসন্ন থাকে; আৰু প্ৰভু ইহলোকীয় আৰু পৰলোকীয় সকলো কাম্য বৰ দান কৰে।
Verse 15
एतन्माहात्म्यमतुलं विष्णुपादोद्भवं तथा । यः शृणोति हरौ भक्त्या सर्वपापैः स मुच्यते
এই অতুল মাহাত্ম্য বিষ্ণুৰ পদপদ্মৰ পৰা উদ্ভূত; যি হৰিত ভক্তিৰে ইয়াক শ্ৰৱণ কৰে, সি সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত হয়।
Verse 16
श्रुत्वाऽध्यायमिमं पुण्यं सर्वपापैः प्रमुच्यते
এই পুণ্যময় অধ্যায় শ্ৰৱণ কৰিলে সৰ্বপাপৰ পৰা মুক্তি লাভ হয়, কিয়নো ই শুদ্ধিকৰ পুণ্যৰে পৰিপূৰ্ণ।