Adhyaya 88
এই অধ্যায়ত ঋষিসকলে সূতক সোধে—আগতে চাৰিখন স্থানীয় ৰক্ষক দেৱতাৰ মাজত উল্লিখিত অম্বা‑বৃদ্ধাৰ মাহাত্ম্য, তেখেতৰ যাত্ৰা‑ব্ৰতৰ উৎপত্তি আৰু প্ৰভাৱ বিস্তাৰে ক’বলৈ। সূতে কয়—ৰাজা চমৎকাৰ নগৰ স্থাপন কৰোঁতে হাটকেশ্বৰ‑ক্ষেত্ৰৰ ৰক্ষাৰ বাবে চাৰিখন দেৱতাৰ বিধিপূৰ্বক প্ৰতিষ্ঠা কৰে। সেই বংশত অম্বা আৰু ‘বৃদ্ধা’ নামৰ দুগৰাকী নাৰী বৈদিক বিধিৰে কাশীৰাজক বিবাহ কৰে। কালযৱনসকলৰ সৈতে যুদ্ধত ৰজা নিহত হোৱাৰ পাছত, স্বামীৰ শত্রুনাশ আৰু ৰক্ষাৰ অভিপ্ৰায়ে দুয়ো বিধৱাই হাটকেশ্বৰ‑ক্ষেত্ৰলৈ গৈ দীঘলীয়া সময় দেৱী‑আৰাধনা আৰু তপস্যা কৰে। তেওঁলোকৰ হোমাগ্নিৰ পৰা উগ্ৰ শক্তি প্ৰকাশ পায়; তাৰ পাছত বহু মুখ‑বহু বাহু, নানা অস্ত্ৰ‑বাহন আৰু বিচিত্ৰ স্বভাৱযুক্ত অসংখ্য ‘মাতৃ’ শক্তিৰ বৃহৎ গোট প্ৰাদুৰ্ভূত হয়। তেওঁলোকে শত্রুসেনাক পৰাভূত কৰি ভক্ষণ কৰি তেওঁলোকৰ ৰাজ্য ধ্বংস কৰে আৰু পাছত নিজ স্থানলৈ উভতি যায়। মাতৃগণে বাসস্থান আৰু আহাৰ বিচাৰিলে অম্বা‑বৃদ্ধাই কিছুমান ধৰ্মীয় নিয়ম‑নিষেধ স্থিৰ কৰে—অধৰ্মাচাৰী, পাপী, দেৱ‑ব্ৰাহ্মণদ্ৰোহী আদি ‘ভক্ষ্য’ বুলি গণ্য হ’ব—এইদৰে মানৱ আচৰণৰ সীমা নিৰ্ধাৰিত হয়। শেষত ৰজাই দেৱীসকলৰ বাবে ভব্য নিবাস নিৰ্মাণ কৰে। ফলশ্ৰুতিত কোৱা হৈছে—প্ৰভাতে মুখদৰ্শন, কাৰ্যৰ আৰম্ভ‑শেষত পূজা আৰু নিৰ্দিষ্ট তিথিত অৰ্পণে ৰক্ষা, ইষ্টসিদ্ধি আৰু কণ্টকৰহিত (অবিঘ্ন) জীৱন লাভ হয়।
Shlokas
Verse 1
ऋषय ऊचुः । यास्त्वया देवताः प्रोक्ताश्चतस्रः सूतनंदन । चमत्कारी महित्था च महालक्ष्मीस्तथाऽपरा
ঋষিসকলে ক’লে: হে সূতনন্দন! তুমি চাৰিগৰাকী দেৱীৰ কথা কৈছা—চমৎকাৰী, মহিত্থা, আৰু আন এগৰাকী মহালক্ষ্মী।
Verse 2
अंबावृद्धा चतुर्थी च तासां तिस्रः प्रकीर्तिताः । विस्तरेण चतुर्थी च अंबावृद्धा न कीर्तिता
আপুনি অম্বাৱৃদ্ধা আৰু চতুৰ্থীক চতুৰ্থী বুলি উল্লেখ কৰিলে, কিন্তু তাত কেৱল তিনিটাৰহে বৰ্ণনা কোৱা হ’ল। চতুৰ্থী আৰু অম্বাৱৃদ্ধাৰ বিস্তৃত কীৰ্তন কৰা নহ’ল।
Verse 3
एतस्याः सर्वमाचक्ष्व प्रभावं सूतसंभव । केनैषा निर्मिता यात्रा सर्वं विस्तरतो वद
হে সূত, সূত-বংশসম্ভৱ, এই (শক্তি)-ৰ মহিমা সম্পূৰ্ণকৈ আমাক কোৱা। কোনে এই যাত্ৰা স্থাপন কৰিলে? সকলো কথা বিস্তাৰতে বৰ্ণনা কৰা।
Verse 4
सूत उवाच । एषा तपोमयी शक्तिरम्बावृद्धा सुरेश्वरी । यथात्र संस्थिता पूर्वं तत्सर्वं श्रूयतां मम
