Adhyaya 51
Prabhasa KhandaArbudha KhandaAdhyaya 51

Adhyaya 51

এই অধ্যায়ত পুলস্ত্য ঋষিয়ে ৰজাক চন্দ্ৰোদ্ভেদ তীৰ্থৰ মাহাত্ম্য বৰ্ণনা কৰে। চন্দ্ৰ-সম্পৰ্কিত এই তীৰ্থক অতুল পাপহৰ বুলি প্ৰথমে কোৱা হৈছে। অমৃত-প্ৰসঙ্গৰ ফলত ৰাহুৰ দেৱতাসকলৰ সৈতে বৈৰ জন্মে; বিষ্ণুৱে তাৰ মূৰ ছেদন কৰিলেও অমৃতপানৰ বাবে সি অমৰ হৈ থাকে আৰু গ্ৰহণকালত বিশেষকৈ চন্দ্ৰক ভয় আৰু পীড়া দিয়ে। ৰাহুৰ ভয়ৰ পৰা ৰক্ষা বিচাৰি চন্দ্ৰে আৰ্বুদ পৰ্বতলৈ গৈ শিখৰ ভেদি গভীৰ গুহা সৃষ্টি কৰি তাত ঘোৰ তপস্যা কৰে। তপস্যাত সন্তুষ্ট মহেশ্বৰ প্ৰত্যক্ষ হৈ বৰ দিয়ে। চন্দ্ৰে গ্ৰহণসময়ত ৰাহুৰ ‘গ্ৰাস’ৰ পৰা উপশম বিচাৰে। শিৱে ৰাহুৰ শক্তি স্বীকাৰ কৰিও প্ৰতিকাৰ স্থাপন কৰে—গ্ৰহণকালত এই তীৰ্থত স্নান আৰু দান কৰিলে লোকৰ মঙ্গল হয়, পুণ্য অক্ষয় হয়, আৰু চন্দ্ৰৰ দুখো বিধিপূৰ্বক শান্ত হয়। শিখৰ ভেদ কৰাৰ বাবে স্থানটোৰ নাম ‘চন্দ্ৰোদ্ভেদ’। গ্ৰহণসময়ত ইয়াত স্নান কৰিলে পুনর্জন্মৰ পৰা মুক্তি, আৰু সোমবাৰে স্নান কৰি দৰ্শন কৰিলে চন্দ্ৰলোকত বাস নিশ্চিত বুলি ফলশ্ৰুতি কোৱা হৈছে। শেষত শিৱ অন্তৰ্ধান হয় আৰু চন্দ্ৰ আনন্দে নিজৰ স্থানলৈ উভতি যায়।

Shlokas

Verse 1

पुलस्त्य उवाच । ततो गच्छेन्नृपश्रेष्ठ चंद्रोद्भेदमनुत्तमम् । तीर्थं पापहरं नृणां निशानाथेन निर्मितम्

পুলস্ত্য ক’লে: তাৰ পাছত, হে নৃপশ্ৰেষ্ঠ! অনুত্তম চন্দ্ৰোদ্ভেদলৈ যাবা—নিশানাথ (চন্দ্ৰ) দ্বাৰা স্থাপিত, মানুহৰ পাপ হৰণ কৰা তীৰ্থ।

Verse 2

प्रतिज्ञातं यदा राजन्ग्रहणे चंद्रसूर्ययोः । राहुणा कृतवैरेण च्छिन्ने शिरसि विष्णुना

হে ৰাজন! যেতিয়া চন্দ্ৰ-সূৰ্যৰ গ্ৰহণ হ’ব বুলি প্ৰতিজ্ঞা স্থিৰ হ’ল—বৈৰবশত ৰাহুৰ, আৰু বিষ্ণুৱে তাৰ শিৰচ্ছেদ কৰিলে—

Verse 3

तदा भयान्वितश्चन्द्रो मत्वा दैत्यं दुरासदम् । पीयूषभक्षणोद्युक्तं ततश्चार्बुदमभ्यगात्

তেতিয়া চন্দ্ৰ ভয়াক্ৰান্ত হ’ল; সেই দানৱক অজেয় বুলি ভাবি, আৰু অমৃত ভক্ষণত উদ্যত বুলি জানি, তাৰ পাছত অৰ্বুদ পৰ্বতলৈ গ’ল।

