Adhyaya 272

Verse 1

ऋषय ऊचुः । यदेतद्भवता प्रोक्तमीशानस्य महीपतेः । ईश्वरेण पुरा दत्तमायुर्यावत्स्ववासरम्

ঋষিসকলে ক’লে: “হে মহীপতে, ঈশান—সেই প্ৰভুত্বশালী অধিপতি—সম্পৰ্কে আপুনি যি কৈছে, অৰ্থাৎ পূৰ্বে ঈশ্বৰে তেওঁৰ নিজৰ ‘দিন’ৰ পৰিমাণলৈকে যি আয়ু দান কৰিছিল… (সেয়া আগলৈ কওক)।”

Verse 2

किंप्रमाणं भवेत्तस्य दिवसस्य ब्रवीहि नः । सूत उवाच । अहं वः कीर्तयिष्यामि प्रमाणं दिवसस्य तु

“সেই ‘দিন’ৰ পৰিমাণ কিমান? আমাক কওক।” সূতে ক’লে: “মই তোমালোকক সেই দিনৰ সত্য প্ৰমাণ বৰ্ণনা কৰিম।”

Verse 3

माहेश्वरस्य विप्रेन्द्राः श्रूयतां गदतः स्फुटम् । निमेषस्य चतुर्भागस्त्रुटिः स्यात्तद्द्वयं लवः

হে বিপ্ৰেন্দ্ৰসকল, মই স্পষ্টকৈ কওঁ—মহেশ্বৰৰ সময়-মাপ শুনা। নিমেষৰ চতুৰ্থাংশ ‘ত্ৰুটি’; আৰু দুটা ত্ৰুটি মিলিলে এক ‘লৱ’ হয়।

Verse 4

लवद्वयं यवः प्रोक्तः काष्ठा ते दश पंच च । त्रिंशत्काष्ठाः कलामाहुः क्षणस्त्रिंशत्कलो मतः

দুটা ‘লৱ’ক এক ‘যৱ’ বোলা হয়; তেনে যৱৰ পন্ধৰটা মিলিলে এক ‘কাষ্ঠা’। ত্ৰিশটা কাষ্ঠাক ‘কলা’ কয়, আৰু ত্ৰিশটা কলাক এক ‘ক্ষণ’ বুলি মানে।

Verse 5

क्षणैः षष्ट्या पलं प्रोक्तं षष्ट्या तेषां च नाडिका । नाडिकाद्वितयेनैव मुहूर्तं परिकीर्तितम्

ষাঠি ‘ক্ষণ’ক এক ‘পল’ বোলা হয়; তেনে পল ষাঠিটে মিলিলে এক ‘নাডিকা’। দুটা নাডিকাই এক ‘মুহূর্ত’ বুলি নিৰ্ধাৰিত।

Verse 6

त्रिंशन्मुहूर्त्तमुद्दिष्टमहोरात्रं मनीषिभिः । मासस्त्रिंशदहोरात्रैद्वौ द्वौ मासावृतुं विदुः

মনীষীসকলে কয় যে এক ‘অহোৰাত্ৰ’ (দিন-ৰাতি) ত্ৰিশ ‘মুহূর্ত’ৰে গঠিত। এক মাহ ত্ৰিশ অহোৰাত্ৰে গণ্য, আৰু দুটা দুটা মাহ মিলি এক ‘ঋতু’ বুলি জনা যায়।

Verse 7

ऋतुत्रयं चाप्ययनमयने द्वे तु वत्सरम् । मानुषाणां हि सर्वेषां स एव परिकीर्तितः

তিনিটা ‘ঋতু’ মিলি এক ‘অয়ন’ (অৰ্ধবৎসৰ) হয়, আৰু দুটা অয়ন মিলি এক ‘বৎসৰ’ (বছৰ) গঠিত। এই গণনাই সকলো মানুহৰ বাবে প্ৰঘোষিত।

Verse 8

स देवानामहोरात्रं पुराणज्ञाः प्रचक्षते । अयनं चोत्तरं शुक्लं यद्देवानां दिनं च तत् । यद्दक्षिणं तु सा रात्रिः शुभकर्मविगर्हिता