সূতে ক’লে: এই শক্তি তপস্যাময়ী—অম্বাৱৃদ্ধা, দেৱীসকলৰ অধীশ্বৰী। পূৰ্বকালত ই ইয়াত কেনেকৈ প্ৰতিষ্ঠিত হৈছিল, সেই সকলো মোৰ পৰা শুনা।
Verse 5
चमत्कारमहीपेन पुरमेतद्यदा कृतम् । तदा तद्रक्षणार्थाय निर्मिता भावितात्मना । चतस्रो देवता ह्येताः संमतेन द्विजन्मनाम्
যেতিয়া আশ্চৰ্য মহীপতিয়ে এই নগৰ স্থাপন কৰিলে, তেতিয়া সেই ভাবিত-আত্মা শাসকে ইয়াৰ ৰক্ষাৰ্থে—দ্বিজসকলৰ সন্মতিত—এই চাৰিগৰাকী দেৱতা প্ৰতিষ্ঠা কৰিলে।
Verse 6
अथ तस्य महीपस्य अंबानामाभवत्सुता । तथान्या वृद्धसंज्ञा च रूपौदार्यगुणान्विते
তাৰ পাছত সেই মহীপতিৰ অম্বা নামৰ এগৰাকী কন্যা হ’ল; আৰু আন এগৰাকী ‘বৃদ্ধা’ নামে পৰিচিত হ’ল—দুয়ো গৰাকী ৰূপ, উদাৰতা আৰু উত্তম গুণে বিভূষিতা।
Verse 7
उभे ते काशिराजेन परिणीते द्विजोत्तमाः । गृह्योक्तेन विधानेन देवविप्राग्निसंनिधौ
হে দ্বিজোত্তম! কাশীৰ ৰজাই গৃহ্য-প্ৰথাত কোৱা বিধি অনুসাৰে, দেৱতা, ব্ৰাহ্মণ আৰু পবিত্ৰ অগ্নিৰ সান্নিধ্যত, তেওঁলোক দুয়োৰে বিবাহ সম্পন্ন কৰালে।
Verse 8
कस्यचित्त्वथ कालस्य काशिराजस्य भूपतेः । तैः कालयवनैः सार्धमभवत्संगरो महान्
কিছু কাল পাৰ হোৱাৰ পাছত, কাশীৰ সেই ভূপতিৰ বাবে সেই কালে-যৱনসকলৰ সৈতে এক মহাসংগ্ৰাম উদ্ভৱ হ’ল।
Verse 9
अथ तैर्निहतः संख्ये सभृत्यबलवाहनः । हरलब्धवरै रौद्रैः काशिराजः प्रतापवान्
তাৰ পাছত ৰণক্ষেত্ৰত, ভৃত্য-সৈন্য-বাহনসহ প্ৰতাপী কাশীৰাজক হৰ (শিৱ)ৰ পৰা বৰ লাভ কৰা সেই ৰৌদ্ৰ ভয়ংকৰসকলে নিহিত কৰিলে।
Verse 10
अथांबा चैव वृद्धा च वैधव्यं प्राप्य दुःखदम् । हाटकेश्वरजं क्षेत्रं गत्वा ते वांछितप्रदम्
তেতিয়া অম্বা আৰু বৃদ্ধা, দুঃখদায়ক বৈধব্য লাভ কৰি, ইচ্ছিত বৰ দানকাৰী হাটকেশ্বৰ-উৎপন্ন সেই পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰলৈ গ’ল।
Verse 11
देव्या आराधने यत्नं कृतवत्यौ ततः परम् । नाशार्थं पतिशत्रूणां धृतवत्यौ शुभव्रतम्
তাৰ পাছত তেওঁলোক দুয়োৱে দেৱীৰ আৰাধনাত প্ৰচেষ্টা কৰিলে আৰু স্বামীৰ শত্রুসকলৰ বিনাশৰ বাবে শুভ ব্ৰত ধাৰণ কৰিলে।
Verse 12
यावद्वर्षशतं साग्रं न च तुष्टा सुरेश्वरी । ततो वैराग्यमासाद्य वांछंत्यौ स्वतनुक्षयम्
এশ বছৰৰো অধিক কাল গ’ল, তথাপি সুৰেশ্বৰী দেৱী সন্তুষ্ট নহ’ল। তেতিয়া বৈৰাগ্য লাভ কৰি তেওঁলোকে দুয়ো নিজৰ দেহ ক্ষয়, অৰ্থাৎ দেহত্যাগৰ কামনা কৰিলে।
Verse 13
