Adhyaya 7
Nagara KhandaTirtha MahatmyaAdhyaya 7

Adhyaya 7

সূতে বৰ্ণনা কৰে—বিশ্বামিত্ৰে ঘোৰ তপস্যা আৰু দৃঢ় ধ্যান-সংকল্পে জলৈ প্ৰৱেশ কৰি ‘যুগ্ম সন্ধ্যা’ (দ্বিগুণ সন্ধ্যা) সৃষ্টি কৰিলে, যি আজিও অনুভৱযোগ্য বুলি কোৱা হয়। তাৰ পিছত তেওঁ দেৱগণ, আকাশচাৰী সত্তা, নক্ষত্ৰ-গ্ৰহ, মানুহ, নাগ, ৰাক্ষস, উদ্ভিদ, আনকি সপ্তৰ্ষি আৰু ধ্ৰুৱলৈকে—সমান্তৰালভাৱে আন এক সৃষ্টিজগত গঢ়ি তুলিলে। ফলত দুটা সূৰ্য, দুটা নিশাপতি আৰু দ্বিগুণ গ্ৰহ-নক্ষত্ৰমালা দেখা দিলে; দুটা আকাশীয় ব্যৱস্থাৰ প্ৰতিযোগিতাই লোকত ডাঙৰ বিভ্ৰান্তি আনিলে। ইন্দ্ৰ (শক্ৰ) আতংকিত হৈ দেৱসকলৰ সৈতে পদ্মাসন ব্ৰহ্মাৰ ওচৰলৈ গৈ বৈদিক শৈলীৰ স্তোত্ৰে স্তৱ কৰি নিবেদন কৰিলে—এই নতুন সৃষ্টি পুৰণি বিশ্বব্যৱস্থাক আচ্ছন্ন কৰাৰ আগতে হস্তক্ষেপ কৰা হওক। ব্ৰহ্মাই বিশ্বামিত্ৰক সম্বোধন কৰি দেৱলোকৰ বিনাশ নঘটিবলৈ সৃষ্টিৰ গতি থামাবলৈ ক’লে। বিশ্বামিত্ৰে চৰ্ত দিলে—ত্ৰিশঙ্কু যেন নিজৰ বৰ্তমান দেহসহ দিৱ্যলোক প্ৰাপ্ত কৰে। ব্ৰহ্মাই সন্মতি দি ত্ৰিশঙ্কুক ব্ৰহ্মলোক/ত্ৰিবিষ্টপলৈ লৈ গ’ল আৰু বিশ্বামিত্ৰৰ অভূতপূৰ্ব কৰ্মৰ প্ৰশংসা কৰিলে; কিন্তু এটা সীমাও ক’লে—এই সৃষ্টি স্থিৰ থাকিব, তথাপি যজ্ঞাদি কৰ্মৰ বাবে যোগ্য নহ’ব। শেষত ব্ৰহ্মা ত্ৰিশঙ্কুসহ প্ৰস্থান কৰে আৰু বিশ্বামিত্ৰ তপোস্থানত প্ৰতিষ্ঠিত হৈ থাকে।

Shlokas

Verse 1

। सूत उवाच । एवं ध्यायमानेन जलमाविश्य काम्यया । सृष्टं संध्याद्वयं तच्च दृश्यतेऽद्यापि वै द्विजाः

সূত ক’লে: এইদৰে ধ্যান কৰি, কাম্য ইচ্ছাৰে জলত প্ৰৱেশ কৰি, তেওঁ সংধ্যাৰ দুয়োটা কাল সৃষ্টি কৰিলে; হে দ্বিজসকল, যি আজিও দেখা যায়।

Verse 2

ततो देवगणाः सर्वे सृष्टास्तेन महात्मना । वैमानिकाश्च ये केचिन्नक्षत्राणि ग्रहास्तथा

তাৰ পিছত সেই মহাত্মাই সকলো দেৱগণ সৃষ্টি কৰিলে; আৰু যিসকল বৈমানিক দিৱ্য সত্তা আছে, লগতে নক্ষত্ৰ আৰু গ্ৰহসমূহো।

