Adhyaya 5

Verse 1

ऋषय ऊचुः । अर्बुदस्य च माहात्म्यं विस्तरेण वदस्व नः । कौतुकं सूत नो जातं कथयस्व यथा शुभम्

ঋষিসকলে ক’লে: অৰ্বুদৰ মাহাত্ম্য আমাক বিস্তাৰে কোৱা। হে সূত, আমাৰ মনত কৌতূহল জাগিছে; শুভভাৱে বৰ্ণনা কৰা।

Verse 2

सूत उवाच । पुरासीच्च ऋषिश्रेष्ठः पुलस्त्यो भगवान्मुनिः । ययातेश्च गृहे यातस्तं नत्वा चाब्रवीन्नृपः

সূতে ক’লে: প্ৰাচীন কালত ঋষিসকলৰ শ্ৰেষ্ঠ, ভগৱান মুনি পুলস্ত্য আছিল। তেওঁ যযাতিৰ গৃহলৈ গ’ল; ৰজাই তেঁওক প্ৰণাম কৰি এইদৰে ক’লে।

Verse 3

।ययातिरुवाच । स्वागतं ते मुनिश्रेष्ठ सफलं मेऽद्यजीवितम् । कथयस्व प्रसादेन कथामर्बुदसंभवाम्

যযাতিয়ে ক’লে: হে মুনিশ্ৰেষ্ঠ, আপোনাক স্বাগতম; আজি মোৰ জীৱন ধন্য হ’ল। কৃপা কৰি অৰ্বুদৰ উৎপত্তিৰ পবিত্ৰ কথা মোক কওক।

Verse 4

अर्बुदाख्यो नगो नाम विख्यातो यो धरातले । तस्य यात्राक्रमं ब्रूहि तत्फलं द्विजसत्तम

‘অৰ্বুদ’ নামৰ এটা পৰ্বত পৃথিৱীত বিখ্যাত। হে দ্বিজসত্তম, তাত তীৰ্থযাত্ৰাৰ যথাযথ ক্ৰম আৰু তাৰ পৰা লাভ হোৱা পুণ্যফল মোক কওক।

Verse 5

सर्वं विस्तरतो ब्रूहि तीर्थयात्रापरायण । तस्माद्वद मुनिश्रेष्ठ येन यात्रां करोम्यहम्

হে তীৰ্থযাত্ৰাত পৰায়ণ মহাত্মা, সকলো কথা বিস্তাৰে কওক। সেয়ে, হে মুনিশ্ৰেষ্ঠ, এনেদৰে উপদেশ দিয়ক যাতে মই যথাবিধি যাত্ৰা কৰিব পাৰোঁ।

Verse 6

पुलस्त्य उवाच । बहुधर्ममयो राजन्नर्बुदः पर्वतोत्तमः । अशक्तो विस्तराद्वक्तुमपि वर्षशतैरपि

পুলস্ত্য ক’লে: হে ৰাজন, অৰ্বুদ পৰ্বত—পৰ্বতসমূহৰ উত্তম—বহু ধৰ্মময়। শত বছৰৰ পৰ্যন্ত ক’লেও মই তাৰ সম্পূৰ্ণ বিস্তাৰ বৰ্ণনা কৰিবলৈ অক্ষম।

Verse 7

संक्षेपादेव वक्ष्यामि तीर्थमुख्यानि ते तथा । नागतीर्थं तु तत्राद्यं सर्वकामप्रदं नृणाम्

মই সংক্ষেপে তাত থকা মুখ্য তীৰ্থসমূহ ক’ম। তাত প্ৰথমে নাগ-তীৰ্থ, যি মানুহক সকলো কামনা-সিদ্ধি প্ৰদান কৰে।

Verse 8

नारीणां च विशेषेण पुत्रसौभाग्यदायकम् । शृणु राजन्पुरावृत्तं यतोऽत्याश्चर्यमुत्तमम्

আৰু বিশেষকৈ নাৰীৰ বাবে ই পুত্ৰ-সৌভাগ্য দান কৰে। হে ৰাজন, এক প্ৰাচীন ঘটনা শুনা; যাৰ পৰা এই অতি আশ্চৰ্য আৰু উত্তম বিস্ময় জনা যায়।

Verse 9

गौतमी ब्राह्मणी नाम्ना सती साध्वी पतिव्रता । बालवैधव्यसंप्राप्ता तीर्थयात्रापरायणा

