Adhyaya 34

Verse 2

पुलस्त्य उवाच । कृष्णतीर्थं ततो गच्छेत्कृष्णस्य दयितं सदा । यत्र सन्निहितो नित्यं स्वयं विष्णुर्महीपते । ययातिरुवाच । कृष्णतीर्थं कथं तत्र जातं ब्राह्मणसत्तम । कस्मिन्काले मुने ब्रूहि सर्वं विस्तरतो मम

পুলস্ত্য ক’লে: “তাৰ পাছত কৃষ্ণতীৰ্থলৈ যাব লাগে, যি সদায় কৃষ্ণৰ অতি প্ৰিয়; হে মহীপতি, য’ত স্বয়ং ভগৱান বিষ্ণু নিত্য সন্নিহিত।” যযাতিয়ে ক’লে: “হে ব্ৰাহ্মণশ্ৰেষ্ঠ, তাত কৃষ্ণতীৰ্থ কেনেকৈ উৎপন্ন হ’ল? হে মুনি, কোন সময়ত ই সৃষ্টি হ’ল—মোক সকলো বিস্তাৰে কওক।”

Verse 3

पुलस्त्य उवाच । तस्मिन्नेकार्णवे घोरे नष्टे स्थावरजंगमे । चंद्रार्कपवने नष्टे ज्योतिषि प्रलयं गते

পুলস্ত্য ক’লে: যেতিয়া সেই ভয়ংকৰ একাৰ্ণৱ (প্ৰলয়-সমুদ্ৰ) প্ৰবল হ’ল—স্থাৱৰ-জংগম সকলো বিনষ্ট হ’ল; চন্দ্ৰ, সূৰ্য আৰু বায়ুও লুপ্ত হ’ল; আৰু জ্যোতিসকলেও প্ৰলয়ত লীন হ’ল—

Verse 4

ततो युगसहस्रांते विबुद्धः कमलासनः । एकाकी चिंतयामास कथं सृष्टिर्भवेदिति

তাৰ পাছত সহস্ৰ যুগৰ অন্তত কমলাসন ব্ৰহ্মা জাগি উঠিল। একাকী হৈ তেওঁ চিন্তা কৰিলে: “সৃষ্টি কেনেকৈ উদ্ভৱ হ’ব?”

Verse 5

भ्रमंश्चापि चतुर्वक्त्रो यावत्पश्यति दूरतः । चतुर्भुजं विशालाक्षं पुरुषं पुरतः स्थितम्

চতুৰ্মুখ ব্ৰহ্মা ঘূৰি ফুৰোঁতে দূৰৰ পৰা দেখিলে—সন্মুখত থিয় হৈ আছে চতুৰ্ভুজ, বিশাল-নয়ন দিৱ্য পুৰুষ।

Verse 6

तं चोवाच चतुर्वक्त्रः कस्त्वं केन विनिर्मितः । किमर्थमिह संप्राप्तः सर्वं विस्तरतो वद

তেতিয়া চতুৰ্মুখে তেওঁক ক’লে: “তুমি কোন? কাকৰ দ্বাৰা নিৰ্মিত? কিহেতু ইয়ালৈ আহিলা? সকলো কথা বিস্তাৰে কোৱা।”

Verse 7

तमुवाचाथ गोविंदः प्रहसञ्छ्लक्ष्णया गिरा

তেতিয়া গোবিন্দে মৃদু হাসি লৈ কোমল-মধুৰ বাণীৰে তেওঁক ক’লে।

Verse 8

अहमाद्यः पुमानेको मया सृष्टो भवानपि । स्रष्टुमिच्छामि भूयोऽपि भूतग्रामं चतुर्विधम्

মই আদ্য একমাত্ৰ পুৰুষ; মোৰ দ্বাৰাই তুমিও সৃষ্ট। মই পুনৰো চতুৰ্বিধ ভূতসমূহৰ গোট সৃষ্টি কৰিবলৈ ইচ্ছা কৰোঁ।

Verse 9

पुलस्त्य उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा क्रुद्धो देवः पितामहः । अब्रवीत्परुषं वाक्यं भर्त्सयंश्च पुनःपुनः

