Adhyaya 276

Verse 1

सूत उवाच । तथान्येऽपि वसन्तीह रुद्रा एकादशैव तु । सञ्जाता ब्राह्मणश्रेष्ठा मुनीनां हितकाम्यया

সূতে ক’লে: ইয়াতো আন আন ৰুদ্ৰো বাস কৰে—মুঠতে একাদশ—হে ব্ৰাহ্মণশ্ৰেষ্ঠ, মুনিসকলৰ হিত কামনাৰে তেওঁলোক প্ৰকাশ পাইছে।

Verse 2

यैर्दृष्टैः पूजितै र्वापि स्तुतैर्वाथ नमस्कृतैः । विपाप्मा जायते मर्त्यः सर्वदोषविवर्जितः

যিসকলে তেওঁলোকক দৰ্শন কৰে, পূজা কৰে, স্তৱ কৰে বা নমস্কাৰ কৰে, সেই মৰ্ত্য পাপমুক্ত হৈ সকলো দোষৰ পৰা নিৰ্দোষ হয়।

Verse 3

ऋषय ऊचुः । एक एव श्रुतो रुद्रो न द्वितीयः कथंचन । गौरी भार्याप्रिया यस्य स्कन्दः पुत्रः प्रकीर्तितः

ঋষিসকলে ক’লে: “আমি শুনিছোঁ, ৰুদ্ৰ একেই—কোনো প্ৰকাৰেই দ্বিতীয় নাই। যাৰ প্ৰিয় পত্নী গৌৰী, আৰু যাৰ পুত্ৰ স্কন্দ বুলি খ্যাত।”

Verse 4

तेनैकं विद्महे रुद्रं नान्यमीशं कथंचन । तस्माद्ब्रूहि महाभाग सर्वानेतान्सुविस्तरात्

“সেয়ে আমি ৰুদ্ৰক একেই বুলি জানোঁ, আন কোনো ঈশ্বৰ কেতিয়াও নহয়। সেয়ে, হে মহাভাগ, এই সকলো কথা আমাক বিস্তাৰে কওক।”

Verse 5

सूत उवाच । सत्यमेतन्महाभागा यद्भवद्भिरुदाहृतम् । एक एव स्थितो रुद्रो न द्वितीयः कथंचन

সূতে ক’লে: “হে মহাভাগসকল, আপোনালোকে যি কৈছে সেয়া নিশ্চয় সত্য। ৰুদ্ৰ একেই স্থিত—কোনো প্ৰকাৰেই দ্বিতীয় নাই।”

Verse 6

परं यथा च सञ्जाता रुद्रा एकादशात्र भोः । तथाहं कीर्तयिष्यामि शृणुध्वं सुसमाहिताः

“এতিয়া, হে ভোঃ, ইয়াত একাদশ ৰুদ্ৰ কেনেকৈ উৎপন্ন হ’ল, তেনেকৈয়ে মই বৰ্ণনা কৰিম। তোমালোক সুসমাহিত হৈ শুনা।”

Verse 7

वाराणस्यां पुरा संस्था मुनयः शंसितव्रताः । हाटकेश्वरदेवस्य दर्शनार्थं समुत्सुकाः

পূৰ্বতে বাৰাণসীত প্ৰশংসিত ব্ৰতত স্থিত মুনিসকল হাটকেশ্বৰ দেৱৰ দৰ্শনৰ বাবে উৎকণ্ঠিত হ’ল।

Verse 8

प्रस्थिताः समयं कृत्वा स्पर्धमानाः परस्परम् । अहंपूर्वमहं पूर्वं वीक्षयिष्यामि तं विभुम्

তেওঁলোকে সময় নিৰ্ধাৰণ কৰি যাত্ৰা কৰিলে, পৰস্পৰে প্ৰতিযোগিতা কৰি ক’লে—“মই আগতে! মই আগতে! সেই বিভুক মই প্ৰথমে দৰ্শন কৰিম।”

Verse 9

सर्वेषामग्रतो भूत्वा पाताले हाटकेश्वरम् । यश्चादौ तत्र गत्वा च नेक्षयिष्यति तं हरम् । सर्वेषां श्रमजं पापं तस्यैकस्य भविष्यति

“যি সকলোৰে আগত হৈ পাতালত হাটকেশ্বৰলৈ পৌঁছে, আৰু তাত প্ৰথমে গৈও সেই হৰক দৰ্শন নকৰে—সকলোৰে পৰিশ্ৰমজনিত পাপ কেৱল তাৰ ওপৰতে পৰিব।”

