Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 1

Devanagari script

पुलस्त्य उवाच । ततो गच्छेन्नृपश्रेष्ठ देवं कोटीश्वरं परम् । यं दृष्ट्वा मानवः सम्यक्परां सिद्धिमवाप्नुयात्

Transliteration

pulastya uvāca | tato gacchennṛpaśreṣṭha devaṃ koṭīśvaraṃ param | yaṃ dṛṣṭvā mānavaḥ samyakparāṃ siddhimavāpnuyāt

Translation

পুলস্ত্য ক’লে: তেতিয়া, হে নৃপশ্ৰেষ্ঠ, পৰম দেৱতা কোটীশ্বৰলৈ গমন কৰা। যাক সম্যক দৰ্শন কৰিলে মানুহে পৰম সিদ্ধি লাভ কৰে।

Word by Word

• पुलस्त्यः: Pulastya
• पुलस्त्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुलस्त्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• ततः: then
• ततः: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अपादान/क्रमवाचक-अव्यय (then/from there)

• गच्छेत्: should go
• गच्छेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; आदेश/विधानार्थे

• नृपश्रेष्ठ: O best of kings
• नृपश्रेष्ठ: Sambodhana (Vocative/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: नृप + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

• देवम्: the god
• देवम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन

• कोटीश्वरम्: Kotiśvara
• कोटीश्वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कोटि + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन

• परम्: supreme
• परम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (देवं/कोटीश्वरम्)

• यम्: whom
• यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धि-सर्वनाम (relative)

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: दृश् (धातु) → दृष्ट्वा (क्त्वान्त)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययीभाव-रूप (gerund/absolutive), पूर्वकालिक क्रिया

• मानवः: a man
• मानवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मानव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• सम्यक्: properly
• सम्यक्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सम्यक् (अव्यय)
• Form: क्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)

• पराम्: supreme
• पराम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (सिद्धिम्)

• सिद्धिम्: attainment/perfection
• सिद्धिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सिद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन

• अवाप्नुयात्: may attain
• अवाप्नुयात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अव + आप् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

Speaker

Pulastya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Koṭīśvara

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Nṛpaśreṣṭha (a king)

Visual Art Cues

Scene: Pulastya instructs the king to proceed to the supreme Koṭīśvara; a pilgrim approaches a radiant liṅga-shrine amid the rocky Arbuda landscape.

Characters & Entities

• Pulastya
• Koṭīśvara
• King (Nṛpaśreṣṭha)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Right darśana of a celebrated Śiva-linga/deity at a famed site is taught as a direct cause of supreme spiritual accomplishment.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Koṭīśvara, a major sacred Śaiva destination within the Arbuda Khaṇḍa’s pilgrimage landscape.

What ritualistic prescription is mentioned?

Gamana and darśana: traveling to Koṭīśvara and performing proper reverential viewing (darśana).