Verse 3

मनुष्योरगरक्षांसि वीरुधो वृक्षसंयुताः । सप्तर्षयो ध्रुवाद्याश्च ये चान्ये गगनेचराः

মানৱ, নাগ আৰু ৰাক্ষস উৎপন্ন হ’ল; লগতে লতা-গছ আৰু বৃক্ষসমূহো উদ্ভৱ হ’ল। সপ্তর্ষি, ধ্ৰুৱ আদি আৰু আকাশচাৰী আন সকলো সত্তাও প্ৰকাশ পালে।

Verse 4

एवं हि भगवान्सृष्ट्वा विश्वामित्रः स मन्युमान् । स्वकीयेष्वथ कृत्येषु योजयामास तांस्ततः

এইদৰে সৃষ্টি কৰি, ভগৱান বিশ্বামিত্ৰ—ক্ৰোধময় সংকল্পেৰে পূৰ্ণ—তাৰ পাছত তেওঁলোকক নিজৰ নিৰ্ধাৰিত কৰ্মত নিয়োজিত কৰিলে।

Verse 5

एतस्मिन्नेव काले तु द्वौ सूर्यो युगपद्दिवि । उदितौ रात्रिनाथौ च जाताश्च द्विगुणा ग्रहाः । द्विगुणानि च भान्येव सह सप्तर्षिभिर्द्विजाः

সেই সময়তেই আকাশত একেলগে দুটা সূৰ্য উদয় হ’ল; আৰু ৰাত্ৰিৰ দুজন নাথ—দুটা চন্দ্ৰ—ও প্ৰকাশ পালে। গ্ৰহসমূহ দ্বিগুণ হ’ল, আৰু উজ্জ্বল নক্ষত্ৰসমূহো—সপ্তর্ষিসহ, হে দ্বিজসকল।

Verse 6

एवं वियति ते सर्वे स्पर्द्धमानाः परस्परम् । दृश्यंते द्विगुणीभूता जनविभ्रमकारकाः

এইদৰে আকাশত তেওঁলোক সকলো দ্বিগুণ ৰূপে দেখা গ’ল, যেন পৰস্পৰে প্ৰতিযোগিতা কৰিছে; আৰু ই জনসাধাৰণক বিভ্ৰান্ত কৰিল।

Verse 7

एतस्मिन्नन्तरे शक्रः सह सर्वेर्दिवालयैः । जगाम तत्र यत्रास्ते भगवान्कमलासनः

ইতিমধ্যে শক্ৰ (ইন্দ্ৰ) সকলো দেৱলোকবাসীৰ সৈতে সেই ঠাইলৈ গ’ল, য’ত কমলাসন ভগৱান ব্ৰহ্মা অৱস্থান কৰি আছিল।

Verse 8

प्रोवाचाथ प्रणम्योच्चैः कृतांजलिपुटः स्थितः । स्तुतिं कृत्वा सुरैः सार्धं वेदोक्तैः स्तवनैर्द्विजाः

তেতিয়া তেওঁ গভীৰ প্ৰণাম কৰি, অঞ্জলি জোৰি থিয় হৈ উচ্চস্বৰে ক’লে—হে দ্বিজসকল, দেৱতাসকলৰ সৈতে বেদবিহিত স্তৱনেৰে স্তুতি নিবেদন কৰি।

Verse 9

सृष्टिः कृता सुरश्रेष्ठ विश्वामित्रेण सांप्रतम् । मनुष्ययक्षसर्पाणां देवगंधर्वरक्षसाम्

হে দেৱশ্ৰেষ্ঠ! বিশ্বামিত্ৰে এতিয়াই নতুন সৃষ্টিৰ সৃষ্টি কৰিছে—মানৱ, যক্ষ, সৰ্প, দেৱ, গন্ধৰ্ব আৰু ৰাক্ষসসকলৰ।

Verse 10

तस्माद्वारय तं गत्वा स्वयमेव पितामह । यावन्न व्याप्यते सर्वं तत्सष्ट्येदं चराचरम्

সেয়ে, হে পিতামহ ব্ৰহ্মা! তুমি নিজেই গৈ তেওঁক নিবাৰণ কৰা, যেতিয়ালৈকে সেই নতুন সৃষ্টিয়ে এই সমগ্ৰ চৰাচৰ জগত সম্পূৰ্ণৰূপে আচ্ছন্ন নকৰে।