পুৰাণ-জ্ঞানীসকলে কয় যে এই বাৰ্ষিক চক্ৰই দেৱতাসকলৰ দিন-ৰাতি। শুদ্ধ উত্তৰায়ণ দেৱতাসকলৰ দিন; দক্ষিণায়ণ তেওঁলোকৰ ৰাতি, যাক শুভ কাৰ্যৰ বাবে অনুকূল নহয় বুলি গণ্য কৰা হয়।

Verse 9

यथा सुप्तो न गृह्णाति किंचिद्भोगादिकं नरः । तथा देवाश्च यज्ञांशान्न गृह्णन्ति कथं चन

যেনেকৈ নিদ্ৰামগ্ন মানুহে কোনো ভোগ বা ইন্দ্ৰিয়-বিষয় সত্যৰূপে গ্ৰহণ নকৰে, তেনেকৈ যোগ্য অৱস্থা নাথাকিলে দেৱতাসকলে কোনোপধ্যেই যজ্ঞৰ অংশ গ্ৰহণ নকৰে।

Verse 10

अनेनैव तु मानेन मानवेन द्विजोत्तमाः । लक्षैः सप्तदशाख्यैस्तु वत्सराणां प्रकीर्तितम्

এই একেই মানৱীয় মাপে, হে শ্ৰেষ্ঠ দ্বিজসকল, বছৰৰ সংখ্যা সতৰ লাখ বুলি প্ৰখ্যাত কৰা হৈছে।

Verse 11

अष्टाविंशत्सहस्रैस्तु वत्सराणां कृतं युगम् । तस्मिञ्छ्वेतोऽभवद्विष्णुर्भगवान्यो जगद्गुरुः

আঠাই হাজাৰ বছৰে কৃত যুগ গঠিত হৈছিল। সেই যুগত জগদ্গুৰু ভগৱান বিষ্ণু শ্বেত, দীপ্তিমান ৰূপে প্ৰকাশিত হৈছিল।

Verse 12

लोकाः पापविनिर्मुक्ताः शांता दांता जितेन्द्रियाः । दीर्घायुषस्तथा सर्वे सदैव तपसि स्थिताः

লোকসকল পাপমুক্ত আছিল—শান্ত, সংযমী, ইন্দ্ৰিয়জয়ী। সকলোৰে আয়ু দীঘল আছিল আৰু সদায় তপস্যাত স্থিত আছিল।

Verse 13

यो यथा जन्म चाप्नोति तथा स म्रियते नरः । न पुत्रसंभवो मृत्युर्वीक्ष्यते जनकैः क्वचित्

মানুহ যেনেকৈ জন্ম লাভ কৰে, তেনেকৈয়ে মৃত্যু বরণ কৰে; আৰু জনক-জননীৰ দৃষ্টিত কেতিয়াও প্ৰসৱৰ পৰা মৃত্যু উৎপন্ন হোৱা দেখা নাযায়।

Verse 14

कामः क्रोधस्तथा लोभो दंभो मत्सर एव च । न जायते नृणां तत्र युगे तु द्विजसत्तमाः

হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠসকল, সেই যুগত মানুহৰ মাজত কাম, ক্ৰোধ, লোভ, দম্ভ আৰু মত্সৰ একো জন্ম নলয়।

Verse 15

ततस्त्रेतायुगं भावि द्वितीयं मुनिसत्तमाः । पादेनैकेन पापं तु रौद्रं धर्मे तदाविशत्

তাৰ পাছত দ্বিতীয় যুগ, ত্ৰেতাযুগ আহিল, হে মুনিশ্ৰেষ্ঠসকল; ধৰ্মত এক পাদ পৰিমাণে ৰৌদ্ৰ পাপ প্ৰৱেশ কৰিলে।

Verse 16

ततो रक्तत्वमभ्येति भगवान्मधुसूदनः । पापांशेऽपि च संप्राप्ते सस्पर्द्धो जायते जनः

তাৰ পাছত ভগৱান মধুসূদনে ৰক্তিম (উজ্জ্বল) ৰূপ ধাৰণ কৰে; আৰু পাপৰ অংশো আহিলে মানুহৰ মাজত স্পৰ্ধা জন্ম লয়।

Verse 17

स्वर्गमार्गकृते सर्वे चक्रुर्यज्ञांस्ततः परम् । अग्निष्टोमादिकांस्तत्र बहुहोमादिकांस्तथा

