Adhyaya 37

Verse 1

पुलस्त्य उवाच । नागह्रदं ततो गच्छेत्तीर्थं पापप्रणाशनम् । यत्र नागैस्तपस्तप्तं रम्ये पर्वतरोधसि

পুলস্ত্য ক’লে: তাৰ পাছত পাপনাশক তীৰ্থ নাগহ্ৰদলৈ যোৱা উচিত; য’ত মনোৰম পৰ্বতৰ ঢালত নাগসকলে তপস্যা কৰিছিল।

Verse 2

कद्रूशापं पुरा श्रुत्वा नागाः सर्वे भयातुराः । पप्रच्छुर्नागराजानं शेषं प्रणतकन्धराः

কদ্ৰূৰ পুৰণি শাপৰ কথা শুনি সকলো নাগ ভয়াতুৰ হ’ল। নতশিৰে প্ৰণাম কৰি তেওঁলোকে নাগৰাজ শেষক সুধিলে।

Verse 3

मातृशापेन संतप्ता वयं पन्नगसत्तम । किं कुर्मः क्व च गच्छामः शापमोक्षो भवेत्कथम्

হে পন্নগশ্ৰেষ্ঠ! মাতৃশাপত দগ্ধ হৈ আমি কষ্ট পাইছোঁ। আমি কি কৰিম, ক’লৈ যাম? শাপমোচন কেনেকৈ হ’ব?

Verse 4

शेष उवाच । प्रसादिता मया माता शापमुक्तिकृते पुरा । तयोक्तं ये तपोयुक्ता धर्मात्मानः सुसंयताः

শেষ ক’লে: শাপমুক্তিৰ বাবে মই আগতে মাতাক প্ৰসন্ন কৰিছিলোঁ। তেতিয়া তেওঁ ক’লে—যিসকল তপস্যাযুক্ত, ধৰ্মাত্মা আৰু সুসংযত, তেওঁলোকেই (ইচ্ছিত) মুক্তি লাভ কৰিব।

Verse 5

न दहिष्यति तान्वह्निर्यज्ञे पारिक्षितस्य हि । तस्माद्गत्वार्बुदंनाम पर्वतं धरणीतले

পৰীক্ষিত ৰজাৰ যজ্ঞত সেই অগ্নিয়ে তেওঁলোকক নেদহিব। সেয়ে ধৰণীত ‘অৰ্বুদ’ নামৰ পৰ্বতলৈ যোৱা।

Verse 6

तत्र यूयं तपोयुक्ता भवध्वं सुसमाहिताः । यत्रास्ते सा स्वयं देवी चंडिका कामरूपिणी

তাত তোমালোকে তপস্যাযুক্ত হৈ, মন সম্পূৰ্ণ একাগ্ৰ কৰি থাকিবা; কিয়নো তাত স্বয়ং দেৱী চণ্ডিকা বাস কৰে, যি ইচ্ছামতে ৰূপ ধাৰে।

Verse 7

यस्याः संकीर्त्तनेनापि नश्यंति विपदो ध्रुवम् । आराधयध्वमनिशं तां देवीं मम वाक्यतः

যাৰ নাম-সংকীৰ্তন মাত্ৰেই নিশ্চিতভাৱে বিপদসমূহ নাশ হয়, মোৰ বাক্য অনুসৰি সেই দেৱীক অনিশ্চলভাৱে সদায় আৰাধনা কৰা।

Verse 8

तस्याः प्रसादतः सर्वे भविष्यथ गतज्वराः । एतमेवात्र पश्यामि उपायं नागसत्तमाः । दैवो वा मानुषो वाऽपि नान्यो वो मुक्तिकारकः

তাঁৰ প্ৰসাদে তোমালোক সকলোৱে জ্বৰ-দুঃখৰ পৰা মুক্ত হ’বা। হে নাগশ্ৰেষ্ঠসকল, ইয়াত মই এইটোকেই উপায় দেখোঁ; দেৱীয় হওক বা মানৱীয়, তোমালোকৰ মুক্তিদাতা আন কোনো নাই।

Verse 9

पुलस्त्य उवाच । एवमुक्तास्ततो नागा नागराजेन पार्थिव । प्रणम्य तं ततो जग्मुरर्बुदं पर्वतं प्रति

পুলস্ত্য ক’লে: হে ৰাজন, নাগৰাজে এইদৰে কোৱাৰ পাছত নাগসকলে তেওঁক প্ৰণাম কৰি তাৰপিছত অৰ্বুদ পৰ্বতৰ ফালে যাত্ৰা কৰিলে।

Verse 10

ते भित्त्वा धरणीपृष्ठं पर्वते तदनन्तरम् । निजग्मुर्बिलमार्गेण कृत्वा श्वभ्रे सुविस्तरम्

তাৰ পাছত পৰ্বতৰ তাতেই ধৰণীৰ পৃষ্ঠ ভেদ কৰি, অতি বিস্তৃত এক গুহামুখ সৃষ্টি কৰি, বিল-মাৰ্গেৰে ভিতৰলৈ গ’ল।

