Adhyaya 69

Verse 2

। सूत उवाच । ततो निःक्षत्रिये लोके क्षत्त्रिण्यो वंशकारणात् । क्षेत्रजान्ब्राह्मणेभ्यश्च सुषुवुस्तनया न्वरान् । ते वृद्धिं च समासाद्य क्षेत्रजाः क्षत्रियोपमाः । जगृहुर्मेदिनीं वीर्यात्संनिरस्य द्विजोत्तमान्

সূত ক’লে: তাৰ পিছত জগতখন ক্ষত্ৰিয়শূন্য হ’লে, বংশ ৰক্ষাৰ কাৰণে ক্ষত্ৰিয় নাৰীয়ে ব্ৰাহ্মণসকলৰ দ্বাৰা ‘ক্ষেত্ৰজ’ ৰূপে উত্তম পুত্ৰ প্ৰসূত কৰিলে। সেই পুত্ৰসকল ডাঙৰ হৈ, ক্ষেত্ৰজ হ’লেও ক্ষত্ৰিয়সদৃশ হৈ উঠিল; আৰু বীৰ্যবলে পৃথিৱী দখল কৰি শ্ৰেষ্ঠ দ্বিজসকলক তাড়ি দিলে।

Verse 3

ततस्ते ब्राह्मणाः सर्वे परिभूतिपदं गताः । प्रोचुर्भार्गवमभ्येत्य दुःखेन महतान्विताः

তাৰ পিছত সেই সকলো ব্ৰাহ্মণ অপমানৰ অৱস্থালৈ পৰিল। মহাদুঃখে আচ্ছন্ন হৈ তেওঁলোকে ভাৰ্গৱ (ৰাম) ওচৰলৈ গৈ কাতৰে কথা ক’লে।

Verse 5

रामराम महाबाहो या त्वया वसुधा च नः । वाजिमेधे मखे दत्ता क्षत्रियैः सा हता बलात् । तस्मान्नो देहि तां भूयो हत्वा तान्क्षत्रियाधमान् । कुरु श्रेयोऽभिवृद्धिं तां यद्यस्ति तव पौरुषम्

“ৰাম ৰাম, মহাবাহো! অশ্বমেধ যজ্ঞত তুমি আমাক যি বসুধা দান কৰিছিলা, সেয়া ক্ষত্ৰিয়সকলে বলপূৰ্বক হৰণ কৰিলে। সেয়ে সেই ভূমি আমাক পুনৰ দিয়া—সেই অধম ক্ষত্ৰিয়সকলক সংহাৰ কৰি। যদি তোমাৰ পুৰুষাৰ্থ সত্য, তেন্তে আমাৰ মঙ্গল আৰু তাৰ পুনৰুদ্ধাৰ সাধন কৰা।”

Verse 6

ततो रामः क्रुधाविष्टो भूयस्तैः शवरैः सह । पुलिन्दैर्मेदकैश्चैव क्षत्रियांताय निर्ययौ

তেতিয়া ৰাম ক্ৰোধে আৱিষ্ট হৈ, সেই শবৰসকলৰ সৈতে, আৰু পুলিন্দ আৰু মেদকসকলকো লগ লৈ, ক্ষত্ৰিয়বিনাশৰ উদ্দেশ্যে পুনৰ যাত্ৰা কৰিলে।

Verse 7

तत्रैव क्षत्रियान्हत्वा रक्तमादाय तद्बहु । तां गर्तां पूरयामास चकार पितृतर्पणम्

সেই ঠাইতেই ক্ষত্ৰিয়সকলক বধ কৰি, তেওঁলোকৰ বহু ৰক্ত সংগ্ৰহ কৰি, সেই গৰ্ত ভৰাই দিলে আৰু পিতৃসকলৰ তৃপ্তিৰ বাবে পিতৃতৰ্পণ কৰিলে।

Verse 8

प्रददौ ब्राह्मणेभ्यश्च वाजिमेधे धरां पुनः । तैश्च निर्वासितस्तत्र जगामोदधिसंनिधौ

আৰু তেওঁ অশ্বমেধ যজ্ঞত পুনৰ ব্ৰাহ্মণসকলক ভূমি দান কৰিলে; কিন্তু তেওঁলোকেই তাত তেওঁক নিৰ্বাসিত কৰিলে, সেয়ে তেওঁ সাগৰৰ সন্নিধিলৈ গ’ল।

Verse 9

एवं तेन कृता पृथ्वी सर्वक्षत्त्रविवर्जिता । त्रिःसप्तवारं विप्रेंद्रा द्विजेभ्यश्च निवेदिता