তাৰ পাছত স্বৰ্গমাৰ্গ লাভৰ বাবে সকলোৱে যজ্ঞ সম্পন্ন কৰিলে; তাত অগ্নিষ্টোম আদি আৰু বহু হোম আদি কৰ্মো বহুবাৰ কৰিলে।

Verse 19

देवलोकांस्ततो यांति मूलाद्यावच्चतुर्दश । ब्रह्मलोकस्य पर्यंतं स्वकीयैर्य ज्ञकर्मभिः

নিজ নিজ যজ্ঞ-কর্মৰ পুণ্যবলে তেওঁলোকে তাৰ পাছত দেৱলোকসমূহলৈ গমন কৰে—মূল অধঃভিত্তিৰ পৰা ওপৰলৈ চৌদ্দ লোক অতিক্ৰম কৰি, ব্ৰহ্মলোক পৰ্যন্ত উপনীত হয়।

Verse 20

जनके विद्यमाने च स्व ल्पदोषाः प्रकीर्तिताः । कामक्रोधादयो ये च भवंति न भवंति च

এনেকুৱা জনক-সদৃশ শাসক বিদ্যমান থাকিলে কেৱল সৰু দোষসমূহেই কোৱা হয়; আৰু কাম-ক্রোধ আদি বিকাৰ—উঠিলেও—সত্যতে দৃঢ় হৈ নাথাকে।

Verse 21

एकया वेलया तत्र वापितं सस्यमुत्तमम् । सप्तवारान्प्रगृह्णंति वैश्याः कृषिपरायणाः

তাত একেটা ঋতুত বোৱা উত্তম শস্য সাতবাৰকৈ কটা হয়; কৃষিত পৰায়ণ বৈশ্যসকলে তাক পুনঃপুনঃ সংগ্ৰহ কৰে।

Verse 22

सर्वा घटस्रवा गावो महिष्यश्च चतुर्गुणाः । प्रयच्छंति तथा क्षीरमुष्ट्र्यस्तासां चतुर्गुणम्

সকলো গাই ঘঁটভৰ দুধ ধাৰে; মহিষে চাৰিগুণ দিয়ে; আৰু উষ্ট্ৰী (মাইকামেল) তাতো চাৰিগুণ অধিক ক্ষীৰ প্ৰদান কৰে।

Verse 23

अजाविकास्तथा पादं नार्यः सर्वास्तथैव च । वेदाध्ययनसंपन्नाः प्रतिग्रहविवर्जिताः । शापानुग्रहकृत्येषु समर्थाः संभवंति च

তদ্ৰূপে ছাগলী আৰু ভেড়াও পূৰ্ণ মাত্ৰাত উৎপাদন দিয়ে, আৰু সকলো নাৰীও তেনেকুৱাই। বেদাধ্যয়নে সমৃদ্ধ আৰু প্ৰতিগ্ৰহ (উপহাৰ গ্ৰহণ) বর্জিত লোকসকল শাপ আৰু অনুগ্ৰহ দানৰ কৰ্মতো সক্ষম হয়।

Verse 24

क्षत्रियाः क्षात्रधर्मेण पालयंति वसुंधराम् । न तत्र दृश्यते चौरो न च जारः कथंचन । स्वधर्मनिरताः सर्वे वर्णाश्चैव व्यवस्थिताः

ক্ষত্ৰিয়াসকলে ক্ষাত্ৰধৰ্ম অনুসৰি পৃথিৱী ৰক্ষা কৰে। তাত চোৰ দেখা নাযায়, আৰু কেতিয়াও পৰস্ত্ৰী-গামীও নহয়। সকলোৱে নিজৰ স্বধৰ্মত নিবিষ্ট থাকে, আৰু বৰ্ণসমূহো যথাযথভাৱে স্থিত থাকে।

Verse 25

तच्च द्वादशभिर्लक्षैर्वत्सराणां प्रकीर्तितम् । षण्णवत्या सहस्रैस्तु द्वितीयं युगमुत्तमम्

সেই (প্ৰথম যুগ) বাৰ লক্ষ বছৰৰ বিস্তাৰ বুলি কীৰ্তিত হৈছে; আৰু ছিয়ানব্বই হাজাৰ (অধিক) সহ দ্বিতীয় উত্তম যুগ বৰ্ণিত হৈছে।