Verse 11

ततो धृतव्रताः सर्वे देवी भक्तिपरायणाः । वसंति भक्तिसंयुक्ताश्चण्डिकाराधनाय ते

তাৰ পাছত দৃঢ়ব্ৰতী সকলোৱে, দেৱীভক্তিত পৰায়ণ হৈ, ভক্তিসংযুক্তভাবে তাত বাস কৰিলে—চণ্ডিকাৰ আৰাধনাৰ বাবে।

Verse 12

तस्थुस्तत्र सदा होमं कुर्वन्तो जाप्यमुत्तमम् । एकाहारा निराहारा वायुभक्षास्तथा परे

তেওঁলোকে তাত সদায় অৱস্থিত হৈ হোম-যজ্ঞ সম্পাদন কৰিছিল আৰু উত্তম জপ কৰিছিল। কিছুমানে একবেলা আহাৰ গ্ৰহণ কৰিছিল, কিছুমানে নিৰাহাৰ আছিল, আৰু আন কিছুমানে কেৱল বায়ু-আহাৰেই জীৱন ধাৰণ কৰিছিল।

Verse 13

दन्तोलूखलिनः केचिदश्मकुट्टास्तथा परे । पञ्चाग्निसाधकाश्चान्ये सद्यः प्रक्षालकास्तथा

কিছুমানে দন্তকেই উলুখলিৰ দৰে কৰি তপস্যা কৰিছিল; আন কিছুমানে শিল কুটিছিল। কিছুমানে পঞ্চাগ্নি সাধনা কৰিছিল, আৰু আন কিছুমানে তৎক্ষণাৎ শুদ্ধিৰ বাবে স্নান-প্ৰক্ষালন কৰিছিল—এইদৰে তেওঁলোক কঠোৰ তপত নিয়োজিত আছিল।

Verse 14

गीतं वाद्यं तथा चक्रुरन्ये देवाः पुरस्तदा । अनन्यश्रदयोपेतांस्तान्दृष्ट्वा पन्नगोत्तमान्

তেতিয়া তেওঁলোকৰ সন্মুখত আন দেৱতাসকলে গীত আৰু বাদ্য আৰম্ভ কৰিলে। একাগ্ৰ শ্ৰদ্ধাৰে সমন্বিত সেই শ্ৰেষ্ঠ নাগসকলক দেখি দেৱতাসকল আনন্দিত হৈ তেওঁলোকক উৎসৱ-সম্মানে স্তুতি কৰিলে।

Verse 15

ततो देवी सुसन्तुष्टा वाक्यमेतदुवाच ह

তেতিয়া দেবী অতি সন্তুষ্ট হৈ এই বাক্য ক’লে।

Verse 16

देव्युवाच । परितुष्टास्मि वो वत्साः किमर्थं तप्यते तपः । वरयध्वं वरं मत्तो यः स्थितो भवतां हृदि

দেবীয়ে ক’লে: “হে বৎসসকল, মই তোমালোকৰ ওপৰত সন্তুষ্ট। এই তপস্যা কিহৰ উদ্দেশ্যে কৰা হৈছে? তোমালোকৰ হৃদয়ত যি বৰ স্থিত আছে, সেয়া মোৰ পৰা বাছি লোৱা।”

Verse 17

नागा ऊचुः । मातृशापेन संतप्ता वयं देवि निराश्रयाः । नागराजसमादेशाच्छरणं त्वां समागताः

নাগসকলে ক’লে: “হে দেবী, মাতৃ-শাপৰ দাহে দগ্ধ হৈ আমি আশ্ৰয়হীন। নাগৰাজৰ আদেশত তোমাৰ শৰণলৈ আহিলোঁ।”

Verse 18

सा त्वं रक्ष भयात्तस्माच्छापवह्निसमुद्भवात् । वयं मात्रा पुरा शप्ताः कस्मिंश्चित्कारणान्तरे । पारिक्षितस्य यज्ञे वः पावको भक्षयिष्यति

“সেয়ে সেই শাপাগ্নিৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা ভয়ৰ পৰা আমাক ৰক্ষা কৰা। পূৰ্বে কোনো এক কাৰণত মাতৃয়ে আমাক শাপ দিছিল: ৰজা পৰীক্ষিতৰ যজ্ঞত অগ্নিয়ে তোমালোক—সৰ্পসকলক—ভক্ষণ কৰিব।”

Verse 19

देव्युवाच । यावत्तस्य भवेद्यज्ञ स्तावद्यूयं ममान्तिके । संतिष्ठत विना भीत्या भोगान्भुङ्ध्वं सुपुष्कलान्

দেৱীয়ে ক’লে: “যেতিয়ালৈকে তেওঁৰ যজ্ঞ চলি থাকে, তেতিয়ালৈকে তোমালোক মোৰ ওচৰতেই থাকিবা। ভয় নকৰিবা; নিশ্চিন্তে থাকি প্ৰচুৰ ভোগ-সুখ উপভোগ কৰা।”