Verse 11

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा तेनैव सहितो विधिः । गत्वोवाच जगन्मित्रं विश्वामित्रं मुनीश्वरम्

তেওঁৰ বাক্য শুনি, বিধাতা ব্ৰহ্মা তেওঁক সঙ্গ কৰি গৈ জগত-মিত্ৰ, মুনীশ্বৰ বিশ্বামিত্ৰক সম্বোধন কৰি ক’লে।

Verse 12

निवृत्तिं कुरु विप्रर्षे सांप्रतं वचनान्मम । सृष्टैर्यावन्न नश्यंति सर्वे देवाः सवासवाः

হে বিপ্ৰশ্ৰেষ্ঠ! মোৰ বাক্য অনুসাৰে এতিয়াই নিবৃত্ত হওঁক, সৃষ্টিৰ ফলত ইন্দ্ৰসহ সকলো দেৱতা বিনাশ নোহোৱালৈকে।

Verse 13

विश्वामित्र उवाच । अनेनैव शरीरेण त्रिशंकुर्नृपसत्तमः । यदि गच्छति ते लोके तत्सृष्टिं न करोम्यहम्

বিশ্বামিত্ৰ ক’লে: যদি ত্ৰিশঙ্কু, নৃপশ্ৰেষ্ঠ, এই একে দেহে তোমাৰ লোকলৈ যায়, তেন্তে মই সেই নতুন সৃষ্টিৰচনা নকৰোঁ।

Verse 14

ब्रह्मोवाच । एष गच्छतु भूपालो मया सह त्रिविष्टपम् । अनेनैव शरीरेण त्वत्प्रसादान्मुनीश्वर

ব্ৰহ্মাই ক’লে: হে মুনীশ্বৰ, তোমাৰ প্ৰসাদত এই ভূপাল মোৰ সৈতে এই একে দেহে ত্ৰিৱিষ্টপ (স্বৰ্গ)লৈ যাওক।

Verse 15

विरामं कुरु सृष्टेस्त्वं नैतदन्यः करिष्यति । न कृतं केनचिल्लोके तत्कर्म भवता कृतम्

এতিয়া সৃষ্টিকাৰ্যত তুমি বিরাম দিয়া; এই কাম আন কেহে কৰিব নোৱাৰে। জগতত কেতিয়াও নকৰা কৰ্ম—সেই কৰ্ম তুমি সম্পন্ন কৰিলা।

Verse 17

तथाऽक्षयास्तु मे देव सृष्टिस्तव प्रसादतः । या कृता न करिष्यामि भूयो ऽन्यां पद्मसंभव

তথাস্তु। হে দেৱ, তোমাৰ প্ৰসাদত মোৰ সৃষ্টিটো অক্ষয় হৈ থাকক। হে পদ্মসম্ভৱ, যি সৃষ্টি কৰা হ’ল, মই পুনৰ আন সৃষ্টি নকৰোঁ।

Verse 18

व्रह्मोवाच । भविष्यति ध्रुवा विप्र सृष्टिर्या भवता कृता । परं सर्वेषु कृत्येषु यज्ञार्हा न भविष्यति

ব্ৰহ্মাই ক’লে: হে বিপ্ৰ, তোমাৰ দ্বাৰা কৃত সৃষ্টি নিশ্চয় ধ্ৰুৱ হৈ থাকিব; কিন্তু সকলো ধৰ্মকাৰ্যত ই যজ্ঞত আহুতি গ্ৰহণৰ যোগ্য নহ’ব।

Verse 19

एवमुक्त्वा समादाय त्रिशंकुं प्रपितामहः । ब्रह्मलोकं गतो हृष्टो मुनिस्तत्रैव संस्थितः

এইদৰে কৈ প্ৰপিতামহ ব্ৰহ্মাই ত্ৰিশংকুক সংগ লৈ আনন্দিত হৈ ব্ৰহ্মলোকলৈ গ’ল; সেই মুনি তাতেই স্থিৰভাৱে অৱস্থিত থাকিল।