Verse 26

ततश्च द्वापरं भावि तृतीयं द्विजसत्तमाः । द्वौ पादौ तत्र पापस्य द्वौ च धर्मस्य संस्थितौ । भगवान्वासुदेवश्च कपिलस्तत्र जायते

তাৰ পিছত তৃতীয় যুগ দ্ৱাপৰ আহিব, হে দ্বিজসত্তমসকল। তাত পাপৰ দুটা পাদ আৰু ধৰ্মৰো দুটা পাদ স্থিত থাকে। সেই যুগত ভগৱান বাসুদেৱ অৱতীৰ্ণ হন, আৰু কপিলো জন্ম গ্ৰহণ কৰে।

Verse 27

तच्चाष्टलक्षमानेन वत्सराणां प्रकीर्तितम् । चतुःषष्टिभिरन्यैस्तु सहस्राणां द्विजोत्तमाः

সেই (দ্ৱাপৰ-যুগ) আঠ লক্ষ বছৰৰ পৰিমাণ বুলি কীৰ্তিত হৈছে; আৰু আন চৌষট্টি হাজাৰ (বছৰ) সহ, হে দ্বিজোত্তমসকল।

Verse 28

कामः क्रोधस्तथा लोभो दंभो मत्सर एव च । षडेते तत्र जायंते ईर्ष्या चैव तु सप्तमी

কাম, ক্ৰোধ, লোভ, দম্ভ আৰু মত্সৰ—এই ছয়টা তাত জন্মে; আৰু ঈৰ্ষা হৈছে সপ্তম।

Verse 29

अथ संसेवितास्तैस्तु मानवाश्च परस्परम् । विरुद्धांश्च प्रकुर्वंति नाप्नुवंति यथा दिवम्

তাৰ পাছত সেই দোষসমূহৰ প্ৰভাৱত মানুহে পৰস্পৰৰ বিৰুদ্ধে উঠি বিবাদ সৃষ্টি কৰে; সেয়ে যিদৰে উচিত, তেনেদৰে স্বৰ্গ লাভ নকৰে।

Verse 30

केचित्तत्रापि जायंते शांता दांता जितेंद्रियाः । न सर्वेऽपि द्विजश्रेष्ठा यतोऽर्द्धं पातकस्य तु

সেই যুগতো কিছুমান জন্ম লয় যিসকল শান্ত, দমিত আৰু ইন্দ্ৰিয়জয়ী। কিন্তু সকলো নহয়—দ্বিজশ্ৰেষ্ঠসকলৰ মাজতো নহয়—কাৰণ পাপ অর্ধাংশ পৰ্যন্ত অৱশিষ্ট থাকে।

Verse 31

ततः कलियुगं प्रोक्तं चतुर्थं च सुदारुणम् । एकपादो वृषो यत्र पापं पादैस्त्रिभिः स्थितम्

তাৰ পাছত কোৱা হয় কলিযুগ—চতুৰ্থ যুগ, অতি ভয়ংকৰ—য’ত ধৰ্মৰ বৃষ একেটা পায়ে থিয় থাকে, আৰু পাপ তিনিটা পায়ে প্ৰতিষ্ঠিত থাকে।

Verse 32

कृष्णत्वं याति देवोऽपि तत्र चैव चतुर्भुजः । एक पादोऽपि धर्मस्य यावत्तावत्प्रवर्तते

সেই ঠাইত প্ৰভুও—চতুৰ্ভুজ হ’লেও—কৃষ্ণতা, অৰ্থাৎ গাঢ় বৰ্ণৰ ৰূপ ধাৰণ কৰে; আৰু ধৰ্মৰ একমাত্ৰ অৱশিষ্ট পায়ো যিমান দিন পাৰে, সিমান দিনেই চলি থাকে।

Verse 33

पश्चान्नाशं समभ्येति यावत्तावच्छनैःशनैः । प्रमाणं तस्य निर्दिष्टं लक्षाश्चत्वार एव हि

তাৰ পাছত সি ধীৰে ধীৰে, ক্ৰমে ক্ৰমে বিনাশৰ দিশে আগবাঢ়ে। তাৰ পৰিমাণ নিৰ্দিষ্ট কৰা হৈছে—চাৰি লক্ষ।

