Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 51

Devanagari script

यस्त्वां चानेन रूपेण दृष्ट्वा पृच्छां करिष्यति । किमेतद्ब्रह्मणो मूर्ध्नि भगवांस्त्रिपुरांतकः

Transliteration

yastvāṃ cānena rūpeṇa dṛṣṭvā pṛcchāṃ kariṣyati | kimetadbrahmaṇo mūrdhni bhagavāṃstripurāṃtakaḥ

Translation

আৰু যি কোনোবাই তোমাক এই ৰূপে দেখি সুধিব—‘হে ভগৱান ত্ৰিপুৰান্তক (শিৱ), ব্ৰহ্মাৰ মূৰ্ধ্নিত এইটো কি?’—

Word by Word

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन

• त्वाम्: you
• त्वाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चयबोधक (conjunction)

• अनेन: with this
• अनेन: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; ‘रूपेण’ इत्यस्य विशेषणम्

• रूपेण: by/with (this) form
• रूपेण: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: रूप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु) + त्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund), पूर्वकालिक क्रिया

• पृच्छाम्: a question
• पृच्छाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्रच्छ् (धातु) → पृच्छा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन

• करिष्यति: will do/ask
• करिष्यति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लृट्-लकार (भविष्यत्), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• किम्: what?
• किम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; प्रश्नवाचक

• एतत्: this
• एतत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘किम्’ इत्यस्य विशेषणम्

• ब्रह्मणः: of Brahmā
• ब्रह्मणः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन

• मूर्ध्नि: on the head
• मूर्ध्नि: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मूर्धन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन

• भगवान्: the Blessed Lord
• भगवान्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भगवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन

• त्रिपुरांतकः: destroyer of Tripura (Śiva)
• त्रिपुरांतकः: Karta (Apposition/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: त्रिपुर + अन्तक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (त्रिपुरस्य अन्तकः)

Speaker

Unspecified (contextual narrator/authority voice within Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Rudraśiraḥ (implied narrative locus)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A traveler sees a wondrous form/sign and asks: ‘What is this on Brahmā’s head, O Tripurāntaka?’—foregrounding Śiva’s presence and a symbolic ‘head’ motif (skull/mark/emanation).

Characters & Entities

• Brahmā
• Śiva (Tripurāntaka)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred curiosity and respectful questioning become gateways to receiving purāṇic meaning and merit.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse itself does not name the tīrtha; it frames an inquiry that leads into the tīrtha’s sacred account.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; the focus is on darśana (seeing) and praśna (asking) as preparatory acts for receiving the māhātmya.