
অধ্যায় ৫৫ত নলেশ্বৰৰ মাহাত্ম্য বৰ্ণিত। সূতে কয় যে ৰজা নলে প্ৰতিষ্ঠা কৰা এই শিৱ-স্বৰূপ ওচৰতে সুলভ; ভক্তিভাৱে দৰ্শন কৰিলে পাপক্ষয় হয় আৰু মোক্ষাভিমুখ ফল লাভ হয়। মন্দিৰৰ সন্মুখত নিৰ্মল পানীৰ এটা কুণ্ড আছে; তাত স্নান কৰি দৰ্শন কৰিলে কুষ্ঠ আদি চর্মৰোগ আৰু সংশ্লিষ্ট বহু কষ্ট শম হয়। কুণ্ডটো পদ্ম আৰু জলচৰ প্ৰাণীৰে শোভিত বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। পিছত সংলাপত, প্ৰতিষ্ঠাত প্ৰসন্ন শিৱে নলক বৰ দিবলৈ কয়। নলে লোকহিতৰ বাবে শিৱৰ চিৰসান্নিধ্য আৰু ৰোগনিবাৰণ প্ৰাৰ্থনা কৰে। শিৱে বিশেষকৈ সোমবাৰে প্ৰাত্যূষকালত সুলভতা দান কৰি বিধিক্ৰম নিৰ্দেশ কৰে—শ্ৰদ্ধাৰে কুণ্ডস্নান কৰি দৰ্শন, সোমবাৰৰ ৰাতিৰ শেষত কুণ্ডমাটি দেহত লেপন, আৰু নিষ্কামভাৱে পুষ্প-ধূপ-গন্ধ আদিৰে পূজা। শেষত শিৱ অন্তৰ্ধান হয়, নল নিজ ৰাজ্যলৈ উভতি যায়, ব্ৰাহ্মণসকলে বংশানুক্ৰমে পূজা চলাই যাব বুলি ব্ৰত লয়; আৰু স্থায়ী মঙ্গল কামনাকাৰীসকলে বিশেষকৈ সোমবাৰে দৰ্শনক প্ৰাধান্য দিব লাগে—এই উপদেশে অধ্যায় সমাপ্ত।
Verse 1
सूत उवाच । तस्या एव समीपस्थं देवदेवं नलेश्वरम् । दृष्ट्वा विमुच्युते पापात्स्थापितं नलभूभुजा
সূতে ক’লে: সেই তীৰ্থৰ ওচৰতে নলেশ্বৰ—দেৱদেৱ—অৱস্থিত, যাক নল ৰজাই স্থাপন কৰিছিল। কেৱল দৰ্শন কৰিলেই পাপৰ পৰা মুক্তি লাভ হয়।
Verse 2
यस्तं पश्येन्नरो भक्त्या माघे षष्ठ्यां सिते द्विजाः । सर्व रोगविनिर्मुक्तः प्राप्नोति परमं पदम्
হে দ্বিজসকল! মাঘ মাহৰ শুক্ল পক্ষৰ ষষ্ঠীত ভক্তিভাৱে যিজনে তেওঁৰ দৰ্শন কৰে, সি সকলো ৰোগৰ পৰা মুক্ত হৈ পৰম পদ লাভ কৰে।
Verse 3
कण्डूः पामाथ दद्रूणि मंडलानि विचर्चिका । दर्शनात्तस्य नश्यन्ति जन्तूनां भावितात्मनाम्
কাণ্ডু (খুজলি), পামা, দদ্ৰু, মণ্ডল (গোল দাগ) আৰু বিচৰ্চিকা (একজিমা)—তাঁৰ দৰ্শন মাত্ৰতেই, ভাবিত-আত্মা জীৱসকলৰ এই ব্যাধিসমূহ নাশ হয়।
Verse 4
अस्ति तस्याग्रतः कुण्डं स्वच्छोदकसुपूरितम् । मत्स्यकूर्मसमाकीर्णं पद्मिनीखंडमंडितम्
তাঁৰ সন্মুখত এটা কুণ্ড আছে, স্বচ্ছ শুদ্ধ জলেৰে পৰিপূৰ্ণ; মাছ আৰু কচ্ছপেৰে ভৰপূৰ, আৰু পদ্মৰ গুচ্ছেৰে সুশোভিত।
Verse 5
यस्तत्र कुरुते स्नानं प्रत्यूषे सोमवासरे । अपि कुष्ठामयमस्तः स भूयः स्यात्पुनर्नवः
যিজনে তাত সোমবাৰে প্ৰত্যূষে (ভোৰবেলা) স্নান কৰে, কুষ্ঠৰোগে পীড়িত হলেও সি পুনৰ নবীন হয়, যেন পুনৰ নতুনকৈ গঢ়া।
Verse 6
यदा संस्थापितः शंभुर्नलेन पृथिवीभुजा । तदा तुष्टेन स प्रोक्तो ब्रूहि किं ते करोम्यहम्
যেতিয়া পৃথিৱীৰ নৃপতি নলে শম্ভুক স্থাপন কৰিলে, তেতিয়া সন্তুষ্ট প্ৰভুৱে তেওঁক ক’লে: “কোৱা, তোমাৰ বাবে মই কি কৰিম?”
