Adhyaya 268

Verse 1

आनर्त उवाच । कर्मणा केन मर्त्ये च नराणां जायते वद । चक्रवर्तित्वमखिलं सर्वशत्रुविमर्दनम्

আনর্ত ক’লে: কোৱা—মানৱলোকে কোন কৰ্মৰ দ্বাৰা মানুহে সৰ্বজনীন সাম্ৰাজ্য লাভ কৰে, আৰু সকলো শত্রুক দমন কৰা চক্ৰৱৰ্তী হয়?

Verse 2

भर्तृयज्ञ उवाच । दुर्लभं भूमिपालत्वं सर्वपापैर्नराधिप । तपोभिर्नियमैर्दानैस्तथान्यैश्च शुभैर्व्रतैः

ভর্তৃযজ্ঞ ক’লে: হে নৰাধিপ, পাপে আচ্ছন্ন জনৰ বাবে ৰাজত্ব দুষ্প্ৰাপ্য; তপস্যা, নিয়ম, দান আৰু অন্যান্য শুভ ব্ৰতসমূহেৰে ই লাভ হয়।

Verse 3

यः पुनर्भूपतिर्भूत्वा पृथ्वीं दद्याद्धिरण्मयीम् । गौतमेश्वरदेवस्य पुरतः श्रद्धयान्वितः । चक्रवर्ती भवेन्नूनमेवमाह पितामहः

কিন্তু যি জনে ৰজা হৈ, শ্ৰদ্ধাসহ গৌতমেশ্বৰ দেৱৰ সন্মুখত ‘সুৱৰ্ণময়ী পৃথিৱী’ (প্ৰতীকী দান) অৰ্পণ কৰে, সি নিশ্চয়েই চক্ৰৱৰ্তী হয়—এইদৰে পিতামহ ব্ৰহ্মাই কৈছিল।

Verse 4

मांधाता धुन्धुमारश्च हरिश्चंद्रः पुरूरवाः । भरतः कार्तवीर्यश्च षडेते चक्रवर्तिनः

মাণ্ডহাতা, ধুন্ধুমাৰ, হৰিশ্চন্দ্ৰ, পুৰূৰৱা, ভৰত আৰু কাৰ্তবীৰ্য—এই ছয়জনেই প্ৰসিদ্ধ চক্ৰৱৰ্তী সম্ৰাট।

Verse 5

पृथ्वीदानं पुरा कृत्वा गौतमेश्वरसंनिधौ । दत्त्वा हिरण्मयीं पृथ्वीं सार्वभौमास्ततः स्थिताः

পূৰ্বকালত গৌতমেশ্বৰ সন্নিধানত ‘পৃথিৱীদান’ সম্পন্ন কৰি, তেওঁলোকে সোণালী পৃথিৱীৰ প্ৰতিমূৰ্তি দান কৰিলে; তাৰ পাছত সৰ্বভৌম সম্ৰাট হৈ স্থিত হ’ল।

Verse 6

आनर्त उवाच । भगवन्केन विधिना दातव्या सा वसुन्धरा । अहं दास्यामि तां नूनं श्रद्धा मे महती स्थिता

আনর্ত ক’লে: “হে ভগৱন, সেই বসুন্ধৰা-দান কোন বিধিৰে দিয়া উচিত? মই নিশ্চয়েই তাক দিম; মোৰ শ্ৰদ্ধা মহৎভাৱে দৃঢ় হৈ আছে।”

Verse 7

भर्तृयज्ञ उवाच । कार्या पलशतेनोर्वी वृत्ताकारा नृपोत्तम । तदर्धेनाथवा शक्त्या पंचविंशत्पलात्मिका

ভৰ্তৃযজ্ঞ ক’লে: “হে নৃপোত্তম, দানৰ বাবে উৰ্বীখন বৃত্তাকাৰে গঢ়িব লাগে, ওজন একশ পাল; অথবা তাৰ অৰ্ধেক, নাইবা সামৰ্থ্য অনুসাৰে পঁচিশ পালৰ।”

Verse 9

धरादाने महाराज वित्तशाठ्यं विवर्जयेत् । नैव पंचपलादर्वाक्प्रदातव्या कथञ्चन । लवणेक्षुसुरासर्पिर्दधिदुग्धजलोद्भवाः । समुद्राः सप्त चैतांस्तु कक्षायां तत्र दर्शयेत्