Verse 20

समाप्ते च क्रतौ भूयो गंतारः स्वं निकेतनम् । युष्माभिर्भेदितं यस्मादेतत्पर्वतकन्दरम्

“আৰু ক্ৰতু সম্পূৰ্ণ হ’লে, তোমালোক পুনৰ নিজৰ নিকেতনলৈ যাবা—কাৰণ এই পৰ্বতৰ গুহা-পথ তোমালোকেই ভেদ কৰি মুকলি কৰিছা।”

Verse 21

नागह्रदं तु तत्तीर्थमेतद्भावि धरातले । अत्र यः श्रावणे मासि पञ्चम्यां भक्तितत्परः

“এই তীৰ্থই ভৱিষ্যতে ধৰাতলত ‘নাগহ্ৰদ’ নামে প্ৰখ্যাত হ’ব। যি কোনো ব্যক্তি শ্ৰাৱণ মাহৰ পঞ্চমীত ভক্তিভাৱে ইয়ালৈ (আহে)…”

Verse 22

करिष्यति नरः स्नानं तस्य नाहिकृतं भयम् । भविष्यति पुनः श्राद्धात्पितॄन्संतारयिष्यति

যদি কোনো মানুহে ইয়াত স্নান কৰে, তেন্তে সাপজনিত কোনো ভয় নাথাকে। পুনৰ শ্ৰাদ্ধ কৰিলেই তেওঁ পিতৃলোককো তৰি কল্যাণলৈ নিয়াব।

Verse 23

ये भोगा भूतले ख्याता ये दिव्या ये च मानुषाः । नरो नित्यं लभिष्यति न संशयः

ভূমিত যি যি ভোগ খ্যাত—দিব্য হওক বা মানৱীয়—সেই সকলো ভোগ নৰজনে সদায় লাভ কৰিব; ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।

Verse 24

पुलस्त्य उवाच । ततो हृष्टा बभूवुस्ते मुक्त्वा तद्दारुणं भयम् । देव्याः शरणमापन्नास्तस्थुस्तत्र नगोत्तमे

পুলস্ত্য ক’লে: তেতিয়া তেওঁলোকে সেই ভয়ংকৰ ভয় ত্যাগ কৰি আনন্দিত হ’ল। দেৱীৰ শৰণ লৈ তেওঁলোকে সেই উত্তম পৰ্বতত তাতেই অৱস্থান কৰিলে।

Verse 25

ततः कालेन महता सत्रे पारिक्षितस्य च । निर्वृत्ते ते तदा जग्मुः सुनिर्वृत्ता रसातलम्

তাৰ পিছত বহু সময় পাৰ হ’ল; ৰজা পৰীক্ষিতৰ যজ্ঞ-সত্র সমাপ্ত হোৱাত, তেওঁলোকে সম্পূৰ্ণ তৃপ্ত হৈ তেতিয়া ৰসাতললৈ গ’ল।

Verse 26

देव्या चैवाभ्यनुज्ञाताः प्रणिपत्य मुहुर्मुहुः । कृच्छ्रात्पार्थिवशार्दूल तद्भक्त्या निश्चलीकृताः

আৰু দেৱীৰ অনুমতি পাই, বাৰে বাৰে প্ৰণাম কৰি, হে ৰাজসিংহ, তেওঁলোকে কষ্টৰ পাছত সেই ভক্তিৰ দ্বাৰা স্থিৰতা লাভ কৰিলে।

Verse 27

अद्यापि कृष्णपंचम्यां श्रावणे मासि पार्थिव । सान्निध्यं तत्र कुर्वंति देवीदर्शनलालसाः

আজিও, হে ৰাজন, শ্ৰাৱণ মাহৰ কৃষ্ণপক্ষৰ পঞ্চমীত, দেৱীৰ দৰ্শনৰ আকাঙ্ক্ষাৰে ভক্তসকলে তাত জাগৰণ কৰি পবিত্ৰ সান্নিধ্য স্থাপন কৰে।

Verse 28

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन श्राद्धं तत्र समाचरेत् । स्नानं च पार्थिवश्रेष्ठ य इच्छेच्छ्रेय आत्मनः

সেয়ে, সকলো প্ৰচেষ্টাৰে তাত শ্ৰাদ্ধ আচৰণ কৰা উচিত; আৰু হে ৰাজশ্ৰেষ্ঠ, স্নানও—যদি কোনোবাই নিজৰ পৰম শ্ৰেয় কামনা কৰে।

Verse 37

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे तृतीयेऽर्बुदखण्डे नागोद्भवतीर्थमाहात्म्य वर्णनंनाम सप्तत्रिंशोऽध्यायः

এইদৰে শ্ৰী স্কান্দ মহাপুৰাণৰ একাশীতিসাহস্ৰ্য সংহিতাৰ সপ্তম প্ৰভাসখণ্ডৰ তৃতীয় অৰ্বুদখণ্ডত ‘নাগোদ্ভৱ তীৰ্থ-মাহাত্ম্য বৰ্ণন’ নামৰ সপ্তত্রিংশ অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।