Verse 7
नल उवाच । अत्र स्थेयं त्वया देव सदा सन्निहितेन च । सर्वलोकहितार्थाय रोगनाशाय शंकर
নল ক’লে: হে দেৱ, হে শংকৰ! সকলো লোকৰ মঙ্গলৰ বাবে আৰু ৰোগনাশৰ নিমিত্তে তুমি ইয়াত সদায় সন্নিহিত হৈ থাকাঁ।
Verse 8
शंकर उवाच । अहं त्वद्वचनाद्राजन्संप्राप्ते सोमवासरे । प्रत्यूषे च निवत्स्यामि प्रासादे नात्र संशयः
শংকৰ ক’লে: হে ৰাজন, তোমাৰ বাক্য অনুসাৰে, সোমবাৰ আহিলে প্ৰত্যুষে এই প্ৰাসাদত মই বাস কৰিম—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।
Verse 9
प्राणिनां रोगनाशाय शुक्लपक्षे विशेषतः
প্ৰাণীৰ ৰোগনাশৰ বাবে, বিশেষকৈ শুক্লপক্ষত।
Verse 10
यो मामत्र स्थितं तत्र दिवसे वीक्षयिष्यति । स्नात्वा सुविमले कुंडे सम्यक्छ्रद्धासमन्वितः । तस्य नाशं प्रयास्यंति व्याधयो गात्रसंभवाः
যি জনে যথাযথ শ্ৰদ্ধাৰে অতি নিৰ্মল কুণ্ডত স্নান কৰি, দিনৰ বেলাত মোক তাত সন্নিহিত দেখা পায়, তাৰ অংগসম্ভৱ ব্যাধিসমূহ নাশ হৈ যাব।
Verse 11
योऽस्य कुंडस्य संभूतां मृत्तिकामपि मानवः । संधास्यति निजे देहे सोमवारे निशाक्षये । सोऽपि रोगैर्विनिर्मुक्तः संभविष्यति पुष्टिमान्
যি মানুহে এই কুণ্ডৰ পৰা উৎপন্ন মাটিও সোমবাৰে নিশাৰ অন্তত নিজৰ দেহত লেপে, সিও ৰোগমুক্ত হৈ পুষ্ট আৰু বলৱান হ’ব।
Verse 12
निष्कामस्तु पुनर्यो मां तस्मिन्काले नृपोत्तम । पूजयिष्यति सद्भक्त्या पुष्पधूपानुलेपनैः । सर्वपापविनिर्मुक्तो मम लोकं स यास्यति
কিন্তু হে নৃপশ্ৰেষ্ঠ, যি জন সেই সময়ত নিষ্কামভাৱে মোক সদ্ভক্তিৰে পুষ্প, ধূপ আৰু চন্দন-লেপ আদি অৰ্পণ কৰি পূজা কৰিব, সি সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত হৈ মোৰ লোকলৈ গমন কৰিব।
Verse 13
सूत उवाच । एवमुक्त्वा स भगवांस्त्रैलोक्यदीपको हरः । अन्तर्धानं गतो विप्रा यथा दीपोऽत्र तत्क्षणात्
সূত ক’লে: এইদৰে কৈ ত্ৰিলোকৰ দীপক সেই ভগৱান হৰ, হে ব্ৰাহ্মণসকল, সেই মুহূৰ্ততে অদৃশ্য হৈ গ’ল; যেন ইয়াত দীপ হঠাৎ নিভি যায়।
Verse 15
एष संस्थापितः शंभुर्मया युष्मत्पुरोंतिके । येन दृष्टेन रोगाणां सर्वेषां जायते क्षयः
এই শম্ভুক মই তোমালোকৰ নগৰৰ ওচৰত স্থাপন কৰিলোঁ; যাঁৰ কেৱল দৰ্শনেই সকলো ৰোগৰ ক্ষয় ঘটায়।
Verse 16