এইদৰে তেওঁৰ দ্বাৰা পৃথিৱী সকলো ক্ষত্ৰিয়ৰ পৰা শূন্য কৰা হ’ল; আৰু হে বিপ্ৰশ্ৰেষ্ঠ, সেই ভূমি দ্বিজসকলক বাৰে বাৰে—একুশবাৰ—নিবেদন কৰা হ’ল।

Verse 10

तर्पिताः पितरश्चैव रुधिरेण महात्मना । प्रतिज्ञा पालिता तस्माद्विकोपश्च बभूव सः

মহাত্মাজনে ৰুধিৰে পিতৃসকলক তৰ্পণ কৰি সন্তুষ্ট কৰিলে; সেয়ে তেওঁৰ প্ৰতিজ্ঞা পূৰ্ণ হ’ল, আৰু তাৰ পিছত তেওঁৰ তীব্ৰ ক্ৰোধ নিৱৃত্ত হ’ল।

Verse 11

एकविंशतिमे प्राप्ते ततश्च पितृतर्पणे । अशरीराऽभवद्वाणी खस्था पितृसमुद्भवा

একবিংশ দিন আহিলত, তেওঁ পিতৃসকলৰ তৰ্পণত ৰত থাকোঁতেই আকাশৰ পৰা পিতৃসম্ভূত এক অশৰীৰী বাণী উদ্ভৱ হ’ল।

Verse 12

रामराम महाभाग त्यजैतत्कर्म गर्हितम् । वयं ते तुष्टिमापन्नाः स्ववाक्यपरिपाल नात्

“ৰাম ৰাম, হে মহাভাগ! এই গৰ্হিত কৰ্ম ত্যাগ কৰা। নিজ বাক্য পালন কৰাত আমি তোমাত সন্তুষ্ট হ’লোঁ।”

Verse 13

यत्त्वया विहितं कर्म नैतदन्यः करिष्यति । न कृतं केनचित्पूर्वं पितृवैरसमुद्भवम्

“তুমি যি কৰ্ম গ্ৰহণ কৰিছা, সেয়া আন কেহে নকৰিব। পিতৃসকলৰ প্ৰতি বৈৰভাৱৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা এনে কৰ্ম পূৰ্বে কেহেও কৰা নাই।”

Verse 14

तस्मात्तुष्टा वयं वत्स दास्यामश्चित्त वांछितम् । प्रार्थयस्व द्रुतं तस्माद्दुर्लभं त्रिदशैरपि

“সেয়ে, হে বৎস প্ৰিয়, আমি সন্তুষ্ট; তোমাৰ চিত্তে যি বাঞ্ছা, সেয়া দিম। সোনকালে প্ৰাৰ্থনা কৰা, কিয়নো ই ত্ৰিদশসকলৰ বাবেও দুৰ্লভ।”

Verse 15

राम उवाच । पितरो यदि तुष्टा मे यच्छंति यदि वांछितम् । तस्मात्तीर्थमिदं पुण्यं मन्नाम्ना लोकविश्रुतम् । रक्तदोषविनिर्मुक्तं सेवितं वरतापसैः

ৰামে ক’লে: “যদি মোৰ পিতৃগণ সন্তুষ্ট হৈ মোৰ কামনা পূৰণ কৰে, তেন্তে এই পুণ্য তীৰ্থ মোৰ নামত জগতত প্ৰসিদ্ধ হওক—ৰক্তদোষমুক্ত আৰু উত্তম ব্ৰতধাৰী তপস্বীসকলে সেবিত।”

Verse 16

पितर ऊचुः । पितृतर्पणजा गर्ता त्वया येयं विनिर्मिता । रामह्रद इति ख्यातिं प्रयास्यति जगत्त्रये

পিতৃগণে ক’লে: “পিতৃতৰ্পণৰ পৰা উৎপন্ন এই গৰ্ত, যি তুমি নিৰ্মাণ কৰিলা, ত্ৰিলোকত ‘ৰামহ্ৰদ’ নামে খ্যাতি লাভ কৰিব।”

Verse 17

यत्र भक्तियुता लोकास्तर्पयिष्यंति वै पितॄन् । तेऽश्वमेधफलं प्राप्य प्रयास्यंति परां गतिम्

“সেই স্থানত ভক্তিযুক্ত লোকসকলে নিশ্চয় পিতৃগণক তৰ্পণ কৰিব; অশ্বমেধ যজ্ঞৰ ফল লাভ কৰি তেওঁলোকে পৰম গতি প্ৰাপ্ত হ’ব।”

Verse 18

कृष्णपक्षे चतुर्दश्यां मासि भाद्रपदे नरः । करिष्यति च यः श्राद्धं भक्त्या शस्त्रहतस्य च