পুলস্ত্য ক’লে: সেই বাক্য শুনি দেৱ পিতামহ ব্ৰহ্মা ক্ৰুদ্ধ হ’ল। তেওঁ কঠোৰ বাক্য ক’লে আৰু পুনঃপুনঃ তিৰস্কাৰ কৰিলে।

Verse 10

सृष्टस्त्वं हि मया मूढ प्रथमोऽहमसंशयम् । त्वादृशानां सहस्राणि करिष्येऽहमसंशयम्

হে মূৰ্খ, তুমিও মোৰ দ্বাৰাই সৃষ্ট; নিঃসন্দেহে মইয়েই প্ৰথম। নিঃসন্দেহে মই তোমাৰ দৰে সহস্ৰজন সৃষ্টি কৰিম।

Verse 11

एवं विवदमानौ तौ मिथो राजन्महाद्युती । स्पर्धया रोषताम्राक्षौ युयुधाते परस्परम्

এইদৰে, হে ৰাজন, দুয়ো মহাদ্যুতি পৰস্পৰে বিবাদ কৰি থাকিল। স্পৰ্ধাৰ ক্ৰোধে চকু ৰঙা হৈ তেওঁলোকে একে-অপৰে যুঁজিলে।

Verse 12

मुष्टिभिर्बाहुभिश्चैव नखैर्दंतैर्विकर्षणैः । एवं वर्षसहस्रं तु तयोर्युद्धमवर्त्तत

মুষ্টি আৰু বাহু, নখ আৰু দাঁতে, একে-অপৰক ছিঙি-ফালি টানি ধৰিলে। এইদৰে তেওঁলোকৰ যুদ্ধ সহস্ৰ বছৰ ধৰি চলিল।

Verse 13

ततो वर्षसहस्रांते तयोर्मध्ये नृपोत्तम । प्रादुर्भूतं महालिंगं दिव्यं तेजोमयं शुभम्

তাৰ পাছত সহস্ৰ বৰ্ষৰ অন্তত, হে নৃপোত্তম, সেই দুয়োৰ মাজত এক মহালিঙ্গ প্ৰাদুৰ্ভূত হ’ল—দিব্য, তেজোময়, আৰু শুভ।

Verse 14

एतस्मिन्नेव काले तु वागुवाचाशरीरिणी । युद्धाद्ब्रह्मन्निवर्तस्व त्वं च विष्णो ममाज्ञया

ঠিক সেই সময়তে এক অশৰীৰী বাণী ক’লে: “হে ব্ৰহ্মা, এই যুদ্ধৰ পৰা নিবৃত্ত হওঁক; আৰু তুমিও, হে বিষ্ণু—মোৰ আজ্ঞাৰে, থামা।”

Verse 15

एतन्माहेश्वरं लिंगं योऽस्य चांते गमिष्यति । स ज्येष्ठः स विभुः कर्त्ता युवयोर्नात्र संशयः

“এইটো মাহেশ্বৰ লিঙ্গ। যিয়ে ইয়াৰ অন্তলৈ গম পায়, সেয়াই জ্যেষ্ঠ, সেয়াই সর্বব্যাপী প্ৰভু, সেয়াই সত্য কৰ্তা—তোমালোক দুয়োৰ মাজত; ইয়াত সন্দেহ নাই।”

Verse 16

अधोभागं व्रजत्वेक एकश्चोर्द्ध्वं ममाज्ञया । तच्छ्रुत्वा सत्वरो ब्रह्मा व्योममार्गं समाश्रितः

“মোৰ আজ্ঞাৰে, তোমালোকৰ এজন তলৰ ভাগলৈ যাওক আৰু এজন ওপৰলৈ যাওক।” এই কথা শুনি ব্ৰহ্মা তৎক্ষণাৎ আকাশ-মাৰ্গ আশ্ৰয় কৰিলে।

Verse 17

विदार्य वसुधां कृष्णोऽप्यधस्तात्सत्वरं गतः । स भित्त्वा सप्तपातालानधो यावत्प्रयाति च । तावत्कालाग्निरुद्रस्तु दृष्टस्तेन महात्मना