হে মহাৰাজ, ধৰা-দানত ধনৰ বিষয়ে ছল-চাতুৰী ত্যাগ কৰিব। কোনো মতে পাঁচ পালতকৈ কম ওজনৰ দান কেতিয়াও নকৰিব। তাত লৱণ, ইক্ষুৰস, সুৰা, ঘৃত, দধি, দুগ্ধ আৰু জলজাত—এই সাত সাগৰক বেষ্টনী-কক্ষাৰূপে দেখুৱাব।

Verse 10

जंबूप्लक्षकुशक्रौंचशाकशाल्मलिपुष्कराः । समुद्रान्सरितः सप्त द्वैगुण्येन प्रकल्पयेत्

জম্বূ, প্লক্ষ, কুশ, ক্রৌঞ্চ, শাক, শাল্মলী আৰু পুষ্কৰ—এই সাত দ্বীপ গঢ়ি তুলিব; আৰু সাত সাগৰ আৰু নদীসমূহক যথোচিত অনুপাতে, পৰৱৰ্তী পৰ্যায়ত দ্বিগুণ বিস্তাৰে বিন্যস্ত কৰিব।

Verse 11

महेन्द्रो मलयः सह्यो हिमवान्गंधमादनः । विंध्यः शृंगी च सप्तैव कल्पयेत्कुलपर्वतान्

তদ্ৰূপে সাত ‘কুল-পৰ্বত’ গঢ়ি তুলিব: মহেন্দ্ৰ, মলয়, সহ্য, হিমৱান, গন্ধমাদন, বিন্ধ্য আৰু শৃঙ্গী।

Verse 12

मध्ये प्रकल्पयेन्मेरुं दिक्षु विष्कम्भपर्वतान् । जंबून्यग्रोधनीपांश्च प्लक्षश्चैव तथा द्रुमान्

মধ্যভাগত মেরুক স্থাপন কৰিব আৰু দিশসমূহত ভিত্তিধাৰী পৰ্বতসমূহ। লগতে জম্বূ, ন্যগ্ৰোধ, নীপ আৰু প্লক্ষ আদি পবিত্ৰ বৃক্ষসমূহো চিত্ৰিত কৰিব।

Verse 13

गंगाद्याः सरितस्तत्र प्राधान्येन प्रकल्पयेत् । एवं निर्माप्य वसुधां सर्वां हेममयीं नृप

তাত গঙ্গা আদি নদীসমূহক বিশেষ প্ৰাধান্য দি স্থাপন কৰিব। এইদৰে, হে নৃপ, সমগ্ৰ পৃথিৱীক স্বৰ্ণময় ৰূপে নিৰ্মাণ কৰি,

Verse 14

मंडपं कारयेत्पश्चाद्यथापूर्वं प्रकल्पितम्

তাৰ পাছত, পূৰ্বে নিৰ্দেশিত বিধি অনুসাৰে যথাযথভাৱে মণ্ডপ নিৰ্মাণ কৰাব।

Verse 15

कुण्डानि तोरणान्येव ब्राह्मणग्रहपूजने । पूर्ववत्सकलं कृत्वा मध्ये वेदिं प्रकल्पयेत्

ব্ৰাহ্মণ আৰু গ্ৰহ-দেৱতাৰ পূজাৰ বাবে কুণ্ড আৰু তোৰণো যথাৰীতি সাজিব লাগে। পূৰ্বৰ দৰে সকলো সম্পন্ন কৰি, মাজত বেদী স্থাপন কৰিব।

Verse 16

तत्र संस्थापयेत्पृथ्वीं पंचगव्येन पार्थिव । यथोक्तमंत्रैस्तल्लिंगैस्ततः शुद्धोदकेन तु

হে ৰাজন, তাত পঞ্চগব্যেৰে পৃথিৱীৰ পবিত্ৰ প্ৰতিমূৰ্তি যথাবিধি স্থাপন কৰিব। তাৰ পাছত নিৰ্দিষ্ট মন্ত্র আৰু উপযুক্ত লিঙ্গ-চিহ্নসহ শুদ্ধ জলেৰে অভিষেক কৰিব।