Verse 4

तत्र भित्त्वा गिरेः शृंगे कृत्वा विवरमुत्तमम् । प्रविष्टस्तस्य मध्ये तु तपस्तेपे सुदुश्चरम्

তাতে তেওঁ গিৰিৰ শৃংগ ভেদি এক উৎকৃষ্ট বিবৰ কৰিলে; তাৰ ভিতৰত প্ৰৱেশ কৰি অতি দুৰাচাৰ তপস্যা সম্পাদন কৰিলে।

Verse 5

ततः कालेन महता तुष्टस्तस्य महेश्वरः । अब्रवीद्वृणु भद्रं ते वरं यत्ते हृदिस्थितम्

দীৰ্ঘ কাল অতিবাহিত হোৱাৰ পাছত মহেশ্বৰ তাত সন্তুষ্ট হৈ ক’লে—“তোমাৰ মঙ্গল হওক; তোমাৰ হৃদয়ত যি বৰ স্থিত, সেয়া বাছি লোৱা।”

Verse 6

चंद्र उवाच । प्रतिज्ञातं सुरश्रेष्ठ राहुणा ग्रहणं मम । बलवानेष दुर्धर्षः प्रकृत्या सिंहिकासुतः

চন্দ্ৰ ক’লে—হে দেৱশ্ৰেষ্ঠ! ৰাহুৱে মোক গ্ৰহণ (গ্ৰহণ-আচ্ছাদন) কৰিবলৈ প্ৰতিজ্ঞা কৰিছে। সি বলৱান, স্বভাৱতে অদম্য—সিংহিকাৰ পুত্ৰ।

Verse 7

सांप्रतं भक्षितं तेन पीयूषं सुरसत्तम । अहं मध्ये धृतश्चापि राहुणाऽसौ दुरासदः

হে সুৰসত্তম! এতিয়াই সি অমৃত পান কৰি পেলাইছে; আৰু মইও সেই দুঃসাধ্য ৰাহুৰ কব্জাত ধৰা পৰিছোঁ।

Verse 8

पीयमानेऽमृते देव देवैः पूर्वं पराजितैः । दैवतं रूपमास्थाय दानवोऽसौ समागतः

হে দেৱ! অমৃত পান চলি থাকোঁতে—আগতে দেৱসকল পৰাজিত হোৱাৰ পাছত—সেই দানৱে দেৱতাৰ ৰূপ ধৰি তাত উপস্থিত হ’ল।

Verse 9

अपिबच्चामृतं राहुस्तेनास्य मृत्युवर्जितम् । अमृतं चाक्षयं जातं शिरो देवभयप्रदम्

ৰাহুৱে অমৃত পান কৰিলে; তাৰ ফলত সি মৃত্যুৰ পৰা মুক্ত হ’ল। অমৃতৰ প্ৰভাৱ অক্ষয় হ’ল, আৰু তাৰ মূৰ দেৱতাসকলৰ বাবে ভয়ৰ কাৰণ হৈ উঠিল।

Verse 10

ततो देवैः कृतं साम ग्रहमध्ये प्रतिष्ठितः । प्रतिज्ञाते ग्रहेऽस्माकं ततो मे भयमाविशत्

তাৰ পাছত দেৱতাসকলে সান্ত্বনাৰ বাণী ক’লে; সি গ্ৰহণৰ মাজতে স্থিত হৈ ৰ’ল। কিন্তু যেতিয়া আমাৰ ওপৰত সেই গ্ৰহণ চুক্তিৰে স্থিৰ হ’ল, তেতিয়া মোৰ ভিতৰত ভয় প্ৰৱেশ কৰিলে।

Verse 11

भयात्तस्य सुरश्रेष्ठ भित्त्वा शृंगं गिरेरिदम् । कृतं श्वभ्रमगाधं च तपोऽर्थं सुरसत्तम । तस्मादत्र प्रसादं मे कुरु कामनिषूदन

তাৰ ভয়ত, হে সুৰশ্ৰেষ্ঠ, মই এই পৰ্বতৰ শৃঙ্গ ভেদ কৰি তপস্যাৰ বাবে এটা গভীৰ গুহা সৃষ্টি কৰিলোঁ। সেয়ে, হে কামনিষূদন, ইয়াত মোৰ ওপৰত কৃপা কৰ।