পৃথিৱী বিদাৰ কৰি কৃষ্ণ (বিষ্ণু)ও তৎক্ষণাৎ তললৈ গ’ল। তেওঁ সপ্ত পাতাল ভেদি যিমান তললৈ যাব পাৰিলে তিমানলৈ গ’ল; তাত সেই মহাত্মাই কালাগ্নিৰুদ্ৰক দৰ্শন কৰিলে।

Verse 18

गंतुमिच्छंस्ततोऽधस्ताद्यावद्वेगं करोति सः । तावत्तस्यार्चिभिर्दग्धः कृष्णत्वं समपद्यत

আৰু তললৈ যাবলৈ ইচ্ছা কৰি সি সম্পূৰ্ণ বেগেৰে আগবাঢ়িল; কিন্তু তেওঁৰ অগ্নিশিখাৰ দাহে দগ্ধ হৈ সি কৃষ্ণবৰ্ণ, অন্ধকাৰ ৰঙৰ হৈ পৰিল।

Verse 19

ततो मूर्छाभिसंतप्तो दह्यमानोऽद्भुताग्निना । निवर्त्य सहसा विष्णुर्वैलक्ष्यं परमं गतः

তাৰ পাছত সেই আশ্চৰ্য অগ্নিত দহি, মূৰ্ছা আৰু তাপে পীড়িত হৈ বিষ্ণু হঠাতে উভতি আহিল আৰু পৰম বৈলক্ষ্যত নিমগ্ন হ’ল।

Verse 20

तथा लिंगं समासाद्य भक्त्या पूजा कृता ततः । वेदोक्तैः परमैः सूक्ष्मैः स्तुतिं चक्रे महीपते

এইদৰে লিঙ্গৰ ওচৰলৈ গৈ তেওঁ ভক্তিৰে পূজা কৰিলে; আৰু হে মহীপতে, বেদোক্ত পৰম সূক্ষ্ম স্তোত্ৰ-মন্ত্ৰেৰে তেওঁ স্তুতি নিবেদন কৰিলে।

Verse 21

ब्रह्माऽपि व्योममार्गेण गतो हंसविमानतः । दिव्यं वर्षसहस्रं तु तस्यांतं नाभ्यपद्यत

ব্ৰহ্মাও হংসবিমানত আৰূঢ় হৈ ব্যোমমাৰ্গে গ’ল; কিন্তু দিব্য এক হাজাৰ বছৰৰ পাছতো সি তাৰ অন্ত নাপালে।

Verse 22

ततो वर्षसहस्रांते केतकीं सोऽप्यपश्यत । आयांतीं व्योममार्गेण तया पृष्टश्चतुर्मुखः

তাৰ পাছত সেই হাজাৰ বছৰৰ অন্তত সি ব্যোমমাৰ্গেৰে আহি থকা কেতকী ফুল দেখিলে; আৰু চতুৰ্মুখ ব্ৰহ্মাক তাই প্ৰশ্ন কৰিলে।

Verse 23

क्व त्वया गम्यते ब्रह्मन्निरालंबे महापथि । शून्ये तत्त्वं समाचक्ष्व परं कौतूहलं हि मे

হে ব্ৰহ্মন! নিৰালম্ব মহাপথত তুমি ক’লৈ গমন কৰিছা? এই শূন্যতাৰ পৰম তত্ত্ব মোক কোৱা; কিয়নো মোৰ কৌতূহল অতি মহান।

Verse 24

ब्रह्मोवाच । मम स्पर्धा समुत्पन्ना विष्णुना सह शोभने । लिंगस्यास्य हि पर्यंतं यो लभिष्यति चावयोः

ব্ৰহ্মাই ক’লে: হে শোভনে! মোৰ আৰু বিষ্ণুৰ মাজত স্পৰ্ধা উঠিল—আমাৰ দুয়োৰে ভিতৰত যিয়ে এই লিঙ্গৰ অন্ত পায়, তাকেই শ্ৰেষ্ঠ বুলি মানা হ’ব।

Verse 25

स ज्यायानितरो हीनो ह्येतदुक्तं पिनाकिना । प्रस्थितोऽहं ततश्चोर्द्ध्वमधोमार्गं गतो हरिः