मंत्रैराथर्वणैर्विप्राः क्षुरिकासूक्तसंभवैः । छित्त्वाच्छित्त्वा स्वमांसानि मंत्रपूतानि भक्तितः
ক্ষুৰিকাসূক্ত-সম্ভৱ আথৰ্বণ মন্ত্রেৰে বিপ্ৰসকলে ভক্তিভাৱে, মন্ত্রে পবিত্ৰ কৰা নিজৰ মাংসৰ অংশ বাৰে বাৰে কাটি যজ্ঞক্ৰিয়াত অৰ্পণ কৰিলে।
Verse 14
कृतवत्यौ ततो होमं सुसमिद्धे हुताशने । अग्निकुण्डात्ततस्तस्माश्चतुर्हस्ता शुभानना
তাৰ পাছত তেওঁলোকে সুপ্ৰজ্বলিত হুতাশনত হোম সম্পন্ন কৰিলে। তেতিয়া সেই অগ্নিকুণ্ডৰ পৰা চাৰিহাতীয়া, শুভমুখী দেৱী প্ৰকট হ’ল।
Verse 15
श्वेतवस्त्रा विनिष्क्रांता नारी बालार्कसव्रिभा । तथान्या च सुनेत्रास्या तप्तहाटकसन्निभा
শ্বেত বস্ত্ৰ পৰিধান কৰা এগৰাকী নাৰী ওলাই আহিল, নবোদিত সূৰ্যৰ দৰে দীপ্তিময়। আৰু আন এগৰাকীও প্ৰকট হ’ল—সুন্দৰ নয়নযুক্তা, উত্তপ্ত সোনাৰ দৰে উজ্জ্বল।
Verse 16
तस्मात्कुण्डाद्विनिष्क्रांता धृतखड्गा भयावहा । साऽपरापि तथारूपा शक्तिः परमदारुणा
সেই কুণ্ডৰ পৰা আন এগৰাকী ওলাই আহিল, খড়্গ ধাৰণ কৰা, দৰ্শনে ভয়ংকৰ। আৰু তেনেই ৰূপৰ আন এগৰাকী শক্তিও প্ৰকট হ’ল—অতিশয় প্ৰচণ্ড আৰু দাৰুণ।
Verse 17
प्रोचतुस्ते वरं हृत्स्थं प्रार्थ्यतामिति दुर्लभम्
তেওঁলোকে ক’লে— “তোমাৰ হৃদয়ত যি বৰ নিহিত, সেই বৰ প্ৰাৰ্থনা কৰা; যদিও সেয়া দুষ্প্ৰাপ্য।”
Verse 18
ते ऊचतुः । अस्माकं दयितो भर्त्ता काशिराजः प्रतापवान् । निहतः संगरे क्रुद्धैर्यवनैः कालपूर्वकैः
তেওঁলোকে ক’লে— “আমাৰ প্ৰিয় স্বামী, প্ৰতাপৱান কাশীৰাজ, ক্ৰুদ্ধ যৱনসকলে—যিসকলৰ কাল পূৰ্ণ হৈছিল—ৰণত নিহিত কৰিলে।”
Verse 19
युष्मदीय प्रसादेन यथा तेषां परिक्षयः । सञ्जायते महादेव्यौ तथा कार्यमसंशयम्
“হে দুই মহাদেৱী, তোমালোকৰ প্ৰসাদে তেওঁলোকৰ সম্পূৰ্ণ বিনাশ হওক—এই কাৰ্য নিশ্চয় কৰণীয়, সন্দেহ নাই।”
Verse 20
स्थातव्यं च तथात्रैव उभाभ्यामपि सादरम् । स्वपुरस्य प्ररक्षार्थमेतत्कृत्यं मतं हि नौ
“আৰু তোমালোক দুয়ো সাদৰে ইয়াতেই অৱস্থান কৰা, আমাৰ নিজ নগৰৰ ৰক্ষাৰ্থে—এইয়েই আমাৰ মতে কৰ্তব্য।”
Verse 21
तयोस्तद्वचनं श्रुत्वा उभे ते देवते ततः । संप्रोच्य बाढमित्येवं तस्मिन्कुण्डे व्यवस्थिते
তেওঁলোকৰ বাক্য শুনি সেই দুই দেৱীয়ে ক’লে— “বাঢ়ম্, তেনেহ’লে তেনেই হওক,” আৰু সেই কুণ্ডতেই অৱস্থিত হ’ল।
Verse 22
एतस्मिन्नंतरे तस्मात्कुण्डाच्छतसहस्रशः । निष्क्रांताः संख्यया हीना मातरो नैकरूपिकाः
সেই মুহূর্ততে সেই কুণ্ডৰ পৰা শত-সহস্ৰে মাতৃকা দেবীসকল ওলাই আহিল—গণনাৰ অতীত, নানা ৰূপধাৰী।