Verse 10

एवमुक्त्वा ततः सर्वे वाराणस्यां ततः परम् । प्रस्थिता धावमानाश्च वेगेन महता ततः

এইদৰে কৈ তেওঁলোক সকলোৱে বাৰাণসীৰ পৰা আগবাঢ়ি যাত্ৰা কৰিলে আৰু মহা বেগেৰে দৌৰি আগুৱাই গ’ল।

Verse 11

एतस्मिन्नन्तरे देवो हाटकेश्वरसंज्ञितः । ज्ञात्वा तेषामभिप्रायं मिथः स्पर्द्धासमुद्भवम् । आत्मनो दर्शनार्थाय बहुभक्तिपुरस्कृतम्

ইতিমধ্যে হাটকেশ্বৰ নামে দেৱতাই তেওঁলোকৰ পৰস্পৰ স্পৰ্ধাজনিত অভিপ্ৰায় বুজি পালে—নিজ দৰ্শনৰ বাবে উঠা, বহুভক্তিৰে অলংকৃত সেই আকাঙ্ক্ষা।

Verse 12

लघुना रक्ष्यमाणेन सर्वेषां च महात्मनाम् । नागरंध्रेण निष्क्रम्य पातालाच्चैव तत्क्षणात्

দ্ৰুত ৰক্ষক সহায়কৰ আশ্ৰয়ত, আৰু সকলো মহাত্মাৰ কল্যাণৰ বাবে, তেওঁ ‘নাগৰ-ছিদ্ৰ’ৰে বাহিৰ হৈ পাটালৰ পৰা তৎক্ষণাৎ প্ৰকাশ পালে।

Verse 13

एकादशप्रकारं स कृत्वा रूपं मनोहरम् । त्रिशूलभृत्त्रिनेत्रं च कपर्देन विभूषितम्

এগাৰ প্ৰকাৰৰ মনোহৰ ৰূপ ধৰি, তেওঁ ত্ৰিশূলধাৰী, ত্ৰিনেত্ৰধাৰী, আৰু জটা-কপৰ্দেৰে বিভূষিত হৈ প্ৰকাশ পালে—তীৰ্থ-মাহাত্ম্য উজ্জ্বল কৰা শিৱ-দৰ্শন।

Verse 15

ततस्ते वै समालोक्य पुरस्थं वृषभध्वजम् । जानुभ्यां धरणीं गत्वा स्तुतिं चक्रुस्ततस्ततः

তাৰ পাছত সন্মুখত অৱস্থিত বৃষভধ্বজ প্ৰভুক দেখি, তেওঁলোকে হাঁটু গাঁঠি ধৰণীত নত হৈ, বাৰে বাৰে স্তৱগান কৰিলে।

Verse 16

एको जानाति देवोऽयं मम संदर्शनं गतः । देवदेवो महादेवः प्रथमं भक्तवत्सलः

এই দেৱতাই একমাত্ৰ সত্যকৈ জানে যে তেওঁ মোৰ দৰ্শনত আহিছে—দেৱদেৱ মহাদেৱ, সকলোতকৈ অগ্ৰগণ্য, ভক্তবৎসল।

Verse 17

अन्यो जानाति मे पूर्वं जातस्ते तापसोत्तमः । स्तुतिं चक्रुश्च विप्रेंद्रा जानुभ्यामवनिं गताः

আন এজনে মোৰ পূৰ্ব কৰ্ম জানে, হে তপস্বীশ্ৰেষ্ঠ। আৰু সেই বিপ্ৰশ্ৰেষ্ঠসকলে হাঁটু গাঁঠি ধৰণীত নত হৈ স্তৱগান কৰিলে।

Verse 18

तापसा ऊचुः । नमो देवाधिदेवाय सर्वदेवमयाय च । नमः शांताय सूक्ष्माय नमश्चांधकभेदिने

তপস্বীসকলে ক’লে: দেৱাধিদেৱক নমস্কাৰ, যি সকলো দেৱতাৰ মূৰ্তিময়। শান্ত আৰু সূক্ষ্ম প্ৰভুক নমস্কাৰ; অন্ধক-বধকাৰীক নমস্কাৰ।

Verse 19

नमोऽस्तु सर्वरुद्रेभ्यो ये दिवं संश्रिताः सदा । जीवापयंति जगतीं वायुभिश्च पृथग्विधैः

যিসকল ৰুদ্ৰ সদায় দিৱলোকত অৱস্থিত, তেওঁলোক সকলোকে নমস্কাৰ। নানাবিধ প্ৰাণবায়ুৰ দ্বাৰা যিসকলে জগতক জীৱন্ত কৰি ৰাখে।