‘এজন জ্যেষ্ঠ, আনজন হীন’—এইদৰে পিনাকধাৰী (শিৱ) ক’লে। তাৰ পাছত মই ওপৰলৈ যাত্ৰা কৰিলোঁ, আৰু হৰি (বিষ্ণু) তলৰ পথ ধৰি গ’ল।

Verse 26

लब्ध्वा लिंगस्य पर्यंतं यास्यामि क्षितिमंडले । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा तत्पुष्पमभ्यभाषत

‘লিঙ্গৰ অন্ত পাই মই পৃথিৱীমণ্ডললৈ উভতি যাম।’ তাৰ বাক্য শুনি সেই ফুলে তাক সম্বোধন কৰি ক’লে।

Verse 27

व्यर्थश्रमोऽसि लोकेश नांतो लिंगस्य विद्यते । चतुर्युगसहस्राणां कोटिरेका पितामह

হে লোকেশ! তোমাৰ পৰিশ্ৰম ব্যৰ্থ; লিঙ্গৰ কোনো অন্ত নাই। হে পিতামহ! চতুৰ্যুগৰ সহস্ৰসমূহৰ এক কোটি আৰু একো পাৰ হ’লেও (ইয়াৰ সীমা নাপোৱা)।

Verse 28

लिंगमूर्ध्नः पतंत्या मे कालो जातो महाद्युते । तथापि क्षिति पृष्ठं तु न प्राप्तास्मि कथंचन

হে মহাদ্যুতে! লিঙ্গৰ মূৰ্ধৰ পৰা পৰি থাকোঁতে মোৰ বাবে বহু কাল অতিবাহিত হ’ল; তথাপি কোনো মতে মই পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠত উপনীত হ’ব নোৱাৰিলোঁ।

Verse 29

यावत्कालेन हंसस्ते योजनं संप्रगच्छति । तावत्कालेन गच्छामि योजनानामहं शतम्

যিমান সময়ত তোমাৰ হংস-বাহনে এক যোজন অতিক্ৰম কৰে, সেই একে সময়তে মই একশ যোজন গমন কৰোঁ।

Verse 30

तस्मान्निवर्तनं युक्तं मम वाक्येन ते विभो । दर्शयित्वा च मां विष्णोर्ज्येष्ठत्वं व्रज सांप्रतम्

সেয়ে, হে বিভো! মোৰ বাক্য অনুসৰি তোমাৰ নিবৃত্ত হওঁৱাই যুক্ত। হে বিষ্ণু! মোক সাক্ষী ৰূপে দেখুৱাই এতিয়াই গৈ তোমাৰ জ্যেষ্ঠত্ব স্থাপন কৰা।

Verse 31

ततो हृष्टमना भूत्वा गृहीत्वा तां चतुर्मुखः । पुनर्वर्षसहस्रांते भूमिपृष्ठमुपागतः । दर्शयामास तां विष्णोरेषा लिंगस्य मूर्धतः

তেতিয়া চতুৰ্মুখ ব্ৰহ্মা আনন্দিতচিত্ত হৈ সেই পুষ্প গ্ৰহণ কৰি, সহস্ৰ বৰ্ষৰ অন্তত পুনৰ পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠলৈ উপনীত হ’ল। তেওঁ বিষ্ণুক দেখুৱাই ক’লে, “এইটো লিঙ্গৰ মূৰ্ধৰ পৰা আনিছোঁ।”

Verse 32

मयाऽनीता शुभा माला लब्धश्चांतं चतुर्भुज । त्वया लब्धो न चासत्यं वद मे पुरुषोत्तम

(ব্ৰহ্মাই ক’লে:) “হে চতুৰ্ভুজ! মই এই শুভ মালা আনিছোঁ আৰু মই অন্ত পোৱা বুলি জানিলোঁ। তুমি নাপালা—সেয়ে, হে পুৰুষোত্তম, মোক সত্যকৈ কোৱা।”

Verse 33

विष्णुरुवाच । अनंतस्याप्रमेयस्य देवदेवस्य शूलिनः । नाहं शक्तः परं पारं गंतुं ब्रह्मन्कथंचन