Verse 17

इमं मे गंगे यमुने पंचनद्यस्त्रिपुष्करम् । श्रीसूक्तं पावमानं च हैमीं च तदनंतरम्

‘এই মোৰ অৰ্পণ—হে গঙ্গা, হে যমুনা, হে পঞ্চনদী; এই ত্ৰিপুষ্কৰ; শ্ৰীসূক্ত; পাৱমান স্তোত্ৰ; আৰু তাৰ পাছত হৈমী স্তোত্ৰ’—এইদৰে ক্ৰমে পাঠ কৰিব।

Verse 18

स्नानकर्मणि योग्यांश स्वादिष्ठायनमुत्तमम्

স্নান-কর্মৰ বাবে সৰ্বোত্তম আৰু উপযুক্ত অংশ হৈছে ‘স্বাদিষ্ঠায়ন’।

Verse 19

एवं संस्नाप्य विधिवद्वासांसि परिधापयेत् । युवा सुवासा मंत्रेण सूक्ष्माणि विविधानि च

এইদৰে বিধিমতে স্নান কৰাই, তাত বস্ত্ৰ পৰিধান কৰাব। ‘যুৱা সুবাসা’ মন্ত্রেৰে সূক্ষ্ম আৰু নানাবিধ বস্ত্ৰো অৰ্পণ কৰিব।

Verse 20

ये भूतानामधीत्येवं ततः प्रोच्य प्रपूजयेत् । धूरसीति च मंत्रेण धूपं दद्यात्समाहितः

এইদৰে ভূত-তত্ত্বসম্বন্ধীয় মন্ত্রসমূহ অধ্যয়ন/জপ কৰি, তাৰ পাছত উচ্চাৰণ কৰি সম্পূৰ্ণ ভক্তিৰে পূজা কৰিব। মন একাগ্ৰ কৰি ‘ধূৰ অসি’ মন্ত্রেৰে ধূপ অৰ্পণ কৰিব।

Verse 21

अग्निर्ज्योतीति मंत्रेण कुर्यादारार्तिकं ततः । अहमस्मीति मंत्रेण सप्तधान्यं प्रकल्पयेत्

তাৰ পাছত ‘অগ্নি জ্যোতি’ মন্ত্রেৰে আৰতি কৰিব। ‘অহম্ অস্মি’ মন্ত্রেৰে সাত ধান্যৰ নিবেদন সজাব।

Verse 22

एवं कृत्वाऽखिलं तस्या यजमानः सितांबरः । पुरः स्थितोंजलिं बद्ध्वा मंत्रानेतानुदाहरेत्

এই সকলো তাইৰ বাবে সম্পন্ন কৰি, যজমান শ্বেত বস্ত্ৰ পৰিধান কৰি, সন্মুখত থিয় হৈ অঞ্জলি বদ্ধ কৰি এই মন্ত্রসমূহ উচ্চাৰণ কৰিব।

Verse 23

त्वया संधार्यते विश्वं जगदेतच्चराचरम् । तव दानं करिष्यामि सांनिध्यं कुरु मेदिनि

তোমাৰ দ্বাৰাই এই সমগ্ৰ বিশ্ব—চৰাচৰ জগত—ধাৰিত। মই তোমালৈ এই দান কৰিম; হে মেদিনী (পৃথিৱী), মোক তোমাৰ কৃপাময় সান্নিধ্য দিয়া।

Verse 24

शरीरेष्वपि भूतानां त्वं देवि प्रथमं स्थिता । ततश्चान्यानि भूतानि जलादीनि वसुन्धरे

জীৱসমূহৰ দেহতো, হে দেবী, তুমি প্ৰথমে স্থিত। তাৰ পাছত জল আদি অন্যান্য ভূত-তত্ত্ব উদ্ভৱ হয়, হে বসুন্ধৰা।

Verse 25

ये त्वां यच्छंति ते भूयस्त्वां लभंते न संशयः । इह लोके परे चैव पार्थिवं रूपमाश्रिता

যিসকলে তোমাক দান কৰে, তেওঁলোকে নিশ্চয় পুনৰ তোমাক লাভ কৰে; এই লোক আৰু পৰলোক দুয়োতে, তোমাৰ পাৰ্থিৱ ৰূপৰ আশ্ৰয় লৈ।