Verse 34

द्वात्रिंशच्च सहस्राणि युगस्यैवांतिमस्य च । कलिना तत्र संपृष्टा मर्त्याः सर्वे परस्परम्

আৰু সেই অন্তিম যুগৰো বত্ৰিশ হাজাৰ অধিক আছে। তাত কলিৰ স্পৰ্শত সকলো মৰ্ত্যই পৰস্পৰে পৰস্পৰক দুখে-পীড়াই আচ্ছন্ন কৰে।

Verse 36

विबुधैस्ते प्रवर्तंते रागद्वेषपरायणाः । यस्ययस्य गृहे वित्तं तथा नार्यो मनोरमाः

তেওঁলোক ‘বিদ্বান’ বুলিও কোৱা লোকৰ দ্বাৰাও প্ৰবৃত্ত হয়, ৰাগ-দ্বেষত পৰায়ণ। যি যি ঘৰত ধন থাকে, তেনে ঠাইতেই মনোহৰ নাৰীৰ সন্ধান চলে।

Verse 37

लोकद्वयविनाशः स्याद्यतश्चेतो न शुध्यति । प्रावृट्कालेऽपि संप्राप्ते दुर्भिक्षेण प्रपीडिताः

ইয়াৰ ফলত ইহলোক আৰু পৰলোক—দুয়ো জগতৰ বিনাশ ঘটে, কিয়নো চিত্ত শুদ্ধ নহয়। বৰ্ষাকাল আহিলেও লোকসকল দুৰ্ভিক্ষে পীড়িত থাকে।

Verse 38

भ्रमंति च कलौ लोका गगनासक्तदृष्टयः । जानाति चापि तनयः पिता चेन्निधनं व्रजेत्

কলিযুগত লোকসকল আকাশলৈ দৃষ্টি আঁকৰি অস্থিৰভাৱে ঘূৰি ফুৰে। আৰু পিতাই যদি মৃত্যুলৈ যায়, তেন্তে পুত্ৰেও মনতে সেই কথা আগতেই ভাবি জানে।

Verse 39

ततोहं गृहपो भूयां बांधवो ह्यपि बांधवम् । स्नुषापि वेत्ति चित्तेन यदि श्वश्रूः क्षयं व्रजेत्

তেতিয়া সি ভাবে, ‘মই ঘৰ-মালিক হওঁ।’ আৰু আত্মীয়েও আত্মীয়ৰ বিৰুদ্ধে কৌশল কৰে। যদি শাহু মৃত্যুলৈ যায়, তেন্তে বোৱাৰীয়েও মনতে জানি (আঁচনি কৰে)।

Verse 40

मम स्याद्गृह ऐश्वर्यं तत्सर्वं नान्यथा व्रजेत् । काव्यैरुपहता वेदाः पुत्रा जामातृकैस्तथा

“গৃহস্থালীৰ ঐশ্বৰ্য মোৰেই হওক; সেয়া সকলো অন্য কোনো পথে নাযাওক।” কেৱল কাব্য-দেখুৱনীয়াই বেদক আঘাত কৰে, আৰু পুত্ৰসকলোও জোঁৱাই আৰু সংসাৰিক বন্ধনত বশীভূত হয়।

Verse 41

शालकैर्बांधवाश्चैव ह्यसतीभिः कुलस्त्रियः । शूद्रास्तपस्विनश्चैव शूद्रा धर्मस्य सूचकाः

কলিযুগত কুলস্ত্ৰীসকল শালক (শ্বশুৰালয়ৰ আত্মীয়) আৰু অন্যান্য বাঁধৱৰ দ্বাৰা, আৰু অসতী আচৰণৰ লোকৰ দ্বাৰা ঘেৰাও হয়। শূদ্ৰসকল তপস্বীৰ বেশ ধৰে, আৰু ‘ধৰ্ম’ ক’ত কি—সেয়া সূচোৱা-নিৰ্ধাৰণ কৰোঁতাও শূদ্ৰই হয়।

Verse 42

ब्राह्मणानां ततः शूद्रा उपदेशं वदंति च । अल्पोदकास्तथा मेघा अल्पसस्या च मेदिनी

তেতিয়া শূদ্ৰসকলে ব্ৰাহ্মণকো উপদেশ দিবলৈও আৰম্ভ কৰে। মেঘত পানী অলপ থাকে, আৰু পৃথিৱীয়ে শস্যও অল্প ফলায়।