Verse 23
एका गजमुखी तत्र तथान्या तुरगानना । सारमेय मुखाश्चान्याः पक्षिच्छागमुखाः पराः
তাত এজনীৰ গজমুখ আছিল, আন এজনীৰ অশ্বমুখ; কিছুমানৰ কুকুৰ-মুখ, আৰু কিছুমানৰ পক্ষী আৰু ছাগ-মুখ আছিল।
Verse 24
तिर्यञ्च वपुषश्चान्या वक्त्रैर्मानुषसंभवैः । त्रिशीर्षाः पञ्चशीर्षाश्च दशशीर्षास्तथा पराः
কিছুমানৰ দেহ তিৰ্যক-পশুৰ দৰে আছিল, কিন্তু মুখ মানৱজাতৰ দৰে; আন কিছুমান ত্ৰিশীৰ্ষ, কিছুমান পঞ্চশীৰ্ষ, আৰু কিছুমান দশশীৰ্ষো আছিল।
Verse 25
गुह्य स्थानस्थितैर्वक्त्रैरेकाश्चान्या हृदिस्थितैः । पार्श्वसंस्थैः स्थिताश्चान्या अन्याः पृष्ठिगतैर्मुखैः
কিছুমানৰ মুখ গোপন স্থানত স্থাপিত আছিল, কিছুমানৰ মুখ বক্ষ-হৃদয়ত; কিছুমানৰ মুখ পাৰ্শ্বত, আৰু কিছুমানৰ মুখ পিঠিত স্থিত আছিল।
Verse 26
एकहस्ता द्विहस्ताश्च पञ्चहस्तास्तथापराः । अन्या विंशतिहस्ताश्च विहस्ताश्च तथापराः
কিছুমান একহস্তা, কিছুমান দ্বিহস্তা, আৰু আন কিছুমান পঞ্চহস্তা আছিল; কিছুমান বিংশতিহস্তা, আৰু কিছুমান হস্তবিহীনো আছিল।
Verse 27
बहुपादा विपादाश्च एकपादास्तथापराः । तथान्याश्चार्धपादाश्च अधोवक्त्रा विभीषणाः
কিছুমানৰ বহুটা পা আছিল, কিছুমানৰ দুটা, আৰু আন কিছুমানৰ এটা পা। কিছুমানৰ আধা পা আছিল, আৰু কিছুমান ভয়ংকৰ—যাৰ মুখ অধোমুখী আছিল।
Verse 28
एकनेत्रा द्विनेत्राश्च त्रिनेत्राश्च तथापराः । काश्चिद्गजसमारूढा हयारूढास्तथापराः
কিছুমান একচকু, কিছুমান দ্বিচকু, আৰু আন কিছুমান ত্ৰিচকু আছিল। কিছুমান হাতীৰ ওপৰত আৰূঢ় আছিল, আৰু আন কিছুমান ঘোঁৰাৰ ওপৰত আৰূঢ় আছিল।
Verse 29
वृषवानरसिंहाजव्याघ्रसर्पास्थिताः पराः । गोधाश्वरासभारूढास्तथा च विहगाश्रिताः
আন কিছুমান বৃষ, বান্দৰ, সিংহ, ছাগল, বাঘ আৰু সাপৰ ওপৰত আসীন আছিল। কিছুমান গোধা, ঘোঁৰা আৰু গাধাৰ ওপৰত আৰূঢ় আছিল, আৰু কিছুমান পখীৰ আশ্ৰয়ে স্থিত আছিল।
Verse 30
कूर्मकुक्कुटसर्पादिसमारूढाः सहस्रशः । प्रकुर्वंत्यो रुदन्त्यश्च गायन्त्यश्च तथा पराः । नृत्यंत्यश्च हसंत्यश्च क्रीडासक्ताः परस्परम्
কূৰ্ম, কুক্কুট, সাপ আদি ওপৰত সহস্ৰ সহস্ৰ আৰূঢ় হৈ—কিছুমান উন্মত্ত আচৰণ কৰিছিল, কিছুমান কান্দিছিল, আৰু আন কিছুমান গাইছিল। কিছুমান নাচিছিল আৰু হাঁহিছিল, পৰস্পৰে ক্ৰীড়াত মগ্ন আছিল।
Verse 32
ह्रस्वदन्त्यो विदंत्यश्च दीर्घदन्त्यो विभीषणाः । गजदंत्यस्तथैवान्या लोहदंत्योभयावहाः