Verse 20

नमोऽस्तु सर्वरुद्रेभ्यो ये स्थिता वारुणीं दिशम् । रक्षंति सर्वलोकांश्च पिशाचानां दुरात्मनाम्

যিসকল ৰুদ্ৰ বৰুণৰ দিশ (পশ্চিম) আশ্ৰয় কৰি আছে, তেওঁলোক সকলোকে নমস্কাৰ। দুষ্ট পিশাচসকলৰ পৰা সকলো লোকক যিসকলে ৰক্ষা কৰে।

Verse 21

नमोऽस्तु सर्वरुद्रेभ्यो दिशमूर्ध्वं समाश्रिताः । रक्षंति सकलांल्लोकान्भूतार्नां जंभकाद्भयात्

ঊৰ্ধ্ব দিশ আশ্ৰয় কৰা সকলো ৰুদ্ৰক নমস্কাৰ। ভূতগণৰ দল আৰু জম্ভকৰ ভয়ৰ পৰা যিসকলে সকলো লোকক ৰক্ষা কৰে।

Verse 22

नमोऽस्तु सर्वरुद्रेभ्यो येऽध ऊर्ध्वं समाश्रिताः । रक्षंति सकलांल्लोकान्कूष्मांडानां भयात्सदा

অধঃ আৰু ঊৰ্ধ্ব—দুয়ো দিশ আশ্ৰয় কৰা সকলো ৰুদ্ৰক নমস্কাৰ। কূষ্মাণ্ডসকলৰ ভয়ৰ পৰা যিসকলে সদায় সকলো লোকক ৰক্ষা কৰে।

Verse 23

असंख्याताः सहस्राणि ये रुद्रा भूमिमाश्रिताः । नमस्तेभ्योऽपि सर्वेभ्यस्तेषां रक्षंति ये रुजः

পৃথিৱীত অসংখ্য সহস্ৰ ৰুদ্ৰ বাস কৰে; তেওঁলোক সকলোকে নমস্কাৰ—যিসকলে জীৱক দুখ-বেদনা আৰু ৰোগ-ক্লেশৰ পৰা ৰক্ষা কৰে।

Verse 24

एवं स्तुतास्तु ते रुद्रा एकादशतपस्विभिः । एकादशापि तान्प्रोचुर्भक्तिनम्रांस्तु तापसान्

এইদৰে একাদশ তপস্বীৰ দ্বাৰা স্তৱিত হোৱা সেই একাদশ ৰুদ্ৰে, ভক্তিত নম্ৰ হৈ নত হোৱা ঋষিসকলক দেখি, তেওঁলোকক সম্বোধন কৰিলে।

Verse 25

रुद्रा ऊचुः । एकादशप्रकारोऽहं तुष्टो वस्तापसोत्तमाः । बहुभक्त्यतिरेकेण व्रियतां च यथेप्सितम्

ৰুদ্ৰসকলে ক’লে: “মই একাদশ ৰূপে বিদ্যমান, হে তপস্বীশ্ৰেষ্ঠসকল, তোমালোকৰ ওপৰত মই সন্তুষ্ট। তোমালোকৰ অতিশয় ভক্তিৰ বাবে, যি ইচ্ছা তেনে বৰ বাছি লোৱা।”

Verse 26

तापसा ऊचुः । यदि तुष्टोसि नो देव यदि यच्छसि वांछितम् । एकादशप्रकारैस्तु सदा स्थेयमिहैव तु

তপস্বীসকলে ক’লে: “হে দেৱ! যদি তুমি আমাৰ ওপৰত সন্তুষ্ট আৰু ইচ্ছিত দান দিয়া, তেন্তে নিশ্চয়ই তোমাৰ একাদশ ৰূপেৰে সদায় ইয়াতেই স্থিত হওক।”

Verse 27

हाटकेश्वरजे क्षेत्रे सर्वतीर्थमये शुभे । आराधनं प्रकुर्वाणा वसामो येन वै वयम्

“সৰ্বতীৰ্থময় শুভ হাটকেশ্বৰ ক্ষেত্ৰত আমি সদায় আৰাধনা কৰি বাস কৰোঁ, যাতে সেইদ্বাৰাই আমাৰ স্থিতি তাতেই হয়।”

Verse 28

श्रीभगवानुवाच । एकादशप्रकारा या मूर्तयो निर्मिता मया । एताभिरेव सर्वाभिः स्थास्याम्यत्र सदैव हि