Verse 12

भगवानुवाच । अवध्यः सर्वदेवानामजेयः स महाबलः । करिष्यति ग्रहं नूनं राहुः कोपपरायणः । परं तव निशानाथ करिष्येऽहं प्रतिक्रियाम्

ভগৱানে ক’লে: “ৰাহু সৰ্বদেৱৰ বাবে অৱধ্য, অজেয় আৰু মহাবলী; ক্ৰোধত পৰায়ণ হৈ সি নিশ্চয় গ্ৰহণ ঘটাব। তথাপি, হে নিশানাথ, তোমাৰ বাবে মই প্ৰতিক্ৰিয়া-বিধি কৰিম।”

Verse 13

ग्रहणे तव संप्राप्ते स्नानदानादिकाः क्रियाः । करिष्यंति जना लोके सम्यक्छ्रेयःसमन्विताः

যেতিয়া তোমাৰ গ্ৰহণ উপস্থিত হ’ব, তেতিয়া জগতৰ লোকসকলে স্নান, দান আদি ক্ৰিয়া কৰিব, যিবোৰ সত্য শ্ৰেয়সে সমন্বিত হ’ব।

Verse 14

ताभिस्तव न संतापः स्वल्पोऽप्येवं भविष्यति । अक्षयं सुकृतं तेषां कृतं कर्म भविष्यति

সেই বিধি-নিয়মসমূহে তোমাৰ এক বিন্দুও দুঃখ-তাপ নহ’ব; আৰু তেওঁলোকৰ কৃত কৰ্মৰ পুণ্য অক্ষয় হৈ থাকিব।

Verse 15

ग्रहणे तव संजाते मम वाक्यादसंशयम् । एतद्भिन्नं त्वया यस्मात्तपोऽर्थं शिखरं गिरेः । चन्द्रोद्भेदमिति ख्यातं तीर्थं लोके भविष्यति

যেতিয়া তোমাৰ গ্ৰহণ ঘটিব, মোৰ বাক্য অনুসাৰে—নিঃসন্দেহে—যিহেতু তপস্যাৰ অৰ্থে তুমি পৰ্বতৰ শিখৰ ভেদ কৰিলা, এই তীৰ্থ লোকত ‘চন্দ্ৰোদ্ভেদ’ নামে খ্যাত হ’ব।

Verse 16

ग्रहणे तव संप्राप्ते योऽत्र स्नानं करिष्यति । न तस्य पुनरेवात्र जन्म लोके भविष्यति

যেতিয়া তোমাৰ গ্ৰহণ উপস্থিত হ’ব, যি কোনোবাই ইয়াত স্নান কৰিব, তাৰ এই লোকত পুনৰ জন্ম নহ’ব।

Verse 17

यो वा सोमदिने स्नानं दर्शनं तत्र चाचरेत् । तव लोके ध्रुवं वासस्तस्य चंद्र भविष्यति

অথবা যি কোনোবাই সোমবাৰে তাত স্নান কৰি দৰ্শন-সেৱা কৰে—হে চন্দ্ৰ—তাৰ তোমাৰ লোকত নিশ্চিত বাস হ’ব।

Verse 18

एवमुक्त्वा स भगवांस्ततश्चांतर्दधे हरः । चन्द्रोऽपि प्रययौ हृष्टः स्वस्थानं नृपसत्तम

এইদৰে কৈ ভগৱান হৰ তাতেই অন্তৰ্ধান হ’ল। আৰু চন্দ্ৰও হৃষ্টচিত্তে নিজৰ ধামলৈ গ’ল, হে নৃপশ্ৰেষ্ঠ।

Verse 51

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे तृतीयेऽर्बुदखण्डे चन्द्रोद्भेदतीर्थमाहात्म्यवर्णनंनामैकपंचाशत्तमोऽध्यायः

এইদৰে শ্ৰী স্কন্দ মহাপুৰাণৰ একাশীতি-সাহস্ৰী সংহিতাৰ সপ্তম প্ৰভাসখণ্ডৰ অন্তৰ্গত তৃতীয় অৰ্বুদখণ্ডত ‘চন্দ্ৰোদ্ভেদ তীৰ্থ-মাহাত্ম্য বৰ্ণনা’ নামৰ একাৱন্নতম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।