Verse 26

एवं स्तुत्वा समादाय तोयं हेमाकृतिं नृप । वासुदेवं हृदि स्थाप्य मंत्रेणानेन कल्पयेत्

এইদৰে স্তৱ কৰি, হে নৃপ, জল গ্ৰহণ কৰি সোণৰ মূৰ্তি গঢ়িব; তাৰপিছত হৃদয়ত বাসুদেৱক স্থাপন কৰি, এই মন্ত্ৰেৰে বিধি সম্পন্ন কৰিব।

Verse 27

पातालादुद्धृता येन पृथ्वी सा लोककारिणा । अस्या दानेन च सदा प्रीयतां मे जनार्दनः

যিজনে পাতালৰ পৰা পৃথিৱী উদ্ধাৰ কৰিলে—সেই লোকহিতকাৰী; এই পৃথিৱী দান কৰাৰ দ্বাৰা মোৰ জনাৰ্দন সদায় প্ৰসন্ন হওক।

Verse 28

एवमुच्चार्य तत्तोयं तोयमध्ये परिक्षिपेत् । न भूमौ नैव हस्ते च ब्राह्मणस्य नृपोत्तम

এইদৰে উচ্চাৰণ কৰি, সেই জল জলৰ মাজতেই স্থাপন কৰিব; হে নৃপশ্ৰেষ্ঠ, মাটিত নথব, আৰু ব্ৰাহ্মণৰ হাততো নথব।

Verse 29

ततो विसर्जयेद्देवीं मन्त्रेणानेन भागशः । आगता च यथान्यायं पूजिता च यथाविधि

তাৰপিছত এই মন্ত্ৰেৰে দেৱীক ভাগে ভাগে বিসৰ্জন কৰিব; যি দেৱী বিধিমতে আহ্বান কৰা হৈছিল আৰু বিধিমতে পূজিত হৈছিল।

Verse 30

अस्माकं त्वं हितार्थाय यत्रेष्टं तत्र गम्यताम् । उस्रा वेदेति मंत्रेण समुच्चार्य ततः परम् । ब्राह्मणेभ्यः प्रदातव्या संविभज्य नराधिप

‘আমাৰ মঙ্গলৰ বাবে, এতিয়া তোমাৰ ইচ্ছামতে য’ত খুশি ত’ত গ’বা।’ তাৰ পাছত “উস্ৰা ৱেদে…” বুলি আৰম্ভ হোৱা মন্ত্ৰ উচ্চাৰণ কৰি, তাৰ পৰে সেই নৈবেদ্য ভাগ কৰি ব্ৰাহ্মণসকলক দান দিব লাগে, হে নৰাধিপ।

Verse 31

एवं ते सर्वमाख्यातं पृथिवीदानमुत्तमम् । शृणुयात्पार्थिवो भावी दाता जन्मनिजन्मनि

এইদৰে তোমাক উত্তম ‘পৃথিৱী-দান’ সম্পূৰ্ণকৈ বৰ্ণনা কৰা হ’ল। ভৱিষ্যতৰ যি ৰজা এই কথা শুনে, সি জন্মে জন্মে দাতা হয়।

Verse 32

यो राजा पृथिवीं दद्याद्विधिनानेन पार्थिव । राज्यभ्रंशो न वंशेऽपि तस्य संजायते क्वचित्

হে ৰাজন, যি শাসকে এই বিধি অনুসাৰে পৃথিৱী দান কৰে, তাৰ বংশতো কেতিয়াও ৰাজ্যভ্ৰংশ নঘটে।

Verse 33

राज्यभ्रंशसमोपेता ये दृश्यंते महीभुजः । न तैर्वसुन्धरा दत्ता ब्राह्मणानां धृतात्मनाम्

যিসকল ৰজাক ৰাজ্যভ্ৰংশে আৱৰি ধৰা দেখা যায়, তেওঁলোকে ধৃতাত্মা ব্ৰাহ্মণসকলক বসুন্ধৰা (পৃথিৱী) দান কৰা নাছিল।

Verse 34

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन पृथ्वीदानं समाचरेत् । न हरेत्परदत्तां च कथंचिदपि मेदिनीम्

সেয়েহে সকলো প্ৰচেষ্টাৰে পৃথিৱী-দান আচৰণ কৰা উচিত; আৰু আনক দিয়া মেদিনী (ভূমি) কোনো প্ৰকাৰেও কেতিয়াও হৰণ নকৰিব।