কিছুমানৰ সৰু দাঁত আছিল, কিছুমান দাঁতবিহীন, আৰু আন কিছুমানৰ দীঘল দাঁত ভয়ংকৰ আছিল। কিছুমানৰ হাতীৰ দৰে দন্ত আছিল, আৰু কিছুমানৰ লোহাৰ দাঁত—ভীতি সঞ্চাৰক।
Verse 33
लंबकर्ण्यो विकर्ण्यश्च शूर्पकर्ण्यस्तथा पराः । शंकुकर्ण्यः कुकर्ण्यश्च बहुकर्ण्यः सुकर्णिकाः
কিছুমানৰ কাণ লম্বা আৰু ঝুলন্ত আছিল, কিছুমানৰ বিকৃত; আন কিছুমানৰ চালনি-সদৃশ কাণ। কিছুমানৰ শঙ্কু-আকাৰ কাণ, কিছুমানৰ কু-কাণ; আৰু কিছুমানৰ বহু কাণ বা সুন্দৰ কাণ আছিল।
Verse 34
एकवस्त्रा विवस्त्राश्च बहुवस्त्रास्तथा पराः । चर्मप्रावरणाश्चैव कथाप्रावरणान्विताः
কিছুমানে একেটা বস্ত্ৰ পিন্ধিছিল, কিছুমানে নগ্ন আছিল; আন কিছুমানে বহু বস্ত্ৰে আৱৃত। কিছুমানে চামৰাৰ আৱৰণ লৈছিল, আৰু আন কিছুমানে অদ্ভুত আৰু ভয়ংকৰ আৱৰণেৰে নিজকে ঢাকিছিল।
Verse 35
खङ्गहस्ताः शराहस्ताः कुंतहस्ताश्च भीषणाः । पाशहस्तास्तथैवान्याः प्रासचापकराः पराः । शूलमुद्गरहस्ताश्च भुशुंडिकरभूषिताः
ভয়ংকৰাসকলৰ কিছুমানৰ হাতে খড়্গ, কিছুমানৰ হাতে শৰ, কিছুমানৰ হাতে কুন্তা আছিল। আন কিছুমানে পাশ ধাৰণ কৰিছিল; আন কিছুমানে প্ৰাস আৰু ধনু; আৰু আন কিছুমানে ত্ৰিশূল আৰু মুদ্গৰ ধৰি, হাতে অস্ত্ৰেৰে অলংকৃত আছিল।
Verse 36
अथ ताभ्यां तथाऽकर्ण्य ताः सर्वा हर्षसंयुताः । प्रस्थितास्तत्र ता यत्र ते कालयवनाः स्थिताः
তাৰ পাছত সেই দুজনৰ পৰা এইদৰে শুনি, তেওঁলোক সকলোৱে হর্ষেৰে পৰিপূৰ্ণ হ’ল। তেওঁলোক য’ত সেই কাল-যৱনাসকল অৱস্থান কৰিছিল, সেই ঠাইলৈ যাত্ৰা কৰিলে।
Verse 37
ततस्ते तत्समालोक्य बलं देवीसमुद्रवम् । रौद्र रूपधरं तीव्रं विकृतं विकृतैर्मुखैः
তেতিয়া তেওঁলোকে দেৱীসকলৰ সাগৰৰ ঢৌৰ দৰে উমলি অহা বাহিনী দেখিলে। সেই বল অতি ৰৌদ্ৰ, তীক্ষ্ণ আৰু ভয়ংকৰ ৰূপধাৰী, বিকৃত মুখেৰে বিকৃত হৈ আছিল।
Verse 38
विषण्णवदनाः सर्वे भयभीता समंततः । धावतो भक्षितास्ताभिर्देवताभिः सुनिर्दयम्
সকলোৰে মুখ বিষণ্ণ, চাৰিওফালে ভয়ত কঁপিছিল; সিহঁতে পলাই গ’ল, আৰু দৌৰি থাকোঁতেই সেই দেৱীসকলে নিৰ্দয়ভাৱে সিহঁতক ভক্ষণ কৰিলে।
Verse 39
बालवृद्धसमोपेतं तेषां राष्ट्रं दुरात्मनाम् । स्त्रीभिश्च सहितं ताभिर्देवताभिः प्रभक्षितम्
সেই দুষ্টচিত্ত লোকসকলৰ ৰাজ্য—শিশু, বৃদ্ধ আৰু নাৰীসকলসহ—সেই দেৱীসকলে সম্পূৰ্ণৰূপে ভক্ষণ কৰিলে।
Verse 40