বিষ্ণুৱে ক’লে: অনন্ত, অপ্ৰমেয়, দেৱদেৱ, ত্ৰিশূলধাৰী প্ৰভুৰ—হে ব্ৰহ্মা—মই কোনোপধ্যায়ে তেওঁৰ পৰম সীমালৈ যাব নোৱাৰোঁ।

Verse 34

यदि त्वयाऽस्य पर्यंतो लब्धो ब्रह्मन्कथंचन । तत्ते तुष्टिं गतो नूनं देवदेवो महेश्वरः

হে ব্ৰাহ্মণ, যদি তুমি কোনোপধ্যায়ে সত্যই তেওঁৰ পৰ্যন্ত (সীমা) লাভ কৰিছা, তেন্তে নিশ্চয় দেৱদেৱ মহেশ্বৰ তোমাত সন্তুষ্ট হৈছে।

Verse 35

नान्यथा चास्य पर्यंतो दृश्यते केन चित्क्वचित् । तस्माज्ज्येष्ठो भवाञ्छ्रेष्ठः कनिष्ठोऽहमसंशयम्

সঁচাকৈয়ে, তেওঁৰ পৰ্যন্ত (সীমা) আন কোনোভাৱে কাকো কেতিয়াও ক’তাও দেখা নাযায়। সেয়ে তুমি জ্যেষ্ঠ আৰু শ্ৰেষ্ঠ; মই কনিষ্ঠ—নিঃসন্দেহ।

Verse 36

पुलस्त्य उवाच । एतस्मिन्नेव काले तु भगवान्वृषभध्वजः । कोपं चक्रे महाराज ब्रह्माणं प्रति तत्क्षणात्

পুলস্ত্য ক’লে: সেই মুহূর্ততেই, হে মহাৰাজ, বৃষভধ্বজ ভগৱান—যাঁৰ ধ্বজত বৃষ—তৎক্ষণাৎ ব্ৰহ্মাৰ প্ৰতি ক্ৰুদ্ধ হ’ল।

Verse 37

अथाह दर्शनं गत्वा धिग्धिग्व्यर्थप्रजल्पक । मिथ्या प्रजल्पमानेन किमिदं साहसं कृतम्

তাৰ পিছত দৰ্শনত আহি তেওঁ ক’লে: ‘ধিক্ ধিক্, ব্যৰ্থ প্ৰলাপকাৰী! মিছাকৈ প্ৰলাপ কৰি তুমি এই কেনে দুঃসাহস কৰিলা?’

Verse 38

यस्मात्त्वया मृषा प्रोक्तं मम पर्यंतदर्शनम् । तस्मात्त्वं सर्ववर्णानां पूजार्हो न भविष्यसि

যিহেতু তুমি মিছাকৈ কৈছা যে তুমি মোৰ সীমাৰ দৰ্শন পাইছা, সেয়েহে তুমি সকলো বৰ্ণৰ দ্বাৰা পূজাৰ্হ নহ’বাঁ।

Verse 39

ये च त्वां पूजयिष्यंति मानवा मोह संयुताः । ते कृच्छ्रं परमं प्राप्य नाशं यास्यंति कृत्स्नशः

আৰু যিসকল মানৱ মোহে আচ্ছন্ন হৈ তোমাক পূজা কৰিব, তেওঁলোকে পৰম কষ্ট লাভ কৰি সম্পূৰ্ণৰূপে বিনাশলৈ যাব।

Verse 40

केतक्या च तथा प्रोक्तं यस्मात्तस्मात्सुदुष्टया । अस्या हि स्पर्शनाल्लोकः श्वपाकत्वं प्रयास्यति

আৰু কেতকীয়েও অতি দুষ্ট হৈ তেনেদৰেই কৈছিল; সেয়েহে তাইক কেৱল স্পৰ্শ কৰিলেই লোক শ্বপাক (বহিষ্কৃত) অৱস্থালৈ পৰিব।

Verse 41

एवं शापो तयोर्दत्त्वा देवः प्रोवाच केशवम् । प्रसन्नवदनो भूत्वा तदा तुष्टो महेश्वरः

এইদৰে সেই দুয়োকে শাপ দিয়া দেৱে কেশৱৰ সৈতে কথা ক’লে; তেতিয়া মহেশ্বৰ প্ৰসন্ন মুখে সন্তুষ্ট হ’ল।

