
পুলস্ত্য ঋষিয়ে ৰামতীৰ্থলৈ তীৰ্থযাত্ৰাৰ বৰ্ণনা কৰে—ই ঋষিসেৱিত পবিত্ৰ স্থান, য’ত স্নান কৰিলে পাপক্ষয় হয়। তাৰ পিছত পুৰ্বকথা কোৱা হয়: ভৃগুবংশীয় যোদ্ধা-তপস্বী ভাৰ্গৱ ৰাম (পৰশুৰাম) শত্রুক্ষয়ৰ কামনাৰে তিনিশ বছৰ কঠোৰ তপস্যা কৰে। তপস্যাত প্ৰসন্ন মহাদেৱ প্ৰকট হৈ বৰ দিয়ে আৰু পৰম পাশুপত অস্ত্ৰ প্ৰদান কৰে; কোৱা হয়, তাৰ স্মৰণমাত্ৰেই শত্রুনাশ ঘটে। শংকৰে আৰু ঘোষণা কৰে যে দেৱকৃপাৰে সেই সৰোবৰ তিনিলোকত “ৰামতীৰ্থ” নামে প্ৰসিদ্ধ হ’ব। তাৰ পিছত বিধান: কাৰ্তিক পূৰ্ণিমাত কৃত্তিকা-যোগ থাকিলে ইয়াত একাগ্ৰচিত্তে শ্রাদ্ধ কৰিলে পিতৃসকল পূৰ্ণ ফল লাভ কৰে; লগতে শত্রুক্ষয় আৰু দীঘলীয়া স্বৰ্গবাসো মেলে। শেষত মহাদেৱ অন্তৰ্ধান হয়; জমদগ্নি-বধৰ শোকত পৰশুৰামে ‘সাত-সাত’কৈ তিনিবাৰ তৰ্পণ কৰি, ক্ষত্রিয়সকলৰ সৈতে সংঘৰ্ষৰ শপথ-প্ৰসঙ্গ উঠে—সেয়ে বিশেষকৈ ক্ষত্রিয়সকলে ইয়াত যত্নসহ শ্রাদ্ধ কৰিবলৈ উপদেশ দিয়া হৈছে।
Verse 1
पुलस्त्य उवाच । रामतीर्थं ततो गच्छेत्पुण्यमृषिनिषेवितम् । तत्र स्नातस्य मर्त्त्यस्य जायते पापसंक्षयः
পুলস্ত্য ক’লে: তাৰ পাছত ঋষিসকলৰ দ্বাৰা সেৱিত পুণ্যময় ৰাম-তীৰ্থলৈ যোৱা উচিত। তাত স্নান কৰা মর্ত্যৰ পাপক্ষয় জন্মে।
Verse 2
पितॄणां च परा तुष्टिर्यावदाभूतसंप्लवम् । पुरासीद्भार्गवो रामः सर्वशस्त्रभृतां वरः
আৰু পিতৃলোকৰ পৰম তৃপ্তি হয়—যি যুগান্ত পৰ্যন্ত স্থায়ী। পূৰ্বকালত ভাৰ্গৱ ৰাম আছিল, যি সকলো অস্ত্ৰধাৰীৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠ।
Verse 3
तेन पूर्वं तपस्तप्तं शत्रूणामिच्छता क्षयम् । ततः पाशुपतं नाम तस्यास्त्रं परमं ददौ
শত্ৰুনাশৰ ইচ্ছাৰে তেওঁ পূৰ্বে তপস্যা কৰিছিল। তাৰ পাছত মহাদেৱে তেওঁক ‘পাশুপত’ নামে পৰম অস্ত্ৰ দান কৰিলে।
Verse 4
तपस्तुष्टो महादेवो गते वर्षशतत्रये । अब्रवीद्वरदोऽस्मीति स वव्रे शत्रुसंक्षयम्
তপস্যাত সন্তুষ্ট হৈ মহাদেৱে—তিনিশ বছৰ শতক পাৰ হোৱাৰ পাছত—ক’লে, “মই বৰদাতা।” তেতিয়া তেওঁ বৰ হিচাপে শত্ৰুসংক্ষয় বাছি ল’লে।
Verse 5
ततः पाशुपतं नाम तस्यास्त्रं परमं ददौ । स्मरणेनापि शत्रूणां यस्य संजायते क्षयः
তাৰ পাছত তেওঁ তাক ‘পাশুপত’ নামৰ পৰম অস্ত্ৰ দান কৰিলে; যাৰ কেৱল স্মৰণতেই শত্রুসকলৰ বিনাশ ঘটে।
Verse 6
अब्रवीद्वचनं चापि प्रहस्य वृषभध्वजः । जामदग्न्य महाबाहो शृणु मे परमं वचः
তাৰ পাছত বৃষভধ্বজ প্ৰভু (শিৱ) হাঁহি উঠি ক’লে— “হে জামদগ্ন্য মহাবাহো, মোৰ পৰম বচন শুনা।”
Verse 7
अस्त्रेणानेन युक्तस्त्वमजेयः सर्वदेहिनाम् । भविष्यसि न संदेहो मत्प्रसादाद्भृगूद्वह
“এই অস্ত্ৰেৰে সজ্জিত হৈ তুমি সকলো দেহধাৰীৰ বাবে অজেয় হ’বা—ইয়াত সন্দেহ নাই—মোৰ কৃপাৰ বলত, হে ভৃগুশ্ৰেষ্ঠ।”
Verse 8