एवं निर्वास्य तद्राष्ट्रं सर्वास्ता हर्षसंयुताः । भूय एव निजं स्थानं संप्राप्ता द्विजसत्तमाः
এইদৰে সেই ৰাজ্যৰ পৰা সিহঁতক উচ্ছেদ কৰি, সেই সকলো দিৱ্যসত্তা আনন্দেৰে পৰিপূৰ্ণ হৈ, হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠ, পুনৰ নিজৰ নিবাসলৈ উভতি গ’ল।
Verse 42
उद्वासितस्तथा सर्वो देशस्तेषां स वै महान् । सांप्रतं दीयतां कश्चिदाहारस्तृप्तिहेतवे । निवासाय ततः स्थानं किंचिच्चावेद्यतां हि नः
এইদৰে সিহঁতৰ সেই মহান দেশ সম্পূৰ্ণ উজাৰি শূন্য কৰা হ’ল। এতিয়া তৃপ্তিৰ কাৰণে আমাক কিছুমান আহাৰ দিয়া হওক; আৰু তাৰ পিছত বাস কৰিবলৈ কোনো স্থানো আমাক জনোৱা হওক।
Verse 43
देव्यावूचतुः । मर्त्यलोकेऽत्र या नार्यो गर्भवत्यः स्वपंति च । संध्याकालप्रकाशे च तासां गर्भोऽस्तु वो द्रुतम्
দেৱী দুগৰাকীয়ে ক’লে: ‘মর্ত্যলোকত যিসকল নাৰী গৰ্ভৱতী আৰু সন্ধ্যাৰ পোহৰত শুই থাকে—সিহঁতৰ গৰ্ভ তোমালোকৰ হোৱক, শীঘ্ৰই।’
Verse 44
रुदंत्यो या विनिर्यांति चत्वरेषु त्रिकेषु च । तासां गर्भस्तु युष्माकं संप्रदत्तः प्रभुज्यताम्
যিসকল মহিলাই কান্দি কান্দি চাৰি-আলি বা তিনি-আলিলৈ ওলাই আহে, তেওঁলোকৰ গৰ্ভ আপোনালোকক অৰ্পণ কৰা হৈছে; প্ৰদান কৰা হিচাপে গ্ৰহণ কৰক।
Verse 45
उच्छिष्टा याः प्रसर्पंति रमन्ते च स्वपंति च । तासां गर्भः समस्तानां युष्माकं भोज नाय वै
যিসকল মহিলাই উচ্ছিষ্ট অৱস্থাত (অশুচি হৈ) ঘূৰি ফুৰে, ক্ৰীড়া কৰে আৰু শয়ন কৰে, তেওঁলোকৰ সকলোৰে গৰ্ভ নিশ্চিতভাৱে আপোনালোকৰ খাদ্যৰ বাবে নিৰ্ধাৰিত।
Verse 46
सूतिकाभवने यस्मिन्नुच्छिष्टं चोपजायते । स बालकस्तु युष्माकं भोजनाय प्रकल्पितः
যি প্ৰসূতি গৃহত উচ্ছিষ্ট বা অশুচিতা সৃষ্টি হয়, সেই ঠাইৰ শিশুটি আপোনালোকৰ ভোজনৰ বাবে নিৰ্ধাৰিত বুলি ঘোষণা কৰা হৈছে।
Verse 47
न षष्ठीजागरो यस्य बालकस्य भविष्यति । स भविष्यति भोज्याय युष्माकं नात्र संशयः
যি শিশুৰ বাবে ষষ্ঠী-জাগৰণ (ষষ্ঠ নিশাৰ উপাসনা) পালন কৰা নহয়, সেই শিশু নিঃসন্দেহে আপোনালোকৰ ভোজনৰ বাবে হ’ব।
Verse 48
नाशं यास्यति वा यत्र पावकः सूतिकागृहे । स भविष्यति भोज्याय युष्माकं बालरूपधृक्
যি প্ৰসূতি গৃহত পবিত্ৰ অগ্নি নিৰ্বাপিত হয় বা নষ্ট হয়, তাত শিশু ৰূপ ধাৰণ কৰা সেইজন আপোনালোকৰ ভোজনৰ বাবে হ’ব।
Verse 49
मांगल्यैः संपरित्यक्तं यद्भवेत्सूतिकागृहम् । तस्मिन्यस्तिष्ठते बालः स युष्माकं प्रकल्पितः