Verse 42

भगवानुवाच । वासुदेव महाबाहो तुष्टस्तेऽहं महामते । सत्यसंभाषणादेव वरं वरय सुव्रत

ভগৱানে ক’লে: হে বাসুদেৱ, মহাবাহু, মহামতে! মই তোমাত সন্তুষ্ট। তোমাৰ সত্য বাক্যৰ বলতেই, হে সুব্ৰত, এটা বৰ বাছি লোৱা।

Verse 43

श्रीवासुदेव उवाच । एष एव वरः श्लाघ्यो यत्त्वं तुष्टो महेश्वरः । न चापुण्यवतां देव त्वं तुष्टिमधिगच्छसि । अवश्यं यदि मे देयो वरो देवेश्वर त्वया

শ্ৰী বাসুদেৱে ক’লে: হে মহেশ্বৰ, সৰ্বাধিক শ্লাঘ্য বৰ এইটোৱেই—আপুনি সন্তুষ্ট হোৱা। হে দেৱ, পুণ্যহীন লোকৰ ওপৰত আপুনি সন্তুষ্ট নহয়। তথাপি, হে দেৱেশ্বৰ, যদি আপোনাৰ দ্বাৰা মোক নিশ্চয়কৈ কোনো বৰ দিয়া লাগে…

Verse 44

लिंगमेतदनंताख्यं लघुतां नय मा चिरम् । येन सृष्टिर्भवेल्लोके व्याप्तं विश्वमनेन तु

‘অনন্ত’ নামে খ্যাত এই লিঙ্গটোক সঙ্কুচিত কৰি সৰু কৰা, বিলম্ব নকৰিবা; কিয়নো এই শক্তিৰ দ্বাৰাই জগতত সৃষ্টি হয় আৰু ইয়াৰ দ্বাৰাই সমগ্ৰ বিশ্ব ব্যাপ্ত।

Verse 45

पुलस्त्य उवाच । ततः संक्षिप्य तल्लिंगं लघु कृत्वा महेश्वरः । अब्रवीत्केशवं भूयः शृणु वाक्यमिदं हरे

পুলস্ত্য ক’লে: তাৰ পাছত মহেশ্বৰে সেই লিঙ্গ সঙ্কুচিত কৰি সৰু কৰিলে আৰু পুনৰ কেশৱক ক’লে—‘হে হৰি, মোৰ এই বাক্য শুনা।’

Verse 46

एतन्मेध्यतमे देशे लिंगं स्थापय मे हरे । पूजय त्वं विधानेन परं श्रेयः प्रपत्स्यसे

হে হৰি, এই অতি পবিত্ৰ দেশত মোৰ বাবে এই লিঙ্গ স্থাপন কৰা। বিধি অনুসাৰে পূজা কৰা; তেতিয়া তুমি পৰম শ্ৰেয় লাভ কৰিবা।

Verse 47

मम तेजोविनिर्दग्धः कृष्णत्वं हि यतो गतः । कृष्ण एव ततो नाम लोके ख्यातिं गमिष्यति

মোৰ তেজৰ অগ্নিত তুমি দগ্ধ হোৱাৰ ফলত তোমাৰ বৰ্ণ শ্যাম হৈ গ’ল। সেইবাবে ‘কৃষ্ণ’ নামটোৱেই জগতত খ্যাতি লাভ কৰিব।

Verse 48

कृष्णकृष्णेति ते नाम प्रातरुत्थाय मानवः । कीर्तयिष्यति यो भक्त्या स याति परमां गतिम्

যি মানুহে প্ৰভাতে উঠি ভক্তিভাৱে ‘কৃষ্ণ, কৃষ্ণ’ বুলি নাম কীৰ্তন কৰে, সি পৰম গতি লাভ কৰে।

Verse 49

पुलस्त्य उवाच । एवमुक्त्वा तमीशानस्तत्रैवांतरधीयत । वासुदेवोऽपि तल्लिंगं गृहीत्वाऽर्बुदपर्वते । निर्झरे स्थापयामास सुपुण्ये विमलोदके