গৌতমী নামৰ এগৰাকী ব্ৰাহ্মণী আছিল—সতী, সাধ্বী আৰু পতিব্ৰতা। কৈশোৰতেই বৈধব্য লাভ কৰি, তীৰ্থযাত্ৰাতেই সম্পূৰ্ণ নিবিষ্ট হৈ পৰিল।

Verse 10

अर्बुदं सा च संप्राप्ता नागतीर्थं विवेश ह । तस्मिञ्जले निमग्ना सा स्नातुमभ्याययौ पुरा

সেই গৰাকী অৰ্বুদলৈ আহি নাগ-তীৰ্থত প্ৰৱেশ কৰিলে। একবাৰ সেই জলে নিমজ্জিত হৈ, পবিত্ৰ স্নান কৰিবলৈ তাত আগবাঢ়ি আহিল।

Verse 11

नायका पुत्रसंयुक्ता तत्तीर्थं समुपागता । शुश्रूषां सा तस्तस्याश्चक्रे नानाविधां नृप

হে নৃপ, নায়কা নামৰ এগৰাকী নাৰী পুত্ৰসহ সেই তীৰ্থলৈ আহিল। গৌতমীয়ে তাইক নানা প্ৰকাৰৰ শুশ্ৰূষা আৰু সহায় কৰিলে।

Verse 12

सर्वोपकरणैर्दर्भैः सुमनोभिः पृथग्विधैः । अथ सा चिंतयामास गौतमी पुत्रदुःखिता

সকলো পূজাৰ সামগ্ৰী, কুশ বন আৰু নানা ধৰণৰ ফুল লৈ, পুত্ৰহীনতাৰ দুখত দুখী গৌতমীয়ে গভীৰ চিন্তা কৰিবলৈ ধৰিলে।

Verse 13

धन्योऽयं तनयो ह्यस्याः शुश्रूषां कुरुते सदा । पुत्रयुक्ता त्वियं धन्या धिगहं पुत्रवर्जिता

ধন্য এই পুত্ৰ যিয়ে সদায় মাতৃৰ সেৱা কৰে। পুত্ৰৱতী এই নাৰী ধন্য, কিন্তু পুত্ৰহীন মোক ধিক্কাৰ!

Verse 14

अहं भर्त्रा वियुक्ता च पुत्रहीना सुदुःखिता । अथ सा निर्गता तस्मात्सलिलान्नृपसत्तम

মই পতিৰ পৰা বিচ্ছিন্ন আৰু পুত্ৰহীন হৈ অতি দুখী। হে ৰাজন, তাৰ পাছত তেওঁ সেই পানীৰ পৰা ওলাই আহিল।

Verse 15

विनाऽपि भर्तृसंयोगात्सद्यो गर्भवती ह्यभूत् । सा गर्भलक्षणैर्युक्ता सुजनव्रीडयाऽन्विता

পতিৰ সৈতে মিলন নোহোৱাকৈয়ে তেওঁ তৎক্ষণাৎ গৰ্ভৱতী হ'ল। গৰ্ভৰ লক্ষণযুক্ত হৈ তেওঁ সজ্জনৰ আগত লাজত পৰিল।

Verse 16

चकार मरणे बुद्धिं ज्वालयामास पावकम् एतस्मिन्नेव काले तु वागुवाचाशरीरिणी

তেওঁ মৰিবলৈ সিদ্ধান্ত ললে আৰু জুই জ্বলালে। ঠিক সেই সময়তে এক অশৰীৰী বাণিয়ে কথা ক'লে।

Verse 17

वागुवाच । नो त्वं गौतमि चित्याग्नौ प्रवेशं कर्तुमर्हसि । दोषो नास्ति तवात्रार्थे तीर्थस्यास्य प्रभावतः

আকাশবাণী ক’লে: “হে গৌতমী, তুমি চিতাৰ অগ্নিত প্ৰৱেশ কৰা উচিত নহয়। এই বিষয়ে তোমাৰ কোনো দোষ নাই; এই তীৰ্থৰ প্ৰভাৱতেই ই ঘটিছে।”

Verse 18

यो यद्वांछति चित्ते च जलमध्ये स्थितो नरः । चिन्तितं च तदाप्नोति नारी वा नात्र संशयः

এই জলে মাজত থিয় হৈ যি নৰে মনত যি কামনা কৰে, সেই কামনাই সি লাভ কৰে—পুৰুষ হওক বা নাৰী; ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।

Verse 19

त्वया तस्याः सुतं दृष्ट्वा पुत्रवांछा कृता हृदि । तव गर्भगतो नूनं पुत्रः पुत्रि भविष्यति