Verse 43

अल्पक्षीरास्तथा गावः क्षीरे सर्पिस्तथाऽल्पकम् । सर्वभक्षास्तथा विप्रा नृपा निष्करुणास्ततः । कृष्या लज्जंति वैश्याश्च शूद्रा ब्राह्मणप्रेषकाः

গাইৰ গাখীৰো অলপ হয়, আৰু গাখীৰৰ পৰা ঘিউও কম ওলায়। ব্ৰাহ্মণসকল সকলো বস্তু ভক্ষণকাৰী হয়; ৰজাসকল নিৰ্দয় হয়। বৈশ্যসকলে কৃষিকৰ্মত লাজ পায়, আৰু শূদ্ৰসকলে ব্ৰাহ্মণক আদেশ দি পঠিয়ায়।

Verse 44

हेतुवादरता ये च भंडंविद्यापराश्च ये । तेते स्युर्भूमिपालस्य सदाऽभीष्टाः कलौ युगे

যিসকলে তৰ্ক-বিতৰ্কত আসক্ত, আৰু যিসকলে ভণ্ড-বিদ্যা তথা দেখুৱনীয়া পাণ্ডিত্যত পৰায়ণ—কলিযুগত তেনে লোক সদায় ভূ-পাল (শাসক)ৰ প্ৰিয় হয়।

Verse 45

श्वःश्वःपापीयदिवसाः पृथिवी गतयौवना । अतिक्रांत शुभाः कालाः पर्युपस्थितदारुणाः

দিনে দিনে কাল অধিক পাপময় হৈ উঠে; পৃথিৱীয়ে নিজৰ যৌৱনৰ বল হেৰুৱাইছে। শুভ সময়বোৰ অতীত হ’ল, আৰু দাৰুণ সময়বোৰ ওচৰ চাপি আহিছে।

Verse 46

यथायथा युगं भावि वृद्धिं यांति स्त्रियो नराः । तथातथा प्रयांति स्म लघुतां जंतुभिः सह

যেনেকৈ আগন্তুক যুগ আগবাঢ়ে, তেনেকৈ নাৰী-পুৰুষে সংসাৰিক বৃদ্ধি পায়; কিন্তু তেনেকৈয়ে অন্য জীৱসমূহৰ সৈতে তেওঁলোক স্বভাৱত তুচ্ছতা আৰু ক্ষুদ্ৰতালৈ ঢলি পৰে।

Verse 47

द्वादशमे चैव कन्या स्याद्भर्तृसंयुता

দ্বাদশ বছৰতেই কন্যা স্বামীৰ সৈতে সংযুক্ত হ’ব।

Verse 48

ततः षोडशमे वर्षे नराः पलितयौवनाः । शौचाचारपरित्यक्ता निजकार्यपरास्तथा

তাৰ পাছত ষোড়শ বছৰতেই পুৰুষসকল যৌৱনতেও বৃদ্ধ যেন দেখা দিব; শৌচ আৰু সদাচাৰ ত্যাগ কৰি, কেৱল নিজৰ কামতেই নিমগ্ন থাকিব।

Verse 49

भविष्यंति युगस्यांते नराः अंगुष्ठमात्रकाः । गृहं च तेऽथ कुर्वंति बिलैराखुसमुद्भवैः

যুগৰ অন্তত মানুহসকল কেৱল আঙুঠামাত্ৰ হ’ব। তাৰ পাছত ইঁদুৰে কৰা গাঁতৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা বিলবোৰকেই তেওঁলোকে নিজৰ ঘৰ কৰি ল’ব।

Verse 52

पश्चात्कृतयुगं भावि भूयोऽपि द्विजसत्तमाः

তাৰ পাছত, হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠসকল, কৃতযুগ পুনৰো আহিব।

Verse 53

एवं युगसहस्रेण संप्राप्तेन ततः परम् । ब्रह्मणो दिवसं भावि रात्रिश्चैव ततः परम्

এইদৰে, হাজাৰ যুগ-চক্ৰ সম্পূৰ্ণ হ’লে ব্ৰহ্মাৰ দিন আহে; তাৰ পাছত ক্ৰমে তেওঁৰ ৰাত্ৰিও আহে।