পুলস্ত্য ক’লে: এইদৰে কৈ ঈশান তাতেই অন্তৰ্ধান হ’ল। আৰু বাসুদেৱেও সেই লিঙ্গ গ্ৰহণ কৰি অৰ্বুদ পৰ্বতত, অতি পুণ্য আৰু নিৰ্মল জলেৰে ভৰা ঝৰ্ণাত, স্থাপন কৰিলে।

Verse 50

कृष्णतीर्थं ततो जातं नाम्ना हि धरणीतले । शृणु पार्थिवशार्दूल तत्र स्नातस्य यत्फलम्

তাৰ পৰা ধৰণীতলত ই ‘কৃষ্ণতীৰ্থ’ নামে প্ৰসিদ্ধ হ’ল। শুনা, হে ৰাজশাৰ্দূল, তাত স্নান কৰিলে যি ফল লাভ হয়।

Verse 51

स्नात्वा कृष्णह्रदे पुण्ये तल्लिंगं पश्यते तु यः । सर्वतीर्थोद्भवं श्रेयः स मर्त्त्यो लभतेऽखिलम्

পুণ্যময় কৃষ্ণহ্ৰদত স্নান কৰি যি সেই লিঙ্গৰ দৰ্শন কৰে, সেই মৰ্ত্যলোকে থকা মানুহে সকলো তীৰ্থৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা সমগ্ৰ শ্ৰেয় সম্পূৰ্ণৰূপে লাভ কৰে।

Verse 52

तथा च सर्वदानानां निष्कामः प्राप्नुयात्फलम् । सकामोऽपि फलं चेष्टं यद्यपि स्यात्सुदुर्ल्लभम्

তদ্ৰূপে নিষ্কাম ব্যক্তি সকলো দানৰ ফল লাভ কৰে; আৰু সকাম হলেও ইচ্ছিত ফল পায়, যদিও সেয়া আন ঠাইত অতি দুৰ্লভ।

Verse 53

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन स्नानं तत्र समाचरेत् । य इच्छेच्छाश्वतं श्रेयो नात्र कार्या विचारणा

সেয়ে সকলো প্ৰয়াসেৰে তাত স্নান কৰা উচিত। যিয়ে চিৰস্থায়ী কল্যাণ কামনা কৰে—ইয়াত সন্দেহ বা দ্বিধা কৰাৰ প্ৰয়োজন নাই।

Verse 54

एकादश्यां महाराज निराहारो जितेन्द्रियः । यस्तत्र जागरं कृत्वा लिंगस्याग्रे सुभक्तितः

হে মহাৰাজ, একাদশীৰ দিনা যি নিৰাহাৰে থাকে, ইন্দ্ৰিয় সংযম কৰে, আৰু তাত শিৱলিঙ্গৰ আগত সত্য ভক্তিৰে ৰাতিভৰ জাগৰণ কৰে—

Verse 55

प्रभाते कुरुते श्राद्धं यस्तु श्रद्धासमन्वितः । पितृन्संतारयेत्सर्वान्पूर्वजैः सह धर्मवित्

আৰু যি শ্ৰদ্ধাৰে পৰিপূৰ্ণ হৈ প্ৰভাতত তাত শ্ৰাদ্ধ কৰে—ধৰ্মজ্ঞ হৈ—সেইজনেই পূৰ্বপুৰুষসহ সকলো পিতৃলোকক উদ্ধাৰ কৰে।

Verse 56

तिलान्कृष्णान्नरस्तत्र ब्राह्मणेभ्यो ददाति यः । ब्रह्महत्यादिभिः पापैः स मर्त्त्यो मुच्यते ध्रुवम्

যি মানুহে তাত ব্ৰাহ্মণসকলক ক’লা তিল দান কৰে, সেই মর্ত্যই ব্ৰহ্মহত্যা আদি পাপৰ পৰা নিশ্চয় মুক্ত হয়।

Verse 57

दर्शनादेव राजेन्द्र कृष्णतीर्थस्य मानवः । मुच्यते सर्वपापेभ्यो नात्र कार्या विचारणा

হে ৰাজেন্দ্ৰ, কেৱল কৃষ্ণতীৰ্থৰ দৰ্শন মাত্ৰেই মানুহ সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত হয়—ইয়াত বিচাৰ বা সন্দেহৰ প্ৰয়োজন নাই।