Verse 35

एतत्पुण्यं प्रशस्यं च पृथिवीदानमुत्तमम् । शृण्वतामपि राजेंद्र तद्देहाद्यघनाशनम्

এই পৃথিৱী-দান অতি পুণ্যময় আৰু প্ৰশংসিত, সৰ্বোত্তম দান; হে ৰাজেন্দ্ৰ, ইয়াৰ কথা কেৱল শুনিলেও দেহ-সম্বন্ধীয় আদি পাপসমূহ নাশ হয়।

Verse 36

आस्तां तावत्प्रदानं च पृथिव्याः पृथिवीपतेः । दातुः संप्रेरणं यस्या अज्ञानौघविनाशनम्

হে পৃথিৱীপতি, পৃথিৱী দানৰ মহিমা তেনেই থাক; এই পবিত্ৰ কৰ্মত দাতাৰ অন্তৰত উদ্ভৱ হোৱা দান-প্ৰেৰণা মাত্ৰেই অজ্ঞানৰ প্ৰৱাহ নাশ কৰে।

Verse 37

रूपवान्सुभगश्चैव तथा च प्रियदर्शनः । आधिव्याधिविनिर्मुक्तः पुत्रपौत्रसमन्वितः

ইয়াৰ প্ৰভাৱত মানুহ ৰূপৱান, সৌভাগ্যবান আৰু প্ৰিয়দৰ্শন হয়; মানসিক দুঃখ আৰু ৰোগৰ পৰা মুক্ত থাকে, আৰু পুত্ৰ-পৌত্ৰেৰে সমৃদ্ধ হয়।

Verse 38

मेधावी जायते मर्त्यो दानस्यास्य प्रभावतः । इत्थंभूता महाराज कृत्वा राज्यमकण्टकम्

এই দানৰ প্ৰভাৱত মর্ত্য মানুহ মেধাবী হৈ জন্মে। এইদৰে, হে মহাৰাজ, কণ্টকৰহিত (বাধা-শত্ৰুহীন) ৰাজ্য স্থাপন কৰি…

Verse 39

प्रीता विष्णोः पदं यांति शाश्वतं यन्निरामयम् । अन्यत्रापि धरादानात्प्रकुर्याच्चक्रवर्तिताम्

এই দানে সন্তুষ্ট হৈ তেওঁলোকে বিষ্ণুৰ পদ লাভ কৰে—যি শাশ্বত আৰু নিৰাময়। আন ঠাইতো ধৰা-দান কৰিলে চক্ৰৱৰ্তী পদ লাভ কৰিব পাৰি।

Verse 40

एकजन्मांतरं यावत्सम्यग्दत्तं नृपोत्तमः । गौतमेश्वरदेवस्य यत्पुरा पुरतः कृतम्

হে নৃপশ্ৰেষ্ঠ! এক জন্মান্তৰ পৰ্যন্ত, গৌতমেশ্বৰ দেৱৰ সন্মুখতে পূৰ্বে যি দান বিধিপূৰ্বক কৰা হৈছিল, সেয়া তেতিয়ালৈকে ফলদায়ক হৈ থাকে।

Verse 41

सप्तजन्मांतरं यावत्प्रकरोति न संशयः । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन तत्र देया मही नृप

ইয়াৰ ফল সাত জন্মান্তৰ পৰ্যন্ত কাৰ্য কৰে—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই। সেয়ে, হে নৃপ, সকলো প্ৰয়াসেৰে তাত ভূমিদান কৰা উচিত।

Verse 268

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये गौतमेश्वरमाहात्म्ये पृथ्वीदानमाहात्म्यवर्णनंनामाष्टषष्ट्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः

এইদৰে শ্ৰী স্কন্দ মহাপুৰাণৰ একাশীতি-সাহস্ৰী সংহিতাৰ ষষ্ঠ নাগৰখণ্ডত, হাটকেশ্বৰ-ক্ষেত্ৰ-মাহাত্ম্যৰ অন্তৰ্গত গৌতমেশ্বৰ-মাহাত্ম্যত “পৃথ্বীদান-মাহাত্ম্য বৰ্ণনা” নামক ২৬৮তম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।