যদি মঙ্গল-ক্ৰিয়া আৰু ৰক্ষাৰ বিধি ত্যাগ কৰি সুতিকা-গৃহ পৰিত্যক্ত হয়, তেন্তে তাত যি শিশু অৱস্থিত থাকে, সি তোমালোকৰ বাবে নিযুক্ত বুলি ঘোষণা কৰা হয়।
Verse 50
संध्यायां बालका ये वा स्वपंत्याकाशदेशगाः । ते सर्वे भोजनार्थाय युष्माकं संनिवेदिताः
সন্ধ্যাবেলাত আকাশৰ তলত খোলা ঠাইত শুই থকা যিসকল শিশু, তেওঁলোক সকলোকে আহাৰৰ বাবে তোমালোকৰ ওচৰত অৰ্পণ কৰা হৈছে।
Verse 51
यस्य जन्मदिने प्राप्ते वर्षांते क्रियते न च । मांगल्यं तस्य यद्गात्रं तद्युष्माकं प्रकल्पितम्
যাৰ জন্মদিন আহিলেও বছৰৰ অন্তত মঙ্গল-ক্ৰিয়া নকৰা হয়, তাৰ দেহত যি মঙ্গলত্ব আছে, সেয়া তোমালোকৰ বাবে নিৰ্ধাৰিত বুলি ঘোষণা কৰা হয়।
Verse 52
तैलाभ्यंगं नरः कृत्वा यश्च स्नानं करोति न । स दत्तो भोजनार्थाय युष्माकं नात्र संशयः
যি মানুহে তেল মালিশ কৰি স্নান নকৰে, সি আহাৰৰ বাবে তোমালোকৰ হাতত দিয়া হৈছে—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।
Verse 53
उच्छिष्टो यः पुमांस्तिष्ठेद्यो वा चत्वरमध्यगः । भक्षणीयः स सर्वाभिर्निर्विकल्पेन चेतसा
যি পুৰুষ উচ্ছিষ্ট-অশুচিতাত থিয় হৈ থাকে, বা যি চৌমুখৰ মাজত থিয় হয়, সি তোমালোক সকলোৰে দ্বাৰা নিঃসংশয় চিত্তে ভক্ষণীয়।
Verse 54
रजस्वलां व्रजेद्यो वा पुरुषः काममोहितः । नग्नः शेते तथा स्नाति भक्षणीयः स सत्वरम्
যি পুৰুষ কাম-মোহত বিভ্ৰান্ত হৈ ৰজস্বলা নাৰীৰ ওচৰলৈ যায়, অথবা নগ্ন হৈ তেনেদৰে শুই স্নান কৰে, সি তৎক্ষণাৎ ভক্ষণীয় বুলি গণ্য হয়।
Verse 55
दक्षिणाभिमुखो रात्रौ यश्च स्नाति विमूढधीः । शेते च शयने सोऽपि भक्षणीयश्च सत्वरम्
যি বিমূঢ়বুদ্ধি ৰাতি দক্ষিণাভিমুখে স্নান কৰে আৰু তেনেদৰে অনুচিতভাৱে শয্যাত শুই থাকে, সিও তৎক্ষণাৎ ভক্ষণীয় বুলি কোৱা হৈছে।
Verse 56
उदङ्मुखश्च यो रात्रौ दिवा वा दक्षिणामुखः । मूत्रोत्सर्गं पुरीष वा प्रकुर्याद्भक्ष्य एव सः
যি ৰাতি উত্তৰমুখে, অথবা দিনা দক্ষিণমুখে, মূত্ৰ বা পুৰীষ ত্যাগ কৰে, সি নিশ্চয়েই ভক্ষণীয় বুলি ঘোষিত হয়।
Verse 57
यः कुर्याद्रजनीवक्त्रे दधिसक्तुप्रभक्षणम् । अंत्यजाभिगमं चाथ भक्षणीयो द्रुतं हि सः
যি ৰাত্ৰিৰ মুখত (সন্ধিক্ষণে) দধি-মিশ্ৰিত সক্তু ভক্ষণ কৰে আৰু নিষিদ্ধ যৌন-সংগমত লিপ্ত হয়, সি সঁচাকৈয়ে শীঘ্ৰে ভক্ষণীয় হয়।
Verse 58
सूत उवाच । एवं ताभ्यां तदा प्रोक्ता देवतास्ताः समंततः । परिवार्य तदा तस्थुः संप्रहृष्टेन चेतसा