Verse 54

ततश्चानेन मानेन षष्ट्या युक्तैस्त्रिभिः शतैः । ब्रह्मणो वत्सरं भावि केशवस्य च तद्दिनम्

তাৰ পাছত এই একে মাপ অনুসাৰে, তিনিশ ষাঠি (এনে দিন) ব্ৰহ্মাৰ এক বছৰ হয়; আৰু সেই একে সময় কেশৱৰ এক দিন বুলি গণ্য।

Verse 55

आत्मीये जीविते ब्रह्म यावद्वर्षशतं स्थितः । केशवोऽपि स्वमानेन वर्षाणां जीविते शतम्

নিজ আয়ুসীমাত ব্ৰহ্মা এশ বছৰ স্থিত থাকে; আৰু কেশৱো নিজ মাপ অনুসাৰে এশ বছৰৰ আয়ু ধাৰে।

Verse 56

वर्षेण वासुदेवस्य दिनं माहेश्वरं भवेत् । निजमानेन सोप्यत्र याव द्वर्षशतं स्थितः

বাসুদেৱৰ এক বছৰে ‘মাহেশ্বৰ দিন’ হয়; আৰু তেওঁও নিজ মাপ অনুসাৰে ইয়াত এশ বছৰ স্থিত থাকে।

Verse 57

ततः शक्तिस्वरूपः स्यात्सोऽक्षयी कीर्त्यते यतः । सदाशिवस्य निःश्वासः शैवं वर्षशतं भवेत् । उच्छ्वासस्तु पुनस्तस्य शक्तिरूपेण संस्थितः

তাৰ পাছত সি শক্তিৰ স্বৰূপ হয়; সেইবাবে তাইক ‘অক্ষয়’ বুলি কীৰ্তিত কৰা হয়। সদাশিৱৰ এক নিঃশ্বাসক শৈৱ বৰ্ষৰ শতবছৰ বুলি কোৱা হয়; আৰু তেওঁৰ উচ্ছ্বাস পুনৰ শক্তিৰূপে স্থিত থাকে।

Verse 58

सूत उवाच । एतद्वः सर्वमाख्यातं शिवशक्तिसमुद्भवम् । यावदायुः प्रमाणं च मानुषाढ्यं च यद्भवेत्

সূত ক’লে: শিৱ-শক্তিৰ পৰা উদ্ভূত এই সকলো কথা মই তোমালোকক সম্পূৰ্ণকৈ ব্যাখ্যা কৰিলোঁ—অৰ্থাৎ আয়ুৰ মাপ-প্ৰমাণ আৰু মানুহৰ ভাগ্য-সমৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত যি কিবা আছে।

Verse 59

भवद्भिः शांकरं पृष्टो द्विजा अस्मि दिनं पुरा । मया पुनस्तु सर्वेषां मर्त्यादीनां तु कीर्तितम्

হে দ্বিজসকল, তোমালোকে আগতে মোক শংকৰৰ দিন সম্পৰ্কে সুধিছিলা; আৰু এতিয়া মই মোৰ ফালৰ পৰা মর্ত্য আদি কৰি সকলো জীৱৰ গণনা-মাপো বৰ্ণনা কৰিলোঁ।

Verse 91

एवं जाते ततो लोके ब्राह्मणो हरिपिंगलः । कल्किगोत्रसमुत्पन्नस्तान्सर्वा न्सूदयेत्ततः

এইদৰে জগতত ঘটনাবলী ঘটিলে, তেতিয়া কল্কিগোত্ৰত জন্ম লোৱা হৰিপিঙ্গল নামৰ এজন ব্ৰাহ্মণে উঠি আহি তেওঁলোক সকলোকে বধ কৰে।

Verse 272

इति श्रीस्कांदे महापुराण एका शीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये युगस्वरूपवर्णनंनाम द्विसप्तत्युत्तरद्विशततमोअध्यायः

এইদৰে শ্ৰী স্কন্দ মহাপুৰাণৰ একাশীতি-সাহস্ৰী সংহিতাৰ ষষ্ঠ নাগৰখণ্ডৰ হাটকেশ্বৰ-ক্ষেত্ৰ-মাহাত্ম্যত ‘যুগস্বৰূপ-বৰ্ণন’ নামৰ দ্বিসপ্তত্যুত্তৰদ্বিশতম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।