“ভাদ্ৰপদ মাহৰ কৃষ্ণপক্ষৰ চতুৰ্দশীত যি নৰে ভক্তিসহ শ্ৰাদ্ধ কৰে—অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰে নিহতজনৰ বাবেও—”

Verse 19

अपि प्रेतत्वमापन्नं नरके वा समाश्रितम् । उद्धरिष्यति स प्रेतमपि पापसमन्वितम्

“মৃতজন প্ৰেতত্ব লাভ কৰি থাকিলেও বা নৰকত আশ্ৰয় ল’লেও, সেই নৰে পাপভাৰাক্ৰান্ত প্ৰেতকো উদ্ধাৰ কৰিব।”

Verse 20

सूत उवाच । एवमुक्त्वा तु रामं ते विरेमुस्तदनंतरम् । रामोऽपि च तपस्तेपे तत्रैव क्रोधवर्जितः

সূতে ক’লে: এইদৰে ৰামক কৈ তেওঁলোকে তাৰ পাছতে থমকি নাথাকি গুচি গ’ল। ৰামো তাতেই ক্ৰোধবর্জিত হৈ তপস্যা কৰিলে।

Verse 21

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन तत्र शस्त्रहतस्य च । तस्मिन्दिने प्रकर्तव्यं श्राद्धं श्रद्धासमन्वितैः

সেয়ে সৰ্বপ্ৰয়াসে, তাত—অস্ত্ৰাহত লোকৰ বাবেও—সেই দিনাই, শ্ৰদ্ধাযুক্ত জনে শ্ৰাদ্ধ কৰ্তব্য।

Verse 22

उपसर्ग मृतानां च सर्पाग्निविषबन्धनैः । तत्र मुक्तिप्रदं श्राद्धं दिने तस्मिन्नुदाहृतम्

আৰু উপসৰ্গে মৃত—সাপ, অগ্নি, বিষ বা বন্ধনত—তেওঁলোকৰ বাবেও, সেই দিনাই তাত কৰা শ্ৰাদ্ধক মুক্তিদায়ক বুলি ঘোষণা কৰা হৈছে।

Verse 23

यः पितॄंस्तर्पयेत्तत्र प्रेतपक्षे जलैरपि । स तेषामनृणो भूत्वा पितृलोके महीयते

যি কোনোবাই প্ৰেতপক্ষে (পিতৃপক্ষে) তাত পিতৃসকলক কেৱল জল-তৰ্পণেও তৃপ্ত কৰে, সি তেওঁলোকৰ ঋণমুক্ত হৈ পিতৃলোকে সন্মানিত হয়।

Verse 24

एतद्वः सर्वमाख्यातं रामह्रदसमुद्भवम् । माहात्म्यं ब्राह्मणश्रेष्ठाः सर्वपातकनाशनम्

হে ব্ৰাহ্মণশ্ৰেষ্ঠসকল, ৰামহ্ৰদ-সম্বন্ধীয় এই মাহাত্ম্য—সৰ্বপাপ নাশক—মই তোমালোকক সম্পূৰ্ণকৈ ক’লোঁ।

Verse 25

श्राद्धकाले नरो भक्त्या यश्चैतत्पठति स्वयम् । स गयाश्राद्धजं कृत्स्नं फलमाप्नोत्यसंशयम्

শ্ৰাদ্ধকালত যি নৰ ভক্তিৰে এই পাঠ নিজে কৰে, সি নিঃসন্দেহে গয়াত শ্ৰাদ্ধ কৰাত উৎপন্ন হোৱা সম্পূৰ্ণ পুণ্যফল লাভ কৰে।

Verse 26

पर्वकाले ऽथवा प्राप्ते पठेद्ब्राह्मणसंनिधौ । पितृमेधस्य यज्ञस्य स फलं लभते ऽखिलम्

পৰ্বকাল বা শুভ উপলক্ষ আহিলে, ব্ৰাহ্মণসন্নিধিত এই পাঠ কৰিলে, সি পিতৃমেধ যজ্ঞৰ সম্পূৰ্ণ ফল লাভ কৰে।

Verse 27

शृणुयाद्वापि यो भक्त्या कीर्त्यमानमिदं नरः । सौत्रामणौ कृते कृत्स्नं फलमाप्नोत्यसंशयम्

আৰু যি নৰ ভক্তিৰে এই কীৰ্তন শুনে, সিও নিঃসন্দেহে সৌত্রামণী কৰ্ম সম্পন্ন হোৱাৰ দৰে সম্পূৰ্ণ ফল লাভ কৰে।