শ্ৰীভগৱানে ক’লে: মই একাদশ প্ৰকাৰৰ যি মূৰ্তিসকল প্ৰকাশ কৰিছোঁ, সেই সকলো ৰূপেৰে মই নিশ্চয় ইয়াত সদায় অৱস্থিত থাকিম।

Verse 29

आद्या तु मम या मूर्तिः सा कैलासं समाश्रिता । संतिष्ठति सदैवात्र कैलासे पर्वतोत्तमे

“কিন্তু মোৰ আদ্য প্ৰকাশ কাইলাসত আশ্ৰয় লৈ আছে; সি তাত সদায় স্থিৰ থাকে—কাইলাস, পৰ্বতসমূহৰ শ্ৰেষ্ঠ।”

Verse 30

एतास्तु मूर्तयोऽस्माकं स्थास्यंत्यत्रैव सर्वदा । सर्वेषामेव लोकानां हिताय द्विजसत्तमाः

“এই আমাৰ মূৰ্তিসকল ইয়াতেই সদায় থাকিব, হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠসকল, সকলো লোকৰ কল্যাণৰ বাবে।”

Verse 31

नामभिश्च क्रमेणैव युष्मदीयैः स्वयं द्विजाः । विश्वामित्रह्रदे स्नात्वा एता मूर्तीर्ममात्र वै । पूजयिष्यंति ये मर्त्यास्ते यास्यंति परां गतिम्

“আৰু, হে ব্ৰাহ্মণসকল, তোমালোকেই ক্ৰমে ক্ৰমে নিজৰ নামৰে ইহঁতক নাম দিবা। যিসকল মর্ত্য বিশ্বামিত্ৰ-হ্ৰদত স্নান কৰি ইয়াত মোৰ এই মূৰ্তিসকলৰ পূজা কৰে, তেওঁলোকে পৰম গতি লাভ কৰিব।”

Verse 32

किं वाचा बहुनोक्तेन भूयोभूयो द्विजोत्तमाः । या तासां क्रियते पूजा एकादशगुणा भवेत्

“পুনঃ পুনঃ দীঘলকৈ কিয় ক’ম, হে ব্ৰাহ্মণশ্ৰেষ্ঠসকল? সেই ৰূপসমূহলৈ যি পূজা কৰা হয়, তাৰ পুণ্য একাদশগুণ হয়।”

Verse 33

एवमुक्त्वा त्रिनेत्रस्तु तत्रैवादर्शनं गतः । तेऽपि तत्राश्रमं कृत्वा श्रद्धया परया युताः । मूर्तीश्च ताः समाराध्य संप्राप्ताः परमं पदम्

এইদৰে কৈ ত্ৰিনেত্ৰ প্ৰভু তাতেই অদৃশ্য হ’ল। সেই তপস্বীসকলে সেই স্থানতে আশ্ৰম স্থাপন কৰি, পৰম শ্ৰদ্ধাৰে যুক্ত হৈ, সেই মূৰ্তিসকলক আৰাধনা কৰি পৰম পদ লাভ কৰিলে।

Verse 34

अन्योऽपि यः पुमांस्ताश्च आराधयति श्रद्धया । स याति परमं स्थानं यत्र देवो महेश्वरः

আন কোনো ব্যক্তিও—যি শ্ৰদ্ধাৰে সেই (ৰূপসমূহ) আৰাধনা কৰে—সিও পৰম স্থানলৈ যায়, য’ত দেৱ মহেশ্বৰ (শিৱ) অধিষ্ঠিত।

Verse 35

ततः प्रभृति ते जाता रुद्रा एकादशैव तु । संख्यया देवदेवस्य महेश्वरवपुर्धराः

সেই সময়ৰ পৰা সংখ্যাত একাদশ ৰুদ্ৰ উদ্ভৱ হ’ল—দেৱদেৱ মহেশ্বৰৰেই দেহ-ৰূপ ধাৰণ কৰা অৱতাৰসম।

Verse 36

तेजोत्तमास्ते संयुक्तास्त्रिनेत्राः शूलपाणयः । एतद्वः सर्वमाख्यातं यत्पृष्टोऽस्मि द्विजोत्तमाः

তেওঁলোক তেজত উত্তম, উদ্দেশ্যত একত্ৰ, ত্ৰিনেত্ৰ আৰু শূলপাণি। হে দ্বিজোত্তমসকল, তোমালোকে যি সুধিছিলা, সেই সকলো মই বৰ্ণনা কৰিলোঁ।