एतज्जलाशयं पुण्यं त्रैलोक्ये सचराचरे । रामतीर्थमिति ख्यातं मत्प्रसादाद्भविष्यति
“এই পুণ্য জলাশয় ত্ৰিলোকত, চল-অচলসহ, মোৰ কৃপাৰে ‘ৰামতীৰ্থ’ নামে খ্যাত হ’ব।”
Verse 9
येऽत्र श्राद्धं करिष्यंति पौर्णमास्यां समाहिताः । संप्राप्ते कार्त्तिके मासि कृत्तिकायोगसंयुते
“যিসকলে একাগ্ৰচিত্তে ইয়াত পূৰ্ণিমাৰ দিনা শ্ৰাদ্ধ কৰিব, যেতিয়া কাৰ্ত্তিক মাহ উপস্থিত হয় আৰু কৃত্তিকা-যোগে সংযুক্ত থাকে—”
Verse 10
पितृमेधफलं तेषामशेषं च भविष्यति । तथा शत्रुक्षयो राजन्वासः स्वर्गेषु चाक्षयः
তেওঁলোকৰ বাবে পিতৃ-মেধ যজ্ঞৰ সম্পূৰ্ণ আৰু অক্ষয় ফল উদয় হ’ব; লগতে, হে ৰাজন, শত্রুনাশ আৰু স্বৰ্গলোকত অবিনাশী বাসো লাভ হ’ব।
Verse 11
पुलस्त्य उवाच । एवमुक्त्वा महादेवस्ततश्चादर्शनं गतः । रामोऽप्यसूदयत्क्षत्रं पितृदुःखेन दुःखितः
পুলস্ত্য ক’লে: এইদৰে কৈ মহাদেৱ তৎক্ষণাৎ দৃষ্টিৰ পৰা অন্তৰ্হিত হ’ল। আৰু ৰাম (পৰশুৰাম), পিতৃ-বেদনায় দুঃখিত হৈ, ক্ষত্ৰিয় শক্তি ধ্বংস কৰিবলৈ আগবাঢ়িল।
Verse 12
त्रिःसप्त तर्पयामास पितॄंस्तत्र प्रहर्षितः । जमदग्नौ मृते तेन प्रतिज्ञातं महात्मना
তাত তেওঁ আনন্দিত হৈ পিতৃসকলক ত্ৰিঃসপ্ত—একুশবাৰ—তৰ্পণ জল অৰ্পণ কৰিলে। জমদগ্নি নিহত হোৱাৰ সময়ত সেই মহাত্মাই এই প্ৰতিজ্ঞা কৰিছিল।
Verse 13
दृष्ट्वा मातुः क्षतान्यंगे त्रिःसप्त मनुजाधिप । शस्त्रजातानि विप्राणां समाजे समुपस्थिते
হে মনুজাধিপ, মাতৃদেহত ক্ষতচিহ্ন দেখি তেওঁ ‘ত্ৰিঃসপ্ত’ৰ সংকল্প কৰিলে; আৰু ব্ৰাহ্মণসকলৰ সভাত অস্ত্ৰসমূহ একত্ৰ কৰি সাজু কৰা হ’ল।
Verse 14
पिता मे निहतो यस्मात्क्षत्रियैस्तापसो द्विजः । अयुध्यमान एवाथ तस्मात्कृत्वा त्रिसप्त वै
যিহেতু মোৰ পিতা—তপস্বী দ্বিজ ব্ৰাহ্মণ—যুদ্ধ নকৰোঁতেই ক্ষত্ৰিয়সকলে হত্যা কৰিলে; সেয়েহে মই নিশ্চয়েই ‘ত্ৰিঃসপ্ত’ সম্পন্ন কৰিম।
Verse 15
क्षत्त्रहीनामहं पृथ्वीं प्रदास्ये सलिलं पितुः । तत्सर्वं तस्य संजातं तीर्थमाहात्म्यतो नृप
মই পৃথিৱীক ক্ষত্ৰিয়শূন্য কৰিম আৰু পিতৃলৈ জল অৰ্পণ কৰিম। হে নৃপ, এই সকলো তীৰ্থৰ মাহাত্ম্যৰ বলতেই সিদ্ধ হ’ল।
Verse 16
तस्मात्सर्वं प्रयत्नेन श्राद्धं तत्र समाचरेत् । क्षत्रियश्च विशेषेण य इच्छेच्छत्रुसंक्षयम्
সেয়েহে সকলো প্ৰচেষ্টাৰে তাত শ্ৰাদ্ধক্ৰিয়া সম্পাদন কৰা উচিত। আৰু বিশেষকৈ ক্ষত্ৰিয়—যদি সি শত্ৰুনাশ ইচ্ছা কৰে—সেই পবিত্ৰ স্থানত ই কৰুক।
Verse 49
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे तृतीयेऽर्बुदखंडे रामतीर्थमाहात्म्यवर्णनंनामैकोनपंचाशत्तमोऽध्यायः
এইদৰে শ্ৰীস্কন্দ মহাপুৰাণত—একাশীতিসাহস্ৰ শ্লোকৰ সংহিতাত—সপ্তম প্ৰভাসখণ্ডৰ তৃতীয় অৰ্বুদখণ্ডত ‘ৰামতীৰ্থ-মাহাত্ম্য বৰ্ণন’ নামৰ ঊনপঞ্চাশত্তম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।