তুমি তাইৰ পুত্ৰক দেখি হৃদয়ত পুত্ৰলাভৰ কামনা কৰিছিলা। সেয়ে তোমাৰ গৰ্ভত থকা সন্তান, হে কন্যা, নিশ্চয়েই তোমাৰ পুত্ৰ হ’ব।

Verse 20

तस्माद्विरम भद्रं ते निर्दोषासि पतिव्रते । विरराम ततः साध्वी गौतमी मरणान्नृप

সেয়ে থামা—তোমাৰ মঙ্গল হওক; হে পতিব্ৰতা, তুমি নিৰ্দোষা।” তেতিয়া সেই সাধ্বী গৌতমী, হে ৰাজা, মৃত্যুৰ পৰা বিৰত হ’ল।

Verse 21

श्रुत्वाऽकाशगतां वाणीं देवदूतेन भाषिताम् । दृष्ट्वा पतिं विना गर्भं वाक्यमेत दुवाच ह

আকাশত প্ৰতিধ্বনিত, দেবদূতে কোৱা বাণী শুনি, আৰু স্বামীৰ বিনা নিজকে গৰ্ভৱতী দেখি, তাই এই বাক্য ক’লে।

Verse 22

अहो तीर्थप्रभावोऽयमपूर्वः प्रतिभाति मे । यत्र संजायते गर्भः स्त्रीणां शुक्ररजोविना

আহা! এই তীৰ্থৰ প্ৰভাৱ মোৰ দৃষ্টিত অতি অপূৰ্ব; ইয়াত নাৰীসকলৰ গৰ্ভ শুক্ৰ আৰু ৰজঃ নথাকিলেও উৎপন্ন হয়।

Verse 23

नाहं कुत्रापि यास्यामि मुक्त्वेदं तीर्थमुत्तमम् । एवमुक्त्वा ततः साध्वी तत्रैव न्यवसत्सदा

এই উত্তম তীৰ্থ ত্যাগ কৰি মই ক’তাও নাযাম। এইদৰে কৈ সেই সাধ্বী নাৰী তাৰ পিছত সদায় তাতেই একান্তে বাস কৰিলে।

Verse 24

पुत्रं वै जनयामास सर्वलक्षणलक्षितम् । तत्र पार्थिवशार्दूल कृष्णपक्षे ऽश्विनस्य च

তাই নাৰীজনে নিশ্চয়েই সকলো শুভ লক্ষণে লক্ষিত এক পুত্ৰ জন্ম দিলে। হে নৃপশাৰ্দূল! সেয়া আশ্বিন মাহৰ কৃষ্ণপক্ষত তাতেই ঘটিল।

Verse 25

यः पुनः कुरुते श्राद्धं तस्य वंशो न नश्यति । न प्रेतो जायते राजन्वंशे तस्य कदाचन

আৰু যি কোনোবাই শ্ৰাদ্ধ কৰে, তাৰ বংশ কেতিয়াও নাশ নহয়। হে ৰাজন! তাৰ কুলত কেতিয়াও ‘প্ৰেত’ অৱস্থা জন্ম নলয়।

Verse 26

यः पुमान्कामरहितः स्नानं तत्र समाचरेत् । श्राद्धं च पार्थिवश्रेष्ठ तस्य लोकाः सनातनाः

যি পুৰুষ কামনাৰহিত হৈ তাত স্নান কৰে আৰু, হে পাৰ্থিৱশ্ৰেষ্ঠ, শ্ৰাদ্ধো কৰে—সেইজন সনাতন লোকসমূহ লাভ কৰে।

Verse 27

या स्त्री पुष्पफलान्येव तीर्थे चास्मिन्विसर्जयेत् । सा स्यात्पुत्रवती धन्या सौभाग्यं च प्रपद्यते

যি নাৰী এই পবিত্ৰ তীৰ্থত ভক্তিভাৱে ফুল-ফল অৰ্পণ কৰি বিসৰ্জন কৰে, সি পুত্ৰৱতী, ধন্য আৰু সৌভাগ্য-সমৃদ্ধ হৈ গৃহস্থ জীৱনৰ মঙ্গল লাভ কৰে।

Verse 28

निष्कामा स्वर्गमाप्नोति दुष्प्राप्यं त्रिदशैरपि । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन यात्रां तस्य समाचरेत्

নিষ্কামভাৱে থকা জনে স্বৰ্গ লাভ কৰে—যি ত্ৰিদশ দেৱতাসকলৰ বাবেও দুষ্প্ৰাপ্য। সেয়ে সকলো প্ৰচেষ্টাৰে সেই পবিত্ৰ স্থানলৈ যাত্ৰা কৰা উচিত।