Verse 37

एकादशप्रकारस्तु यथा जातो महेश्वरः । चैत्रे मासि सिते पक्षे चतुर्दश्यां दिने स्थिते

মহেশ্বৰ একাদশ প্ৰকাৰত যিদৰে প্ৰকাশ পালে—সেয়া চৈত্ৰ মাহৰ শুক্ল পক্ষত, চতুৰ্দশী তিথিৰ দিনত ঘটিল।

Verse 38

यस्तान्पूजयते भक्त्या स याति परमां गतिम् । अधनो धनमाप्नोति ह्यपुत्रः पुत्रवान्भवेत्

যি ভক্তিভাৱে তেওঁলোকক পূজা কৰে, সি পৰম গতি লাভ কৰে। দৰিদ্ৰে ধন পায়, আৰু অপুত্ৰ লোকো পুত্ৰ-সন্তানৰ আশীৰ্বাদ পায়।

Verse 39

सरोगो रोगमुक्तस्तु पराभूतो रिपुक्षयम् । तत्समाराधनादेव कामानंत्यमवाप्नुयात्

ৰোগীয়ে ৰোগমুক্ত হয়; পৰাভূত জনে শত্রুনাশ লাভ কৰে। সেই সমাৰাধনাৰ বলতেই কাম্য ফলৰ অন্তহীন সিদ্ধি পায়।

Verse 40

यः पुनः शिवदीक्षाढ्यो भस्मस्नानपरायणः । तत्समाराधनं कुर्याच्छृणु तस्यापि यत्फलम्

আৰু পুনৰ—যি শিৱদীক্ষাৰে সমৃদ্ধ আৰু ভস্মস্নানত নিবিষ্ট, সি যদি সেই সমাৰাধনা কৰে, তেন্তে তাৰো ফল কি হয় শুনা।

Verse 41

यदन्यः प्राप्नुयान्मर्त्यस्तत्पूजासंभवं फलम् । षडक्षरेण मंत्रेण पुष्पेणैकेन तत्फलम्

অন্য কোনো মর্ত্যই সেই পূজাৰ পৰা যি ফল লাভ কৰে, দীক্ষিত ভক্তে ষড়ক্ষৰ মন্ত্রে আৰু কেৱল এটা পুষ্প অৰ্পণ কৰিয়েই সেই একে ফল পায়।

Verse 42

शिवदीक्षाधरो यस्तु शतघ्नं लभते फलम् । तस्माच्छतघ्नमाप्नोति शैवात्पाशुपतश्च यः । तस्मात्कालमुखो यश्च महाव्रतधरश्च यः

যি শিৱদীক্ষা ধাৰণ কৰে, সি শতগুণ ফল লাভ কৰে। শৈৱৰ তুলনাত পাশুপত ভক্তে তাৰো শতগুণ অধিক পায়। তাতকৈও উচ্চ কালমুখ, আৰু মহাব্ৰতধাৰীও তেনেই।

Verse 43

मूर्तीर्यास्ताश्च ये भक्त्या विनताः पूजयंति च । सर्वेषामेव तेषां तु फलं शतगुणं भवेत्

যিসকলে বিনয়ৰে নতশিৰ হৈ ভক্তিভাৱে সেই পবিত্ৰ মূৰ্তিসকলক পূজা কৰে, তেওঁলোক সকলোৰে ফল নিশ্চয়েই শতগুণ বৃদ্ধি পায়।

Verse 183

शशिखंडधरं चैव रुण्डमालाप्रधारकम् । समं चैव स्थितस्तेषां दर्शने शंकरः प्रभुः

সেই ৰুদ্ৰ-ৰূপসমূহৰ দৰ্শনত—এজন চন্দ্ৰকলাধাৰী আৰু আনজন ছিন্নমুণ্ডমালাধাৰী—প্ৰভু শংকৰ সমদৃষ্টি লৈ অচলভাৱে তেওঁলোকৰ সন্মুখত স্থিৰ হৈ ৰ’ল।

Verse 276

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्य एकादशरुद्रोत्पत्ति वर्णनं नाम षट्सप्तत्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः

এইদৰে শ্ৰী স্কন্দ মহাপুৰাণৰ একাশি-হাজাৰ শ্লোকযুক্ত সংহিতাৰ ষষ্ঠ ভাগ নাগৰখণ্ডত, হাটকেশ্বৰ ক্ষেত্ৰমাহাত্ম্যৰ অন্তৰ্গত ‘একাদশ ৰুদ্ৰৰ উৎপত্তিৰ বৰ্ণনা’ নামক দুইশ ছিয়াত্তৰতম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।