अधुनाहं गमिष्यामि स्वराज्याय कृते द्विजाः । निषधां च पुरीमेष सर्वैः पूज्यः समाहितैः
এতিয়া, হে দ্বিজসকল, মই মোৰ নিজ ৰাজ্যৰ হিতৰ বাবে প্ৰস্থান কৰিম। নিষধা নগৰত থকা এই প্ৰভু সকলোৰে দ্বাৰা একাগ্ৰচিত্তে পূজ্য হওক।
Verse 17
ब्राह्मणा ऊचुः । एवं पार्थिवशार्दूल करिष्यामः समाहिताः । तव देवकृते यत्नं यात्राद्यासु क्रियासु च
ব্ৰাহ্মণসকলে ক’লে: তেনেহ’লে তেনেকৈয়ে হ’ব, হে ৰাজশাৰ্দূল; আমি একাগ্ৰচিত্তে কৰিম। তোমাৰ বাবে আৰু দেৱতাৰ কাৰ্যৰ হেতু আমি তীৰ্থযাত্ৰা আদি পবিত্ৰ ক্ৰিয়াসুতো যত্ন কৰিম।
Verse 18
तथा पूजां करिष्यामः श्रद्धया परया युताः । अस्माकं पुत्रपौत्रा ये भविष्यंति तथा परे । वंशजास्ते करिष्यंति पूजामस्य सुभक्तितः
এইদৰে আমি পৰম শ্ৰদ্ধাৰে যুক্ত হৈ তেওঁৰ পূজা কৰিম। আমাৰ পুত্ৰ-পৌত্ৰ যিসকল আগলৈ হ’ব, আৰু আন সকলো বংশধৰো—আমাৰ বংশৰ—শুভ ভক্তিৰে এই প্ৰভুৰ পূজা কৰিব।
Verse 19
सूत उवाच । एवमुक्तः स भूपालस्तैर्विप्रैस्तुष्टिसंयुतः । प्रतस्थे तान्प्रणम्योच्चैः सर्वैस्तैश्चाभिनंदितः
সূত ক’লে: এইদৰে কোৱা হোৱাত, সেই ভূপাল তেওঁলোক বিপ্ৰসকলৰ দ্বাৰা সন্তুষ্ট হৈ আনন্দিত হ’ল। তেওঁলোকক সন্মানে প্ৰণাম কৰি যাত্ৰা আৰম্ভ কৰিলে, আৰু সকলোৱে তেওঁক উচ্চস্বৰে অভিনন্দন জনালে।
Verse 20
एवं स भगवाञ्छंभुस्तस्मिन्स्थाने व्यवस्थितः । हिताय सर्वलोकानां सर्वरोगक्षयावहः
এইদৰে ভগৱান শম্ভু সেই স্থানত স্থিত হৈ থাকিল—সকল লোকৰ হিতৰ বাবে—আৰু সকলো ৰোগৰ ক্ষয় সাধনকাৰী হ’ল।
Verse 21
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन वीक्षणीयः सदा हि सः । विशेषात्सोमवारेण शाश्वतं श्रेय इच्छता
সেয়ে, সকলো প্ৰয়াসে সদায়েই তেওঁৰ দৰ্শন কৰা উচিত; বিশেষকৈ সোমবাৰে, যিজনে চিৰস্থায়ী শ্ৰেয় কামনা কৰে।
Verse 55
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वर क्षेत्रमाहात्म्ये नलेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम पञ्चपञ्चाशत्तमोऽध्यायः
এইদৰে শ্ৰী স্কন্দ মহাপুৰাণৰ একাশীতি-সাহস্ৰী সংহিতাৰ ষষ্ঠ গ্ৰন্থ নাগৰখণ্ডত, হাটকেশ্বৰ ক্ষেত্ৰ-মাহাত্ম্যৰ অন্তৰ্গত “নলেশ্বৰ-মাহাত্ম্য বৰ্ণনা” নামৰ পঞ্চপঞ্চাশত্তম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।