সূতে ক’লে: এইদৰে সেই দুজনাৰ দ্বাৰা উপদেশ পোৱা পাছত, চাৰিওফালে থকা দেৱতাসকল একত্ৰিত হৈ আনন্দচিত্তে ঘেৰি ধৰি তেতিয়া থিয় হৈ ৰ’ল।
Verse 59
एतस्मिन्नंतरे राजा चमत्कारः प्रतापवान् । प्रासादं निर्ममे ताभ्यां कैलासशिखरोपमम्
ইতিমধ্যে প্ৰতাপৱান ৰজা চমৎকাৰয়ে সেই দুজনৰ বাবে কৈলাস-শিখৰৰ সদৃশ এক প্ৰাসাদ নিৰ্মাণ কৰিলে।
Verse 60
ततः प्रभृति ते ख्याते क्षेत्रे तत्र महोदये । अंबावृद्धाभिधाने च पुररक्षापरे सदा
সেই সময়ৰ পৰা মহোদয়যুক্ত সেই পুণ্য ক্ষেত্ৰত, ‘অম্বাৱৃদ্ধা’ নামে ঠাইত, তেওঁলোক দুজন খ্যাত হ’ল আৰু সদায় নগৰ-ৰক্ষাত নিয়োজিত থাকিল।
Verse 61
यः पुमान्प्रातरुत्थाय ताभ्यां पश्यति चाननम् । तस्य संवत्सरंयावन्न च च्छिद्रं प्रजायते
যি পুৰুষে প্ৰাতে উঠি সেই দুজনৰ মুখদৰ্শন কৰে, তাৰ বাবে বছৰৰ জুৰি কোনো ‘চ্ছিদ্ৰ’—অপকাৰ বা অমঙ্গল—উৎপন্ন নহয়।
Verse 62
वृद्ध्यादौ वाथ चांते वा ताभ्यां पूजां करोति यः । न तस्य जायते च्छिद्रं कथंचिदपि भूतले
যি জনে বৃদ্ধি-আৰম্ভত বা পুনৰ অন্তত সেই দুজনৰ পূজা কৰে, পৃথিৱীত কেতিয়াও তাৰ কোনো ‘চ্ছিদ্ৰ’—বিপদ—উৎপন্ন নহয়।
Verse 63
यात्राकाले पुमान्यश्च ताभ्यां पूजां समाचरेत् । स वांछितफलं प्राप्य शीघ्रं स्वगृहमाप्नुयात्
আৰু যি পুৰুষে যাত্ৰাৰ সময়ত সেই দুজনৰ বিধিমতে পূজা কৰে, সি ইচ্ছিত ফল লাভ কৰি শীঘ্ৰে নিজৰ ঘৰলৈ উভতি আহে।
Verse 64
सदाष्टम्यां चतुर्दश्यां यस्ताभ्यां बलिमाहरेत् । स कामानाप्नुयादिष्टानिह प्रेत्य च सद्गतिम्
যি সদা অষ্টমী আৰু চতুৰ্দশীত সেই দুয়ো দেবতাৰ উদ্দেশে বলি (আচাৰ্য্যিক নিবেদন) আগবঢ়ায়, সি এই লোকত ইষ্ট কামনা লাভ কৰে আৰু মৃত্যুৰ পাছত সদ্গতি প্ৰাপ্ত হয়।
Verse 65
यो महानवमीसंज्ञे दिवसे श्रद्धयान्वितः । ताभ्यां समाचरेत्पूजां स सदा स्यादकण्टकी
যি মহানৱমী নামে পৰিচিত দিনটোত শ্ৰদ্ধাৰে সৈতে সেই দুয়ো দেবতাৰ পূজা সম্পন্ন কৰে, সি সদায় দুঃখ-কণ্টক আৰু বাধা-বিঘ্নৰ পৰা মুক্ত থাকে।
Verse 88
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्येंऽबावृद्धामाहात्म्यवर्णनंनामाष्टाशीतितमोऽध्यायः
এইদৰে শ্ৰী স্কন্দ মহাপুৰাণৰ একাশি হাজাৰ শ্লোকযুক্ত সংহিতাৰ ষষ্ঠ ভাগ নাৰগৰখণ্ডৰ হাটকেশ্বৰ-ক্ষেত্ৰ-মাহাত্ম্যৰ অন্তৰ্গত ‘অম্বাৱৃদ্ধাৰ মাহাত্ম্য বৰ্ণনা’ নাম অষ্টাশীতিতম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।